Rekabet Kurumu - Karar Sayı 05-73/986-273

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : E2-D1-97/2 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 05-73/986-273
Karar Tarihi : 25.10.2005

A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr.
Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN

B- RAPORTÖRLER: M. Ömür PAŞAOĞLU, Yüksel KAYA

C- ŞİKAYET EDEN : Yücel Gaz Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ve bayileri
Gölbaşı Asfaltı, Yem Fabrikası Karşısı / ADIYAMAN
20
D- HAKKINDA
SORUŞTURMA
YAPILANLAR : - Likidgaz Tevzi ve Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Şişhane Yokuşu Demirören Han No:2
Azapkapı / İSTANBUL

- Milangaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.
Şişhane Yokuşu Demirören Han No:2
Azapkapı / İSTANBUL
30
- Milangaz LPG Dağıtım Ticaret ve Sanayi A.Ş.
(Milgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.) 
Şişhane Yokuşu Demirören Han No:2
Azapkapı / İSTANBUL

- İpragaz A.Ş.
Nova Baran Plaza İş Merkezi 19 Mayıs Cad. No:4
Kat:13-16 80220 Şişli / İSTANBUL

- Shell Gaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. 40
(Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.) 
Kocayol Cad. No:58
Bostancı / İSTANBUL



 Milgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.’nin unvanı Milangaz LPG Dağıtım Ticaret ve Sanayi A.Ş.;
Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.’nin unvanı ise Shell Gaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. olarak
değişmiştir.

05-73/986-273


2
E- DOSYA KONUSU: Danıştay 10. Dairesinin 26.11.1998 tarih, 93/750-159
sayılı Rekabet Kurulu kararının iptaline ilişkin 15.1.2001 tarih ve
1999/1735 E., 2001/52 K., 1999/1734 E., 2001/53 K., 29.5.2001 tarih ve
1999/1255 E., 2001/2029 K. sayılı kararları üzerine, haklarında soruşturma
yapılan teşebbüslerin, Adıyaman ili LPG pazarında faaliyet gösteren 50
yerel firmaları piyasa dışına çıkarma amacıyla rekabeti sınırlayıcı
anlaşma yaparak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u
ihlal eder nitelikteki eylemlerinin yeniden değerlendirilmesi.

F- İDDİALARIN ÖZETİ: Aygaz A.Ş., Likidgaz Tevzi ve Üretim Sanayi ve
Ticaret A.Ş., Milangaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. ve İpragaz A.Ş. firmalarının,
27.10.1997 tarihinden itibaren 750.000 TL. gibi maliyetin altında bir fiyatla 12
kg’lık tüplü LPG satışına başladıkları, bu uygulama nedeniyle yerel firmaların
bayilerinin faaliyetlerini durdurma tehlikesi ile karşı karşıya oldukları iddia
edilmektedir. 60

G- DOSYA EVRELERİ: Şikayetçi Yücel Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.
tarafından gönderilen 12.11.1997 tarihli ve Adıyaman ili LPG pazarında
faaliyet gösteren yerel firmaların bayileri adına isimsiz ve imzasız olarak
gönderilen 05.11.1997 tarihli dilekçelerde; Aygaz A.Ş., Likidgaz A.Ş.,
Milangaz A.Ş. ve İpragaz A.Ş. firmalarının 27.10.1997 tarihinden itibaren
750.000 TL. gibi maliyetin altında bir fiyatla 12 kg.lık tüplü LPG satışına
başladıkları, bu uygulama nedeniyle yerel firma bayilerinin faaliyetlerinin
durma tehlikesi ile karşı karşıya kaldığı ileri sürülmüştür.
70
Söz konusu şikayet dilekçeleri üzerine, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelik'in 55/1. maddesi uyarınca, Kurum raportörleri tarafından
hazırlanan 19.11.1997 tarihli ve E2-D1-97/2 sayılı İlk İnceleme Raporu,
Rekabet Kurulu'nun 20.11.1997 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı
Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca konuya ilişkin önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir.

Önaraştırma sonucunda Kurum raportörleri tarafından hazırlanan 29.12.1997
tarih ve D1/2/ÜG-97/2 sayılı Önaraştırma Raporu Rekabet Kurulu'nun
07.1.1998 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Kanun'un 41. 80
maddesi uyarınca, Adıyaman ili LPG pazarında faaliyet gösteren Aygaz A.Ş.,
İpragaz A.Ş., Mogaz Petrol Gazları A.Ş., Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.
(Shell Gaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.)1, Milangaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. ile
Likidgaz Tevzi ve Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş. haklarında soruşturma
açılmasına karar verilmiştir.

13.1.1998 tarihinde, Kanun'un 43/2. maddesi uyarınca ilgili taraflara
soruşturma açıldığına dair bildirimde bulunularak, 30 gün içinde yazılı
savunmaları istenilmiştir.
90
Haklarında soruşturma açılan teşebbüslerin ilk yazılı savunmaları 11.2.1998-

1 Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.’nin unvanı Shell Gaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. olarak
değiştirilmiş ve 30 Ekim 2002 tarih ve 5666 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan
edilmiştir.
05-73/986-273


3
16.2.1998 tarihleri arasında Soruşturma Heyeti’ne ulaşmıştır.

Soruşturma safhasında, Rekabet Kurulu'nun 19.3.1998 tarih ve 57/423-51
sayılı kararı ile Milgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Milangaz LPG Dağıtım Ticaret
ve Sanayi A.Ş.)2 soruşturma kapsamına dahil edilmiş ve 29.3.1998 tarihinde
söz konusu teşebbüse soruşturmaya dahil edildiğine ilişkin bildirimde
bulunulmuştur.

Soruşturmaya dahil edilen Milgaz A.Ş., 27.4.1998 tarihinde ilk yazılı 100
savunmasını göndermiştir.

Soruşturma Heyeti’nce tamamlanan, 23.6.1998 tarihli SR/98-1 sayılı
Soruşturma Raporu, Kanun'un 45/1. maddesi uyarınca, Başkanlık’ça tüm
Kurul Üyeleri ile ilgili taraflara 3.7.1998 tarihinde tebliğ olunmuş ve aynı
maddenin 2. fıkrası gereğince söz konusu taraflardan 30 gün içinde yazılı
savunmalarını göndermeleri istenilmiştir.

Soruşturmaya konu olan teşebbüsler 3.8.1998-7.8.1998 tarihleri arasında
ikinci yazılı savunmalarını göndermişlerdir. 110

Soruşturma Heyeti'nin hazırladığı teşebbüslere ait yazılı savunmalara ilişkin
"Ek Yazılı Görüş", Kanun'un 45/2. maddesi uyarınca, 17.8.1998-19.8.1998
tarihleri arasında tüm Kurul Üyeleri ve ilgili taraflara bildirilmiştir.

Teşebbüsler 11.9.1998-24.9.1998 tarihleri arasında "Ek Yazılı Görüş"'e karşı
hazırladıkları son yazılı savunmalarını göndermişlerdir.

Rekabet Kurulu'nun 7.10.1998 tarih ve 85 sayılı toplantısında; Adıyaman ili
LPG pazarında yürütülen soruşturma ile ilgili olarak 17.11.1998 tarihinde sözlü 120
savunma toplantısı yapılmasına karar verilmiş ve sözlü savunma toplantısı
davetiyeleri, Kanun'un 46/2. maddesi uyarınca ilgililere gönderilmiştir.

17.11.1998 tarihinde yapılan "Sözlü Savunma Toplantısı"nda, taraflar son
savunmalarını yapmışlar ve tanıklar dinlenmiştir.

Rekabet Kurulu, 26.11.1998 tarihinde nihai kararını vermiş ve karar tarafların
yüzlerine okunmak suretiyle tebliğ edilmiştir.

Aygaz A.Ş. ve Mogaz A.Ş.’nin yargı yoluna başvurmamaları nedeniyle karar 130
bu teşebbüsler bakımından kesinleşmiştir. Ancak Milangaz A.Ş., Milgaz A.Ş.,
Likidgaz A.Ş., İpragaz A.Ş. ve Sihirgaz A.Ş.’nin yargı yoluna başvurmaları
üzerine, Danıştay 10. Dairesi, 26.11.1998 tarih, 93/750-159 sayılı Rekabet
Kurulu kararını, 15.1.2001 tarih ve 1999/1735 E., 2001/52 K., 1999/1734 E.,
2001/53 K., 29.5.2001 tarih ve 1999/1255 E., 2001/2029 K. sayılı kararları ile
“karşı oy yazılarının bulunmaması gerekçesiyle” şekil noksanlığı yönünden
iptal etmiştir. 15.1.2001 tarih ve 1999/1735 E., 2001/52 K., 1999/1734 E.,

2 Milgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.’nin unvanı Milangaz LPG Dağıtım Ticaret ve Sanayi A.Ş.
olarak değiştirilmiş ve 1.9.1998 tarih ve 4617 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan
edilmiştir.

05-73/986-273


4
2001/53 K. sayılı kararlar 13.4.2001 tarihinde ve 29.5.2001 tarih ve 1999/1255
E., 2001/2029 K. sayılı karar ise 25.7.2001 tarihinde Kurum tarafından
tebellüğ edilmiştir. Anılan Danıştay kararları üzerine dosyanın Milangaz A.Ş., 140
Milgaz A.Ş., Likidgaz A.Ş., İpragaz A.Ş. ve Sihirgaz A.Ş. bakımından yeniden
değerlendirilmesi zorunluluğu doğmuştur.

Rekabet Kurulu’nun 25.10.2005 tarih ve 05-73 sayılı toplantısında, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme, önaraştırma ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü
savunma tutanakları, raporlar, Danıştay’ın iptal kararları, dosya
münderecatında yer alan bütün bilgi ve belgelerin yeniden incelenmesi
sonucunda dosya konusu karara bağlanmıştır.
150
H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Teşebbüslerin eylemlerinin 4054 sayılı
Kanun’un; 4. maddesinin (a) ve (d) bendlerine aykırılık teşkil ettiği, bu nedenle
söz konusu eylem ve işlemleri gerçekleştiren Likidgaz Tevzi ve Üretim Sanayi
ve Ticaret A.Ş., Milangaz Ticaret ve Sanayi A.Ş., Milgaz Ticaret ve Sanayi
A.Ş. (Milangaz LPG Dağıtım Ticaret ve Sanayi A.Ş.), İpragaz A.Ş. ve Sihirgaz
Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Shell Gaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.)’nin aynı Kanun’un
16. maddesinin ikinci fıkrası gereğince idari para cezası ile cezalandırılmaları
gerektiği ifade edilmektedir.

I- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 160

I.1. Yapılan İnceleme ve Hukuki Değerlendirme

I.1.1. İlgili Pazar

I.1.1.1. İlgili Ürün Pazarı

LPG çok amaçlı olarak kullanılan bir üründür. Bu ürünün sanayide kullanımı,
ısıtma ve aydınlatma gibi işlevleri diğer bazı ürünlerce ikame edilebilmekte
iken, fırın ve ocaklarda kullanımına ilişkin iki ikame malından birisi olan 170
doğalgaz, henüz ülkemizde yaygın değildir. Adıyaman ilinde doğalgaz temin
kaynağı bulunmamaktadır. Diğer ikame malı olan elektrik enerjisi ise,
ekonomik olmaması nedeniyle yakın bir ikame malı olarak değerlendirilemez.
Bu nedenlerle ilgili ürün pazarı, mutfakta kullanılan LPG dolum ve dağıtım
pazarı olarak kabul edilmiştir.

I.1.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Söz konusu incelemeye konu olan LPG dolum ve dağıtım pazarında faaliyet
gösteren firmalar, Türkiye’nin tümünde dağıtım yaptıkları ve pazarda yaklaşık 180
%80 gibi çok büyük bir paya sahip oldukları için, coğrafi pazar ülkenin bütünü
gibi görünmekle birlikte, Adıyaman ili sınırları içinde, pazar payı dağılımının
ülke genelinden farklı olması, bu firmaların Adıyaman ilindeki pazar paylarının
yaklaşık %20 olarak gerçekleşmesi ve daha önemlisi bu coğrafi alandaki fiyat
değişikliğinin, diğer bölgelerde etkisinin hissedilmemesi nedenleriyle coğrafi
pazar, Adıyaman ili olarak belirlenmiştir.

05-73/986-273


5
I.1.2. Bulgular

Yapılan incelemelerde; 190

-Aygaz A.Ş., Demirören LPG Grubu, İpragaz A.Ş. ve Sihirgaz A.Ş.’nin
konaklama ücretlerini ödedikleri temsilcileri aracılığı ile Gaziantep Tilmen
Oteli’nde 24.6.1997 tarihinde gerçekleştirdikleri toplantıda;

“TOPLANTI TUTANAĞIDIR

24.06.1997 tarihinde G.Antep Tilmen Oteli’nde İpragaz, Aygaz, Sihirgaz ve
Demirören grubu temsilcileriyle Güney ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde
rekabetin önlenmesi amacıyla yapılan toplantıda aşağıdaki konularda görüş 200
birliğine varılmıştır.

1. Adıyaman, Şanlıurfa, Malatya, Elazığ, Mardin ve Şırnak illerinde faaliyet
gösteren, bu illerde kazanmış oldukları paralarla yayılmacılık politikasını
sürekli genişleten, tebliğ ve yasalara aykırı olarak tamamen korsan çalışan,
bölge pazarını tehdit eden yerel firmalarla mücadele etmenin, bu firmaların
ekonomik açıdan bitirilmesi gerektiği görüşü hasıl oldu.

2. Yöresel firmaların rekabet etme şansının ortadan kaldırılabilmesi için uç
fiyat (perakende satış fiyatı KDV dahil) 210

2 kg. 100.000. TL. KDV dahil
12 kg. 500.000. TL. KDV dahil
45 kg. 2.000.000. TL. KDV dahil

3. Toplantıya katılan firmaların tesis çıkışı fiyatlarının da aynı olması
sağlanarak güç birliğinde daha organize olmasını sağlayacaktır.

4. İndirim yapılan bu illerin haricinde, bu firmaların komşu illere gaz satışını
engellemek için gerek duyulduğu kadar ayrı bir ekibin kurulmasına karar 220
verilmiştir. Bu ekip yol denetimi ve sürekli tespit yapacaktır. Oluşturulacak
ekipte asker veya polis kökenli bir kişinin yanında bir avukat ve kendi
elemanlarımızla takviye edilecektir.

5. Fiyat indiriminin en az bir yıl süreli olmasına, fiyat indirimi yapılan illerde
yöresel radyo, televizyon, gazeteler, ayrıca el ilanları ve bez afişlerle halka
duyurulmasına, başarı yüzdesine göre bir yılın sonunda tekrar durum
değerlendirmesi yapılmasına karar verildi.

6. Kaçak dolumun yapıldığı illerde Sanayi İl Müdürlüğü, Belediye Zabıtası ve 230
Mali Polislerle diyalogların güçlendirilmesi için şirketlerimizin ortak bir fon
oluşturmasına,

7.İndirim yapılan illerde yerel firmalara ait abonede bulunan standart tüplerin
bayilerimizce değişimine destek verilmesine,

05-73/986-273


6
8. Uygulamanın başarılı olabilmesi için şirketlerimizin bayileri tarafımızdan
müşterek yönlendirilecektir.

SONUÇ: 240
Yukarıda alınan kararların en kısa sürede yürürlüğe girmesi toplantıya katılan
arkadaşların ortak önerileridir.


İNDİRİM YAPILAN İLLERDE ŞİRKETLERİN LPG SATIŞLARI:

AYGAZ DEMİRÖREN İPRAGAZ SİHİRGAZ
(ton)
ADIYAMAN 700 219 450 0
MARDİN 1190 700 1647 150 250
ELAZIĞ 1230 420 1283 0
MALATYA 1100 240 940 0
ŞANLIURFA 995 876 643 350
ŞIRNAK 1100 400 765 60”

şeklinde bir anlaşma yaptıkları,

-1997 yılı Kasım ayında, ilgili pazarda, bayilere maliyeti 875.000 TL. ile
1.155.000 TL. arasında değişiklik gösteren 12 kg.lık tüplü LPG’nin bayiler
tarafından 750.000 TL. gibi maliyet fiyatının oldukça altında bir fiyatla 260
perakende satışa arzedildiği,

-Adıyaman ili merkez ilçesi Aygaz A.Ş. bayii Nevres KETENCİ’nin,
Adıyaman Valiliği’ne vermiş olduğu dilekçede, 27.10.1997 tarihinde
12 kg.lık tüplü LPG fiyatında indirim yapacağını belirterek, sözü edilen tarihte
uygulamaya başladığı, anılan şahsın rakip bayilerin büyük bir bölümünün aynı
gün fiyat indirimi yaptıklarını, diğerlerinin ise daha sonra indirime
başladıklarını ifade ettiği,

-Aygaz A.Ş.’nin yavru şirketi Mogaz Petrol Gazları A.Ş.’nin, 28.10.1997 270
tarihi itibarıyla, yalnızca 12 kg.lık tüplü LPG için bayiye satış fiyatını %50’ye
yaklaşan bir oranda indirdiği,

-Bilgisine başvurulan Sihirgaz A.Ş. Besni bayii Mustafa PAÇCI’nın
Aygaz A.Ş., İpragaz A.Ş. ve Milangaz A.Ş. bayilerinin, 27.10.1997 tarihinde
fiyatlarını 750.000 TL.’na indirdiklerini ifade ettiği,

-Mogaz A.Ş. Kahta bayii Ramazan BİLGİN’in Aygaz A.Ş. bayiinin
27.10.1997 tarihinde fiyatını indirdiğini ve Likidgaz A.Ş., Alevgaz A.Ş. ve
Gapgaz A.Ş. bayilerinin de aynı gün buna ayak uydurduğu yönünde beyanda 280
bulunduğu,

-Milangaz A.Ş. ve Likidgaz A.Ş. Adıyaman merkez bayii Mehmet
TEMEL’in, İpragaz A.Ş., Aygaz A.Ş. ve Mogaz A.Ş. bayilerinin 27.10.1997
tarihinde fiyatlarını 750.000 TL.’na indirerek uygulamaya başladıklarını,
kendisinin de birkaç gün sonra fiyatını düşürmek zorunda kaldığını belirttiği,
05-73/986-273


7

-Milangaz A.Ş. Gölbaşı bayii Adil KABARCIK’ın, Aygaz A.Ş. ve İpragaz
A.Ş. bayilerinin reklam yaparak fiyat indirimi uygulamasına başladıklarını dile
getirdiği, 290

-İpragaz A.Ş. Adıyaman merkez bayii Rıza GÖZAYDIN’ın, fiyat indirimi
uygulamasının Ekim ayı sonlarında başladığını ve bir-iki gün arayla tüm
firmaların uygulamaya katıldığını ifade ettiği,

-Yamangaz Sanayi ve Ticaret A.Ş. ortağı ve Yönetim Kurulu Üyesi
Ahmet EROĞLU’nun, İpragaz A.Ş., Aygaz A.Ş., Mogaz A.Ş. ve Likidgaz A.Ş.
firmalarının 27.10.1997 tarihinde 12 kg.lık tüp fiyatını 750.000 TL.’na
düşürdükleri şeklinde beyanda bulunduğu,
300
-İpragaz, Mogaz ve Demirören Grubu bayilerinin, indirime ve pazarda
oluşan tek fiyata (750.000 TL.) ilişkin ifadeler taşıyan el ilanları dağıttıkları,
Mogaz A.Ş.’nin bu ilanları Mersin’de yerleşik Avcı Ofset firmasına hazırlattığı,
İpragaz A.Ş. bayii Rıza GÖZAYDIN’ın el ilanlarının kimin tarafından
bastırıldığına ilişkin bir açıklama getiremediği, Demirören Grubu firmalarından
Milangaz A.Ş. ve Likidgaz A.Ş., Adıyaman merkez ilçe bayisi Mehmet
TEMEL’in ilanları kendisinin bastırdığını kabul etmediği,

-Söz konusu indirim uygulamasının, 11.11.1997 tarihinde TÜPRAŞ
tarafından LPG rafineri çıkış fiyatına yapılan %5 oranındaki zama rağmen 310
devam ettirildiği, 1.12.1997 tarihinde rafineri çıkış fiyatına yapılan %9
oranındaki zamdan sonra ise, yalnızca bu artışın fiyatlara yansıtıldığı,

-Mogaz A.Ş.’nin, bu uygulamanın başlamasıyla birlikte bayiye satış
fiyatını %50 oranında indirerek, maliyetin, hatta rafineri alış fiyatının altında bir
fiyat belirlediği,

-İpragaz A.Ş.’nin, söz konusu dönemde, bayilerine uyguladığı satış
destek primi ödemelerinin büyük oranda arttığı,
320
-25.2.1998 tarihinde Gaziantep Tilmen Oteli’nden alınan belgeden,
24.6.1997 tarihli toplantıya Aygaz A.Ş. adına satış sorumlusu Hasan
YEŞİLELMA, İpragaz A.Ş. adına Adana Bölge Şefi Ümit GÖRGÜN,
Demirören LPG Grubu adına toplantı tarihinde Milgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.,
daha sonra ise Milangaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. Adana Bölge Müdürü olan
Celil MAVİ’nin katıldığı,

- Soruşturma kapsamındaki tüm firmaların, bayileri ile imzalamış
oldukları bayilik sözleşmelerinde ise, 4054 sayılı Kanun’a aykırı hükümlerin
bulunduğu ve bu hükümlerle firmaların bayileri özellikle satış fiyatı ve satış 330
şartları hususlarında ağır bir taahhüt altına aldıkları

tespit edilmiştir.


05-73/986-273


8
I.1.3. Tarafların Yazılı Savunmaları ve Bu Savunmalara İlişkin
Değerlendirmeler

İpragaz A.Ş. yazılı savunmalarında, Yücel Gaz firmasının 1997 yılının Eylül
ayından itibaren 15 ay süreyle devlet tarafından piyasa dışına çıkarılmasının 340
piyasada beklenmeyen bir vakum oluşturduğunu, bundan yararlanmak isteyen
soruşturmaya konu şirketlerin bayilerinin kıran kırana bir rekabete başladığını,
Aygaz A.Ş. bayii Nevres Ketenci’nin ani ve yüksek indiriminin diğer şirket
bayilerini fiyat indirmek zorunda bıraktığını, esasen LPG sektöründeki fiyat
ayarlamalarının bütün yurt genelindeki şirketlerde ve bayilerde aynı gün
ayarlanmasının rekabeti bozucu bir anlaşmanın sonucu olmaktan ziyade,
ülkenin hukuki, ekonomik, rasyonel gerçeği olduğunu, Rekabet Kurulu’nun
iddia ettiği gibi Adıyaman’daki fiyat indiriminin Gaziantep Tilmen Oteli’nde
yapıldığı kabul edilen rekabeti bozucu anlaşmanın sonucu olmadığını, eğer
böyle olsaydı aynı indiriminin 100 km. uzaklıktaki Şanlıurfa’da da olması 350
gerektiğini ileri sürmüştür.

Soruşturma sırasında elde edilen tespitler ışığında; 24.6.1997 tarihli toplantıya
İpragaz A.Ş. adına Adana Bölge Şefi Ümit Görgün’ün katılması, otel
faturalarının İpragaz A.Ş. tarafından ödenmesi gibi hususlar, İpragaz A.Ş.
Adıyaman merkez bayii Rıza Gözaydın’ın Yücel Gaz şirketinin pazardan
çekilmemiş olduğu yönündeki ifadesiyle birlikte değerlendirildiğinde, ilgili
pazarda rakip teşebbüslerin faaliyetlerini zorlaştırmak amacıyla biraraya
gelinmiş olduğu gerçeği ortaya çıkmakta; pazarda oluşan boşluk ve LPG
sektörünün hukuki yapısı savunması ise geçersiz olmaktadır. İndirimin diğer 360
illere sıçramamış olmasının nedeni, Adıyaman ili LPG pazarının Türkiye’deki
tüm piyasalardan farklı ekonomik ve hukuki yapı sergilemesi ve tarafların
haksız rekabet mücadelesinin belirgin bir şekilde orada görülmesi olup, bu
yüzden Adıyaman LPG pazarının ilgili teşebbüslerce öncelikli olarak ele
alınmış olması gerçeği akla gelmektedir.

Likidgaz A.Ş. ve Milangaz A.Ş. yazılı savunmalarında; şirketlerinin mevcut tek
bayisi Mehmet Temel’in fiyat indirimine pazar payını korumak amacıyla diğer
bayilerden birkaç gün sonra, kendilerinin bilgi ve oluru dışında katıldığını,
bunun üzerine söz konusu bayinin İstanbul’a çağırılarak Beyoğlu 27. 370
Noterliği’nden 32045 yevmiye no’lu ve 3.11.1997 tarihli ihtarname ile
bayiliğinin feshedileceği yönünde ihtar edildiğini ve bunun sonucunda bayinin
fiyat indirimi eylemine son vereceğine dair taahhütname verdiğini ileri
sürmüşler; esasında bağımsız tacir olan bayinin, söz konusu olayda
münferiden, şirketlerinden bağımsız hareket ettiği, “Tilmen Tutanağı”nda
şirketi temsile yetkili hiç kimsenin imzası bulunmadığı, Yücel Gaz A.Ş.’nin
27.10.1997 tarihi öncesi ve sonrasında indirim uygulamasında bulunduğu, bu
durumun anılan şirketin zarar gördüğü iddiasını geçersiz kıldığı, bayi Mehmet
Temel’in ihtarname üzerine indirim uygulamasına son verdiği, Soruşturma
Raporunda iddia edildiği üzere elli gün daha uygulamayı sürdürmediği, 380
nihayet bayilik sözleşmesinin 17. maddesinin fiyat sınırlaması anlamına
gelmediği iddialarında bulunmuşlardır.

Soruşturma esnasında yapılan tespitler çerçevesinde; Likidgaz A.Ş. ve
Milangaz A.Ş. Adıyaman merkez bayisi olan Mehmet Temel’in söz konusu
05-73/986-273


9
şirketlerin bilgi ve oluru dışında fiyat indirimi uygulamasına katıldığı yönünde
yapılan savunmanın; 24.6.1997 tarihli Tilmen Oteli’nde yapılan anlaşmaya
Demirören Gaz Grubu’nun taraf olması, bayilik sözleşmesinin 17. maddesinin
açıkça ürünün fiyatının bayi tarafından belirlenmesine izin vermemesi ve
küçük ölçekli teşebbüsler olan bayilerin böyle bir uygulamaya katılarak uzun 390
süreli zarar etmeyi göze almasının, amacı kâr olan teşebbüsler açısından bir
mana ifade etmeyeceği dikkate alındığında rasyonel olmadığı anlaşılmaktadır.

Ancak, Likidgaz A.Ş., Milangaz A.Ş. ve Milgaz A.Ş.’nin Rekabet Kurumu’nun
çalışmaya başladığını ilan ettiği tarihten bir gün önce, anılan bayiye noter
kanalıyla ihtarname göndermek suretiyle uygulamaya son verme iradesini
ortaya koymasının ise, ihlali ortadan kaldırmayacağı ve ceza uygulamasında
bir indirim unsuru olarak dikkate alınabileceği kanaatine varılmıştır.

Soruşturma döneminde, ilgili pazarda faaliyette bulunduğunun tespiti üzerine, 400
Rekabet Kurulu’nun 19.3.1998 tarihli ve 57/423-51 sayılı kararı ile
soruşturmaya dahil edilen Milgaz A.Ş. yazılı savunmalarında, Adıyaman ili
Besni ilçesinde faaliyet gösteren tek bayileri Ömer Erdoğan’ın böyle bir
eyleme katıldığına dair herhangi bir bilgilerinin olmadığını ileri sürmüşlerdir.

Soruşturma döneminde elde edilen bulgular, özellikle de 24.6.1997 tarihinde
Tilmen Oteli’nde yapılan anlaşmaya katılan kişinin Milgaz A.Ş.’de Adana
Bölge Müdürü Celil Mavi olduğu ve bu şahsa ait 25.6.1997 tarihli Tilmen Oteli
faturasının Milgaz A.Ş. tarafından ödendiği dikkate alındığında, söz konusu
savunmanın inandırıcı olmadığı ortadadır. 410

Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. yazılı savunmalarında ise, Mogaz Petrol
Gazları A.Ş.’de tespit edildiği bildirilen “Anlaşma Metni”nin Sihirgaz A.Ş.
tarafından bilinmediğini, 24.6.1997 tarihinde Sihirgaz A.Ş. elemanlarından
birinin anılan otelde olduğunu, ancak yorgun olduğu için yapılan sohbete
katılmadığını, Sihirgaz A.Ş.’nin Adıyaman’da bayii olmadığını, herhangi bir
şekilde toptan veya perakende satış faaliyeti olmadığı için de bu konuda daha
sonraki günlerde de herhangi yazılı bir bilginin şirkete ulaşmadığını, bayilik
sözleşmesinde yer alan ve şirketin fiyat tespitinde sahip olduğu yetki ile ilgili
maddenin Türkiye’de geçerli LPG mevzuatı gereği olduğunu ileri sürmüştür. 420

Soruşturma sırasında, teşebbüsün ilgili pazarda faaliyet gösterdiği, Sihirgaz
A.Ş.’de satış temsilcisi olarak çalışan Tahir Burkankulu’nun 24.6.1997
tarihinde yapılan toplantıya katılan şahıslardan biri olduğu, otel masraflarının
şirketçe ödendiği, dolayısıyla Sihirgaz A.Ş.’nin anılan toplantıdan habersiz
olmasının mümkün olmadığı tespit olunmuş, bayilik sözleşmesinin ilgili
hükmünde LPG mevzuatının 4054 sayılı Kanun aleyhine aşıldığı, konuya
ilişkin Bakanlar Kurulu kararında dağıtım şirketlerinin mahalli perakende
azami satış fiyatlarını tespit edeceğinin belirtildiği, bayilik sözleşmesinde ise
azami fiyattan söz edilmediği, bayilik sözleşmesine göre bayinin bildirilen 430
fiyata aynen uymasının zorunlu tutulduğu anlaşılmıştır.



05-73/986-273


10
I.1.4. Dosya Konusunun 4054 sayılı Kanun Çerçevesinde
Değerlendirmesi

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi, amacı veya etkisi rekabeti engelleme,
sınırlama veya bozma olan teşebbüsler arası anlaşmalara, uyumlu eylemlere
ve işletme birliklerinin kararlarına karşı genel bir yasaklama getirmektedir. Bu 440
hüküm, bütün işletmeler arası anlaşma, karar ve uyumlu eylemlere geniş bir
şekilde uygulanmakta olup temel amacı, her bir işletmenin kendi ticari
politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini tek başına, diğerlerinden bağımsız
olarak belirlemesidir.

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki fiyat rekabeti ile ilgili bulunan
anlaşmalar, soruşturma açısından da önem arz etmektedir. Fiyat rekabeti,
rekabetin en kolay hissedilen önemli bir çeşidi olup, fiyatları olabilecek en alt
seviyede tutarak rekabeti teşvik eder ve bu sayede şirketlerin verimlilik ve
rekabet koşullarına uyabilme yeteneğiyle doğrudan bağlantılı olarak 450
kaynaklarını en uygun şekilde dağıtmasına imkân vererek tüketiciye geniş bir
ürün ve hizmet yelpazesinden yararlanabilme avantajı sağlar.

Rekabet hukuku açısından fiyat tespitine yönelik bu tür anlaşmalar en ciddi
rekabete aykırılık halleri arasında değerlendirilmiş ve çok açık bir biçimde
yasaklanmıştır. Bu tür anlaşmalar rakipleri pazar dışına itmek ve faaliyetlerini
güçleştirmek suretiyle, rekabeti bozan “yıkıcı fiyat” uygulamalarına neden
olabilmektedir.

Teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem veya teşebbüs birliği kararları 460
yoluyla maliyetin altında bir fiyatın belirlenmesi, bu uygulamaya uzun süre
dayanabilecek yeterli finansal kaynakları bulunmayan bir rakibi pazar dışına
atarak veya pazara girmeye istekli olan firmaları caydırarak 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesine açık bir aykırılık oluşturmaktadır.

Bir anlaşmada, rekabeti sınırlama amacı açıksa, anlaşmanın kendisi veya en
azından rekabeti bozucu hükümleri, per se bir rekabet ihlali oluşturur. Bu
durumda anlaşmanın rekabet üzerindeki etkilerinin incelenmesine gerek
yoktur. Rekabeti bozucu nitelikte olan anlaşmalar, tarafların kendi bağımsız
rekabetçi faaliyetlerini ortak çıkarlar adına gözden çıkardıkları bir yapısal 470
çerçeve yaratır. Bu sebepten dolayı, sadece rekabete aykırı bir anlaşmaya
taraf olmak, anlaşma etkilerini gerçekleştirmemiş olsa dahi yasaktır.

Öte yandan, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin gerekçesinde “Bu Kanunun
amacı rekabetin korunması olduğuna göre, rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı
veya bozucu teşebbüsler arası anlaşma ve uygulamaların yasaklanması
gerekir. Maddenin amacı bakımından anlaşma, hukuki şekil şartlarına uymasa
bile tarafların kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma ya da uyuşma
anlamında kullanılmıştır. Anlaşmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi
yoktur. Teşebbüsler arasında bir anlaşmanın varlığı tespit edilemese bile 480
teşebbüsler arasında kendi bağımsız davranışları yerine geçen bir
koordinasyon veya pratik işbirliği sağlayan, doğrudan veya dolaylı ilişkiler de,
eğer aynı sonucu doğuruyorsa, yasaklanmıştır. Böylece teşebbüslerin Kanuna
karşı hile yolu ile rekabeti sınırlayıcı uygulamaları meşru göstermeleri
05-73/986-273


11
engellenmek istenmiştir.” denilerek bir sözleşme, Türk rekabet hukuku
çerçevesinde yazılı veya başka bir şekil şartına bağlanmaksızın borçlar
hukukundaki sözleşme kavramından daha geniş bir kavram olarak
değerlendirilmektedir. Ayrıca; taraflar arasında hukuken bağlayıcı olmamakla
birlikte, rekabeti sınırlayıcı yahut ortadan kaldırıcı hükümleri ihtiva eden ve
literatürde “centilmenlik anlaşmaları” olarak tanımlanan sözleşmelerin de, 490
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir değerlendirmeye tabi
tutulması mümkündür.

Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında;

-AYGAZ A.Ş. Adıyaman ili merkez ilçe bayii Nevres Ketenci’nin,
24.10.1997 tarihinde Adıyaman Valiliği’ne başvurarak 12 kg.lık tüplü LPG
fiyatını 27.10.1997 tarihi itibarıyla düşürmek istediği,

-Adıyaman ili LPG pazarında bayilerin önemli bir bölümünün 500
27.10.1997 tarihinde, diğerlerinin ise, onları takiben iki gün içerisinde bayilere
maliyeti 875.000 TL. ile 1.155.000 TL. arasında değişen ve bayilerce
1.260.000 TL. ile 1.360.000 TL. arasında piyasaya sunulan 12 kg.lık tüplü
LPG perakende satış fiyatını 750.000 TL. olarak belirledikleri,

-Mogaz Petrol Gazları A.Ş.’nin, 28.10.1997 tarihi itibarıyla, ilgili ürünün
Adıyaman bayilerine satış fiyatını %50 oranında indirdiği, teşebbüsün bu
indirimin merkez ilçedeki bayilik sistemine son vererek doğrudan satış
sistemine geçmeden önce gerçekleştirilen bir satış uygulaması şeklindeki
savunmasına karşın, Mogaz A.Ş. Kâhta bayisi Ramazan Bilgin’in, böyle bir 510
sistem değişikliğine ilişkin bilgisinin bulunmadığı ve uygulamanın Aygaz A.Ş.
bayisinin başlattığı ve diğer bayilerin takip ettiği fiyat indiriminden
kaynaklandığı yolundaki beyanı karşısında bu savunmanın geçersiz olduğu,

-İpragaz A.Ş.’nin satış miktarı ile bağlantısı bulunmayan prim sistemine
dayanarak uygulamanın başladığı 27.11.1997 döneminde Adıyaman ilindeki
bayilerine 4.056.695.973 TL. geri ödemede bulunduğu, ancak ilk
savunmasında bu konuya açıklık getirmediği,

-Soruşturmaya konu olan diğer teşebbüslerde bayilerine yapılan 520
herhangi bir geri ödemeye rastlanılmamakla birlikte, elde edilen bayilik
sözleşmelerinde yer alan fiyata ilişkin hükümler ve olayların gelişimi
karşısında bu tür ödemelerin tespitinin önemini kaybettiği,

-Maliyetin altında satış uygulamasının 11.11.1997 tarihinde TÜPRAŞ
tarafından LPG rafineri satış fiyatına yapılan %5 oranındaki zama rağmen
devam ettirilmesi, 1.12.1997 tarihinde rafineri çıkış fiyatına yapılan %9
oranındaki zamdan sonra ise, yalnızca artışın fiyata yansıtılmasının pazardaki
rekabetle ilgisi olmayan bir uygulama ile karşı karşıya bulunulduğunun bir
göstergesi olduğu, 530

-İpragaz A.Ş., Aygaz A.Ş., Mogaz Petrol Gazları A.Ş., Likidgaz Tevzi
ve Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş., Milangaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. bayilerinin
radyo, bez afiş ve/veya el ilanlarıyla söz konusu uygulamaya ilişkin reklam
05-73/986-273


12
yaptıkları, Mogaz A.Ş.’nin el ilanlarını kendisinin bastırttığı, İpragaz A.Ş. bayisi
Rıza GÖZAYDIN’ın reklam harcamalarını belgelendiremediği, Aygaz A.Ş.
bayisi Nevres KETENCİ’nin bayilik sözleşmesine göre zorunlu olmasına
rağmen, radyo ilanları için anılan teşebbüsten izin almadığını iddia ettiği,
Likidgaz A.Ş. ve Milangaz A.Ş. bayisi Mehmet TEMEL’in kendisi adına
bastırılan el ilanlarının varlığını kabul etmediği, tüm bu açıklamalar 540
çerçevesinde, reklamların dağıtım firmalarınca finanse edilmiş olması
nedeniyle bayilerin konuya açıklama getiremedikleri,

-Yerel firmalar ile ülke düzeyinde faaliyet gösteren firmalar arasındaki
ekonomik büyüklük farkı, yerel firmaların ana faaliyet alanının ilgili pazar
olması ve buradaki LPG satışının önemli bir miktarının bu firmalarca
gerçekleştirilmesi gibi hususlar dikkate alındığında, söz konusu yerel
firmaların bu tür uygulamalardan büyük zararlar görecekleri, söz konusu
anlaşmanın uyumlu eylemde bulunmaksızın yerel firmaları pazar dışına
çıkarmak gayesiyle yapılması ve şikayete konu olmamaları gibi bulgular da 550
dikkate alındığında, yerel firmaların maliyetin altında satış uygulamasına
zorunlu olarak katılmış oldukları,

-27.10.1997 tarihinden önce ilgili pazarda 12 kg.lık tüplü LPG için farklı
fiyatlar söz konusu iken, birdenbire 750.000 TL. gibi maliyetin altında bir fiyat
oluşmasının rekabetin normal işleyişinin bir sonucu olarak
değerlendirilemeyeceği, Adıyaman ili merkez ilçesinde faaliyet gösteren tek
bayi tarafından başlatıldığı öne sürülen uygulamanın bir anda merkez ve diğer
ilçelerde yaygınlaşmasına rağmen, Adıyaman’a 100 km. uzaklıktaki Şanlıurfa
ve diğer çevre illerde etkisinin görülmemesinin, piyasaya işleyişinin dışında bir 560
müdahalede bulunulduğunun göstergesi olduğu,

-Haklarında soruşturma açılan teşebbüsler, ilgili pazarda maliyetin
altındaki ürün satışlarını piyasanın normal işleyişi içinde bayilerin uygulaması
olarak değerlendirirken, pazardaki yerel firmaların bu uygulamadan dolayı
zarara uğradıkları yönünde beyanlarının bulunduğu,

-Soruşturmaya konu olan teşebbüslerin bayilik sözleşmelerinin
irdelenmesi sonucunda, ürün fiyatı ve satış şartlarını kendi iradeleriyle
belirleyebilmelerinin mümkün olmadığı gözlenen bayilerin, bu tür sınırlayıcı 570
sözleşme hükümleri çerçevesinde, ilgili pazarda ana firmalardan bağımsız
olarak fiyat rekabetine girişebilmelerinin mümkün bulunamayacağı,

-Ticarette amacın kâr olması nedeniyle bu tür uygulamaların herhangi
bir sebep olmaksızın yapılamayacağı, ayrıca, daha önce de açıklanan
nedenlerle bir bayinin pazar payındaki düşüş nedeniyle bir indirim başlattığı,
oligopol özelliği gösteren pazarda uygulamanın pazar kaybetme korkusuyla
yayıldığı şeklindeki bir açıklamanın kabul edilemeyeceği,

-Soruşturmaya konu olan tüm teşebbüslerin, Yücel Gaz A.Ş.’nin 580
pazardan (devlet eliyle) çekilmesi nedeniyle oluşan pazar boşluğundan pay
alabilmek ve pazardaki paylarını artırabilmek süreci içinde, bayilerinin
maliyetin altında ürün satışı ile rekabete başladıkları şeklinde öne sürdükleri
05-73/986-273


13
iddialarının da, yine aynı teşebbüslerin bayilerinin verdikleri ifadeler ile
çürütüldüğü,

-Bu şartlarda 750.000 TL.’nin altında veya üstünde satış olamazdı
şeklindeki bir yorumun ise, tam olarak rekabetin yaşandığı oligopol özelliği
gösteren pazarlarda tek fiyat oluşur anlamına geldiği, böyle bir yorumun kabul
edilemez olduğu, 590

-Uygulamanın Aygaz A.Ş., Mogaz A.Ş., İpragaz A.Ş. ve Sihirgaz A.Ş.
tarafından 23.12.1997 tarihinde, Likidgaz A.Ş., Milangaz A.Ş. tarafından ise
3.11.1997 tarihinde sona erdirildiği,

-Aygaz A.Ş., Demirören LPG Grubu, İpragaz A.Ş. ve Sihirgaz A.Ş.’nin,
temsilcileri aracılığı ile Gaziantep Tilmen Oteli’nde 24.6.1997 tarihinde
gerçekleştirdikleri toplantıda yerel firmaları piyasa dışına çıkarmak amacıyla
bir dizi kararlar içeren bir anlaşma yaptıkları,
600
-4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında, başlıbaşına uyumlu
eylem olarak değerlendirilebilecek olan bu uygulama ile ilgili olarak, Aygaz
A.Ş.’nin %99,99 pay oranıyla en büyük ortağı olduğu Mogaz Petrol Gazları
A.Ş.’nin evrakları arasında bulunan ve Önaraştırma Raporu ile Soruşturma
Raporu’nda yer verilen; Aygaz A.Ş., İpragaz A.Ş., Sihirgaz Ticaret ve Sanayi
A.Ş. ve Demirören Grubu temsilcilerinin 24.6.1997 tarihinde Gaziantep Tilmen
Oteli’nde yapmış oldukları, Güney ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri LPG
pazarında rekabetin önlenmesi amacını taşıyan anlaşmanın, maliyetin altında
satış uygulamasına açıklık kazandırdığı,
610
-Söz konusu toplantıya temsilcisi aracılığı ile katılan Aygaz A.Ş.’nin,
Mogaz A.Ş.’nin sermayesinin %99,99’una sahip olması, Gaziantep Tilmen
Oteli’nde varılan anlaşmaya ilişkin faks metninin Mogaz A.Ş.’nin evrakları
arasında bulunması, Mogaz A.Ş. yönetiminin bu anlaşmadan doğrudan
haberdar olması hususları dikkate alındığında, Mogaz A.Ş.’nin anılan
anlaşmaya iştirak ettiği,

-Bu anlaşmada, aralarında Adıyaman’ın da bulunduğu bazı illerde,
“korsan” çalıştıkları iddia edilen yerel firmaların pazar dışına itilmeleri
amacıyla yıkıcı fiyat uygulamasının en kısa zamanda başlatılacağına ilişkin 620
hükümler bulunduğu,

-Söz konusu anlaşma neticesinde, Aygaz A.Ş., İpragaz A.Ş., Mogaz
Petrol Gazları A.Ş. ve Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. teşebbüslerinin,
27.10.1997-23.12.1997 tarihleri arasında Adıyaman ilinde 12 kg.lık tüplü LPG
perakende satışında yerel firmaları söz konusu piyasadan tasfiye etmek
amacıyla bayileri aracılığı ile yıkıcı fiyat uyguladıkları, Likidgaz Tevzi ve
Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş., Milangaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. ve Milgaz
Ticaret ve Sanayi A.Ş.’nin 27.10.1997 tarihinde aynı uygulamaya katıldıkları
ve Rekabet Kurumu’nun çalışmaya başladığını ilan ettiği tarihten bir gün önce 630
ihlale son verdikleri,

05-73/986-273


14
-Rekabet hukuku açısından, anlaşmanın hemen uygulanmış
olmamasının bir öneminin bulunmadığı, esasen anlaşmanın bazı küçük
değişikliklerle, ancak, temel nitelikleri korunarak uygulamaya konulduğu, bir
başka deyişle Adıyaman ilindeki uygulamanın bu anlaşmanın bir sonucu
olduğu ve onun etkilerini taşıdığı,

-Anlaşma örneğinin, taraflardan Aygaz A.Ş.’nin %99,99 hisse ile ortağı
olduğu Mogaz Petrol Gazları A.Ş.’nin evrakı arasında bulunmuş olması, eki 640
olan “satış raporu”nda kendilerine haber verilmeyen bir toplantının tutanağı
olduğunun belirtilmesi, Mogaz Petrol Gazları A.Ş.’nin evrakın gerçekliğini
reddetmemesi, toplantının yapıldığı tarihte söz konusu şirket temsilcilerinin
Tilmen Oteli’nde konaklamaları, otele tüm temsilcilerin 23.6.1997 tarihinde
gelmeleri, biri hariç diğerlerinin 24.6.1997 tarihinde otelden ayrılmaları, diğer
temsilcinin bir gün sonra aynı ildeki bir başka otele geçmesi, Aygaz A.Ş.’nin
böyle bir toplantının yapılmış olabileceğini belirtmesi nedenleriyle, anlaşmanın
varlığı konusunda hiçbir kuşkunun bulunmadığı,

-Rekabet hukuku açısından anlaşmalarda şekil şartının aranmadığı, 650
dolayısıyla Gaziantep Tilmen Oteli’nde yapılan toplantıya katılan şahısların
ilgili firmaları temsile yetkili olmadığı ve adı geçen anlaşmada imzalarının
bulunmadığı yönündeki savunmaların, 4054 sayılı Kanun’a aykırı bir
anlaşmanın varlığını ortadan kaldırmadığı,

-4054 sayılı Kanun’un Geçici 2. maddesi ile aynı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında olan, 5.11.1997 tarihinde yürürlükte bulunan anlaşmalar için altı
aylık bir geçiş dönemi tanındığı, bu süre (5.5.1998) dolmadan söz konusu
kapsamda değerlendirilen anlaşma için soruşturmanın başladığı, bu nedenle
cezai yaptırım yoluna gidilemeyeceğine ilişkin savunmaların ise; öncelikle bu 660
süre zarfında taraflardan herhangi birinin muafiyet başvurusunda bulunmamış
olması, ancak daha önemlisi böyle bir başvuru olsaydı bile Tilmen Oteli
anlaşmasının, belli bir pazardaki (Adıyaman ili) rakipleri (yerel firmaları) pazar
dışına çıkarmak için yıkıcı fiyat uygulamasını amaçlayan, dolayısıyla açık
rekabet ihlaline yönelik hükümler taşıyan bir anlaşma niteliği taşıması
nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin uygulanmasından hiçbir
şekilde muaf tutulamayacağı ve aynı nedenle anılan Kanun’un 16. maddesinin
son fıkrasında öngörülen süre içerisinde bildirilmiş olması gerekçesiyle, cezai
yaptırımından kurtulmasının söz konusu olamayacağı hususları dikkate
alındığında hukuki dayanaktan yoksun olduğu, 670

-Pazardaki bazı firmaların uyumlu eylem ya da anlaşma yaparak,
maliyetlerin altında fiyat belirlemek suretiyle rakip teşebbüslerin faaliyetlerini
zorlaştırmaları veya onları pazar dışına çıkartma yönündeki davranışlarının
rekabet hukukunda “per se” yasaklanmış davranışlar olduğu,

-Yukarıda zikredilen anlaşma ve eylemlerin, 4054 sayılı Kanun’un;
rekabeti sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararlarını
yasaklayan 4. maddesinin “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının,
fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım 680
şartlarının tespit edilmesi” şeklindeki (a) ve “rakip teşebbüslerin
faaliyetlerininin zorlaştırılması, kısıtlanması veya piyasada faaliyet gösteren
05-73/986-273


15
teşebbüslerin boykot ya da diğer davranışlarla piyasa dışına çıkartılması
yahut piyasaya yeni gireceklerin engellenmesi” şeklindeki (d) bentlerine
aykırılık teşkil ettiği,

-Bu nedenlerden dolayı, Aygaz A.Ş., Likidgaz Tevzi ve Üretim Sanayi
ve Ticaret A.Ş., Milangaz Ticaret ve Sanayi A.Ş., Milgaz Ticaret ve Sanayi
A.Ş. (Milangaz LPG Dağıtım Ticaret ve Sanayi A.Ş.), İpragaz A.Ş., Mogaz
Petrol Gazları A.Ş. ve Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Shell Gaz Ticaret ve 690
Sanayi A.Ş.) teşebbüslerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca cezalandırılmaları gerektiği,

görüşüne ulaşılmıştır.

J- SONUÇ

İlk İnceleme, önaraştırma ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma,
sözlü savunma tutanakları, raporlar, Danıştay’ın iptal kararları, tüm dosya
münderecatında yer alan bütün bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; 700

1-) Aygaz A.Ş. ve Mogaz Petrol Gazları A.Ş. tarafından 26.11.1998 tarihli ve
93/750-159 sayılı Rekabet Kurulu kararına karşı iptal davası açılmamış
olduğundan dolayı Likidgaz Tevzi ve Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş., Milangaz
Ticaret ve Sanayi A.Ş., Milgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Milangaz LPG Dağıtım
Ticaret ve Sanayi A.Ş.), İpragaz A.Ş., Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Shell
Gaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.) hakkında hüküm kurulmasına OYBİRLİĞİ ile,

2-) 24.6.1997 tarihinde Tilmen Oteli’nde yapılan toplantıya katıldıkları ve bu
toplantıda alınan kararlara iştirak edip uyguladıkları sabit görülen Likidgaz 710
Tevzi ve Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş., Milangaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.,
Milgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Milangaz LPG Dağıtım Ticaret ve Sanayi A.Ş.),
İpragaz A.Ş. ve Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Shell Gaz Ticaret ve Sanayi
A.Ş.)’nin bu davranışları ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine OYBİRLİĞİ ile;

3-) Adıgeçen şirketlerin faaliyetlerinin Adıyaman ilindeki 12 kg.lık tüplü likit
petrol gazı dağıtım piyasası ile sınırlı olması, Rekabet Kurulu’nun
önaraştırmaya başlaması ile birlikte kısa sürede ihlalin sona erdirilmesi, bu
anlaşmaya taraf olan şirketlerin davranışlarında şikayetçinin, kaçak gaz 720
kullanmak, teknik standartlara uymamak gibi hukuka aykırı eylemlerinin de
rolü olduğu şeklindeki savunmaları, tarafların soruşturma esnasındaki genel
tutum ve davranışları ile Adıyaman ilindeki pazar payları ve Kurum’un
çalışmaya başladığını ilan ettiği tarihten bir gün önce ihlale son veren Likidgaz
Tevzi ve Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş., Milgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.
(Milangaz LPG Dağıtım Ticaret ve Sanayi A.Ş.) ve Milangaz Ticaret ve Sanayi
A.Ş.’nin bu tutumları göz önüne alınarak;

a) İpragaz A.Ş’nin 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca
1996 yılı sonunda oluşan gayri safi gelirinin takdiren ‰1,5’i oranında olmak 730
üzere 23.372.512.492.-TL

05-73/986-273


16
b) Likidgaz Tevzi ve Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş., Milgaz Ticaret ve Sanayi
A.Ş. (Milangaz LPG Dağıtım Ticaret ve Sanayi A.Ş.), Milangaz Ticaret ve
Sanayi A.Ş. ve Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Shell Gaz Ticaret ve Sanayi
A.Ş.)’nin her bir şirket için ayrı ayrı olmak üzere 4054 sayılı Kanun’un 16.
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca (2005/3 sayılı Tebliğ ile değişik 2005/2 sayılı
Tebliğ’e göre) takdiren asgari ceza miktarı olan 5.800.000.000- TL (5.800.-
YTL)
740
idari para cezası ile cezalandırılmalarına OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.









































05-73/986-273


17



(25.10.2005 tarih, 05-73/986-273 sayılı Kurul Kararı’na)
KARŞI OY GEREKÇESİ

Dosya konusuna ilişkin olarak yapılan önaraştırma neticesinde
07.01.1998 tarihinde soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

Yapılan soruşturma neticesinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettiklerine kanaat getirilen teşebbüslerden İpragaz A.Ş.’ye Kanun’un 16.
maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen nispi para cezası verilmiştir. Cezanın
tespitinde İpragaz A.Ş.’nin 1996 yılı sonunda oluşan gayri safi geliri esas
alınmıştır.

Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrasında yeralan”………… bir önceki
mali yıl sonunda oluşan …………………” ifadesi nispi cezanın tespitinde hangi
yıl cirosunun esas alınacağına dair bir açıklık taşımamaktadır. Buna rağmen
Rekabet Kurulu tarafından alınan birçok kararda bir önceki yıl cirosu olarak,
soruşturmanın açıldığı tarihten bir önceki yılın cirosu esas alınmıştır.

Rekabet Kurulu tarafından benimsenen ve uygulanan bu kararın
Danıştay’da açılan iptal davalarının görüşülmesi sırasında da yanlışlığı
noktasında bir saptamada bulunulmamıştır.

Rekabet Kurulu tarafından benimsenen mutad uygulamalar
doğrultusunda nispi cezanın tespitinde İpragaz’ın cirosu olarak soruşturmanın
açıldığı 1998 yılından bir önceki yıl olan 1997 yılı cirosunun alınması
gerekirken, 1996 yılının cirosunun esas alınmasına dair çoğunluk görüşüne
katılmıyorum.






Tuncay SONGÖR
İkinci Başkan












05-73/986-273


18

Rekabet Kurulu’nun 25.10.2005 tarih ve 05-73/986-273 sayılı Kararı’na


KARŞI OY GEREKÇESİ


Rekabet Kurulu, soruşturulan teşebbüsler olan Likidgaz A.Ş., Milangaz
A.Ş., Milgaz A.Ş., İpragaz A.Ş. ve Sihirgaz A.Ş.’nin Adıyaman ili LPG
pazarında faaliyet gösteren yerel firmaları piyasa dışına çıkarma amacıyla
rekabeti sınırlayıcı anlaşma yaparak 4054 Sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettiğini kararlaştırıp 16.maddenin 2. fıkrasına göre para cezası tayin cihetine
giderken teşebbüsün 1996 mali yılı içinde oluşan yıllık gayrisafi gelirini esas
almıştır. Bu uygulama Kanuna, Rekabet Kanunu’nun yerleşik kararlarına ve
Danıştay’ın içtihat haline gelen istikrarlı kararlarına aykırıdır.
4054 Sayılı Kanun’un 40 ve müteakip maddeleri İLE Çalışma
Yönetmelik ve Yönergeleri, Rekabet Kurulu’nun Teşebbüslerle ilgili yapacağı
inceleme ve araştırmaların kurallarını düzenlemektedir. Kurul resen veya
şikâyet üzerine bir teşebbüse yönelik işleme başlarken, konuyu önce Rekabet
Kurulu Uzmanlarına inceletmekte, çalışmalar sonunda hazırlanan “ilk
inceleme” raporu (dosyası) Kurulca incelenip ihlale yönelik ciddi bilgi ve
belgeler sağlanmışsa, bir sonraki aşama olan “Ön araştırma” yapılmasına
karar vermekte, Ön araştırma çalışmaları neticesinde hazırlanacak kapsamlı
Ön araştırma raporu Kurul tarafından değerlendirilmekte ve yasanın 4 ve 6.
maddelerinde yasaklanmış olan davranışların gerçekleşmediği sonucuna
varınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, aksi halde rekabet ihlalinin
mevcudiyetini saptayınca “Soruşturma açılmasına” karar vermektedir.
Kanunun 16. maddesi 2. fıkrasında “Bu Kanunun 4. ve 6. maddesinde
yasaklanmış olan davranışları gerçekleştirdiği Kurul Kararı ile saptanan
teşebbüslerin bir yıl önceki malî yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından
saptanacak olan yıllık gayrisafî gelirinin yüzde onuna kadar para cezası
verileceğini öngörmektedir. Kurul tarafından soruşturma açılmasına karar
verildiği tarih; teşebbüs tarafından 4. maddeye aykırı davranışta
bulunulduğunun saptandığı tarihtir. Bu itibarla, 16. maddenin 2. fıkrasına göre
para cezasının hesaplanmasında dayanak alınacak yıl, soruşturmanın açıldığı
tarihteki yıldır. Para cezası da bu yılın (soruşturmanın açıldığı yılın) bir önceki
yılının gayrisafî gelirine göre tayin edilecektir.
Bu saptamam, Kurul’un aşağıda belirteceğim kararları ve bu
kararları onayan Danıştay Kararlarıyla doğrulanmaktadır :
1) BELKO Kararı : Rekabet Kurulu’nun 6.4.2001 tarihli, 39 sayılı para cezası
verilmesine ilişkin kararı.
- Soruşturma Tarihi : 8.12.1999
- Karar Tarihi : 5.12.2003
05-73/986-273


19
- Cezaya Esas Alınan Yıl: Soruşturmanın açılma tarihinden (Yılından) bir
önceki yıl olan 1998 yılıdır.
* Bu Karar Danıştay 10.Dairesi’nin E:2001/4817 Esas, 2003/4770 sayılı
Kararı ile onanmıştır(Teşebbüsün kararın iptaline yönelik açtığı davayı
reddetmiştir).
2) PAK Gıda Kararı: Rekabet Kurulu’nun 28.11.2000 tarihli 138 sayılı para
cezası verilmesine ilişkin Kararı.
- Soruşturma Tarihi : 20.05.1999
- Karar Tarihi : 28.11.2002
- Cezaya Esas Alınan Yıl :Ciro- 1998 yılıdır.
* Bu Karar Danıştay 10.Dairesi’nin E: 200/6064 Esas, K:2002/4541 sayılı
kararı ile 28.11.2002 tarihinde onanmıştır(Teşebbüsün kararın iptaline yönelik
açtığı davayı reddetmiştir).
3) İGTOD Kararı : Rekabet Kurulu’nun 24.11.1999 tarihli 365 sayılı para
cezası verilmesine ilişkin Kararı.
- Soruşturma Tarihi : 26.03.1998
- Karar Tarihi : 24.11.1999
- Cezaya Esas Alınan Yıl : Ciro-1997 yılıdır.
* Bu Karar Danıştay 10.Dairesi’nin E:2001/2278, K: 2003/4479 sayılı kararı ile
19.11.2003’te onanmıştır(Teşebbüssün kararın iptaline yönelik açtığı davayı
reddetmiştir).
Rekabet Kurulu’nun yerleşik uygulamalarına ve Danıştay’ın içtihat arz
eden kararlarına rağmen, Kurulun, karara konu dosyada, İpragaz A.Ş.
hakkında 7.1.1998 tarihinde Soruşturma açılmasına rağmen, para cezası
hesabında 16. maddenin 2. fıkrasının amir hükmüne göre bir önceki yıl olan
1997 yılı gayrisafî gelirini nazarı itibara alması gerekirken, 1996 yılının
cirosunu esas almak suretiyle teşebbüse 23.372.512.492.-TL para cezasına
karar vermesi yasaya aykırıdır.
Açıkladığım sebeplerle 25.10.2005 tarih ve 05-73/986-273 sayılı
Kararın 3-a maddesine katılmamaktayım.


M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi


Full & Egal Universal Law Academy