Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-4-133 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-52/795-215
Karar Tarihi : 17.8.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, 10
M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, Hakan BİLİR, Kerem TOMUR,
Sezin Elçin CENGİZ, Ayşe Özlem UZUN, Erdem AYGÜN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Koçbank A.Ş.
Temsilcileri: Av. Pınar ERYÜREKLİ, Av. Togan TURAN
B Giz Plaza (Maslak Kule) Meydan Sk. No:28 Kat:10
34398 Maslak/İstanbul 20
D. TARAFLAR : - Koçbank A.Ş.
Barbaros Blv. Morbasan Sk. Koza İş Merkezi C Blk.
34349 Balmumcu Beşiktaş/İstanbul
- Çukurova Holding A.Ş.
Büyükdere Cd. Yapı Kredi Plaza A Blk.
Levent Beşiktaş/İstanbul
- Sınai ve Mali Yatırım Holding A.Ş.
Büyükdere Cd. Yapı Kredi Plaza A Blk. Kat:15
Levent Beşiktaş/İstanbul 30
- Baytur İnşaat Taahhüt A.Ş.
19 Mayıs Cd. No:34, 34360 Şişli/İstanbul
- Türkiye Genel Sigorta A.Ş.
Meclis-i Mebusan Cd. No:91 Salıpazarı/İstanbul
- Çukurova İthalat ve İhracat Ticaret A.Ş.
Davutpaşa Kışla Yolu Cd. No:34 Topkapı/İstanbul
- Akşam Denizcilik ve Ticaret A.Ş.
Büyükdere Cd. Yapı Kredi Plaza A Blk. Kat:12
Levent Beşiktaş/İstanbul
- Interdepo Uluslararası Özel Antrepo İşletmeciliği A.Ş. 40
Karaca İlyas Girişi Mersin
05-52/795-215
2
- Endüstri Holding A.Ş.
Büyükdere Cd. Yapı Kredi Plaza A Blk. Kat:15
Levent Beşiktaş/İstanbul
- Ören Denizcilik Nakliyat ve Ticaret A.Ş.
Büyükdere Cd. Yapı Kredi Plaza A Blk. Kat:12
Levent Beşiktaş/İstanbul
- Çukurova Ziraat Endüstri ve Ticaret A.Ş.
Ankara Asfaltı Yakacık Yan Yolu Üzeri No:25 50
Kartal/İstanbul
- Avor İnşaat Gıda Tekstil Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Şenlikköy Mh. Hürriyet Cd. Barış Sk. No:8 Kaytaz Villa
B Blok No:3/3 Florya/İstanbul
- Barbaros Denizcilik İşletmesi A.Ş.
Büyükdere Cd. Yapı Kredi Plaza A Blk. Kat:12
Levent Beşiktaş/İstanbul
- Genel Denizcilik Nakliyatı A.Ş.
Büyükdere Cd. Yapı Kredi Plaza A Blk. Kat:12
Levent Beşiktaş/İstanbul 60
- Mehmet Emin KARAMEHMET
Büyükdere Cd. Yapı Kredi Plaza A Blk. Kat:12
Levent Beşiktaş/İstanbul
- Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
Büyükdere Cd. No:143 Esentepe/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Çukurova Grubu şirketleri ve Tasarruf Mevduatı
Sigorta Fonu'nun Yapı Kredi Bankası A.Ş. (YKB)’de sahip olduğu toplam
%57,4 oranındaki hissenin, Koçbank A.Ş. (Koçbank) tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi. 70
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.6.2005 tarih, 154 sayı ve 25.7.2005
tarih, 5078 sayı ile giren ve 25.7.2005 tarih, 5079 sayı ve 12.8.2005 tarih, 5668
sayılı yazılarla tamamlanan iki ayrı bildirim üzerine, 4054 sayılı "Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun"un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı "Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ"in
ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 26.7.2005 tarih, 2005-4-133/Öİ.05-K.T. sayılı
(4 No'lu Daire) ve 12.8.2005 tarih, 2005-2-61/Öİ-05-H.S.Ö sayılı (2 No'lu Daire)
Devralma Ön İnceleme Raporları 15.8.2005 tarih, REK.0.08.00.00-120/247 sayılı
ve 15.8.2005 tarih, REK.0.06.00.00-120/96 sayılı Başkanlık önergeleri ile 05/52 80
sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş olup, 05-52/794-M sayılı karar ile
birleştirilen iki dosya takiben aynı toplantıda karara bağlanmıştır.
05-52/795-215
3
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporlar'da,
- YKB’nin %57,4 oranındaki hissesinin, Koçbank tarafından devralınması
işleminin 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı,
- İşlemin sonucu olarak, YKB'nin bağlı ortaklıkları; Yapı Kredi Emeklilik A.Ş., Yapı
Kredi Faktoring A.Ş., Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O., Yapı Kredi Portföy 90
Yönetimi A.Ş., Yapı Kredi Sigorta A.Ş., Yapı Kredi Yatırım Menkul Değerler A.Ş.,
A-Tel Pazarlama ve Servis Hizmetleri A.Ş., Digital Platform İletişim Hizmetleri
A.Ş. ve Süperonline Uluslararası Elektronik Bilgilendirme ve Haberleşme
Hizmetleri A.Ş.’nin kontrolünün Koçbank’a devrine izin verilmesi gerektiği,
görüşleri ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
YKB ve bağlı ortaklıklarının faaliyet alanları dikkate alınarak, ilgili ürün pazarları 100
“bankacılık pazarı", "finansal hizmetler pazarı”, "sigortacılık hizmetleri pazarı",
"bireysel emeklilik hizmetleri pazarı", "faktoring hizmetleri pazarı", "finansal
kiralama hizmetleri pazarı", "yatırım menkul değerler yönetimi hizmetleri pazarı",
“telefon kartı dağıtım pazarı”, “sayısal ödemeli yayıncılık pazarı” ve “internet
erişim hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya mevcudu bilgilere göre, ilgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti Sınırları"
olarak tespit edilmiştir.
110
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. YKB Hisselerinin Devralınması İşleminin Değerlendirilmesi
Bildirimin konusu, Koçbank'ın, Çukurova Grubu ve TMSF’nin Yapı Kredi
Bankası’ndaki toplam %57.4 oranındaki hissesini devralması işlemine izin
verilmesi talebinden ibarettir. Neticede, Koçbank devredilen şirketin kontrolüne
sahip olacaktır.
Buna göre, anılan işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ'in birleşme ve devralma sayılan
hallerin belirlendiği 2. maddesinin (b) bendinde, “Herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya
bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları 120
devralması veya kontrol etmesi” olarak tanımlanan bir devralmadır.
Öte yandan, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi gereğince “Bu Tebliğ’in 2.
maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşme ve
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde
ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması halinde
veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası (yirmibeş
05-52/795-215
4
milyon Yeni Türk Lirası)'nı aşması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları
zorunludur”.
Başvuru konusu işleme taraf teşebbüslerin, bankacılık sektörünün toplam aktifleri
dikkate alınarak hesaplanan pazar payları toplamı %(…), 2004 yılı ciroları 130
toplamı ise (……………..)- YTL.'dir. Bu bilgilere göre, Tebliğ'de düzenlenen ciro
eşiği aşılmaktadır.
Ancak, bildirime konu sektörü düzenleyen 4389 sayılı Kanun’un 18. maddesinin
birinci fıkrası, “Türkiye’de faaliyette bulunan bankalardan birinin diğer bir veya
birkaç banka ile birleşmesi veya borç, alacak ve mevduatını Türkiye’de faaliyette
bulunan diğer bir Bankaya devretmesi, Kurulun iznine bağlıdır.
Bankaların bu Kanun hükümlerine göre birleşme ve devirlerinde 6762 sayılı Türk
Ticaret Kanunu ile devir ve birleşmeye konu bankaların toplam aktiflerinin sektör
içindeki paylarının yüzde yirmiyi geçmemesi kaydıyla 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 7, 10 ve 11. maddeleri hükümleri uygulanmaz.” 140
şeklinde düzenlenmiştir.
Bildirime konu işlemde, tarafların tüm bankalar içindeki aktif büyüklükleri toplamı
%(…) seviyesinde kaldığından, anılan işlemin, 4389 sayılı Kanun’un 18. maddesi
gereğince Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gerekli bir işlem olmadığı kanaatine
varılmıştır.
H.2.2. YKB’nin Kontrolünde Bulunan Şirketlerin Devrine İlişkin
Değerlendirme
Toplam aktiflerinin sektör içindeki payları %20’yi geçmeyen bankaların birleşme
ya da devrinde Rekabet Kurulu iznine gerek olmamakla birlikte; bu işlemler 150
sonucunda, bankaların aktifleri içinde yer alan, bankacılık sektörü dışındaki bağlı
ortaklıklarda bir devralmanın gerçekleşmesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ’deki eşiklerin
aşılması halinde, söz konusu şirketlerin devri Kurulun iznine tabidir.
Bildirimi yapılan devralma neticesinde, Koçbank, çeşitli sektörlerde faaliyet
gösteren 32 şirkette hisse sahibi olacaktır. Taraflar, mezkur işlem dolayısıyla bu
şirketlerden 9'unda 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi devralma
gerçekleştiği gerekçesiyle bildirimde bulunmuşlardır.
H.2.2.2. Devralan ve Devralınanın Her İkisinin de Faaliyet Gösterdiği
Pazarlardaki Bağlı Ortaklıkların Devrine İlişkin Değerlendirme 160
Söz konusu işlem sonucunda YKB'nin bağlı şirketleri Yapı Kredi Sigorta A.Ş.,
Yapı Kredi Emeklilik A.Ş., Yapı Kredi Faktoring A.Ş., Yapı Kredi Finansal
Kiralama A.O., Yapı Kredi Portföy Yönetimi A.Ş., Yapı Kredi Menkul Değerler
A.Ş. ve Süperonline Uluslararası Elektronik Bilgilendirme ve Haberleşme
Hizmetleri A.Ş.'nin kontrolüne Koçbank sahip olacaktır.
İşlem neticesinde ilgili ürün pazarlarında tarafların toplam pazar payları ve ciroları
aşağıdaki gibi olacaktır:
05-52/795-215
5
- Sigortacılık hizmetleri pazarındaki ciroları (………….)- YTL., pazar payları
%(…..),
- bireysel emeklilik hizmetleri pazarındaki ciroları (……………)- YTL., pazar 170
payları %(...) (hayat), %(….) (bireysel emeklilik)
- faktoring hizmetleri pazarındaki ciroları (…………)- YTL, pazar payları %(…),
- finansal kiralama hizmetleri pazarındaki ciroları (……………)- YTL., pazar
payları %(…..),
- portföy yönetimi hizmetleri pazarındaki ciroları (………….)- YTL. ve pazar
payları %(….),
- yatırım menkul değerler yönetimi hizmetleri pazarındaki ciroları (…………..)-
YTL., pazar payları %(….),
- internet erişim hizmetleri pazarındaki ciroları (…………..)- YTL., pazar payları
%(…) (bireysel), %(….) (kurumsal). 180
Yukarıda yer verilen bilgilere göre, Tebliğ'de düzenlenen ciro eşiği aşıldığından,
söz konusu her bir işlem Kurulun iznine tabidir.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, bir ya da daha fazla teşebbüsün “Hakim
durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak,
ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde ” birleşmesi
veya bir diğer teşebbüsü devralması hukuka aykırı bulunarak yasaklanmaktadır.
İnceleme konusu hisse devri neticesinde “sigortacılık, “bireysel emeklilik”,
“faktoring”, “finansal kiralama”, “portföy yönetimi”, “yatırım menkul değerler
yönetimi”, "bireysel internet erişim hizmetleri" ve "kurumsal internet erişim 190
hizmetleri" pazarlarında Koçbank tarafından kontrol edilecek şirketlerin sahip
olacağı toplam paylar sırasıyla %(…), %(…), %(…), %(…), %(…), %(…),
%(…) ve %(…) olacaktır. Buna göre, anılan pazarların yapısı ve pazara giriş
engellerinin bulunmaması da dikkate alındığında anılan pazarlarda rekabetin
önemli ölçüde etkilenmeyeceği kanaatine varılmıştır.
H.2.2.3. YKB'nin Devralanın Faaliyet Göstermediği Pazarlardaki Bağlı
Ortaklıklarının Devrine İlişkin Değerlendirme
Dosya mevcudu bilgilere göre, bildirimi yapılan devralma sonucu, YKB'nin bağlı
ortaklıkları olan A-Tel Pazarlama ve Servis Hizmetleri A.Ş. (A-Tel) ve Digital 200
Platform İletişim Hizmetleri A.Ş. (Digitürk)'nin kontrolüne de Koçbank sahip
olacaktır. Söz konusu kontrol değişikliği nedeniyle, ilgili işlem 1997/1 sayılı
Tebliğin 2. maddesi anlamında bir devralma işlemi olarak değerlendirilmiştir.
H.2.2.3.1. A-Tel'in Devredilmesi İşleminin Değerlendirilmesi
Telefon kartları, Türkiye’deki GSM operatörleri Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
(Turkcell), Telsim Mobil Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş. (Telsim) ve Avea
İletişim Hizmetleri A.Ş. (Avea) ile birlikte çalışan firmalar veya bizzat bu
operatörler tarafından pazarlanmaktadır. Turkcell, pazarlama açısından bu
05-52/795-215
6
kanallardan her ikisini de kullanırken, Telsim ve Avea telefon kartlarını bir şirket 210
vasıtasıyla pazarlamaktadır.
Turkcell çatısı altındaki aylık kontör satışı tahmini olarak 350.000.000 dakika olup
bu rakamın yaklaşık %14’ü devre konu olan ve kontrolü el değiştiren A-Tel
Pazarlama ve Servis Hizmetleri A.Ş. (A-Tel) tarafından kaydedilen abonelerdir.
30.6.2005 itibarıyla Turkcell’in 25.600.000 adet abonesi bulunmaktadır. Bunun
20.400.000 adedi faturasız abone olup bu rakam içinde A-Tel’in payı
5.200.000'dir. 31.7.2005 tarihi itibarıyla tahmini olarak Telsim yaklaşık 8.500.000
ve Avea yaklaşık 6.000.000 aboneye sahiptir. Söz konusu verilerden, abone
sayıları itibarıyla birinci sırada olan Turkcell’in telefon kartı satışı pazarında da ilk
sırada yer alacağı ortaya çıkmaktadır. Bu çerçevede söz konusu işlem Kurulun 220
iznine tabidir.
Bununla birlikte, devralan Koçbank'ın ilgili ürün pazarında faaliyetinin
bulunmaması nedeniyle, devir işlemi sonucunda pazarın yapısı
değişmeyeceğinden, Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratılması
veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı
kanaatine varılmıştır.
H.2.2.3.1. Digitürk'ün Devredilmesi İşleminin Değerlendirilmesi
Ödemeli sayısal yayıncılık pazarında halihazırda Digitürk’ün yerine getirmekte
olduğu hizmetleri tümüyle ikame edebilecek bir teşebbüs bulunmamaktadır. 230
Bunun yanı sıra, Türkiye 1. Futbol Ligi karşılaşmalarının yayın haklarına tek
başına sahip olan Digitürk, söz konusu hak sahipliği ile maçlara ilişkin bant ve
özet görüntülerin de tek temin kaynağı konumundadır. Bu nedenlerle anılan işlem
Kurulun iznine tabidir.
Bununla birlikte, Koç Grubu’nun ödemeli yayın pazarında herhangi bir faaliyetinin
bulunmaması sebebiyle devir işlemi, pazarın mevcut yapısında bir değişim
yaratmayacağından, YKB’nin Koçbank’a devri neticesinde, Digitürk’ün faaliyet
gösterdiği pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması söz konusu değildir.
I. SONUÇ 240
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Çukurova Grubu şirketlerinin ve TMSF’nin Yapı Kredi Bankası A.Ş.’de sahip
olduğu %57,4 oranında hissenin, Koçbank A.Ş. tarafından devralınması işleminin
4389 sayılı "Bankalar Kanunu"nun 18.maddesi uyarınca bankacılık faaliyetleri
açısından 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun” kapsamında bir
işlem olmadığına;
2. Ancak, bu işlem sonucunda Yapı Kredi Bankası A.Ş.’nin aktifinde bulunan
iştirak şirketlerinden Yapı Kredi Emeklilik A.Ş., Yapı Kredi Faktoring A.Ş., Yapı
Kredi Finansal Kiralama A.O., Yapı Kredi Portföy Yönetimi A.Ş., Yapı Kredi
Sigorta A.Ş., Yapı Kredi Yatırım Menkul Değerler A.Ş., A-Tel Pazarlama ve 250
Servis Hizmetleri A.Ş., Digital Platform İletişim Hizmetleri A.Ş. ve Süperonline
Uluslararası Elektronik Bilgilendirme ve Haberleşme Hizmetleri A.Ş.’nin
05-52/795-215
7
kontrolünün de Koçbank A.Ş.’ye devri işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne
tabi olduğuna, işlemler sonucunda etkilenen pazarlarda aynı Kanun’un 7.
maddesi kapsamında hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmadığına; bu nedenle etkilenen pazarlar itibarıyla söz konusu devir
işlemine izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 260
Full & Egal Universal Law Academy