Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-98 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-63/905-247
Karar Tarihi : 29.9.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Cumhur Atalay HATİPOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - OMV Aktiengesellschaft
Temsilcisi: Av. Sarp ŞENOL
Maya Akar Center Büyükdere Cad. 100/17 20
34394 Esentepe, İstanbul
D. TARAFLAR : - OMV Aktiengesellschaft
Otto Wagner Platz 5 A-1090 Viyana AVUSTURYA
- International Petroleum Investment Company
Sheikh Zayed the 1st Street Al Muhairy Center Office
Tower, 10th floor P.O. Box 7528 Abu Dhabi
BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ
30
- Statoil Danimarka A/S
Domus Statoil Borgmaster Christiansens Gade 50
DK-2450 Kopenhag DANİMARKA
E. DOSYA KONUSU: Statoil ASA’nın bir iştiraki olan Statoil Danimarka
A/S’nin, Borealis A/S’de sahip olduğu %50 oranındaki hissesinin, OMV
Aktiengesellschaft ve International Petroleum Investment Company
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.9.2005 tarih ve 6220 sayı ile giren ve 40
eksiklikleri 26.09.2005 tarih ve 6721 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Tebliğ'in ilgili hükümleri
uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 26.9.2005 tarih ve 2005-1-
98/Öİ-05-CS sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 26.9.2005 tarih,
REK.0.05.00.00-120/193 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-63 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
05-63/905-247
2
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; OMV Aktiengesellschaft (OMV)
ve International Petroleum Investment Company (IPIC) tarafından Statoil
Danimarka A/S (Statoil)’nin Borealis A/S (Borealis)’de sahip olduğu %50 50
oranındaki hissenin devralınması işlemine 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve
1997/1 sayılı Tebliğ hükümlerine göre izin verilmesinde bir sakınca olmadığı
ifade edilmektedir
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Borealis
Merkezi Danimarka’da bulunan Borealis, plastik (Polietilen “PE” ve polipropilen 60
“PP”) ve bazı hidrokarbonların (etilen, propilen, fenol, ve aseton) üretimi ve satışı
ile iştigal eden bir teşebbüstür.
Borealis’in üretiminde bulunduğu plastik, özellikle yiyecek paketleme, çocuk bezi,
otomotiv sektörüne yönelik parçalar, su ve gaz dağıtım boruları, elektrik kabloları,
spor aletleri ve medikal cihazlarda kullanılmaktadır. Borealis tarafından üretilen
hidrokarbonlardan etilen ve propilen, polietilen ve polipropilen üretiminde
kullanılmaktadır. Fenol ve aseton ise kompakt disk, plastik su şişeleri, araba
tamponları, monitör, cep telefonu gibi ürünlerde kullanılmaktadır.
70
Borealis’in ortaklık yapısına bakıldığında, %50 oranındaki hissenin Statoil’e,
%50’sinin ise OMV ve IPIC’ın ortak kontrolü altında bulunan IOB ortak girişimine
ait olduğu görülmektedir.
H.1.2. OMV
Şirket merkezi Avusturya’da bulunan OMV, çokuluslu bir petrol, gaz ve akaryakıt
anonim şirketidir. OMV hisselerinin %50,9’u halka açık olup, %17,6’sı IPIC;
%31,5’i ise Österreichische Industrie Holding Aktiengesellschaft’a (ÖİAG) aittir.
Toplamı %49,1’i bulan IPIC ve ÖİAG’a ait hisselerin herhangi bir oy imtiyazı 80
bulunmadığından, OMV kendi bağımsız yönetimi tarafından idare edilmektedir.
OMV’nin temel faaliyet alanları, doğal gaz ve petrol arama/üretimi, rafinaj, petrol
ürünleri ve doğal gaz dağıtımı ve petrokimyadır.
Gaz segmentinde, depolama tesisleri ve 2000 km uzunluğunda boru tesisine
(pipeline) sahip olan OMV’nin, entegre kimya ve petrokimya üretim tesisleri
bulunmaktadır.
H.1.3. IPIC 90
Merkezi Birleşik Arap Emirlikleri (BAE)’nde bulunan ve tamamı BAE’ye ait olan
IPIC, BAE Devleti’nin BAE dışındaki enerji ve enerjiyle bağlantılı tüm projelerine
iştirak etmek amacıyla kurulmuştur.
IPIC’ın temel faaliyet alanı, enerji ile ilgili projelere ve BAE dışında petrol arıtma
ve ilgili alanlarda faaliyet gösteren şirketlere uzun dönemli yatırımlar yapmaktır.
05-63/905-247
3
H.1.4. Statoil 100
Merkezi Norveç’te bulunan Statoil, 29 ülkede faaliyette bulunan entegre bir petrol
şirketidir. Norveç’in petrol ve gaz üretiminin %60’ı Statoil tarafından
yapılmaktadır. Statoil grubunun İskandinavya Ülkelerinde, İrlanda’da, Polonya’da,
Baltık Denizi ülkelerinde ve Rusya’da servis istasyonları bulunmaktadır.
H.2. Devralma İşlemi
Söz konusu devralma işlemiyle, OMV ve IPIC’ın, Statoil’ın Borealis’te sahip
olduğu %50 oranındaki hisseyi satın alacağı işleme ilişkin olarak, 30 Haziran 110
2005 tarihinde bir Hisse Alım Sözleşmesi (Sözleşme) ve bir Hissedarlar
Sözleşmesi taraflarca imzalanmıştır.
İşlem öncesinde OMV ve IPIC’ın %50’şer payla ortak kontrolü altında bulunan
IOB Holdings A/S ortak girişimi (IOB), Borealis hisselerinin %50’sine sahiptir.
Borealis’in Statoil kontrolü altındaki hisselerinin IOB’ye geçmesi sonrasında
Borealis hisselerinin tamamının, IPIC ve OMV’nin ortak kontrolü altında bulunan,
IOB’a ait olacağı anlaşılmıştır.
Hissedarlar Sözleşmesi’ne göre, işlem sonrası alınacak önemli kararlarda IPIC ve 120
OMV’den gelen üyelerin oluşturduğu Borealis yönetim kurulunda, oybirliğinin
sağlanması gerektiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla Borealis, IPIC ve OMV’nin ortak
kontrolü altında olacağı, böylece işlem sonrasında Borealis’in yönetiminde kontrol
yapısının değişeceği, ortak kontrole sahip hissedar sayısının üçten ikiye düşeceği
anlaşılmıştır.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Borealis; polietilen (PE), polipropilen (PP) ve bazı hidrokarbonların (etilen, 130
propilen, fenol, aseton) üretimi ve satışı konusunda faaliyet göstermektedir.
Borealis tarafından üretilen olefinler -etilen ve propilen-, PP ve PE üretiminde
kullanılmaktadır.
PP, plastik üretiminde yaygın olarak kullanılan poliolefin kategorisinden bir
üründür.Yüksek yoğunluklu PE (HDPE), düşük yoğunluklu PE (LDPE) ve lineer
düşük yoğunluklu PE (LLDPE) olmak üzere üç tip polietilen olduğu kabul
edilmektedir. HDPE daha çok sert şişelerde ve geniş borularda kullanılmaktadır.
LLDPE ise film ve ambalajlama alanında kullanılmaktadır.
140
Bildirime konu işlemin en dar pazar tanımlamasında dahi Kanun’un 7. maddesi
kapsamında bir sakınca doğurmayacak olmasından dolayı, bu dosya
kapsamında PP ve PE’ye ilişkin nihai bir ilgili pazar tanımlamasına gerek
görülmemiştir.
05-63/905-247
4
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
150
Söz konusu ürünlerin dağıtım ve pazarlamasına ilişkin bölgesel pazar tanımını
gerektirecek hususlar olmadığından, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti
sınırları olarak tanımlanmıştır.
H.4. Değerlendirme
Başvuru konusu devralma işlemi sonucunda meydana gelecek tek değişiklik,
Borealis’in üç teşebbüsün ortak kontrolünden (IPIC, OMV ve Statoil), iki
teşebbüsün ortak kontrolüne (IPIC ve OMV) geçecek olmasıdır. Dolayısıyla,
işlem 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralmadır. Bu devir işleminin 160
Rekabet Kurulu iznine tabi olup olmadığı hususu ise yine 1998/2 sayılı Tebliğ’de
yer alan pazar payı ve ciro eşiklerine ilişkin bir değerlendirmeyi gerektirmektedir.
Borealis’in Türkiye’deki faaliyeti, kendi ürünlerini ithal ederek Türkiye’de
satmaktan ibarettir. OMV ise, Türkiye’de yalnızca Aralık 2004’te devraldığı
Petrom aracılığıyla LDPE pazarında %(….) payla ve HDPE pazarında %(….)
payla faaliyet göstermektedir.
İlgili ürün pazarının dar tanımlanması durumunda dahi en yüksek pazar payına
%(….) ile LLDPE’de ulaşılmaktadır. Öte yandan, ciro eşikleri açısından işlem ele 170
alındığında, Borealis’in faaliyet gösterdiği alanlarda 2004 yılında elde ettiği
toplam cironun yaklaşık (……………) YTL tutarında olduğu görülmektedir.
Borealis’in ürün portföyünde olup, Türkiye’de satışını yaptığı ürünlerden HDPE
pazarında 2004 yılı itbariyle yaklaşık (……………) YTL ciro elde edilmiştir.
Böylece işlem, ciro itibarıyla 1997/1 sayılı Tebliğ’de yer alan ciro eşiğini aştığı için
Rekabet Kurulu iznine tabi bir devir işlemidir.
Öte yandan, bildirime konu devir işleminin aynı teşebbüsün ortakları arasındaki
bir kontrol devrinden kaynaklandığı ve işlem neticesinde yeni bir hakim durum
yaratmadığı ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirmediği kanaatine 180
varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre: Bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan 1997/1
sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak, işlem sonucunda 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle 190
bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy