Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-4-237 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-78/1066-304
Karar Tarihi : 10.11.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
A- RAPORTÖRLER : Hatice AKKAYA KARAYOL, Sezin ELÇİN CENGİZ
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : Global Yatırım Holding A.Ş
Temsilcisi: Av. Sarp ŞENOL
Maya Akar Center Büyükdere Cd. No:100/17 34394 20
Esentepe/İstanbul
D- TARAFLAR : - Global Yatırım Holding A.Ş
Rıhtım Cd. No:57 34425 Karaköy/İstanbul
- Banca d’Intermediazione Mobiliare IMI S.p.A.
Milano, Corso Matteotti 6, 20121 İTALYA
E- DOSYA KONUSU: Global Yatırım Holding A.Ş. (Global Holding)
kontrolünde bulunan Global Menkul Değerler A.Ş. (GMD)’nin sermayesinin
%20’sine tekabül eden hisselerin Banca d’Intermediazione Mobiliare IMI 30
S.p.A. (Banca IMI) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.10.2005 tarih, 7435 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen
8.11.2005 tarih, 2005-4-237/Öİ-05-HA sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
8.11.2005 tarih, REK.0.08.00.00-120/330 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-78
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
40
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirimi yapılan devralma
işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu,
ancak devir sonucunda ilgili pazarda hakim durum yaratılması veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesi, böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmayacağı; bu çerçevede söz konusu işleme izin verilmesi gerektiği
görüşü ifade edilmiştir.
05-78/1066-304
2
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar 50
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İnceleme konusu devralma işlemi açısından ilgili ürün pazarı, “hisse senedi,
tahvil, diğer menkul kıymetler ve bunların dışında kalan kıymetli evrak ile mali
değerleri temsil eden veya ihraç edenin mali yükümlülüklerini içeren belgelerin
birinci ve ikinci el piyasalarında el değiştirmesine yönelik aracılık hizmetleri
pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, inceleme konusu devralma işlemi 60
açısından ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1 1997/1 Sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (b) bendine göre, "herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün malvarlığını ya da ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya
kontrol etmesi" 4054 sayılı Kanun"un 7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası
birleşme ve devralma olarak kabul edilmektedir. 70
Bildirimi yapılan işlem sonucunda, halihazırda hisselerinin %100’ü Global
Holding’e ait olan GMD’nin hisselerinin %20’sinin sahibi Banca IMI olacaktır.
Banca IMI, GMD’deki hisse oranını, sahip olduğu alım opsiyonunu kullanmak
suretiyle % 50’ye çıkarabilecektir. Diğer taraftan, Hissedarlar Sözleşmesi ile
getirilen, Banca IMI’nin, GMD için stratejik bazı hususlarda veto hakkına sahip
olması, GMD’nin iş planının Banca IMI’nin onayına tabi olması gibi bazı hususlar,
bildirim konusu işlem neticesinde GMD’nin, Satıcı Global Holding’in tek başına
kontrolünden, Alıcı ile Satıcı’nın ortak kontrolüne geçmesine, dolayısıyla GMD’de
bir kontrol değişikliği meydana gelmesine sebep olmaktadır. Bu çerçevede,
bildirim konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir devralma 80
işlemidir.
Öte yandan, anılan Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer
alan, “...birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları
zorunludur.” hükmü ile izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği
getirilmiştir.
05-78/1066-304
3
GMD’nin ilgili ürün pazarındaki 2004 yılı cirosu yaklaşık 39.371.231- YTL. olarak
gerçekleşmiş olduğundan, -diğer verilere bakılmaksızın- anılan işlemin Kurul’un 90
iznine tabi olduğu anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, devralan Banca IMI'nın ilgili ürün pazarında faaliyeti
bulunmaması nedeniyle, devir işlemi sonucunda pazarın yapısı
değişmeyeceğinden, Kanun'un 7. maddesi anlamında bir hakim durum
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu
olmayacağı kanaatine varılmıştır.
H.2.2. Hisse Alım Sözleşmesi’nde Yer Alan Rekabet Yasağına İlişkin
Değerlendirme
29.9.2005 tarihinde taraflar arasında akdedilen Hisse Alım Sözleşmesi’nde yer 100
alan önşartların yerine gelmesini takiben gerçekleşecek kapanış sırasında,
Global Holding ile Banca IMI arasında Hissedarlar Sözleşmesi imzalanacaktır.
Söz konusu Hissedarlar Sözleşmesi’nde rekabet etme yasakları da
düzenlenmiştir.
Hissedarlar Sözleşmesi’nin “Rekabette Bulunmama Yükümlülükleri” başlıklı 18.
maddesi uyarınca, Global Holding ve Banca IMI’den her biri, diğerinin yazılı izni
olmaksızın, sözleşmenin süresi içinde Türkiye Cumhuriyeti’nde perakende
komisyonculuk ve/veya yatırım bankacılığı faaliyetlerinde bulunmamayı; o anda
veya daha önceki 12 ay içerisinde GMD’nin veya bağlı şirketlerinin
çalışanlarından herhangi bir kişiyi işe almayacağını ve GMD veya alt şirketleri 110
tarafından Türkiye Cumhuriyeti’nde yürütülen perakende komisyonculuk ve/veya
yatırım bankacılığı faaliyetlerine (Global Menkul Değerler A.Ş.’nin o zamanda
veya önceki 12 ay içerisinde müşterisi veya tedarikçisi bulunan herhangi bir
kişiden sipariş toplamak veya böyle bir kişiye yaklaşmak da dahil olmak üzere)
karışmamayı taahhüt etmektedir.
Öncelikle ortak kontrolü elinde bulunduran taraf teşebbüslerin sözleşme süresi
boyunca perakende komisyonculuk ve/veya yatırım bankacılığı faaliyetlerinde
bulunmamalarını düzenleyen sözleşme maddesi, sözleşme ile ortaya çıkan ortak
girişimin işbirliği doğurucu bir ortak girişim olmayacağını göstermektedir. Zira
ortak girişim değerlendirmelerinde genel olarak, tarafların ortak girişimin faaliyet 120
gösterdiği ilgili ürün pazarında aktif olmamaları, ana teşebbüslerden sadece
birinin ilgili ürün pazarındaki faaliyetlerine devam etmesi ya da ana teşebbüslerin
ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki tüm faaliyetlerini ortak
girişime devretmeleri hallerinde bağımsız teşebbüsler arasında rekabetçi
davranışların koordinasyonu riski bulunmadığı kabul edilmektedir. Bu çerçevede
tarafların sözleşme süresince perakende komisyonculuk ve/veya yatırım
bankacılığı faaliyetlerinde bulunmamayı taahhüt etmeleri nedeniyle, bağımsız
teşebbüsler olan kurucu teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların
koordinasyonu riski bulunmadığı anlaşılmaktadır. Ortak kontrole tabi olacak olan
GMD’nin çalışanlarının sözleşme süresince kurucu teşebbüsler tarafından 130
istihdam edilmemesine ilişkin sözleşme maddesi de aynı şekilde Hissedarlar
Sözleşmesi ile kurulan ortak girişimin işbirliği doğurucu olmayacağını
göstermektedir.
05-78/1066-304
4
Sözleşme’nin 18.3. maddesi uyarınca, Banca IMI, Hisse Alım Sözleşmesi
çerçevesinde herhangi bir şekilde, GMD’nin en az %20’sini artık elinde
bulundurmaması halinde, 12 aylık bir süre için, söz konusu zamanda GMD veya
bağlı şirketleri tarafından istihdam edilen herhangi bir kişiyi istihdam etmekten ve
Türkiye’de yatırım bankacılığı faaliyetlerini yürütmekten kaçınmayı taahhüt
etmektedir.
Birleşme/devralma işlemlerinde yan sınırlamalar ve bu çerçevede rekabet 140
yasakları, yoğunlaşmayı meydana getiren sözleşmenin ana amacının yanında
sözleşmenin hukuki getirilerinden yararlanılmasına yönelik düzenlemelerdir.
Alıcılar tarafından satıcılara getirilen rekabet yasakları, uygulamada alıcıların
devraldıkları maddi ve maddi olmayan varlıkların değerinden tam olarak
yararlanmalarının, dolayısıyla alıcı tarafından yapılan yatırımın karşılığının tam
olarak alınmasının bir aracı olarak değerlendirilmektedir. Birleşme/devralma
işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan sınırlama olarak kabul edilmesi ve bu
çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu yasağın “yoğunlaşma
ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve
“orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir. 150
Söz konusu rekabet yasağı bu çerçevede değerlendirilmiştir:
- Yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma: Doğrudan ilgili olma,
sınırlamanın, işlemin gerçekleştirilmesine yardımcı olması ancak yoğunlaşmanın
nihai amacıyla kıyaslandığında ikincil nitelik taşıması anlamına gelmektedir.
Gereklilik unsuru ise işleme ilişkin sınırlamanın mevcut olmaması halinde işlemin
hayata geçirilmesinin daha zor ya da maliyetli olması durumunu ifade eder.
Dosya konusu bakımından Banca IMI’ye getirilen rekabet yasağı, aracılık
hizmetleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler için müşteri portföyü büyük
önem arz ettiği göz önünde bulundurulduğunda, yoğunlaşma işlemi ile ilgili ve
gereklidir. 160
- Sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma: Bu unsur, işlemle birlikte getirilen
sınırlamanın sözleşme tarafları dışında üçüncü kişilerin davranışlarını etkileyecek
ya da bu kişilerin zararına olacak herhangi bir unsur içermemesini ifade eder.
Hissedarlık Sözleşmesi ile Banca IMI’ye getirilen rekabet yasağı, mevcut
sözleşme bakımından potansiyel alıcı konumunda bulunan Global Holding ve
üçüncü şahıslar arasındaki ilişki açısından öngörülmektedir. Yan sınırlama
potansiyel üçüncü şahıslar yararına Banca IMI açısından rekabeti kısıtlayıcı bir
sınırlamadır. Bu çerçevede, sözleşme ile getirilen rekabet yasağı sadece taraflar
açısından kısıtlayıcı olma kriterini karşılamaktadır.
- Orantılılık: Bu unsur bir kısıtlamanın yan sınırlama olarak kabul edilmesi için 170
kısıtlamanın kapsamının ve süresinin de işlemin yürütülebilmesi için gerekli
olandan fazla olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmektedir. Bu
çerçevede sınırlamanın kapsadığı ürün ve hizmetler (yatırım bankacılığı,
perakende komisyonculuk ve personel istihdamına ilişkin) ile sınırlamanın
süresinin 12 ay olması nedeniyle, söz konusu yan sınırlamanın işlemin
yürütülebilmesi için gerekli olandan fazla olmadığı kanaatine varılmıştır.
05-78/1066-304
5
Bu çerçevede, Hissedarlık Sözleşmesi’nin 18. maddesi ile Banca IMI’ye getirilen
12 ay süreli rekabet yasağı yan sınırlama olarak kabul edilmiştir.
I. SONUÇ 180
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin
ortak kontrol tesis edilmesi ve tarafların toplam ciroları yönüyle 4054 sayılı
“Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna; işlem
sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu
nedenle bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy