Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-4-189 (Özelleştirme Nihai Bildirim)
Karar Sayısı : 05-52/797-217
Karar Tarihi : 17.8.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN
B.RAPORTÖRLER : Süleyman CENGİZ, Murat AYBER
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
D. TARAFLAR : - T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Hüseyin Rahmi Sk. No:12 Çankaya/Ankara 20
- Ada Havacılık ve Taşımacılık A.Ş.
Cumhuriyet Cd. Itır Apt. No:295/4 Harbiye Şişli/İstanbul
- Beşparmak Havacılık ve Taşımacılık A.Ş.
Zeytinlik Mh. Halkçı Sk. Moda Pasajı No:25/40
Bakırköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın
Kıbrıs Türk Hava Yolları A.Ş. (KTHY)'deki %50 oranındaki hissesinin
özelleştirme yoluyla Ada Havacılık ve Taşımacılık A.Ş. (Ada Havacılık) veya
Beşparmak Havacılık ve Taşımacılık A.Ş. (Beşparmak Havacılık)’ye blok 30
satış yöntemiyle devri işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Bildirime konu işlem için ihale düzenlenmeden önce
1998/4 sayılı "Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik
Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumu'na yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin
Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ"in 3. maddesi
uyarınca Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) tarafından ön bildirim
yapılmamış, ancak ihale düzenlenip teklifler alındıktan sonra ilgili Tebliğ’in 5.
maddesi uyarınca Kuruma başvurulmuştur.
Kurum kayıtlarına en son 12.8.2005 tarih ve 5682 sayı ile giren ÖİB'nin izin 40
başvurusu üzerine, 4054 sayılı "Rekabetin Korunması Hakkında Kanun"un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ" ve 1998/4 sayılı Tebliğ’in ilgili hükümleri
uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 16.8.2005 tarih, 2005-4-
189/Öİ-05-SC sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu, 16.8.2005 tarih ve
05-52/797-217
2
REK.0.08.00.00-120/249 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-52 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; söz konusu işlem sonucunda
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında bir hakim durum yaratılması veya 50
mevcut bir hakim durumun daha da güçlendirilmesinin muhtemel olmadığı, bu
nedenle bildirime konu işleme izin verilmesinin yerinde olacağı ifadelerine yer
verilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İLGİLİ PAZAR
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Hisseleri devralınan KTHY'nin faaliyet alanı dikkate alınarak ilgili ürün pazarı,
"hava yolu taşımacılığı hizmetleri pazarı" olarak belirlenmiştir.
60
H.2. İlgili Coğrafi Pazar
KTHY'nin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (Ercan Hava alanı, Lefkoşa) ile Türkiye
Cumhuriyeti'ndeki hava alanları arasında seferler düzenlemekte olması dikkate
alınarak ilgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti ile Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti sivil havacılık hattı" olarak belirlenmiştir. Esasen, Ercan havaalanı ile
aralarında seferler düzenlenen İstanbul, Ankara, Adana, Antalya, İzmir ve
Dalaman havaalanları arasındaki hatların her biri ayrı bir pazar oluşturmakla
birlikte, inceleme konusu işlem neticesinde bir yoğunlaşma olmaması da dikkate
alınarak, ayrıntılı pazar tanımı yapılmamıştır.
70
H.3. DEĞERLENDİRME
Bildirimin konusu ÖİB'nin KTHY'deki %50 oranındaki hissesinin özelleştirme
yoluyla Ada Havacılık’a ya da Beşparmak Havacılık’a blok satış yöntemiyle devri
işlemine izin verilmesi talebinden ibarettir.
Bilindiği üzere, 1998/4 sayılı Tebliğ'in 5. maddesi uyarınca, özelleştirme yoluyla
devralma işlemlerinde, taraflarının ilgili ürün piyasasındaki toplam pazar
paylarının %25’i veya cirolarının 25.000.000.000.000- TL.'yi aşması halinde;
işlemlerin hukuki geçerlilik kazanabilmeleri için Rekabet Kurulundan izin alınması
zorunludur.
İhaleye teklif veren iki şirketin ilgili pazarda faaliyeti bulunmamakla birlikte, 80
özelleştirme işlemine konu olan KTHY’nin 2004 yılı cirosu 145.666.395.000.000-
TL. ve ilgili pazardaki payı %71 olduğundan, inceleme konusu işlem mezkur
Tebliğ maddesi kapsamında izne tabidir.
Öte yandan, KTHY'yi devralmak isteyen Ada Havacılık ve Beşparmak Havacılık
teşebbüslerinin her ikisinin de ilgili ürün pazarında faaliyetlerinin bulunmaması
nedeniyle devir işlemi sonucunda pazarın yapısı değişmeyeceğinden, 4054 sayılı
Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
05-52/797-217
3
I. SONUÇ 90
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; T.C. Başbakanlık
Özelleştirme İdaresi Başkanlığın Kıbrıs Türk Hava Yolları A.Ş.'deki %50
oranındaki hissesinin açılan ihlaye teklif veren Ada Havacılık ve Taşımacılık A.Ş.
ve Beşparmak Havacılık ve Taşımacılık A.Ş. unvanlı teşebbüslerden herhangi
birisine devredilmesi işlemi sonucunda, 4054 sayılı "Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun"un 7. maddesi kapsamında hakim durum yaratılmasının veya
mevcut bir hakim durumun daha da güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına; bu nedenle
bildirime konu işleme izin verilmesine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
05-52/797-217
4
(Rekabet Kurulu’nun 17.08.2005 tarih ve 05-52/797-217 sayılı Kararı)
KARŞI OY GEREKÇESİ
T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın Kıbrıs Türk Hava
Yolları A.Ş.’deki % 50 oranındaki hissesinin özelleştirme yoluyla Ada Havacılık
ve Taşımacılık A.Ş. veya Beşparmak Havacılık ve Taşımacılık A.Ş.’ye blok satış
yöntemiyle devri işlemine izin verilmesine ilişkin Rekabet Kurulu Kararına
aşağıdaki gerekçe ile katılmıyorum.
Kıbrıs Türk Hava Yolları A.Ş.’nin % 50 oranındaki hissesinin özelleştirme
yoluyla devir işlemine dair söz konusu Rekabet Kurulu Kararının, F. Dosya
Evreleri bölümünde ve keza bahse konu Karara esas Rekabet Kurumu 4. Daire
Başkanlığı’nın 16.08.2005 tarihli devralma raporunun IV. Değerlendirme
bölümünde belirtildiği üzere, 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların
Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön
Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul Esaslar Hakkında
Tebliğ”in 3. maddesi gereği ön bildirime tabi bir devralma işlemi olduğu fakat,
ihale şartlarına esas olacak Rekabet Kurulu Kararının Tebliğ hükümlerinin aksine
alınmadığı görülmektedir.
İhale şartları kamuoyuna duyurulmadan önce, Kurul’a ön bildirimde
bulunulması suretiyle, özelleştirmenin ilgili pazarda ne gibi sonuçlar doğuracağı
hususunun değerlendirileceği ve ihale şartlarının hazırlığına esas oluşturacak
Rekabet Kurulu görüşü alınmaksızın izin işlemi sonuçlandırılmıştır. Dolayısıyla
Kurul önceden ilgili pazardaki olasılıkları değerlendirememiş, ihaleye katılacaklar
hangi çekincelerin veya koşulların gündemde olduğunu bilmeksizin ihaleye katılıp
katılmama kararını almıştır. 1998/4 sayılı Tebliğ’de yer alan bu safhayı sıradan
bir usul kuralı olarak nitelendirmek doğru bir yaklaşım değildir. Tebliğ’de
öngörülen düzenlemeler bir sistem dahilinde ve rekabet düzeninin sağlanması
anlamında ve bir bütün halinde öngörülmüştür. Anlamsız ve sıradan bir
bürokratik işlem olarak düşünülürse, bu kuralların Kanun’un 7 nci maddesine
dayanılarak niçin getirilmiş olduğu ve düzenlemelerin gerekçeleri
sorgulanmalıdır. Kurulun kendi çıkarmış olduğu bir Tebliği, yine kendisinin niçin
uygulamadığı gerekçeli cevaplandırılmalıdır. Bugüne değin yapılan tüm ön
bildirime tabi özelleştirmelerde uygulanan bu kuralın adı geçen özelleştirmede
niçin uygulanmadığının hukuki bir gerekçesi yoktur.
Sonuç olarak, Rekabet Kurulu’nun 1998/4 sayılı Tebliğ hükümlerine göre
sonuçlandırılması gereken bu özelleştirme işleminde, rekabet ve ihale şartlarının
belirlenmesi anlamında önemli bir ön koşul olan “ön bildirim” safhası ihmal
edilerek, açıkça mevzuata aykırı davranılmış ve nihai karar niteliğindeki Kurul
Kararı hukuka aykırı olarak alınmıştır.
Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy