Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-2-72 (Bilgi Notu)
Karar Sayısı : 05-55/830-223
Karar Tarihi : 8.9.2005
- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Süreyya ÇAKIN.
- RAPORTÖR : Erdem AYGÜN
A- BAŞVURUDA BULUNAN : Ali ÖZHAMURKAR
Rıfkı Tongsir Cad. No:62 Küçükyalı / İSTANBUL
20
B- HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Türkiye Futbol Federasyonu
Konaklar Mah. Ihlamurlu Sok. No:9
4. Levent / İSTANBUL
C- DOSYA KONUSU : Türkiye Futbol Federasyonu’nun, yapmış
olduğu ‘Süper Lig Maçlarının Televizyondan Yayını İhalesi’nde rekabeti
engelleyici ve tekeli hedefleyen uygulamalarda bulunduğu iddiası ve farklı
bir teknikle ihalenin yeniden yapılması talebi.
30
D- İDDİALARIN ÖZETİ : Ali Özhamurkar tarafından gönderilen e-postada
özetle; Türkiye Futbol Federasyonu’nun (TFF) yapmış olduğu Türkiye Süper Lig
maçlarının yayın ihalesi ile ilgili olarak;
- İhalenin tüm sezon için yapılması nedeniyle bir tekelin oluşturulduğu,
- Sezon içinde oynanan maçların çoğunun yayınlanması yerine daha az
sayıda maç yayınlanarak ihaledeki fiyatın yükseltilmeye çalışıldığı,
- Mevcut ihale şartları nedeniyle, ihaleye teklif verenlerin, sadece Süper Lig
maçlarını yayınlamak için değil, aynı zamanda rakiplerinin maç
yayınlayamaması için de teklif vermiş oldukları,
- Haftada sadece 3 Süper Lig maçının yayıncı kuruluş tarafından canlı 40
yayınlandığı ve diğer ulusal televizyon kanallarının, canlı yayınlanmayan diğer
maçların yayın haklarını satın almalarına engel olunarak tekel oluşturulduğu,
- Dolayısıyla, oluşan tekel sonucu reklam fiyatlarının ve Süper Lig maçlarını
canlı yayınlayan ‘Lig TV’ aboneliğinin çok yükseldiği,
05-55/830-223
2
- Tekel oluşmasına engel olacak ve rekabetçi bir ortamı sağlayacak şekilde,
yayıncı kuruluşların, haftalık yayınlayabileceği maç adedi ve maçları belirterek
teklif vereceği yeni bir ihalenin yapılması halinde;
- “Lig TV “ aboneliğinin fahiş fiyatta olmasının engelleneceği,
- Reklam fiyatlarının daha makul seviyelerde olacağı,
- Herhangi bir hafta maçı yayınlanmayan kulübün kalmayacağı, 50
- Kulüpler arasında haksız rekabetin de ortadan kalkacağı,
- Yayın gelirlerinin kulüpler arasında hakkaniyetle paylaşılacağı
ifadelerine yer verilerek;
- Şu an uygulanmakta olan sistem için yürütmeyi durdurma kararının
alınması,
- Uygulamadan zarar gören kulüplerin ve vatandaşların zararlarının tazmin
edilmesi
talep edilmiştir.
G- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.08.2005 tarih ve 5559 sayı ile 60
gelen e-posta üzerine, yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 31.8.2005 tarih
ve 2005-2-72/B.N-05-EA sayılı Bilgi Notu, 31.8.2005 tarih ve REK.0.06.00.00-
110/103 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-53 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek, 1.9.2005 tarih ve 05-53/823-M sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile;
“ Daha önce alınan Kurul Kararları ve verilen Başkanlık görüşleri çerçevesinde ek
çalışma yapılarak Kurul gündemine getirilmek üzere, konunun incelemeye
alınmasına” karar verilmiş, sonrasında hazırlanan 2.9.2005 tarih ve 2005-2-
72/BN-05-EA Bilgi Notu 5.9.2005 tarih ve REK.0.06.00.00-110/107 sayılı
Başkanlık önergesi ile 05-55 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır. 70
H- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili bilgi notunda, şikayet dilekçesindeki iddialarla
ilgili olarak herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı ifade edilmiştir.
- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Başvuruda, özellikle Türkiye Süper Ligi maçlarının yayın haklarının verildiği
ihalede rekabeti engelleyen ve tekel oluşumuna imkan veren uygulamalar olduğu
belirtilmiştir.
Süper Lig’de yer alan 18 kulübün tüm sezon boyunca oynayacağı maçların,
canlı, özet ve banttan görüntüleri, TFF tarafından yapılan ihale ile, münhasıran, 80
belirli bir süreyle, ihaleyi kazanan yayıncı kuruluşa devredilmektedir. İhaleyi
kazanan yayıncı kuruluş ve TFF arasında yayın haklarının devri konusunda
sözleşme imzalanmaktadır. Bu sözleşme, özel hukuk hükümlerine tabi bir
sözleşme olup 4054 sayılı Kanun’un uygulama alanı içerisinde yer almaktadır.
Türkiye 1./Süper Ligi maçlarının yayın hakları, daha önce de, TFF’nin yaptığı
ihalelerle değişik yayıncı kuruluşlara devredilmiş ve TFF ile yayıncı kuruluşlar
arasında yapılan sözleşmeler 4054 sayılı Kanun açısından incelenmiştir.
05-55/830-223
3
Geçmiş dönemde Rekabet Kurumu’na yapılan şikayet başvurusu üzerine
soruşturma başlatılmıştır. Söz konusu soruşturmada ele alınan 2 temel konu:
- TFF ile Yayıncı Kuruluş arasında imzalanan ve Türkiye 1.Futbol Ligi 90
maçlarının televizyondan yayın haklarının münhasıran tek yayıncıya
devredilmesi,
- Hakları devralan yayıncı kuruluşun hakim durumunu kötüye kullanıp
kullanmadığı
olarak ifade edilebilir. Soruşturma neticesinde, Rekabet Kurulu, 28.8.2002 tarih
ve 02-50/636-258 sayılı Karar’ını vermiştir.
İncelenen şikayet dilekçesinde de, temel iddia konusu olarak, Süper Lig
maçlarının televizyondan yayın haklarının tek yayıncıya münhasıran devredilmesi
öne çıkmaktadır. Yayıncı kuruluşun, hakim durumunu kötüye kullanmasına ilişkin
bir şikayet söz konusu değildir. 100
Söz konusu kararın, tek yayıncı ihdasına ilişkin bölümünde aynen;
“…TFF ve yayıncı kuruluşlar arasında akdedilen Türkiye 1. Profesyonel Futbol
Ligi müsabakalarına ilişkin yayın haklarının devrini içeren Sözleşme, dayanağını
3813 sayılı Kanun'un 2/b, 10/j ve 29. maddeleri ile 3984 sayılı Yasa ve "TFF'nin
Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Ana Statüsü"nün 4/b ve 68. maddeleri ile
"UEFA Ana Statüsü"nün 47. maddesi ile "UEFA Yayın Talimatı" hükümlerinden
alan "TFF Yayın Talimatı" (Metin boyunca “Yayın Talimatı” olarak anılacaktır.)
esas alınarak hazırlanmıştır.
TFF ile yayıncı kuruluşlar arasında imzalanan sözleşme, özel hukuk hükümlerine
tabi bir sözleşme olup 4054 sayılı Kanun’un uygulama alanı içerisinde yer 110
almaktadır. Sözleşmenin “konusu, kapsamı, süresi” ve “başka piyasalarda
rekabeti kısıtlayıcı etkiler doğurup doğurmayacağı” açısından rekabet hukuku
çerçevesinde incelenmesi gerekmektedir.
Sözleşme hükümlerinden görüldüğü üzere, TFF sözleşme konusu yayın haklarını
münhasıran devretmektedir. Söz konusu sözleşmede münhasırlık, 1. Futbol ligi
maçlarına ilişkin yayın haklarının (canlı, özet, haber amaçlı) ihale yoluyla belli bir
süre için tek bir yayıncıya verilmesi suretiyle yaratılmaktadır.
Bilindiği üzere, münhasırlık tesis eden sözleşmeler, rekabeti kısıtlama
potansiyelleri nedeniyle 4054 sayılı Kanun çerçevesinde incelenmektedir. Bu
bağlamda, rekabeti kısıtlayan münhasır anlaşma hükümlerinin hukuki geçerlilik 120
kazanabilmeleri için anlaşmanın Kanun’da belirtilen süreler içerisinde Kurum’a
bildirilmesi gerekmektedir. TFF ile Digitürk/Atlas arasında yapılan sözleşme de
bu anlamda incelenmiştir.
Söz konusu Sözleşme’nin münhasırlığı öngören hükmü, TFF tarafından 3813
sayılı Kanun’a istinaden yayınlanan ve idari bir işlem niteliğinde olan Yayın
Talimatı’na yani bir ikincil düzenlemeye dayanmaktadır. Yayın Talimatı'nın 7.
maddesine göre lig maçlarının yayını hakkında yayın kuruluşları ile kulüpler
adına sözleşme yapmaya münhasıran TFF yetkilidir. Yine aynı madde
çerçevesinde, TFF 1. Lig maçları için Talimat hükümlerine uygun olarak bir
05-55/830-223
4
şartname hazırlar ve yayın hakları bu çerçevede ihale edilir. İhale sonrasında 130
teklif sahibi yayın kuruluşu ile 1. Lig kulüpleri adına TFF Talimat ve Şartname
hükümlerine uygun bir sözleşme hazırlar.
Yukarıda yer verildiği üzere Yayın Talimatı’nın 7. maddesi TFF’nin ihale yapmak
suretiyle hakları tek bir yayıncıya vermesini düzenlemektedir. Dolayısıyla,
dayanağını doğrudan Yayın Talimatı’ndan alan söz konusu düzenlemeye 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında müdahale edilmesi mümkün
görünmemektedir. Yayın Talimatı’nın bazı hükümlerinin içerik ve kapsam
bakımından 3813 sayılı Kanun ile TFF’ye verilmiş olan yetkilerin kapsamında
olup olmadığı ise Rekabet Kurumu tarafından çözüme kavuşturulabilecek bir
konu değildir.. 140
… değerlendirmeler sonunda; “Sözleşme” ile ilgili olarak;
Sözleşmede yer alan münhasırlık konusunun, TFF tarafından 3813 sayılı
Kanun’a istinaden yayınlanan ve idari bir işlem niteliğinde olan Yayın Talimatı’na
dayanması ve Sözleşmenin konu, süre ve kapsam bakımından değerlen-
dirilmesinde ise, söz konusu hükümlerin mevcut koşullar altında rekabeti
kısıtladığına dair yeterli bulguya ulaşılamaması karşısında, 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesi kapsamında bir ihlalin varolduğunun ileri sürülemeyeceğine;
Ancak, halihazırda makul görünen sözleşme koşulları ilerde yapılacak
sözleşmelerde aynen korunsa dahi sözleşme hükümlerinin o günün pazar yapısı
ve rekabet koşulları çerçevesinde yeniden değerlendirilmesine; dolayısıyla, 150
gelecekte imzalanması söz konusu olabilecek benzer sözleşmelerin,
imzalanmadan önce incelenmek üzere Rekabet Kurulu’na bildirilmesine;
gelecekteki yayın hakkı devirleri ile ilgili yeni soruşturmalara ve cezalara meydan
verilmemesi bakımından, ihale şartnamesi taslağının, o tarihte geçerli olacak
Yayın Talimatı ile birlikte Rekabet Kurulu’nun incelemesine sunulmasının yerinde
olacağına karar verilmiştir...”
ifadeleri yer almaktadır. Dolayısıyla, rekabeti sınırlayıcı etkileri nedeniyle 4.
madde kapsamında ele alınması gerekebilecek bir konu olan münhasırlık tesisi,
Şartname’deki düzenlemenin doğrudan 3813 sayılı Kanun’a istinaden çıkarılan
Yayın Talimatı hükümlerine dayanıyor olması nedeniyle 4. madde kapsamında 160
ihlal olarak görülmemiştir.
Söz konusu karar sonrasında, 28.5.2004 tarihinde TFF tarafından Kuruma
gönderilen yazı ile, Türkiye 1. Profesyonel Süper Ligi futbol müsabakalarının
televizyondan yayını ile ilgili mevcut sözleşmenin sona erdiği, 2004-2005 futbol
sezonu ve takip eden dönemler için yapılacak yayın ihalesi ile ilgili Şartname’nin
hazırlandığı ifade edilmiş ve Şartname’nin Kurumca incelenerek, oluşacak
görüşün Federasyon’a bildirilmesi istenmiştir. Daha sonra, TFF yetkilileri
tarafından Yayın Talimatı’nda bir değişiklik yapılmadığı ifade edilmiş ve
21.6.2004 tarihinde daha önceki dönemlerde de geçerli olan Yayın Talimatı
Kurum’a intikal ettirilmiştir. Bahse konu Şartname ve Yayın Talimatı’na ilişkin 170
Bilgi Notu 24.6.2004 tarihli Rekabet Kurulu toplantısında ele alınmış ve Kurul
tarafından 04-43/532-M sayılı Karar ile mesleki daire görüşünün (Görüş)
Başkanlıkça TFF’ye bildirilmesine karar verilmiştir.
05-55/830-223
5
TFF tarafından gönderilen, yapılacak yayın ihalesi ile ilgili Şartname, daha önceki
dönemlere ait yayın sözleşmelerine ilişkin verilmiş olan Kurul Kararları da dikkate
alınarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmiş ve Görüş
oluşturulmuştur. Söz konusu Görüş’te de;
“…Şartname’deki düzenlemenin doğrudan 3813 sayılı Kanun’a istinaden
çıkarılan Yayın Talimatı hükümlerine dayanıyor olması nedeniyle 4. madde
kapsamı dışında kalmaktadır.” ifadeleri yer almaktadır. 180
Dolayısıyla, benzer konuda daha önce verilen Rekabet Kurulu Kararı ve Görüş’te
de ifade edildiği gibi, Süper Lig maçlarının televizyondan yayın haklarının tek
yayıncıya münhasıran devredilmesi, Şartname’deki düzenlemenin doğrudan
3813 sayılı Kanun’a istinaden çıkarılan Yayın Talimatı hükümlerine dayanıyor
olması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal olarak
görülmemiştir.
Şikayet dilekçesinde ihale tekniklerine getirilen eleştirilerle birlikte, ihalede
uygulanacak farklı tekniklerin kulüpler ve izleyiciler için daha faydalı olabileceği
belirtilmiştir. Şikayette yer verilen bu talep de esas olarak, Türkiye Süper Ligi
maçlarının televizyon yayın haklarının bir tek yayıncı kuruluşunun tekeline 190
verilmesi ve münhasırlık yaratılarak tek yayıncı ihdası ile ilgilidir.
J- SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, şikayet dilekçesinde yer
verilen iddialarla ilgili olarak herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığına,
şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy