Rekabet Kurumu - Karar Sayı 05-52/781-211

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2005-1-76 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-52/781-211
Karar Tarihi : 17.8.2005

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10

Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER: İsmail Atalay YOLCU, Metin PEKTAŞ

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Harman Traktör ve Biçerdöver Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Berç GERMEYAN 20
Eski Büyükdere Cad. No: 22 Park Plaza Kat: 11
Maslak 34398 İstanbul

D. TARAFLAR : - Harman Traktör ve Biçerdöver Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Çağlayan Vatan Cad. Ortadoğu İş Merkezi No:2
Kağıthane-İstanbul

- Bant Boru Sanayi ve Ticaret A.Ş
Çavuşoğlu Mah. Sanayi Yolu No: 26 Kartal-İstanbul
30
- İleri Elektro-Kimya Sanayi Ticaret A.Ş.
Büyükbakkalköy Mah. Samandıra Yolu No:36 Maltepe-
İstanbul

- Formboru Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
Samandıra Yolu No:36 Maltepe-İstanbul

- Bant-Boru Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş.
İstanbul Deri ve Endüstri Ser. Böl. Aydınlı-Orhanlı
Mevkii Tuzla-İstanbul 40

- Bantform Boru Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Samandıra Yolu No:36 Maltepe-İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Bant Boru San. ve Tic. A.Ş., İleri Elektro-Kimya San. ve
Tic. A.Ş., Formboru San. ve Tic. Ltd. Şti., Bant-Boru San. ve Dış Tic. A.Ş. ve
Bantform Boru San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin %100 oranındaki hisselerinin,
Harman Traktör ve Biçerdöver San. ve Tic. A.Ş. tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
50
05-01/3-3

2
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.7.2005 tarih ve 4593 sayı ile giren ve
en son 11.8.2005 tarih 5658 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 12.8.2005 tarih 2005-1-76/Öİ-05-İAY sayılı Devralma Ön
İnceleme Raporu, 12.8.2005 tarih, REK.0.05.00.00-120/693 sayılı Başkanlık
önergesi ile 05-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; 60

- Bant Boru San. ve Tic. A.Ş., İleri Elektro-Kimya San. ve Tic. A.Ş., Formboru
San. ve Tic. Ltd. Şti., Bant-Boru San. ve Dış Tic. A.Ş. ve Bantform Boru San.
ve Tic. Ltd. Şti.’nin %100 oranındaki hisselerinin Harman Traktör ve
Biçerdöver San. ve Tic. A.Ş. tarafından devralınması işlemine ilişkin bildirimin,
tarafların gerek ciroları gerekse pazar payları açısından 4054 sayılı Kanun’un
7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu,

- söz konusu devir işleminde 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile yasaklanan, 70
bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya mevcut
hakim durumlarını güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir
kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığı,

- Hisse Alımı ve Satışı Sözleşmesi’nin 5.5. maddesinde öngörülen üç yıllık
rekabet yasağının, söz konusu devralma işlemi açısından gerekli ve orantılı
olduğu ve yan sınırlama olarak değerlendirilip, bildirim konusu devir işlemine
izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
80
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. İlgili Pazar

H.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Dosya konusu devralma işleminde, devralınan şirketlerin faaliyet alanı bakır kaplı
çelik boru üretimidir. Bakır kaplı çelik boru üretiminin %99’u fren borusu ve
soğutma borusu üretiminden ibaret olup, kalan %1’lik kısım, ancak özel talep
gelmesi halinde girişilen, basınca dayanıklı boru üretimine karşılık gelmektedir. 90
Dolayısıyla ilgili pazar analizinde üzerinde durulması gereken ürünler fren borusu
ve soğutma borusudur.

Fren borusu ile soğutma borusu farklı sektörler tarafından farklı amaçlarla
kullanıldıklarından talep yapıları benzeşmemektedir. Dolayısıyla aralarında talep
yönlü bir ikame bulunmamaktadır.

Ayrıca dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, iki ürün arasında arz yönlü bir
ikamenin de bulunmadığı anlaşıldığından, fren borusu ve soğutma borusunun
ayrı ilgili ürün pazarları olarak değerlendirilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. 100

05-01/3-3

3
Öte yandan alıcı konumdaki Harman Traktör ve Biçerdöver San. ve Tic. A.Ş.’nin
faaliyet konusu; trakör, biçerdöver, zirai makine ve aletleri her türlü taşıt kamyon
inşaat ve hafriyat makineleri ile bunların yedek parça ve aksesurlarını almak,
satmak imal etmek, yurt içinde servis hizmetlerini yapmak ve bu makinelerin
lastik tekerleklerini almak, satmak ve ihraç etmek olarak bildirilmiştir. Burada
üzerinde durulması gereken nokta, devralan şirketin satışını gerçekleştirdiği
araçlar için fren borusu talebinin olup olmadığı hususudur. Dosya mevcudu bilgi
ve belgelerden, devralan şirketin distribütörlüğünü yaptığı biçerdöver ve
traktörlerin iç veya dış donanımında hiçbir ekleme veya oynama yapmadan 110
satışlarını gerçekleştirdiği, yedek parça satışları dahil devralınan şirketlerce
üretilen hiçbir ürünün devralan şirketçe dolaylı veya dolaysız olarak
kullanılmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle devralan ve devreden şirketler arasında
faaliyet alanları itibariyle hiçbir bağlantı ve çakışan pazar bulunmadığı gibi
müşteri-tedarikçi ilişkisi de mevcut değildir.

Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, ilgili ürün pazarları, devralınan şirketlerin
faaliyet alanlarını teşkil eden, “fren borusu pazarı” ve “soğutma borusu pazarı”
olarak belirlenmiştir.
120
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Bakır kaplı çelik boru sektörü açısından arz kaynaklarına ulaşma, üretim,
dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının, bölgesel bir farklılık göstermediği göz
önüne alınarak, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak
belirlenmiştir.

H.2. Taraflar

Dosya konusu işlemde devralınan tarafta aynı grup içinde bulunan ve aralarında 130
iş bölümü tesis edilmiş beş şirket bulunmaktadır. Grubun ana faaliyet konusu
bakır kaplı çelik boru üretimidir. Bakır kaplı çelik borular, soğutma sektöründe
kullanılan soğutma boruları ile otomotiv sektöründe kullanılan fren borularıdır.

Devralınan tarafta bulunan şirketlerden Bant Boru Sanayi ve Ticaret Anonim
Şirketi (Bant Boru), bu ürünlerin üretimini gerçekleştirmektedir. İleri Elektro-Kimya
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (İleri Elektro-Kimya) söz konusu boruların bakır
kaplamasını yapmakta ve Bant Boru’ya üretimin hammaddesi olan bakır kaplı
çelik boruyu temin etmektedir. İleri Elektro-Kimya, aynı zamanda yurtiçi talebin
%2’sini karşılamaktadır. 140

Bant-Boru üretilen boruların Tuzla Serbest Bölgesi üzerinden ihracatını
gerçekleştirmektedir. Devralınan taraftaki son iki şirket olan Bant-Form Boru
Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile Formboru Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş. ise boru
üretimi için işçilik ve diğer hizmetlerin sağlanmasıyla iştigal etmektedir

Aşağıda devralınan tarafların ortaklık yapılarına ve yönetim kurulu üyelerine yer
verilmiştir.

150


05-01/3-3

4
H.2.1. Bant Boru San. ve Tic. A.Ş.

Tablo 1: Bant Boru’nun ortaklık yapısı
Hissedarlar Hisse Oranları (%)
Bora Şaman 13,1
Meltem Şaman 13.1
Tümer Sancak 9,5
Semra Şaman 8,7
Ünal Dündar 5,5
Nilay Dündar 5,4
Selman Dündar 5,4
Sertaç Dündar 5,4
İsmet Dülger 5,0
Ayşe Çınaroğlu 4,7
Ayla Çınaroğlu 4,7
İsmail Deniz Çınaroğlu 4,7
Emine Ayça Çınaroğlu 4,7
Seher Aygün Sancak 3,1
Ali Mutlu Sancak 3,1
H.Tümay Aktaş 3,1
Toplam 100

Bant Boru’nun yönetim kurulu Selman Dündar, Ali Mutlu Sancak ve Bora
Şaman’dan oluşmaktadır. Şirketin 2004 yılı cirosu (……………) YTL’dir.

H.2.2. İleri Elektro-Kimya San. ve Tic. A.Ş. 160

Tablo 2: İleri Elektro-Kimya’nın ortaklık yapısı
Hissedarlar Hisse Oranları (%)
Tümer Sancak 17,1
Bora Şaman 13,2
Meltem Şaman 13,2
Semra Şaman 8,6
Ünal Dündar 5,5
Nilay Dündar 5,5
Selman Dündar 5,5
Sertaç Dündar 5,5
İsmet Dülger 5,0
İsmail Deniz Çınaroğlu 4,7
Ayla Çınaroğlu 4,7
Ayşe Çınaroğlu 4,7
Emine Ayça Çınaroğlu 4,7
Seher Aygün Sancak 1,6
Ali Mutlu Sancak 0,1
Toplam: 100

İleri Elektro-Kimya’nın yönetim kurulu Bora Şaman, Ali Mutlu Sancak ve Selman
Dündar’dan oluşmaktadır. Şirketin 2004 yılı cirosu (……………) YTL’dir.

H.2.3. Formboru San. ve Tic. Ltd. Şti.

Formboru Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin yönetim kurulu Bora Şaman, Selman
Dündar ve Ali Mutlu Sancak’tan oluşmaktadır. Şirket ana sözleşmesi 11.1.2005 170
tarihinde tescil edildiğinden şirketin 2004 yılı cirosu bulunmamaktadır.

05-01/3-3

5
Tablo 3: Formboru San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ortaklık yapısı

Hissedarlar Hisse Oranları (%)
Bora Şaman 13,1
Meltem Şaman 13,1
İsmail Deniz Çınaroğlu 9,5
Tümer Sancak 9,5
Semra Şaman 8,7
Sertaç Dündar 5,5
Nilay Dündar 5,5
Selman Dündar 5,5
Ünal Dündar 5,5
İsmet Dülger 5,0
Ayla Çınaroğlu 4,7
Emine Ayça Çınaroğlu 4,7
Seher Aygün Sancak 3,1
Ali Mutlu Sancak 3,1
H.Tümay Aktaş 3,1
Toplam 100

H.2.4. Bant-Boru San. ve Dış Tic. A.Ş.

Tablo 4: Bant-Boru San. ve Dış Tic. A.Ş.’nin ortaklık yapısı
Hissedarlar Hisse Oranları (%)
Bora Şaman 13,1
Meltem Şaman 13,1
İsmail Deniz Çınaroğlu 9,5
Tümer Sancak 9,4
Semra Şaman 8,7
Nilay Dündar 5,5
Selman Dündar 5,5
Ünal Dündar 5,5
Sertaç Dündar 5,5
İsmet Dülger 5,0
Ayla Çınaroğlu 4,7
Emine Ayça Çınaroğlu 4,7
Seher Aygün Sancak 3,1
Ali Mutlu Sancak 3,1
H.Tümay Aktaş 3,1
Toplam 100

Bant-Boru San. ve Dış Tic. A.Ş.’nin yönetim kurulu Bora Şaman, Ali Mutlu
Sancak, Selman Dündar, Sertaç Dündar’dan oluşmaktadır. Şirketin 2004 yılı 180
cirosu (……………) YTL’dir.

H.2.5. Bantform Boru San. ve Tic. Ltd. Şti.

Tablo 5: Bantform Boru San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ortaklık yapısı
Hissedarlar Hisse Oranları (%)
Bora Şaman 13,0
Meltem Şaman 13,0
İsmail Deniz Çınaroğlu 10,0
Tümer Sancak 10,0
Semra Şaman 9,0
Ünal Dündar 5,5
Nilay Dündar 5,5
05-01/3-3

6
Selman Dündar 5,5
Sertaç Dündar 5,5
İsmet Dülger 5,0
Ayla Çınaroğlu 4,5
Emine Ayça Çınaroğlu 4,5
Seher Aygün Sancak 3,0
Ali Mutlu Sancak 3,0
Halide Tümay Aktaş 3,0
Toplam 100

Bantform Boru San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin Bora Şaman, Selman Dündar, Ali Mutlu
Sancak’tan oluşmaktadır. Şirket ana sözleşmesi 12.1.2005 tarihinde tescil
edildiğinden şirketin 2004 yılı cirosu bulunmamaktadır.
190
H.2.6. Harman Traktör ve Biçerdöver San. ve Tic. A.Ş.

Harman Traktör ve Biçerdöver San. ve Tic. A.Ş.’nin faaliyet alanı; traktör,
biçerdöver, zirai makine ve aletleri, her türlü taşıt kamyon inşaat ve hafriyat
makineleri ile bunların yedek parça ve aksesuarlarını almak, satmak, imal etmek,
yurt içinde servis hizmetlerini yapmak ve bu makinelerin lastik tekerleklerini
almak, satmak ve ihraç etmektir.

2004 yılı cirosu (……………) YTL olan Harman Traktör ve Biçerdöver San. ve
Tic. A.Ş.’nin hissedarlık yapısına ise aşağıda yer verilmektedir: 200

Tablo 6: Harman Traktör ve Biçerdöver San. ve Tic. A.Ş.’nin ortaklık yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Siracettin Gider 99.7
Diğer 0.3

Harman Traktör ve Biçerdöver San. ve Tic. A.Ş’nin yönetim kurulu Siracettin
Gider, Yüksel Gider, Mustafa Çınar’dan oluşmaktadır.

H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

H.3.1 Devralmanın Niteliği ve Hukuksal Çerçevesi
210
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Bant Boru San. ve Tic. A.Ş., İleri Elektro-
Kimya San. ve Tic. A.Ş., Formboru San. ve Tic. Ltd. Şti., Bant-Boru San. ve Dış
Tic. A.Ş. ve Bantform Boru San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin %100 oranındaki hisselerinin
Harman Traktör ve Biçerdöver San. ve Tic. A.Ş. tarafından devralınacağı;
böylece devralınan şirketlerin kontrolünün devralan şirkete geçeceği
anlaşılmaktadır.

Devralma işleminin hukuki dayanağı, taraflar arasında 23.6.2004 tarihinde
imzalanan “Hisse Alımı ve Satışı Sözleşmesi”dir. Buna göre satıcı konumundaki
gerçek kişiler ilgili ürün pazarlarındaki faaliyetlerine son vereceklerdir. 220

Devralınan şirketlerin devralma öncesi ortaklık yapılarına taraflar bölümünde yer
verildiğinden aşağıdaki tablolarda devralma sonrası ortaklık yapılarına yer
verilmiştir:

05-01/3-3

7
Tablo 7: Bant Boru San. ve Tic. A.Ş.’nin devralma sonrası ortaklık yapısı
Hissedarlar Bant Boru Sanayi ve Ticaret
Anonim Şirketi
Harman Traktör ve Biçerdöver Sanayi
ve Ticaret A.Ş.
91.92
Siracettin Gider 7.90
Yüksel Gider 0.06
Deniz Gider 0.06
Mahmut Erdem Gider 0.06
Toplam 100


Tablo 8: İleri Elektro-Kimya San. ve Tic. A.Ş.’nin devralma sonrası ortaklık yapısı
Hissedarlar İleri Elektro-Kimya Sanayi ve
Ticaret A.Ş.
Harman Traktör ve Biçerdöver Sanayi
ve Ticaret A.Ş.
0.10
Siracettin Gider 99.60
Yüksel Gider 0.10
Deniz Gider 0.10
Mahmut Erdem Gider 0.10
Toplam 100
230

Tablo 9: Bant-Boru San. ve Dış Tic. A.Ş.’nin ortaklık yapısı
Hissedarlar Bant Boru Sanayi ve Dış
Ticaret A.Ş.
Harman Traktör ve Biçerdöver Sanayi ve
Ticaret A.Ş.
0.67
Siracettin Gider 97.32
Yüksel Gider 0.67
Deniz Gider 0.67
Mahmut Erdem Gider 0.67
Toplam 100


Tablo 10: Formboru San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin devralma sonrası ortaklık yapısı
Hissedarlar Formboru Sanayi ve Ticaret
Limited Şirketi
Harman Traktör ve Biçerdöver Sanayi ve
Ticaret A.Ş.
-
Siracettin Gider 94.00
Yüksel Gider -
Deniz Gider -
Mahmut Erdem Gider 6.00
Toplam 100


Tablo 11: Bantform Boru San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin devralma sonrası ortaklık yapısı
Hissedarlar Bantform Boru Sanayi ve
Ticaret Limited Şirketi
Harman Traktör ve Biçerdöver Sanayi
ve Ticaret A.Ş.
-
Siracettin Gider 90.00
Yüksel Gider -
Deniz Gider -
Mahmut Erdem Gider 10.00
Toplam 100

05-01/3-3

8
Bu tablolardan da anlaşıldığı üzere Harman Traktör ve Biçerdöver Sanayi ve 240
Ticaret A.Ş., diğer taraftaki toplam beş şirketin ortaklık paylarının tümünü
devralmakta ve kontrolü ele geçirmektedir. Bu çerçevede, dosya konusu işlem,
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralmadır.

H.3.2. Pazar Payları ve Cirolar

Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, fren borusu ve soğutma borusu
pazarlarında teşebbüslerin paylarının aşağıda sunulduğu gibi olduğu
anlaşılmaktadır:
250
Tablo 12:Fren borusu







Tablo 13:Soğutma borusu
Teşebbüs Pazar Payı (%)
TI Otomotiv (….)
Bant Boru (….)
Toplam 100
260
Devralınan şirketlerin 2004 yılı toplam ciroları (………….) YTL’dir. Bu çerçevede,
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen gerek 25 trilyon
ciro eşiği, gerekse %25’lik pazar payı eşiği aşıldığından, ilgili devralma, söz
konusu Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlemdir.

H.3.3. 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Kapsamında Değerlendirme

4054 sayılı Kanun’un 7. maddesindeki hükümler uyarınca; bir ya da birden fazla
tesebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da
güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal 270
veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin, diğer
bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu
hariç olmak üzere devralması hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Bu noktadan
hareketle, işbu devralma işlemi sonucunda yukarıda tanımlanan ilgili pazarlarda
bir hakim durum yaratılıp yaratılmadığı ya da mevcut bir hakim durumun
güçlendirilip güçlendirilmediğinin her bir pazar açısından tespit edilmesi
gerekmektedir.
280
Bildirim Formu’nda “Satıcılar boru faaliyetlerine ilgili coğrafi pazar ve ürün
pazarında son vererek bu faaliyetlerini alıcılara devredecektir” ifadesi yer
almaktadır. Alıcı konumundaki Harman Traktör ve Biçerdöver Sanayi ve Ticaret
A.Ş. ve ortaklarının ise ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyeti
bulunmamaktadır. Bu nedenle devralma işlemi sonrası Bant Boru Sanayi ve
Ticaret A.Ş.’nin fren borusu pazarındaki %74 ve soğutma borusu pazarındaki
yaklaşık %10 olan payında herhangi bir değişiklik gerçekleşmeyecektir.

Teşebbüs Pazar Payı (%)
Bant Boru (….)
Sanoh (….)
TI Otomotiv (….)
Toplam 100
05-01/3-3

9
Soğutma borusu pazarındaki %10’luk pazar payının el değiştirmesinde pazardaki
rekabet açısından bir sorun olmayacağı açıktır. Zira Bant Boru Bant Boru Sanayi 290
ve Ticaret A.Ş., soğutma borusu pazarındaki %10’luk payıyla, pazarda hakim
durumda değildir. Bu nedenle, pazarda doğrudan ya da dolaylı olarak hiçbir
faaliyeti bulunmayan Harman Traktör ve Biçerdöver Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye
devredilmesinin, ilgili ürün pazarı ve coğrafi pazardaki rekabet açısından olumsuz
sonuçlar doğurması beklenmemektedir.

Öte yandan Bant Boru’nun, fren borusu pazarında %74’lük bir pazar payına
sahip olduğu görülmektedir. Bu durumda, öncelikle bu pazar payının hakim
duruma işaret edip etmediği, ikinci olarak da devir neticesinde yeni bir hakim
durumun yaratılması ya da mevcut hakim durumun güçlendirilmesi sonucunun 300
ortaya çıkıp çıkmayacağı değerlendirilmelidir.

Bu noktada, yüksek pazar payına sahip teşebbüs karşısında, pazarda potansiyel
rekabetin bulunup bulunmadığı önem arz etmektedir. Nitekim, TEKEL’in
özelleştirilmesine ilişkin kararda1, yüksek pazar payının devredildiği göz önüne
alınarak, işlem pazardaki potansiyel rekabet koşulları açısından
değerlendirilmiştir. Söz konusu kararda potansiyel rekabetin kaynakları olarak şu
hususlar sıralanmıştır:

- mevcut rakiplerin kapasitelerini artırmaları, 310
- farklı coğrafi pazarlardan ithalat yapılması,
- başka bir piyasada faaliyet gösteren firmanın üretimini ilgili pazara yönlendirmesi,
- pazara tamamen yeni firmaların girmesi.

Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ürün ithalatı önünde herhangi bir engel
bulunmadığı, buna bağlı olarak pazarın uluslararası rekabete açık olduğu;
mevcut rakiplerin kapasitelerini artırdıkları yönünde kesin bir veri olmamakla
birlikte, diğer koşulların gerçekleştiği ve fren borusu pazarında yukarıda sayılan
hususlar açısından potansiyel rekabetin önünde bir engel olmadığı
anlaşılmaktadır. 320

Bunun yanı sıra, fren borusu satın alan müşterilerin büyük otomotiv teşebbüsleri
olmaları ve ara ürün temini bakımından çok sayıda tedarikçiyle çalışmalarının,
ara ürün üreticileri bakımından yarattığı rekabetçi baskının gözden kaçırılmaması
gerekmektedir. Söz konusu teşebbüslerin sahip olduğu alıcı gücü yoluyla, ara
ürünlerin gerek fiyatlandırmasında gerekse kalite standartlarının korunması
yönünde önemli bir rekabet baskısı yarattığı bilinen bir husus olup, bu unsurlar
birlikte değerlendirildiğinde söz konusu %74’lük pazar payının hakim durum
olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
330
Hakim durum en genel anlamıyla fiyatı belirleme gücü olarak tanımlansa bile
Bant Boru Bant Boru Sanayi ve Ticaret A.Ş. ortaklarının söz konusu faaliyeti
devretmeleri ve bu pazarda tekrar faaliyette bulunmamak üzere rekabet yasağı
taahhüdü altına girmeleri de; esasen fren borusu üretimi bakımından çok önemli
bir piyasa gücü bulunmadığına işaret etmektedir.


1 15.12.2003 tarih ve 03-79/965-396 sayılı Rekabet Kurulu kararı
05-01/3-3

10
Bununla birlikte, devralan tarafın fren borusu üretimi konusunda hiçbir faaliyeti
bulunmaması nedeniyle, söz konusu işlem neticesinde 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesinde belirtilen, yeni bir hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesi 340
sonucunun ortaya çıkması mümkün değildir.

H.3.4. Rekabet Etme Yasağının Değerlendirilmesi

Taraflar arasında imzalanan “Hisse Alımı ve Satışı Sözleşmesi”nin 5.5. maddesi
ile “Satıcı”lara yönelik 3 yıl süre ile rekabet yasağı getirilmektedir. Söz konusu
maddeye aşağıda yer verilmiştir:

“5.5) Satıcılar, işbu Hisse Devrini müteakip 3 (üç) yıl boyunca Şirketlerin faaliyet
alanlarında doğrudan veyahut dolaylı faaliyette bulunmayacaklarını beyan 350
ederler.”

Yan sınırlamalar ve bu çerçevede rekabet yasakları, yoğunlaşmayı meydana
getiren sözleşmenin ana amacının yanında sözleşmenin hukuki getirilerinden
yararlanılmasına yönelik düzenlemeler olarak nitelendirilmektedir. Devralma
işlemlerinde rekabet yasakları ile alıcılara getirilen koruma, alıcının müşteri
bağımlılığını kazanabilmesi ve know-how devrinin söz konusu olduğu durumlarda
bu devirden tam olarak yararlanabilmesi için satıcının rekabetçi davranışlarından
korunması ihtiyacından doğmaktadır.
360
Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama kavramı çerçevesinde
yoğunlaşma işlemi ile birlikte değerlendirilebilmesi için, “yoğunlaşma ile doğrudan
ilgili ve gerekli olma” kriterinin yanı sıra “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı
olma” ve “orantılılık” kriterlerini de sağlaması gerekmektedir. Bu kriterler
çerçevesinde, bir kısıtlamanın yan sınırlama olarak kabul edilmesinde, yalnızca
kısıtlamanın niteliği değil aynı zamanda kapsamı ve süresi de ele alınmalı;
işlemin yürütülebilmesi için gerekli olandan fazla sınırlanmış olup olmadığının
değerlendirilmesi gerekmektedir.

Harman Traktör ve Biçerdöver Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili tarafından gönderilen 370
ve Kurum kayıtlarına 11.8.2005 tarih ve 5658 sayı ile giren yazıda Hisse Alımı
ve Satışı Sözleşmesi’nin 5.5. maddesinde bulunan rekabet yasağının
gerekçesine ilişkin olarak aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir:

“İş bu izne konu olan devralma işlemi devreden konumundaki tarafların boru
üretiminde sahip oldukları know-how’ın devrini de kapsaması dolayısıyla
incelemenize sunulan hisse alım sözleşmesi üç yıllık rekabet yasağını
içermektedir. Devreden taraf söz konusu sözleşmenin H maddesi uyarınca tüm
patent, faydalı model, tasarım ve makine imalat haklarını da alıcı şirket ve onunla
beraber hareket eden gerçek kişilere devretmeyi taahhüt etmiştir. İlgili madde ise; 380
‘H) Satıcılar, Bant Boru ve İleri Elektrokimya şirketlerinin kullandıkları
teknolojilerin, ilgili tüm patent, faydalı model, tasarım, know-how ve makine
imalat haklarının söz konusu şirketlere ait olduğunu teyit etmişlerdir.’ şeklinde
sözleşmede yer almaktadır. Genel uygulamalarımızda hisse devir
sözleşmelerinde iki yıl için öngördüğümüz rekabete ilişkin yasağın üç yıla
çıkarılma nedeni açıklanan bu özel durumdan kaynaklanmaktadır.”

05-01/3-3

11
Ticari itibar ve know-how devrini içeren işlemlerde 3 yıl, sadece ticari itibar devri
içeren işlemlerde 2 yıl süreli rekabet yasakları makul karşılanmaktadır. Diğer
yandan satıcıya olan müşteri bağımlılığının iki yıldan daha uzun sürmesi ya da 390
devredilen know-how’ın kapsam ve doğasının gerektirmesi gibi istisnai hallerde
daha uzun süreli rekabet yasaklarına izin verilebilmesi imkanı da bulunmaktadır.

Bu çerçevede, bildirim konusu devralma işlemini düzenleyen “Hisse Alımı ve
Satışı Sözleşmesi”nin 5.5. maddesinde öngörülen üç yıl süreli rekabet yasağının,
işlemin niteliğine uygun ve makul bir yan sınırlama olduğu kanaatine varılmıştır.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 400

- Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda ilgili pazarda aynı
Kanun’un 7. maddesinde belirtilen, yasaklanan nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumu güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına,

- Hisse Alımı ve Satışı Sözleşmesi’nin 5.5. maddesinde öngörülen üç yıllık 410
rekabet yasağının, yan sınırlama olarak değerlendirilerek bildirim konusu
devir işlemine izin verilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy