Rekabet Kurumu - Karar Sayı 05-58/858-233

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2005-4-130 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 05-58/858-233
Karar Tarihi : 15.9.2005

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER : K. Oğuz KARAKOÇ, Evren SESLİ

C. ŞİKAYET EDEN : Re’sen

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA 20
YAPILANLAR :
- PADOK Turizm Tanıtım Pazarlama Yatırım İşletme ve Danışmanlık A.Ş.
Kayseri Cd. Tusan Sk. No:1/4 Nevşehir
- Dedeman Turizm Yatırımları A.Ş.
Ürgüp Yolu 2. Km. Nevşehir
- Dinler Turizm İşletmeleri Ticaret A.Ş.
Ürgüp Yolu 2. Km Nevşehir
- Silkar Turizm Yatırım ve İşletmeleri A.Ş.
Ürgüp Yolu Uçhisar Yol Kavşağı Nevşehir
- Mustur Organizasyon Turizm Ticaret A.Ş. 30
Mehmet Dinler Blv. No:9 Ürgüp/Nevşehir
- İnci Otel İşletmeciliği ve Turizm Ltd. Şti.
Mehmet Dinler Blv. No:17 Ürgüp/Nevşehir
- Peri Turizm Yatırım ve İşletmeleri A.Ş.
Nar Kasabası/Nevşehir
- Orta Anadolu Turizm İnşaat Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Abdi İpekçi Cd. No:62/3 Avanos/Nevşehir
- Uzgören Turizm İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş.
Zelve Cd. Avanos/Nevşehir
- Kotaş Kızılırmak Otelcilik ve Turizm A.Ş. 40
Liman Cd. Arkas Binası No:38 Alsancak/İzmir
- Dinler Turizm Organizasyon A.Ş.
05-58/858-233
2
Mehmet Dinler Blv. No:7 Ürgüp/Nevşehir
- Festival Otel İşletmeleri A.Ş.
Ortahisar Kasabası Göreme Kavşağı Ürgüp/Nevşehir
- Özaltın Turizm İşletmeleri ve Ticaret A.Ş.
Ragıp Üner Cd. No:23 Nevşehir

E. DOSYA KONUSU : Kapadokya bölgesinde faaliyet gösteren 12 otelin,
PADOK Turizm Tanıtım Pazarlama Yatırım İşletme ve Danışmanlık A.Ş. 50
(PADOK) ticaret unvanlı pazarlama şirketi kurmaları ve acentelere bu şirket
aracılığıyla hizmet vermeleri.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Konuya ilişkin gazete haberinde ve Rekabet Kurumu
Bilgi Edinme Birimi’ne gelen başvuru dilekçesinde, Kapadokya bölgesindeki 12
otelin, yabancı müşterilerine uygulayacakları fiyatları ve hizmet standardını
belirlemek amacıyla PADOK’u kurdukları ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu
haber ve başvuruya göre, ilgili pazardaki fiyatlar %80-%100 oranında
yükseltilecektir.
60
G. DOSYA EVRELERİ: PADOK’un kurucularından Perissia Otel’in Genel Müdür
Yardımcısı Hicran YÜKSEKKAYA tarafından Kuruma yapılan ve Bilgi Edinme
Birimi (BEB) kayıtlarına 15.6.2005 tarih ve 86 sayı ile intikal eden bilgi edinme
başvurusu ve 21.6.2005 tarihli Radikal gazetesinde yer alan Hale TÜZÜN imzalı
haber üzerine, re’sen hazırlanan 6.7.2005 tarih ve 2005-4-130/İİ-05-S.E. sayılı İlk
İnceleme Raporu, Kurul’un 14.7.2005 tarih ve 05-47 sayılı toplantısında
görüşülmüş ve 05-47/675-M sayı ile konuya ilişkin olarak önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir.

İlgili karar uyarınca düzenlenen 8.9.2005 tarih 2005-4-130/ÖA-05-K.O.K. sayılı 70
Önaraştırma Raporu 12.9.2005 tarih, REK.0.08.00.00/269 sayılı Başkanlık
önergesi ile 05-58 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda;

- Nevşehir ili ve ilçelerinde hizmet veren on iki adet 4 ve 5 yıldızlı otelin biraraya
gelerek kurdukları PADOK’un aynı pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin
biraraya gelerek kurmuş oldukları işbirliği doğurucu bir anlaşma olduğu, şirketin
faaliyete geçmesi halinde 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un
4. maddesinin ihlal edileceği, 80
- bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü bendi uyarınca söz
konusu şirketin, bölgenin tanıtımı ve ortak satın alma gibi faaliyetleri dışında
kalan, otellerin ortak pazarlanması ve ortak fiyat tespiti gibi faaliyetlerine kararın
tebliğinden itibaren son vermesi gerektiği, aksi halde PADOK ve PADOK
kurucusu teşebbüsler hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılacağının taraflara bildirilmesinin uygun olacağı,

05-58/858-233
3
görüşlerine yer verilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 90

I.1. İlgili Pazar

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

PADOK bünyesinde yer alan otellerin ağırlıklı olarak dört yıldızlı otel olduğu ve
bölgedeki dört, beş yıldızlı otellerin standartlarının birbirine yakınlığı gözönüne
alınarak, ilgili ürün pazarı “dört ve beş yıldızlı otelcilik hizmetleri pazarı” olarak
belirlenmiştir.
100
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Şikayete konu teşebbüslerin faaliyet alanı dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar
“Nevşehir İli ve ilçeleri” olarak tespit edilmiştir.

I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller

I.2.1. Görevli Raportörlerin PADOK Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve
Mustafa Otel sahibi Ahmet BAYRAM ile yaptığı görüşmede, aşağıdaki ifadeler
tutanağa bağlanmıştır: 110

“Padok A.Ş. Temmuz 2005’de, bölgede faaliyet gösteren Perissia Otel, Dinler
Otel, Mustafa Otel ve Nevşehir Dinler Otel öncülüğünde 12 otelin biraraya
gelmesiyle kurulmuş bir şirkettir. Şirketin faaliyetlerine Kasım 2005’te başlaması
planlanmaktadır. Bilindiği gibi Kapadokya, sahip oduğu doğal güzellikler, dini ve
tarihi eserlerle ülkemizde ve dünyada tanınan ve her yıl binlerce turistin ziyaret
ettiği bir bölgedir. Son dönemde dünyada artan dini turizmin aksine Türkiye’deki
dini turizmin cazibesini yitirmeye başlaması ve bu amaçla bölgeye gelen turist
sayısında görülen azalma PADOK’un kuruluş amaçlarından biridir.
PADOK’un amacı; yurt dışı tanıtım ve özellikle fuarlara katılım gibi etkinliklerde 120
etkin ve güçlü olmak, bölgenin altyapı problemlerine karşı birlikte çözümler
bulabilmek, kaynakları tek elde toplayarak bölgenin ve bölgedeki turistik tesislerin
bilinirliğini artırmak, PADOK çatısı altındaki otellerde belli bir kalite düzeyini
yakalamaktır. Ayrıca, Kapadokya bölgesindeki otellerde konaklayanların %90’ını
yabancı turistler oluşturmaktadır. Otellerde yapılan konaklamaların %40’ı, turizm
acenteleri vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir. Bu da turizm acentelerini oteller
karşısında çok güçlü bir konuma getirmektedir. Bu durumda bir acente fiyat
pazarlığı yaparak otelleri birbirine kırdırmakta, oteller ortaya çıkan ağır rekabet
şartlarında zararına satış yapmak zorunda kalmaktadırlar. PADOK’un bir diğer
önemli amacı da, Kapadokya bölgesindeki oteller arasındaki bu yoğun fiyat 130
rekabetini düzenlemektir. Böylece, hem otel sahipleri hakettikleri gelire ulaşacak
hem de PADOK’ta toplanan parayla bölge daha iyi tanıtılacaktır.

05-58/858-233
4
Halen bölgenin bakanlık denetiminde tabi 20.000 yatağı vardır ve bunun 4.000
tanesinin pazarlanması Kasım ayından itibaren PADOK A.Ş. tarafından
yapılacaktır. Her otel yatak kapasitesi ve büyüklüğü nispetinde belirli bir yüzde ile
PADOK sistemine dahil olmaktadır. Bu sistem ile Kapadokya bölgesine yabancı
turist getiren ve PADOK ile çalışmak isteyen acenteler Kasım ayından itibaren
PADOK ile irtibat kuracaktır. PADOK sisteminde ortak her otelin belli bir oranı
olmakta, otellere sırayla müşteri yönlendirilmekte, bir otelin kontenjanı 140
dolduğunda sıradaki diğer otele geçilmektedir. PADOK sisteminde otellerin yıldız
durumuna göre üç tip fiyat kategorisi düşünülmektedir. Uygulanması düşünülen
fiyatların, mevcut fiyatların üzerinde olmasının bir gereklilik olduğu
düşünülmektedir. PADOK bünyesinde faaliyet gösterecek olan otellerin istedikleri
dönemlerde sistem dışında hareket etme imkanı bulunmaktadır.

Kapadokya’da konaklama açısından yaz ve kış olmak üzere iki sezondan
bahsetmek mümkündür. Bölgede kış sezonu 1 Kasım’dan itibaren başlarken
özellikle Japon turistler tarafından bu dönemin tercih edildiği görülmektedir. Turist
sayısının daha fazla olduğu yaz sezonu ise 1 Nisan’dan itibaren başlamaktadır. 150
Turizm acenteleri ile anlaşmalar da, diğer turistik bölgelerden farklı olarak yaz ve
kış dönemi için yapılmaktadır.

Bölgedeki otellerde uygulanan fiyatlar yaz ve kış dönemlerine göre farklılık
göstermektedir şöyle ki; fiyatlar kış dönemi için 10 ila 40 dolar arasında, yaz
döneminde ise 4 yıldızlı otellerde 15-50 dolar düzeyindedir. Önümüzdeki dönem
için düşündüğümüz fiyatlar 18 ila 30 euro arası düşünülmektedir.”

I.2.2. PADOK’un kurucusu 12 teşebbüsün söz konusu şirketin işleyişine yönelik
olarak hazırladıkları sözleşmede aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir: 160

“… III. SÖZLEŞMENİN HÜKÜMLERİ

ŞİRKET (PADOK) ve TESİSLER (Altınöz Otel, Altınyazı Otel, Avanos Irmak Otel,
Dedeman Otel, Dinler Nevşehir Otel, Dinler Ürgüp Otel, Kapadokya Inn Otel,
Kapadokya Lodge Otel, Mustafa Otel, Perissia Otel, Peritower Otel, Yıltok Otel)
amaçlarını gerçekleştirmek üzere aşağıdaki hususlarda mutabakat
sağlamışlardır.

1- ŞİRKET, TESİSLER’in incoming acentalarına pazarlanmasını, bu sözleşmenin 170
imzası tarihinden itibaren iki yıl (2) süre ile ŞİRKET nam ve hesabına yapmakta
yetkili kılınmıştır. Bu alanda ŞİRKET, ilgili piyasada faaliyet gösteren diğer
teşebbüslerin yanı sıra yeni bir teşebbüs olarak piyasada faaliyette bulunacaktır.
Tesisler incoming acentaları haricindeki diğer tüm pazarlama ve satışlarını
münferiden ve ŞİRKETTEN bağımsız olarak yapacaklardır. …
…
3- TESİSLER’in 1.5.2005 tarihinden önce vermiş olduğu fiyatlar ve almış
oldukları rezervasyonlarla ilgili doğabilecek her türlü cezai müeyyide ŞİRKET
tarafından karşılanacaktır.
05-58/858-233
5
180
4- Aşağıda, (sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemek şartıyla) tavsiye
niteliğindeki fiyatlar belirtilmiştir. Yönetim Kurulu TESİS kategori ve fiyatlarında
serbest piyasada oluşan rekabetçi fiyatları dikkate alarak değişiklikler yapacaktır.

TESİSLER arasında rezervasyon dağıtımını belirleyen yatak oranı TESİSLERİN
mevcut oda sayısının iki ile çarpılıp toplam kapasiteye bölünmesiyle
hesaplanmıştır. Tespit edilen kategorlere ait olan tavsiye niteliğindeki fiyatlar
aşağıdaki şekildedir:

Oteller Kategori Fiyat
(Euro)
YAZ
Fiyat
(USD)
YAZ
Fiyat
(Euro)
KIŞ
Fiyat
(USD)
KIŞ
Oda Yatak Yatak
Oran (%)
Dedeman Otel A (…) (…) (…) (…) 349 698 16,88
(…) (…) (…) (…)
Dinler Otel B (…) (…) (…) (…) 172 344 8,32
Kapadokya
Lodge Otel
B (…) (…) (…) (…) 146 292 7,06
Mustafa Otel B (…) (…) (…) (…) 231 462 11,17
Peri Tower
Otel
B (…) (…) (…) (…) 231 462 11,17
Perissia Otel B (…) (…) (…) (…) 126 252 6,09
Yıltok Otel B (…) (…) (…) (…) 178 356 8,61
(…) (…) (…) (…)
Altınöz Otel C (…) (…) (…) (…) 120 240 5,8
Altınyazı Otel C (…) (…) (…) (…) 114 228 5,51
Dinler Otel C (…) (…) (…) (…) 128 256 6,19
Avanos Irmak
Otel
C (…) (…) (…) (…) 83 166 4,01
Kapadokya
Inn Otel
C (…) (…) (…) (…) 190 380 9,19

Toplam 2068 4136 100
190
5- TESİSLER ŞİRKETTEN gelen her rezervasyonu kapasiteleri oranında kabul
edeceklerdir. Herhangi bir sebeple TESİSLER tarafından kabul edilmeyen
rezervasyonlar ŞİRKET tarafından ilgili TESİSLERİN doluluğuna sayılacaktır.
Diğer taraftan bu rezervasyon içeriği odalar (ay bazında) ŞİRKET bünyesindeki
başka otellere eşit oranda pay edilecektir. Ancak o rezervasyonu ret eden TESİS
de sistemden alması gerektiği pay oranında ret ettiği rezervasyonundaki payını
yine ay içerisinde alacaktır.

6- Sezon başındaki genel dağılım harici en geç bir ay öncesinden beklenmedik
çıkan taleplerde otellerin doluluk durumuna göre dağılım yapılır. Oteller bunları 200
kabul etmezler ise bu kontenjan haklarından düşülmez. Otellerin önceden
aldıkları toplantı ve kongreler ŞİRKETE bildirildiğinde ŞİRKET dağılımı buna göre
yapar.

05-58/858-233
6
7- Bütün rezervasyon dağılımları ŞİRKET’in konrolünde olup taleplerin
yerleştirilmesinde aynı kategorideki oteller ve acenta talepleri dikkate alınarak
rezervasyon dağıtımı yapılır. Bu dağıtım esasen otellerin şirketten alacakları pay
oranında olacaktır. Ancak gerekli durumlarda ŞİRKET üst kategorilere
rezervasyon kabulü yapar.
210
8- ŞİRKET’in dağıttığı kontanjanlar bünyedeki oteller tarafından karşılanamaz ve
bu sebeple ŞİRKET dışarıda daha yüksek fiyata önceden kabul etmiş olduğu
rezervasyonu konaklatmak durumunda kalır ise fiyat farkı ŞİRKET’in genel
giderleri arasına alınacaktır.

9- ŞİRKET’e bağlı olan bütün oteller Bayram, Yılbaşı ve özel dönemlerde toplam
oda sayılarının %60’ını 30 gün öncesine kadar ŞİRKET yönetimine tahsis
edecektir. Söz konusu tarihe 30 gün kala ŞİRKET yönetiminin TESİSLER’e iadde
edeceği odalar münferiden pazarlanır.
220
10- ŞİRKET’e bağlı tesisler yabancı uyruklu toplantı grupları aldıklarında bunu
ŞİRKET merkezine yazılı olarak bildirmek zorundadır. ŞİRKET müdürü yapacağı
kontroller neticesinde bu grubun toplantı grubu olup olmadığına karar verecektir.
Eğer söz konusu grubun toplantı grubu olmadığı anlaşılır ise bu konaklama
TESİS’in kontenjanından düşülecektir.

11- Acentalardan gelen oda kahvaltı taleplerinede ŞİRKET’in serbest piyasadaki
rekabet koşullarını dikkate alarak belrleyeceği fiyatlar ugulanacaktır.
…
230
13- Oda fiyatları hesaplanırken aşağıda tavsiye niteliğinde belirtilen hesaplamalar
dikkate alınacaktır.
….
14- Acentalardan gelen complimentary talepler ŞİRKET tarafından uygun bulunur
ise konaklatan TESİS kategori fiyatı üzerinden ŞİRKET’e bedeli fatura edecektir.
Bu da ŞİRKET genel giderleri içinde yer alır.

15- Faturalar ŞİRKET tarafından kendi nam ve hesabına düzenlenerek tahsilatlar
ŞİRKET tarafından kendi nam ve hesabına yapılacaktır.
…. 240
17- Ödemelerde eşitlik prensibi esastır. Bu doğrultuda ŞİRKET tarafından
düzenlenmiş fatura tutarlarının tahsil edilmiş olup, olmadığına bakılmaksızın
ŞİRKET bünye otellerine her otelin alacak yaşlandırma çizelgesine bakarak aynı
yaşlandırma gününde ödeme yapmakla zorunludur.

18- ŞİRKETİN tahsil edemediği alacaklar yasal takipte sonuçlanıp zarar oluşunca
ŞİRKET ortakları arasında eşit olarak paylaştırılacaktır.

05-58/858-233
7
19- Tespit edilen kategorilere göre hizmet standardına ilişkin (büfeler, buklet
malzemeleri ve personel sayısı gibi) değişiklikler ŞİRKET yönetim kurulunun 250
kabulüyle otel genel müdürlerinin toplantısında kararlaştırılacaktır.
….
“Taraflar arasında imzalanan bu Sözleşme için Rekabet Kurulu’na menfi
tespit/muafiyet başvurusunda bulunulacaktır. Rekabet Kurulu’nun menfi tespit
veya muafiyet kararı vermesinden sonra Sözleşme taraflar arasında hüküm ifade
edecektir.”

IV.GENEL HÜKÜMLER

Genel kuralları yukarıda yer alan esaslar doğrultusunda ŞİRKET trafından 260
1.11.2005 tarihinden 1.11.2007 tarihine kadar yapılmış olacak rezervasyonları
kapsamak üzere, kategoriler, birim fiyat, standartlar ve ŞİRKET pay bedeli tespit
edilmiştir.

Herhangi incoming operasyon yapan acenta ile herhangi TESİS veya TESİSLER
ŞİRKET’in bilgisi dışında işbirliği yapması durumunda imzaladıkları taahütname
geçerli olacaktır.

TESİSLER ve ŞİRKET arasında usulüne uygun olarak yapılmış olan bu
sözleşme veya rezervasyon, mücbir sebepler dışında tazminatsız olarak tek 270
taraflı fesih olunamaz ve/veya iptal edilemez.

TESİSLER incoming gruplarına yapılacak pazarlamada, bu Sözleşmede yer alan
esaslar doğrultusunda ŞİRKET tarafından belirlenecek tüm hususlara
uyacaklarını beyan, kabul ve taahhüt etmektedirler. Bu cümleden olarak
TESİSLER’in herbiri, bu Sözleşmeye göre belirlenmiş esaslara kısmen veya
tamamen uyulmaması, Sözleşme kapsamındaki konularda incoming acentalara
ŞİRKET dışında rezervasyon/satış yapması, tespit edilen hizmet ve/veya fiyat
standardına her ne şekil ve surette olursa olsun uymaması, çifte rezervasyon
yapması, bu Sözleşmeden tek taraflı olarak ayrılması hallerinde, ŞİRKET’in 280
sözkonusu TESİS’e ilişkin olarak yapmış olduğu rezervasyonları tek taraflı iptal
hakkı bulunduğu gibi, bu nedenlerle ŞİRKET’in üçüncü kişilere ödemek zorunda
kalabileceği her türlü tazminatı da söz konusu TESİS’in üsteleneceğini beyan,
kabul ve taahhüt eder.
…

İş bu birlik sözleşmesi imza tarihindan itibaren iki (2) yıl için akdedilmiştir.

Bu sürenin dolmasına 30 gün kala dileyen TESİS ve ŞİRKET bu sözleşmeyi tek
taraflı olarak feshedebilir. 290

İş bu sözleşme süre sonunda taraflardan herhangi biri tarafından fesih edildiği
takdirde, sözleşme fesih etmeyen taraflar için aynı şartlarla bir (1) yıl daha
kendiliğinden uzayacaktır.”
05-58/858-233
8

I.2.3. Konuya ilişkin olarak taraflarca hazırlanan “Taahhütname” aşağıdaki gibidir:

“Aşağıda ünvanları yazılı olan şirketler işletmecisi bulundukları konaklama
tesislerinin INCOMING gruplara pazarlamasını birlikte imzaladıkları 11.05.2005
tarihli sözleşme esas alınarak PADOK TURİZM TANITIM PAZARLAMA YATIRIM 300
İŞLETME VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ’ne devretmişlerdir. Sözleşmenin
4. maddesi 2. ve 5. fıkralarını ihlal eden şirketler diğer tesislerin bu nedenle
uğrayacağı zararı telafi etmek için 150.000 EURO cezai şart olarak ödemeyi
tahhüt ederler.”

I.2.4. 2.6.2005 tarihli faks mesajıyla; 6.6.2005 günü, 17:00-19:00 saatleri
arasında İstanbul Dedeman Oteli’nde PADOK’u kuran 12 otelin temsilcilerinin
katılacağı bir bilgilendirme toplantısı yapılacağı bölgeye yurt dışından Türkiye’ye
yabancı turist getiren (incoming) tüm acentelere duyurulmuştur.
310
I.2.5. 16.6.2005 tarihinde Peri Tower Oteli Satış Müdürü Meltem
KAYAOĞLU’ndan Sultan Tur’a gönderilen mesajda,

“ … Dün yapmış olduğumuz telefon görüşmesinde de izah etmeye çalıştığımız
gibi Kapadokya’daki Otel birlikteliği nedeni ile, şu anda size gerek fiyatlarımız ve
gerekse de rezervasyon konfirmasyonu vermediğimiz için üzgünüz.

Ancak, kuruluş aşaması bugünlerde tamamlanacak olan Padok A.Ş. Otelimiz ile
ilgili incoming fiyatlarını kıymetli acentenize ulaştıracaktır. …”
320
ifadelerine yer verilmiştir.

I.2.6. PADOK Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Tok tarafından (……………..)’e
gönderilen (……………) tarihli faks mesajında,

“Sayın Yetkili,

Şirketimiz, PADOK Turizm Tanıtım Pazarlama Yatırım İşletme Danışmanlık A.Ş.
Kapadokya bölgesinde hizmet veren 12 otelin tanıtım ve pazarlama faaliyetini
yürütmek amacıyla kurulmuştur. Padok A.Ş. bünyesinde toplam 2068 oda ve 330
4136 yatak kapasitesi mevcuttur. Türk turizm sektörüne hizmet veren
otellerimizin hedefi Kapadokya Bölgesindeki hizmet standardını daha ileri bir
noktaya taşımak ve müşteri memnuniyetini artırmaktır.

Ekte şirketimiz bünyesinde olan oteller için uygulanacak fiyatlar bilginize
sunulmuştur. Şirket merkezimiz belirlenmiş olan 2005-2006 Kış ve 2006 Yaz
dönemi fiyatlarıyla tüm Incoming Grup/It Rezervasyon taleplerinizi
değerlendirecektir. Şirketimizin merkezi Nevşehir ilinde olup aşağıda iletişim
bilgileri bulunmaktadır…”
340
05-58/858-233
9
ifadeleri ile aşağıdaki tablo yer almaktadır.

2005-2006 Kış ve 2006 Yaz Sezonu IT/Grup Fiyat Anlaşması ve Şartları
Oteller Mevkii Kategori Fiyat
(Euro)
2005-
2006
Kış
Fiyat
(USD)
2005-2006
Kış
Fiyat
(Euro)
2006
Yaz
Fiyat (USD)
2006
Yaz
Dedeman
Otel
Nevşehir A (…) (…) (…) (…)
(…) (…) (…) (…)
Dinler Otel Ürgüp B (…) (…) (…) (…)
Kapadokya
Lodge Otel
Nevşehir B (…) (…) (…) (…)
Mustafa
Otel
Ürgüp B (…) (…) (…) (…)
Peri Tower
Otel
Nevşehir B (…) (…) (…) (…)
Perissia
Otel
Ürgüp B (…) (…) (…) (…)
Yıltok Otel Avanos B (…) (…) (…) (…)
(…) (…) (…) (…)
Altınöz Otel Nevşehir C (…) (…) (…) (…)
Altınyazı
Otel
Avanos C (…) (…) (…) (…)
Dinler Otel Nevşehir C (…) (…) (…) (…)
Avanos
Irmak Otel
Avanos C (…) (…) (…) (…)
Kapadokya
Inn Otel
Ortahisar C (…) (…) (…) (…)

I.2.7. 29.6.2005 tarihinde Dinler Otel’den Renk United Travel’e gönderilen
rezervasyon fişine ilişkin olarak, Dinler Otel Önbüro Müdürü Önder ÇINKIL
tarafından gönderilen mesaj; “… Yukarıda belirtilen rezervasyonunuz daha önce
tarafınıza gönderilmiş olan PADOK A.Ş. fiyat ve şartları çerçevesinde
memnuniyetle konfirme edilmiştir. Ancak PADOK A.Ş. yukarıdaki rezervasyonları
otel tercihinizi ve tercih ettiğiniz otelin PADOK A.Ş.deki oranını da dikkate alarak
otel değişikliği yapma hakkına sahiptir. ” şeklindedir. 350

I.2.8. Piyasada faaliyet gösteren incoming yapan Japon acentelerin oluşturduğu
Target Foreign Trade and Tourism Ltd. tarafından PADOK’a gönderilen 4.7.2005
tarihli yazıda aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir:

“… 1 Kasım 2005 - 31 Mart 2005 tarihleri arasında Yılbaşı, Christmas, Resmi ve
Dini Bayramları da içine alacak şekilde uygulanmasını arzu ettiğimiz “taban
fiyatlarını” bilgilerinize sunuyoruz, ancak şu ana kadar koordinasyonunu
yaptığımız herhangi bir acentamızla “taban fiyatlar” altında akdedilen bir anlaşma
varsa ona da sadık kalınmasını rica eder, karşı teyidinizi en kısa zamanda 360
bekleriz…

05-58/858-233
10
Ersan Atsür (Orion Tur), Ahmet Serdar Körükçü (Dorak Turizm), Davud
Günaydın (Tigris Turizm), Kenan Özdemir (Erguvan Turizm)”

I.2.9. 10.8.2005 tarihinde PADOK’tan Pera Turizm’e gönderilen yazıda PADOK
tarafından kurucu oteller için belirlenen “2005-2006 Kış ve Yaz Sezonu Incoming
It/Grup Fiyat Teklifi’ne yer verilmiştir.

I.2.10. Grand Circle/Oversead Adventure Travel’dan Sami BEHAR tarafından 370
PADOK yetkililerine gönderilen elektronik posta mesajında,

“… Bildiğiniz üzere, Grand Circle/Oversead Adventure Travel olarak 2006 yılı
sonuna kadar olan kontratımız Kapadokya Lodge Country Club/Silkar Turizm
A.Ş. ile 22 Kasım 2004 tarihinde yapılmıştır.

2006 yılı katalog satışlarına, 2005 Mayıs sonu itibari ile başlamış bulunmaktayız
ve istenen ek tarihler size yapmış olduğumuz kontrat fiyatları üzerinden
fiyatlandırılmıştır.
380
2006 satışlarının devam ettiği bir dönemde fiyatları tamamen tek taraflı olarak
Padok A.Ş.nin istediği şekilde arttırmamız ve aradaki kişi başı/gecelik USD 7’lik
farkı müşterilerimize anlatabilmemiz mümkün değildir.

Bu durumda sizden istediğimiz 23 grup teklifini kaale almamamanızı rica ederiz.”

ifadeleri yer almıştır.

I.2.11. 23.7.2005 tarihinde Tantur Turizm yetkilisi Havva GÜLESİR’in PADOK’a
gönderdiği elektronik posta mesajında, “…2005-2006 kış ve 2006 kış sezonu için 390
göndermiş olduğunuz fiyatlarınızı aldık, çok teşekkür ederiz. Sizin de tahmin
edebileceğiniz gibi fiyatlarınızdaki artış oranları acentamız tarafından kabul
edilebilecek rakamlar değil. Bizler bünyenizde bulunan birçok otel ile çalışıyorduk
ve yine de çalışmak isteriz. Bu sebepten dolayı fiyatlarınız hakkında sizin ile
görüşmek isterdim…” ifadesi yer almaktadır.

I.2.12. PADOK tarafından üye otellere gönderilen bir yazıda; “Şirketimiz
bünyesinde bulunan işletmelerden kış sezonunda tesislerini Padok A.Ş.
sözleşmesine kapatma keyfiyetini 15.08.2005 tarihine kadar merkezimize yazılı
bildirilmesi gerekmektedir. İşletmesini operasyona kapatan oteller hakları olan 400
her geceleme başı 6 (altı) EURO olarak ücretlendirilecektir.” ifadeleri yer
almaktadır.

I.2.13. Kapadokya Lodge Otel yetkilisi Dilek YULAF tarafından Credo Tours
yetkilisine gönderilen elektronik posta mesajında “rezervasyonun PADOK A.Ş.
üzerinden alınacağı” belirtilmiştir.

05-58/858-233
11
I.2.14. PADOK tarafından üye otellere gönderilen bilgilendirme yazısında;
“Oteliniz önbüro bünyesinde yetkili olan kişilerin Padok yapılanması ve işleyişi
hakkında bilgilendirilmek amaçlı 09.08.2005 tarihinde saat 10:00’da Padok 410
ofisinde bulunmalarını rica ederiz.” ifadeleri yer almaktadır.

I.2.15. Raportörler ile yaptıkları görüşmelerde, PADOK hissedarlarının işlettiği
Altınöz Otel, Perissia Otel ve Kapadokya Inn Otel yetkilileri tarafından;

- bir pazarlama şirketi olarak düşünülmüş olan PADOK’un Kapadokya Bölgesi’nin
tanıtımına ağırlık vermeyi amaçladığı; böylece bölgede ortalama iki gün olan
konaklama süresinin artırılmasının, müşteri portföyünün genişletilmesinin
hedeflendiği,
420
-yaz (1 Nisan-31 Ekim) ve kış (1 Kasım-31 Mart) olmak üzere iki dönemin
bulunduğu bölgede otellerin genellikle maliyetlerinin altında fiyatları kabul etmek
durumunda kaldıkları, ancak yılbaşı, Paskalya ve dini bayramlar gibi otellerin
doluluk oranının arttığı dönemlerde fiyatların makul düzeylere ulaşabildiği, bu
nedenle gelirlerde meydana gelen düşüşlerin otellerin standartlarında gerilemeye
sebep olduğu,

- PADOK sistemi içinde konaklama fiyatlarında yapılması düşünülen artışlar ile
otel standartlarının yükseltileceği ve bölgenin tanıtımı açısından önemli olan fuar
ve tanıtım organizasyonlarına katılımın sağlanacağı, 430

- Bölgede faaliyet gösteren 12 adet 4 ve 5 yıldızlı otel katılımı ile oluşturulan
PADOK ile sadece otellere acentelerle gelen yabancı müşterilere yönelik
pazarlama hizmeti sunulacağı, otellerin yerli müşterilerine satışlarında bağımsız
olacağı,

ifade edilmiştir.

I.2.16. PADOK sistemi dışında kalmayı tercih eden otel yöneticileriyle
Raportörlerin yaptığı görüşmelerde, söz konusu kişiler; 440

- otel yönetimi ve pazarlama faaliyetlerinin ortak yapılmasının faydalı olmadığı,
hizmetin kalitesinin ve fiyatının ancak piyasa tarafından belirlenebileceği
düşüncesinin, bu otellerinin PADOK sistemine katılmamalarının temel sebebi
olduğunu,

- Kapadokya bölgesinde faaliyet gösteren otellerdeki konaklama ücretlerinin 90’lı
yıllardan bu yana ciddi bir biçimde gerileme gösterdiğini, ancak birlikte karar
alarak piyasa dışından yapılan müdahalelerle fiyatların artırılmasının doğru
olmadığını, 450

belirtmişlerdir.

05-58/858-233
12
I.2.17. Raportörlerin PADOK oluşumu içerisinde biraraya gelen 12 otelin aldığı bu
karardan doğrudan en çok etkilenecek grup olan turizm acenteleriyle yaptıkları
görüşmelerde, acenteler; Kapadokya Bölgesi’ndeki otellerde fiyatların düşük
olduğunu fakat fiyatların kısa sürede bu kadar artmasının gerçekçi olmadığını,
belirtmişlerdir.

Padok sistemine yönelik olarak acenteler tarafından duyulan bir diğer endişe ise, 460
acentelerin otel tercihlerinin göz ardı edilerek, acente müşterisinin sıradaki otele
yerleştirilmesinden kaynaklanabilecek problemler olarak ifade edilmiştir.

I.3. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK:

21.6.2005 tarihli Radikal Gazetesi’nde yer alan haberde ve Rekabet Kurumu Bilgi
Edinme Birimi kayıtlarına 15.6.2005 tarih ve 86 sayı ile intikal eden Perissia Otel
yönetiminin başvurusunda özetle; Kapadokya bölgesinde faaliyet gösteren 12
otelin yurt dışından Türkiye’ye yabancı turist getiren Türkiye’deki seyahat
acentelerine karşı fiyatları korumak, oteller arasında aynı standardı ve fiyat 470
birlikteliğini sağlamak amacıyla bir şirket kurduğu belirtilerek, şirketin faaliyete
geçmesiyle birlikte 1.11.2005 tarihinden itibaren konaklama ücretinin kış dönemi
için 15 ABD Doları’ndan 32 ABD Doları’na, yaz dönemi için 25 ABD Doları’ndan
40 ABD Doları’na çıkarılmak istendiği ve söz konusu duruma acentelerin tepki
gösterdiği ifade edilmiştir.

Önaraştırma sürecinde elde edilen bilgilerden Nevşehir ili ve ilçelerinde faaliyet
gösteren bir 5 yıldızlı otel ile on dört 4 yıldızlı otelden 11’inin kurulan ortak girişim
içinde yer aldığı ve her birinin %8,33 oranında hisse sahibi olmak suretiyle
PADOK’u kurdukları anlaşılmaktadır. Şirketin 30.5.2005 tarihinde tescil edilen 480
Ana Sözleşmesinin 3. maddesinde şirketin amacı; mensubu olan turizm
tesislerinin hizmet ve fiyat standardını hazırlamak, yabancı ve yerli tur
operatörleri, seyahat acenteleri ile turizm tesislerinin pazarlama sözleşmelerini
akdetmek, turizm tesislerinde hizmet ve fiyat standardının uyumunu sağlamak
olarak belirlenmiştir.
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ”in 2. maddesi (c) bendinde, “Amaçlarını
gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir
iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak
girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler 490
(joint-venture) birleşme sayılan haller arasında yer almıştır. Söz konusu hükümde
belirtildiği üzere, bir ortak girişimin yoğunlaşma doğurucu kabul edilebilmesi için,
bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması, taraflar arasındaki veya
taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin
olmaması ve ortak kontrolün varlığı koşulları aranmaktadır.

Ancak, PADOK, yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişim kabul edilebilmesi için
gerekli olan “bağımsız bir iktisadi varlık olma” ve “ortak girişimin rekabeti
sınırlayıcı amacı ya da etkisi olmaması” kriterlerini yerine getirmemektedir.
05-58/858-233
13
Öte yandan, PADOK yöneticileri; her otelin yatak sayısı nispetinde tespit edilen 500
bir yüzde ile PADOK sistemine dahil olduğunu, buna göre sistemdeki her otelin
belirli bir kontenjanının bulunduğunu, otellere sırayla müşteri yönlendirileceğini ve
bir otelin kontenjanı dolduğunda diğer otele geçileceğini belirtmişlerdir. PADOK
sisteminin işleyişine yönelik olarak hazırlanan sözleşmede; PADOK hissedarı 12
otel, yıldız ve halihazırdaki standartlarına göre A, B ve C olmak üzere üç gruba
ayrılmış ve bu oteller için üç tip fiyat kategorisi tespit edilmiştir. Söz konusu
otellerin rezervasyon işlemleri 2005 yılı Kasım ayından itibaren PADOK
tarafından yapılacaktır. Nitekim bu durum yapılan görüşmeler esnasında PADOK
yöneticileri, Padok hissedarı oteller ve acenteler tarafından da ifade edilmiştir.
510
Kapadokya Bölgesi’ndeki otellerde konaklama fiyatlarının hızla düştüğü ve son
dönemde maliyetleri bile karşılayamayacak düzeylere ulaştığı gerekçesiyle
PADOK tarafından konaklama bedelleri %50’den %100’e varan oranlarda
artırılmış olup bu durum şirket yetkilileri ile yapılan görüşmeler ve turizm
acentelerine gönderilen fiyat tarifelerinin incelenmesi sonucunda tespit edilmiştir.
Esasen, PADOK ve üye oteller arasında imzalanan sözleşmede öngörülen fiyat
artışı %80 ila %105 arasında olmasına rağmen, PADOK yetkilileri tarafından da
ifade edildiği üzere turizm acentelerinden gelen tepkiler, artışların %50 ile %100
arasında belirlenmesine neden olmuştur.
520
Bu çerçevede, aynı turistik bölgede faaliyet gösteren otellerin %80’inin bir araya
gelerek pazarlama şirketi kurmaları ve otellerin tüm pazarlama faaliyetlerini bu
şirkete devretmeleri, aynı pazardaki oteller arasındaki fiyat rekabetini ortadan
kaldıran işbirliği doğurucu bir anlaşma niteliğindedir ve 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi anlamında rekabet kısıtlanmaktadır.

Dosya mevcudu bilgilere göre, bazı otellerin yetkilileri tarafından, PADOK’un
belirlediği fiyatların incoming turlara ve yurt dışına yönelik olarak uygulandığı
iddia edilmiştir. Bu durumda dahi Türkiye’de yerleşik acenteler uygulamadan
etkilenmektedirler. 530

Padok’un sektörde yarattığı rahatsızlıklardan bir diğeri de Padok’un, acentelerin
otel tercihlerini göz ardı ederek, acente müşterisinin sıradaki otele
yerleştirilmesidir. Böylece acentelerin belirli otellerle çalışma tercihleri gözardı
edilmekte, oteller arasındaki rekabet de ortadan kaldırılmaktadır. Bu durumun bir
diğer sonucu da, yıllardır belirli otellerle çalışmış ve müşteri memnuniyetini
yakalamış acentelerin iradeleri dışında başka otellerle çalışma zorunluluğunun
doğmasıdır.

4054 sayılı Kanun’un “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar” 540
başlıklı 4. maddesinin genel hükmü; belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler
arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve
eylemlerini yasaklamaktadır. Aynı maddenin (a) bendinde “mal veya hizmetlerin
05-58/858-233
14
alım ya da satım fiyatının tesbiti”, (b) bendinde “mal veya hizmet piyasalarının
bölüşülmesi”, (c) bendinde “mal veya hizmetin arz ya da talep miktarının
kontrolünün piyasa dışında belirlenmesi”, (d) bendinde “rakip teşebbüslerin
faaliyetlerinin zorlaştırılması” şeklinde yasaklanan eylemler sıralanmıştır.
550
Buna göre, Kapadokya Bölgesi’ndeki 12 otelin pazarlama faaliyetlerini yerine
getirmek, bu otellerin hizmet ve fiyat standardınının uyumunu sağlamak amacıyla
kurulan PADOK’un kuruluş amacı ile bu yöndeki karar ve eylemleri Kanun’un 4.
maddesinin yukarıda ifade edilen (a), (b), (c) ve (d) bentlerine uygunluk
göstermektedir.

Öte yandan, şirket kurucusu 12 otelin biraraya gelerek şirketin işleyişine yönelik
hazırladıkları Sözleşme’de, Rekabet Kuruluna menfi tespit belgesi verilmesi veya
muafiyet tanınması için başvuruda bulunulacağı ve Rekabet Kurulu tarafından
verilecek menfi tespit veya muafiyet kararı neticesinde Sözleşme’nin taraflar 560
arasında hüküm ifade edeceği belirtilmiştir. Bununla beraber yukarıda detaylı bir
biçimde ortaya konduğu gibi, anılan şirketin kuruluşu ve işleyişi Kanun’un 4.
maddesine tamamiyle aykırıdır ve 5. maddede muafiyet verilmesi için öngörülen;
tüketicinin anlaşmadan yarar sağlaması, ilgili piyasada rekabetin ortadan
kalkmaması ve rekabetin ilk iki bentteki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması kriterlerinin yerine getirilmediği görülmektedir. Bu
nedenle, PADOK Ana Sözleşmesi ve şirketin işleyişine ilişkin Sözleşme’deki
hükümlerin 5. madde uyarınca muafiyet alması mümkün değildir. Bununla birlikte,
taraflar arasındaki anlaşmanın Rekabet Kurulu’ndan izin alınması halinde
yürürlüğe gireceğinin imzalanan sözleşmede belirtilmesi ve tarafların anlaşmaya 570
ilişkin olarak Kurum’dan bilgi talep ettikleri göz önünde bulundurulduğunda,
PADOK ve kurucu işletmeler hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
ancak Kanun’un “ihlale son verme” başlıklı 9. maddesinin üçüncü bendi uyarınca
PADOK’un otellerin ortak pazarlanması ve ortak fiyat tespitine ilişkin
faaliyetlerinin sonlandırılmasının taraflara bildirilmesinin gerektiği kanaatine
varılmıştır.

J. SONUÇ

1. Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Nevşehir ili ve 580
ilçelerinde hizmet veren on iki otelin biraraya gelerek kurdukları PADOK Turizm
Tanıtım Pazarlama İşletme ve Danışmanlık A.Ş.’nin işleyişini düzenlemek
amacıyla akdedilen “Sözleşme”nin işbirliği doğurucu bir anlaşma niteliğinde
olmakla birlikte, taraflar arasındaki anlaşmanın Rekabet Kurulu’ndan izin
alınması halinde yürürlüğe gireceğinin imzalanan sözleşmede belirtilmesi ve
tarafların anlaşmaya ilişkin olarak Kurum’dan bilgi talep ettikleri göz önüne
alınarak, otellerin ortak pazarlanması ve ortak fiyat tespiti gibi rekabeti kısıtlayıcı
hükümlerin söz konusu Sözleşme’den çıkarılması gerektiğine,

2. Öngörülen değişikliklerin yerine getirilmesi için, taraflara kararın tebliğinden 590
itibaren 60 gün süre verilmesine,

05-58/858-233
15
3. Aksi takdirde 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 56.
maddesi uyarınca sözleşmenin geçersiz olacağının, Kurulca öngörülen
düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam edilmesi halinde haklarında
soruşturma açılacağının ve aynı Kanun’un 16. ve 17. maddeleri uyarınca işlem
yapılacağının taraflara bildirilmesine,

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy