Rekabet Kurumu - Karar Sayı 05-85/1181-335

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

(Danıştay’ın İptal Kararı Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : D3/1/Ş.Y.-00/3 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 05-85/1181-335
Karar Tarihi : 19.12.2005
DOSYA KONUSU : Danıştay 13. Dairesi’nin 6.9.2002 tarih, 02-53/685-278
sayılı Rekabet Kurulu Kararı’nın iptaline ilişkin 1.7.2005 tarih, 2005/5063 10
E. 2005/3393 K. sayılı, 1.7.2005 tarih, 2005/5057 E. 2005/3394 K. sayılı,
28.9.2005 tarih, 2005/5086 E. 2005/4783 K. sayılı ve 25.10.2005 tarih,
2005/5074 E. 2005/5172 K. sayılı Kararları üzerine yonga ve/veya lif levha
piyasalarında faaliyet gösteren soruşturmaya konu teşebbüslerin, satış
fiyatını birlikte belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’u ihlal eder nitelikteki eylemlerinin yeniden
değerlendirilmesi.

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 20
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER: Ali İhsan ÇAĞLAYAN, Pelin ERDOĞAN


C. ŞİKAYET EDEN : Türkiye Ağaç İşleri Esnaf ve Sanatkarları Federasyonu
Gazimustafakemal Bulvarı No: 107/4 06570
Maltepe-Ankara 30

D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR

1.Divapan Entegre Ağaç Panel Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Divapan)
Tokuşlar Köyü Yığılca Yolu-Düzce

Temsilcisi: Av. Metin CEYHUN
Clod Farer Cad. Dostluk Yurdu Sok. 10/9 Sultanahmet -
İstanbul 40

2.Orma Orman Mahsülleri İntegre Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Orma)
İstiklal Mah. Atatürk Bulvarı 32310 Isparta

Temsilcisi: Prof. Dr. İ. Yılmaz ASLAN
ACT Danışmanlık Ltd. Şti. Polaris Plaza Ahi Evran Cad.
1/15 Maslak -İstanbul

05-85/1181-335
2
3.SFC Entegre Orman Ürünleri Sanayi Tesisleri ve 50
Ticaret A.Ş. (SFC)
Alemdağ Cad. Masaldan İş Merkezi No: 46 D Blok Kat: 1
B.Çamlıca -İstanbul

4.Yıldız Sunta MDF Orman Ürünleri Sanayi Tesisleri ve
Ticaret A.Ş.(Yıldız MDF)
Beşevler Sanayi Bölgesi Yıldız Cad. No: 1 41180
Uzunçiftlik -İzmit

E. İDDİALARIN ÖZETİ: Yonga levha ve/veya lif levha (MDF) piyasasında 60
faaliyet gösteren teşebbüslerin; ayda bir ya da bazen daha değişik aralıklarla
düzenlenen toplantılarda bir araya geldikleri ve bu toplantılarda yonga levha
ve/veya MDF’nin satış ve vade koşullarını belirledikleri, dolayısıyla yonga
levha ve/veya lif levha (MDF) piyasasında rekabeti engellemeye yönelik
davranışlar içinde bulundukları iddia edilmektedir.

F. DOSYA EVRELERİ

Türkiye Ağaç İşleri Esnaf ve Sanatkarları Federasyonu’nun, ağaç sanayii
sektöründe yonga levha üretimi ile iştigal eden fabrikaların ürünlerine aynı 70
tarihlerde ve aynı oranlarda zam yaptıklarına ilişkin, Rekabet Kurumu
kayıtlarına 15.5.2000 tarih ve 1853 sayı ile intikal eden başvurusu üzerine
21.7.2000 tarih ve D3/1/Ş.Y.-00/03 sayılı İlk İnceleme Raporu hazırlanmıştır.

Söz konusu İlk İnceleme Raporunun görüşülmesi sonucunda alınan
25.7.2000 tarih ve 00-28/302-171 sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile; konuya
ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin 1. fıkrası gereğince
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

Yapılan önaraştırma sonucunda Kurum raportörleri tarafından hazırlanan 80
14.2.2001 tarih ve D3/2/P.U.-01/2 sayılı Önaraştırma Raporu Kurul’a
sunulmuştur. Kurul söz konusu Önaraştırma Raporunu görüşerek 27.2.2001
tarih ve 01-10/92-M sayı ile; Çamsan, Dekor, Devrektaş, Divapan, Düzsan,
Kastamonu Entegre, Köykobir, Masstaş, Orma, SFC, Yıldız MDF, Yontaş ile
Yonga Levha Sanayicileri Derneği hakkında yonga levha ve/veya lif levha
satış fiyatlarını birlikte belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin
(a) bendini ihlal edip etmediklerinin belirlenmesi için Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına karar vermiştir.

14.3.2001 tarihinde, Kanun'un 43/2. maddesi uyarınca ilgililere soruşturma 90
açıldığına dair bildirimde bulunularak kendilerinden 30 gün içinde ilk yazılı
savunmalarını göndermeleri istenmiştir. Tarafların ilk yazılı savunmaları süresi
içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Taraflardan Köykobir ise ilk yazılı
savunmasını göndermemiştir.

Kurul, 22.8.2001 tarih ve 01-40/396-M sayılı Kararı ile; yürütülmekte olan
soruşturmanın 27.8.2001 tarihinde sona eren süresinin, 4054 sayılı Kanun’un
43. maddesinin 1. fıkrası çerçevesinde 6 ay uzatılmasına karar vermiştir.

05-85/1181-335
3
Soruşturma sonucunda hazırlanan 27.2.2002 tarih ve SR/02-1 sayılı 100
Soruşturma Raporu Kanun'un 45/1. maddesi uyarınca Başkanlıkça tüm Kurul
Üyeleri ile ilgili taraflara tebliğ olunmuş ve aynı maddenin 2. fıkrası gereğince
taraflardan 30 gün içinde yazılı savunmalarını göndermeleri istenmiştir.

Soruşturma Raporu'nun tebliğini takiben; Çamsan, Dekor, Devrektaş,
Divapan, Düzsan, Kastamonu Entegre, Masstaş, Orma, SFC, Yontaş ve
Dernek’in Kanun’un 45. maddesinin 2. fıkrası uyarınca talep ettikleri ek süre
kendilerine Kurul Kararı ile tanınmış, ilgili teşebbüslerin yazılı savunması yasal
süresi içinde en son 30.4.2000 tarihinde olmak üzere Kurum'a intikal etmiştir.
Teşebbüslerden Devrektaş ve Köykobir’in ikinci yazılı savunmaları 110
Kurumumuza intikal etmemiştir. Bu aşamada teşebbüslerden sadece
Kastamonu sözlü savunma talebinde bulunmuştur.

Soruşturma Heyeti’nin hazırladığı 15.5.2002 tarihli "Ek Yazılı Görüş",
Kanun'un 45/2. maddesi uyarınca, 16.5.2002 tarihinde tüm Kurul Üyeleri ve
taraflara tebliğ edilmiştir. Çamsan, Dekor, Devrektaş, Düzsan, Kastamonu
Entegre, Masstaş, SFC, Yontaş ve Dernek’in Kanun’un 45. maddesinin 2.
fıkrası uyarınca talep ettikleri ek süre kendilerine Kurul Kararı ile tanınmış, ilgili
teşebbüslerin ek görüşe karşı cevapları yasal süreleri içinde en son 16.7.2000
tarihinde olmak üzere Rekabet Kurumu'na intikal etmiştir. Teşebbüslerden 120
Divapan, Köykobir ve Yıldız MDF üçüncü yazılı savunmaları Kurumumuza
intikal etmemiştir.

Söz konusu teşebbüsler ek yazılı görüşe cevaplarında Kanun’un 46. maddesi
uyarınca sözlü savunma toplantısı yapılmasını talep etmiştir.

Rekabet Kurulu'nun 25.7.2002 tarih ve 02-45 sayılı toplantısında, yürütülen
soruşturma ile ilgili olarak 4.9.2002 tarihinde sözlü savunma toplantısı
yapılmasına ve sözlü savunma toplantısına soruşturma kapsamındaki
teşebbüslerin davet edilmesine karar verilmiş ve sözlü savunma toplantısı 130
davetiyeleri, Kanun'un 46/2. maddesi uyarınca ilgililere gönderilmiştir.

4.9.2002 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmıştır.

Rekabet Kurulu 6.9.2002 tarihinde 02-53/685-278 sayılı nihai kararını
vermiştir.

Gerekçeli karar taraflara 3.6.2004 tarihinde tebliğ edilmiştir. Taraflar gerekçeli
kararı 4.6.2004 ve 7.6.2004 tarihlerinde tebellüğ etmiştir. Köykobir’e karar
tebliğ edilememiştir. Köykobir ve Dernek hariç diğer teşebbüsler, Danıştay’da 140
süresi içinde dava açmıştır. Danıştay 13. Dairesi, Divapan’a ilişkin 1.7.2005
tarih, 2005/5063 E. 2005/3393 K. sayılı, Yıldız MDF’ye ilişkin 1.7.2005 tarih,
2005/5057 E. 2005/3394 K. sayılı, Orma’ya ilişkin 28.9.2005 tarih, 2005/5086
E. 2005/4783 K. sayılı ve SFC’ye ilişkin 25.10.2005 tarih, 2005/5074 E.
2005/5172 K. sayılı Kararları’nda; soruşturmayı yürüten Kurul üyesinin nihai
karar toplantısına katılarak oy kullanmasının hukuka aykırı bulunması
gerekçesiyle, 6.9.2002 tarih, 02-53/685-278 sayılı Rekabet Kurulu Kararı’nın
davacılara ilişkin kısımlarının iptalini hükme bağlamıştır. Diğer teşebbüslerin
davaları sürmektedir.
05-85/1181-335
4
150
Bunun üzerine 15.12.2005 tarih ve 05-84 sayılı Kurul toplantısında; mevcut
dosya üzerinden yeniden karar verilmesini teminen gerekli hazırlık
çalışmalarının yapılmasına ve konunun Kurul gündemine getirilmesine karar
verilmiştir.

Kurul’un konu ile ilgili almış olduğu kararın gereği olarak dosya üzerinde
yapılan değerlendirmeler ışığında düzenlenen 14.12.2005 tarihli dosya
14.12.2005 tarih ve 291 sayılı Başkanlık önergesi ile Rekabet Kurulu
19.12.2005 tarih ve 05-85 sayılı toplantısında ilk inceleme, önaraştırma,
soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma tutanakları, 160
raporlar, Danıştay’ın iptal kararları, tüm dosya münderecatında yer alan bilgi
ve belgeleri inceleyerek, nihai kararını vermiştir.

6.9.2002 tarih, 02-53/685-278 sayılı Kurul Kararı’nın Dernek ve Köykobir’e
yönelik kısmının Danıştay 13. Dairesi’nde açılan ilgili davalarda, dava konusu
yapılmadığından kesinleşmesi nedeniyle, Dernek ve Köykobir’e ilişkin karar
yeniden değerlendirilmemiştir.

2.7.2005 tarih ve 5388 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun Bazı
Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun”un 5. maddesinde yer alan 170
“Soruşturma yapılmasına karar verildiği takdirde Kurul ilgili daire başkanının
gözetiminde soruşturmayı yürütecek raportör veya raportörleri belirler.” hükmü
uyarınca alınan 13.7.2005 tarih, 05-46/667 sayılı Kurul kararının “Soruşturma
heyeti Başkanı olarak belirlenmiş bulunan Rekabet Kurulu Üyelerinin, söz
konusu dosyalara ilişkin nihai kararın alındığı toplantılara katılmaması
gerektiği” hükmünü içeren 3. maddesi doğrultusunda, 2002 yılında görev
yapan Kurul yapısının da değişmiş olduğu dikkate alınarak, o tarihte mevcut
soruşturmanın Heyet Başkanlığını yürüten Kurul Üyesi Murat GENCER’in
görev süresinin dolması nedeniyle kurul üyeliğinden de ayrıldığından nihai
karar toplantısında bulunmamıştır. 180

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili yönetici özetinde; soruşturma
sürecinde elde edilen bilgi ve belgeler ışığında, Soruşturma Raporu’nda
verilen sonuçlarda herhangi bir değişikliğe gidilmesine gerek olmadığı ifade
edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. İlgili Pazar
190
H.1. 1. İlgili Ürün Pazarı

Halk arasında sunta (suni tahta) olarak bilinen yonga levha, genellikle
lignoselülozik (selüloz içeren odunumsu) hammaddeden elde edilen yonga
veya küçük parçacıkların sentetik bir reçine ya da uygun bir yapıştırıcı yardımı
ile ısı ve basınç altında geniş ve büyük yüzeyli levhalar haline getirilmesi ile
elde edilen ve gerek mobilya yapımında gerekse başka amaçlarla kullanılan
bir malzemedir. Kereste ve kontrplak üretimi için, kalın çaplı düzgün gövdeli,
uzun ve fazla miktarda odun kusurları içermeyen tomrukların kullanılması
05-85/1181-335
5
gerekmekte olup bu tür hammaddelerin bulunması nispeten zor ve pahalıdır. 200
Halbuki yonga levha üretimi için kullanılacak hammaddede bu tür özellikler
aranmadığı gibi bitki artıkları bile değerlendirilebilmektedir.

Yonga levhalar birçok kullanım yeri için gerekli fiziksel ve mekanik özellikleri
taşırlar; düzgün yüzeylidir, istenen kalınlıkta üretilebilir, homojen bir yapıya
sahiptir, çivi, vida, tutkal ve diğer malzemelerle birleştirilebilir, büyük ebatlarda
üretilmiş olması işçilikten tasarruf sağlar, üst yüzey işlemleri uygulanabilir,
yongaların koruyucu, yanmayı geciktiren maddelerle işleme sokulmasıyla
çeşitli özellikler kazandırılabilir, işlenmesi kolaydır, masif ağaç malzemede
görülen budak, çürüklük ve lif kıvrıklığı gibi kusurlar bulunmaz ve nispeten 210
ucuzdur.

Yonga levha üretiminde kullanılan hammaddelerin %90'ı odun ve
lignoselülozik malzemelerdir. Bu amaçla genellikle, bakım ve aralama
kesimleri ile ağaçların budanması sonunda elde edilen ince yuvarlak odunlar,
dal ve tepe uçları ile ağaç endüstrisi artıkları yonga levha üretiminde
kullanılmaktadır. Batı Avrupa'da başlangıçta iğne yapraklı ağaç odunları
(ladin, çam, köknar ve Sıtka ladini) tercih edilirken, daha sonraları ekonomik
olmaları ve kolay temin edilmelerinden dolayı kayın, huş, kavak, kızılağaç ve
söğüt gibi yapraklı ağaç türleri de kullanılmaya başlanmıştır. Yonga levhalar 220
mobilya sektörü dışında kat döşemeleri, prefabrik ev yapımı ve kapı göbeği
imalatında kullanılmaktadır.

MDF kelime anlamı ile orta yoğunlukta lif levha olup, ağaç liflerinin sıcakta
sertleşen sentetik reçine ile birbirine kaynaştırılması suretiyle levhalar halinde
üretilen ahşap esaslı bir malzemedir. Yonga levhada odun, yonga (kıymık)
haline getirilirken, MDF’de daha da ileriye gidilerek odun, en küçük fiziksel
özelliği olan liflerine kadar ayrıştırılmaktadır.

Lif levhalar Türk standartlarına göre üç çeşittir. Bunlar; yumuşak, orta ve sert 230
lif levhalardır. Orta sert lif levhalar (MDF) son 25 yıl içinde mobilya
endüstrisinde gittikçe artan bir oranda kullanılmaya başlamıştır.

MDF'nin her noktasında liflerin eşit dağılması ve çok yoğun bulunuşu
levhaların her iki yüzünün olduğu kadar, kenarlarının da makine ile herhangi
bir kırılma olmaksızın ya da malzeme parçacıkları arasında boşluklar ortaya
çıkmaksızın işlenmesine imkan sağlamaktadır. Bu sayede MDF, masa
tablaları, kapı panelleri, kenarları zırhlı ve profil yüzeyli çekmece alınları gibi
parçaların üretilmesinde başarı ile kullanılmaktadır. Son derece düzgün ve
homojen bir yüzeye sahip olan MDF, gerek boyama, gerekse dekoratif folyo 240
veya ahşap kaplamada çok iyi bir taban oluşturmaktadır. Bu özellikleri,
MDF’nin pek çok uygulamada masif ahşaba alternatif olarak kullanılmasına
olanak sağlamaktadır.

Levha endüstrileri içinde kontrplak endüstrisi ve kaplama endüstrisi yüksek
kaliteli ve değerli odun işlemektedir. Kaliteli odunların azalması ile birlikte bu
ürünlerin fiyatı da artmaktadır. Buna karşılık MDF'nin kontrplak ve hatta yonga
levhadan daha düşük kalitedeki odunlardan üretilebilmesi, masif ağaca aynı
kolaylıkla (hatta daha kolay) işlenebilen fakat daha ekonomik bir alternatif
05-85/1181-335
6
oluşturmasına ve bunun sonucu olarak da pek çok kullanım yerinde masif 250
ahşabın yerini almasına yol açmıştır.

MDF aslında sert lif levha ile yonga levhanın üstün özelliklerinin kombine
edildiği bir levha ürünüdür. Zira MDF üretiminde sert lif levhada olduğu gibi
lifler, yonga levhada olduğu gibi de tutkal kullanılmaktadır. Liflerin kullanılması
yüzeylerin sert lif levha gibi düzgün ve yeknesak olmasını, tutkal kullanılması
ise levhaların dayanımının yüksek olmasını sağlamaktadır. Yonga levha ve
MDF'nin laminat adı verilen ince bir melamin levha ile kaplanmış halleri
suntalam ve MDFlam olarak bilinmektedir.
260
Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere yonga levha ve MDF oldukça
farklı iki üründür. Her ne kadar MDF, yonga levhanın kullanılabildiği birçok
yerde ikame edilebilse de, MDF'nin daha pahalı ve daha kaliteli bir ürün
olmasından dolayı, bu ikame sınırlı kalmaktadır. Bu iki ürün özellikle mobilya
endüstrisinde birbirini tamamlayan iki ayrı ürün olarak kullanılmaktadır.
Dolayısıyla ilgili pazar, “yonga levha pazarı” ve “MDF pazarı” olarak
belirlenmiştir.

H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
270
Yonga ve lif levha firmalarının üretim tesislerinin Marmara, Orta ve Doğu
Karadeniz bölgelerinde yoğunlaştığı görülse de üretilen levhalar bayiler ve
toptancılar vasıtasıyla tüm Türkiye'de bu ürünleri kullanan imalatçılara
ulaştırılmaktadır. Dolayısıyla ilgili coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları
Dahili” olarak belirlenmiştir.

H.2. Haklarında Soruşturma Yürütülen Taraflar

H.2.1. Çamsan Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Çamsan)
280
Şirket Ordu ilinde 1978 yılında kurulmuş ve 1984'te faaliyete geçmiştir.
Türkiye’deki ilk MDF üretim tesisini kuran Çamsan, aynı zamanda en büyük
MDF entegre kuruluşu olarak sektörün lideridir. Çok ortaklı halka açık bir
şirket olan Çamsan ham MDF, kaplamalı MDF, Laminat parke, yapı profilleri,
profil, kağıt emprenyesi, formaldehit ve tutkal üretmektedir. Firmanın yönetim
kurulu üyeleri; Yüksel Poyraz (Başkan), Şükrü Bodur (Bşk. Yrd.), Fikri
Taştemel, Mustafa Poyraz, Altan Bodur, Hakan Poyraz ve Gökhan Poyraz’dan
oluşmaktadır. Şirketin ortaklık yapısına Tablo 1’de yer verilmiştir.

Tablo: 1 Çamsan’ın Ortaklık Yapısı 290
HİSSEDAR HİSSE ORANI (%)
Çamsar A.Ş. 21.52
Yüksel Poyraz 20.28
Aztaş. A.Ş. 15.08
Hakan Poyraz 10.37
Şükrü Bodur 10.76
Diğer Ortaklar (3930 kişi) 21.99
TOPLAM 100.00


05-85/1181-335
7
H.2.2. Dekor Orman Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Dekor)

1998 yılında kurulan şirket, Eskişehir’de bulunan Suntasan Orman Sanayi ve
Ticaret A.Ş.’nin fabrikasını aynı yıl içerisinde kiralayarak üretime geçmiştir.
Çıplak yonga levha ve melamin kaplamalı yonga levha üreten teşebbüsün
ortaklık yapısına Tablo 2’de yer verilmiştir.

Tablo: 2 Dekor’un Ortaklık Yapısı 300
HİSSEDAR HİSSE ORANI (%)
Kadri Yücel Kaymaz 33.3
Ebu Müslüm Taşcan 33.3
Mehmet Selçuk Yahyagil 33.3
TOPLAM 100.0


H.2.3. Devrektaş Devrek Orman Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Devrektaş)

Devrektaş, Zonguldak Devrek’te kurulan ve 1979 yılından bu yana çok ortaklı
olarak faaliyet gösteren bir şirkettir. Çıplak yonga levha ve melaminli kaplama
yonga levha üreten şirketin yönetim kurulu üyeleri; Mehmet Zeki Hacıkulaoğlu
(Başkan), Samim Sırrı Yücel (Bşk. Yrd.), İsmet Metin, Hayri Özen, Mustafa
Semerci’den oluşmakta olup ortaklık yapısına Tablo 3’te yer verilmiştir. 310

Tablo: 3 Devrektaş’ın Ortaklık Yapısı
HİSSEDAR HİSSE ORANI (%)
M.Zeki Hacıkulaoğlu 20.00
Suzan Hacıkulaoğlu 19.36
Zonguldak Valiliği Öz. İd. Md. 3.00
Devrek Belediyesi Başkanlığı 0.78
Diğer Ortaklar (2699 Ortak) 56.86
TOPLAM 100.00


H.2.4. Divapan Entegre Ağaç Panel Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Divapan)

Şirket, 1995 yılında Düzpan Düzce Ağaç Panel San. ve Tic. A.Ş. olarak
kurulmuş ve 1998 yılında Konya merkezli Kombassan Grubu tarafından
devralınarak Divapan Entegre Ağaç Panel San. ve Tic. A.Ş. unvanını almıştır.
Şirketin merkezi fabrikanın da bulunduğu Düzce’dedir. Çıplak ve kaplamalı 320
MDF ve dekoratif profil üreten teşebbüsün yönetim kurulu üyeleri; Haşim
Bayram (Başkan), Haşim Şahin (Bşk. Yrd.), Osman Nuri Sarı, Ebubekir Sarı,
Mehmet B. Pişirici’den oluşmakta olup, ortaklık yapısına Tablo 4’te yer
verilmiştir.

Tablo: 4 Divapan’ın Ortaklık Yapısı
HİSSEDAR HİSSE ORANI (%)
Kombassan İnş. Tar. A.Ş. 100.00
TOPLAM 100.00



05-85/1181-335
8
H.2.5. Düzsan Düzce Birlik Orman Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. 330
(Düzsan)

Düzsan, 1970 yılında Düzce’de kurulmuş; çıplak yonga levha, melaminli
yonga levha ve iç fındık imalatı ve satışı ile iştigal eden, hisse senetleri halka
arz edilmiş, fakat İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda işlem görmeyen bir
anonim ortaklıktır. Hisse senetlerinin tamamı hamiline olup ortak sayısı
hakkında kesin bir bilgi yoktur. Teşebbüsün yönetim kurulu üyeleri; Yılmaz
Öney (Başkan), Sedat Öney (Bşk. Yrd.), Mustafa Öztürk, Hasan Sakaoğlu,
Sadık Konca’dan oluşmaktadır. Şirkette % 5 ve daha fazla pay sahibi olan
ortaklar aşağıdaki gibidir: 340

Tablo: 5 Düzsan’ın Ortaklık Yapısı
HİSSEDAR HİSSE ORANI (%)
Yılmaz Öney 16.52
Sedat Öney 6.32
Nejat Öney 6.04
Diğer 71.12
TOPLAM 100.00


H.2.6. Kastamonu Entegre Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Yongapan)

1969 yılında İstanbul’da kurulan şirket 1971 yılında Kastamonu’da ilk üretim
tesisini açmış, 1987’den itibaren de Gebze’de üretime başlamıştır. Yonga
levha, melamin ve ahşap kaplamalı yonga levha, MDF levha, melamin ve
ahşap kaplamalı MDF levha, masif panel, laminat parke ve kontrplak üretimi 350
ve satışı yapılan ürünlerdir. Şirketin yönetim kurulu üyeleri; Ahmet Yahya
Kiğılı (Başkan) Halit Çizmeci (Bşk. Yrd.), Mehmet Orhan İdil, Haluk Yıldız’dan
oluşmaktadır. Teşebbüsün ortaklık yapısına Tablo 6’da yer verilmiştir.

Tablo: 6 Yongapan’ın Ortaklık Yapısı
HİSSEDAR HİSSE ORANI
Ahmet Yahya Kiğılı 38.8
Hayat Holding A.Ş. 7.21
M. Avni Kiğılı 6.00
Fuat Ceritoğlu 5.00
Diğer Ortaklar 37.99
Toplam 100.00


H.2.7. Köy Kalkınma ve Diğer Tarımsal Amaçlı Kooperatifler Birliği
(Köykobir)
360
Köykobir, Giresun’da kooperatifçiliğe destek olmak üzere 14.10.1969 tarihinde
7 Köy Kalkınma Kooperatifinin birleşmesiyle kurulmuş, 1979 yılında da yonga
levha üretimine başlanmıştır. 1998 yılının Mayıs ayında faaliyetleri
durdurulmuş olan fabrika o günden beri atıl haldedir. 1998 yılından beri
Köykobir Yönetim Kurulu Başkanı olan Selim Sağlık ile 22.6.2001 tarihinde
görüşülmüş ve Soruşturma Bildirim Yazısı ile sunulan belgelerde adı geçen
Dernek toplantılarına katılan eski Genel Müdür Yardımcısı Yalçın Aktaş ve
eski Yönetim Kurulu Başkanı Murat Cürgül’ün 1998 yılında görevlerinden
05-85/1181-335
9
ayrıldığı öğrenilmiştir. Durum, yönetim kurulu karar defterinin incelenmesiyle
de tespit edilmiştir. Sağlık, Aktaş ve Cürgül’ün katıldıkları Dernek toplantıları 370
hakkında bilgi sahibi olmadığını beyan etmiştir.

H.2.8. Masstaş Mudurnu Abant Sunta Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Masstaş)

Masstaş, 1975 yılında çok ortaklı bir şirket olarak kurulmuş olup birçok kere el
değiştirdikten sonra son olarak Gentaş Grubu’na dahil olarak faaliyet
göstermeye başlamıştır. Merkezi fabrikanın da bulunduğu Mudurnu olan
teşebbüs, çıplak ve melamin kaplamalı yonga levha üretiminde
bulunmaktadır. Şirketin yönetim kurulu üyeleri; Ahmet Kahraman (Başkan),
Abdurrahman Kahraman (Bşk. Yrd.), Mehmet Ziya Kahraman, Mustafa 380
Astarcı, Halil İbrahim Kahraman’dan oluşmaktadır. Teşebbüsün ortaklık
yapısına Tablo 7’de yer verilmiştir.

Tablo: 7 Masstaş’ın Ortaklık Yapısı
HİSSEDAR HİSSE ORANI (%)
Gentaş A.Ş. 50.00
Mustafa AstarcıI 17.17
Diğer 32.83
TOPLAM 100.00

H.2.9. Orma Orman Mahsulleri İntegre Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Orma)

Şirket 1970 yılında fabrikanın da bulunduğu Isparta’da kurulmuş olup başlıca
üretim faaliyetleri, kaplamalı ve kaplamasız yonga levha, melamin emprenye
edilmiş kağıt ve sanayi bıçaklarıdır. Şirketin yönetim kurulu üyeleri; Şevket 390
Demirel (Başkan), Neslihan Demirel (Bşk. Yrd.), T. Selahattin Özmen,
Asuman Esin, Ömer Çivril, Yılmaz Kasap’tan oluşmaktadır. Teşebbüsün
ortaklık yapısına Tablo 8’de yer verilmiştir.

Tablo:8 Orma’nın Ortaklık Yapısı
HİSSEDAR HİSSE ORANI (%)
Göltaş A.Ş. 15.00
Göl Yatırım A.Ş. 58.00
Diğer Ortaklar 27.00
TOPLAM 100.00


H.2.10. SFC Entegre Orman Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (SFC)

Kastamonu’da kurulu olan SFC, 1976 yılından beri faaliyet göstermektedir. 400
1978 yılında yonga levha üretimine başlanmış, sonraki yıllarda şirket kaplama,
kontrplak, MDF (1996 yılında), formaldehit reçineleri, tutkal üretimini ilave
etmiştir. Şirketin yönetim kurulu üyeleri; Fuat Ceritoğlu (Başkan), Ahmet
Ceritoğlu (Bşk. Yrd.), Mehmet Ceritoğlu, Bülent Bay, Mustafa S.R.
Onursal’dan oluşmaktadır. Teşebbüsün ortaklık yapısına Tablo 9’da yer
verilmiştir.



410
05-85/1181-335
10
Tablo: 9 SFC Ortaklık Yapısı
HİSSEDAR HİSSE ORANI (%)
Mehmet Ceritoğlu 16.00
Nüket Bay 15.52
Murat Ceritoğlu 15.00
Ahmet Ceritoğlu 15.00
Nazlı Ceritoğlu 12.00
Fuat Ceritoğlu 10.00
Diğer 16.48
TOPLAM 100.00


H.2.11. Yıldız Sunta MDF Orman Ürünleri Sanayi Tesisleri ve Ticaret A.Ş.
(Yıldız MDF)

Yıldız MDF, Düzbağ Orman Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. olarak 1976 yılında
Gaziantep’te kurulmuş olup, 1989 yılında unvan değiştirmiştir. Şirketin İzmit
(MDF) ve Gaziantep’te iki fabrikası bulunmaktadır. Gaziantep yonga levha
fabrikası gayrifaal durumdadır. İzmit’te 1998 yılında faaliyete geçen tesis, 420
MDF ve MDFlam üretmektedir. Şirketin yönetim kurulu üyeleri; Ahmet Yıldız
(Başkan), Fehmi Yıldız (Bşk. Yrd.), Salih Yıldız, S. Hatun Muhassıloğlu,
Meryem Tatari ve Hacer Yıldız’dan oluşmaktadır. Teşebbüsün ortaklık
yapısına Tablo 10’da yer verilmiştir.


Tablo: 10 Yıldız MDF Ortaklık Yapısı
HİSSEDAR HİSSE ORANI (%)
Yıldız İnşaat Toprak A.Ş. 31.32
Ahmet Yıldız 30.04
Yıldız Bungalov A.Ş. 19.46
Yıldız İnşaat A.Ş. 9.00
Salih Yıldız 2.24
Sırma H.Muhassıloğlu 2.02
Meryem Tatari 2.02
Hacer Yıldız 2.02
Yıldız Kimya A.Ş. 1.00
Fehmi Yıldız 0.88
TOPLAM 100.00


H.2.12. Yontaş Yonga Levha Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Yontaş) 430

1977 yılında İstanbul’da kurulan Yontaş’ın ilk fabrikası Samsun Terme’de
bulunmakta olup 2001 yılında Cide Pelikan yonga levha fabrikası
devralınmıştır. Şirket, çıplak ve melaminli yonga levha üretimi yapmakta olup
teşebbüsün yönetim kurulu üyeleri; Hasan Ekşi (Başkan), Bülent Ekşi (Bşk.
Yrd.) ve Emine Ekşi’den oluşmaktadır. Teşebbüse ait ortaklık yapısına Tablo
11’de yer verilmiştir.


440


05-85/1181-335
11

Tablo: 11 Yontaş Ortaklık Yapısı
HİSSEDAR HİSSE ORANI (%)
Hasan Ekşi 49.90
Bülent Ekşi 49.90
İslam Kalkınma Bankası 0.13
Diğer 0.07
TOPLAM 100.00


H.2.13. Yonga Levha Sanayicileri Derneği

Merkezi İstanbul’da olan Dernek, 15 kurucu üye tarafından 1985 yılında
kurulmuştur. Tüzel kişiler dernek üyesi olamadıklarından sektörde faaliyet 450
gösteren teşebbüsleri temsile yetkili kişiler, üye olarak faaliyet göstermektedir.
Teşebbüs temsilcilerinin işten ayrılmaları veya teşebbüs sahibinin el
değiştirmesi hali sıkça rastlandığı için Dernek üye sayısı sürekli
değişmektedir.

H.3. Tespit ve Deliller

Önaraştırma, tarafların yazılı savunmaları ve soruşturma sürecinde 4054
sayılı Kanun'un 14, 15 ve 44. maddeleri uyarınca yapılan yerinde incelemeler
ve ilgililerden bilgi isteme sonucunda elde edilen bulgular aşağıda 460
sunulmuştur.

H.3.1. Yonga Levha Fiyatının Belirlenmesine İlişkin Eylemler

-17.12.1993 tarihinde yapılan ve Novapan tarafından düzenlenen toplantıya
Devrektaş, Düzsan, Foça Sunta, Masstaş, Gentaş, Köykobir1, Orma,
Samedoğlu, Tever, Yongapan, Yonsan, MKE Etağ, Orüs, Sumaş, Sunta ve
SFC’nin temsilcileri katılmıştır. Dernek Genel Sekreteri tarafından toplantıya
ilişkin hazırlanan özet raporunda2, iç pazar durumu görüşülerek, "...İstanbul ve
Ankara pazarlarına mal satan firmaların 375/380 lik listeleri deklere ederek 470
350/355 lik listeleri uygulamaya koydukları tesbit edildi. Bu nedenle artan
maliyetler de dikkate alınarak 375 lik listeleri deklere etmeyen firmaların
hemen deklere ederek 350/355 lik listeleri uygulamaya koymaları hususunda
mutabakat sağlandı[ğı]..." belirtilmektedir (Belge 13).

-9.9.1995 tarihinde Orma tarafından düzenlenen ve Çamsan, Devrektaş,
Düzsan, Sumaş, Tever, Yongapan, Yontaş, MKE ve Orüs’ün temsilcilerinin
katıldığı toplantının özet raporunda katılımcıların şu kararları aldıkları
görülmektedir: "...1- Fiyatların 18 mm kalınlıkta 183* 366 cm. ebatlı yonga
levha için 1.100.000 + KDV fiyatın 20 Eylül 1995 tarihinden itibaren tatbik 480
edilmesine, 1.200.000 + KDV fiyatın deklere edilerek 5 Ekim 1995 tarihinden
itibaren uygulanmaya alınmasına, 2- Fiyat tespitlerinde İstanbul'daki fabrikalar
ile Taşra’daki fabrikalar arasındaki nakliye farkları dikkate alınarak

1 MKE Etağ, Köykobir, Anadolu Sunta, mevcut durum itibariyle faaliyet göstermemektedir.
2Dernek’in organizasyonuyla bir araya gelinmekte ve toplantılara ilişkin Dernek Genel Sekreteri “toplantı
özet raporu” hazırlamaktadır. Bundan böyle özet rapor olarak anılacaktır.
3 Söz konusu belge numaraları Soruşturma Raporu’ndaki belge numaralarını göstermektedir.
05-85/1181-335
12
İstanbul'daki fabrikaların birinci maddede sözü edilen fiyatlarını nakliye farkını
da taşıyacak şekilde tespit etmelerine, …karar verilmiştir..." (Belge 2).

-15.5.1996'da yapılan ve Düzsan tarafından organize edilen toplantıya Foça
Sunta, Devrektaş, Kastamonu Entegre, Anadolu Yonga, Çamsan, Masstaş,
Köykobir, Yontaş, Suntasan, MKE Etağ, Gentaş ve Orma’nın temsilcileri
katılmıştır. Toplantı özet raporunda, toplantıda "iç pazar durumu" başlığı 490
altında "...1.8'lik listelerin 20.5.1996'dan itibaren uygulanması, 2.0'lık listelerin
5.6.1996'da deklare edilerek 20 Haziran’da uygulanması tavsiye...” edildiği
belirtilmiştir (Belge 3).

-4.12.1996 tarihinde Masstaş tarafından düzenlenen toplantı sonucunda
Dernek Yönetim Kurulu’nca hazırlanan faaliyet raporunda; "…girdilerdeki
artışlar devam ederken yurtiçi kurulu kapasitenin artmış olması nedeni ile
Türkiye genelinde önemli ölçüde fiyat kargaşası yaşandığı, bu nedenlerle
firmaların yeni yıla girerken satış politikalarını ciddi olarak gözden geçirmek
zorunda olduğu…" ifade edilmektedir (Belge 4). 500

-8.1.1997 tarihinde İstanbul'da yapılan toplantıya ilişkin Dernek Yönetim
Kurulu faaliyet raporunda; bir önceki toplantıda alınan karar gereği fiyat
kargaşasını önlemek amacı ile önerilen toplantının 21.1.1997 tarihinde
İnegöl'de gerçekleştirildiği, toplantıya Sumaş, Foça Sunta, Serdar ve Anadolu
Yonga'nın katıldığı, Setaş'ın katılmadığı belirtilmiş ve devamında şu ifadeler
kullanılmıştır: "...Söz konusu toplantıda 15 Şubat’ta uygulanması öngörülen
fiyata kademeli olarak geçişin sağlanması hususunda mutabakata varıldığı
öğrenilerek sizlere durum 24/1/997 gün ve 8 sayılı yazımızla intikal ettirilmiştir.
Bilahare yapılan temaslardan, fiyatların KDV dahil ve hariç olarak tesbiti 510
hususunda SETAŞ ile mutabakat sağlanamadığı öğrenilmiş ve piyasada
beklenilen neticenin alınamadığı maalesef müşahade edilmiştir…" (Belge 5).

-10.1.1997 tarihli Dernek eski Genel Sekreteri tarafından üyelere gönderilen
sirkülerde "8.1.1997 tarihinde İstanbul'da yapılan toplantıda alınan karar
gereği firmaların müşterilere yapacağı deklarasyon metni" sunularak "...bu
deklarasyonun yeni yayınlanacak fiyat listeleri ile birlikte müşterilere
gönderilmesi gerektiği..." belirtilmiştir. İlgili yazı, Dernek Giden Evrak defterinin
3 sıra numarası ile 10.1.1997 tarihinde tüm firmalara gönderilmiştir (Belge 6).
520
-24.1.1997 tarihinde Dernek, söz konusu tarihte yapılan İnegöl toplantısının
neticesini tüm firmalara göndermiştir (Belge 6).

-19.2.1997 tarihinde Köykobir tarafından organize edilen toplantıya Çamsan,
Devrektaş, Düzsan, Foça Sunta, Orma, Samedoğlu, SFC, Suntasan, Tever,
Teverpan, Yongapan, Yontaş, Yonsan, M.K.E. Etağ, Ayonsan, Cisan ve
Pelikan’ın4 temsilcileri katılmış olup toplantıya ilişkin olarak Dernek Genel
Sekreteri tarafından hazırlanan özet raporda iç pazar durumuna ilişkin şu
ifadeler yer almaktadır: “...Maliyet artışları ve uygulanmakta olan satış
politikaları dikkate alınarak; 2,2 Mil TL/A 183 x 366, 18 mm. listelerin hemen 530
uygulanması, 2.4 Mil TL/A listelerinde en kısa sürede yayınlanarak 1 martta

4 Mevcut durum itibariyle Ayonsan, Cisan ve Pelikan faaliyet göstermemektedir.
05-85/1181-335
13
uygulamaya geçilmesi, bu uygulamalarında belirli merkezlerde kontrol
edilmesi tavsiyeye şayan görüldü..." (Belge 7).

-19.3.1997 tarihinde SFC tarafından organize edilen toplantıya, Devrektaş,
Düzsan, Foça Sunta, Gentaş, Masstaş, Köykobir, Orma, Suntasan, Tever,
Teverpan, Kastamonu Entegre, Yonsan, Ayorsan, Vezirağaç ve Köseoğlu’nun
temsilcileri katılmış olup toplantı özet raporunda; iç pazar durumunun
görüşülerek değerlendirildiği ve "...hemen deklere edilmek ve 1/4/997
tarihinde uygulanmak üzere, bir ay vadeli çıplak levha fiyatlarının 2.4 Mil.TL/A, 540
Melaminlide ise B/B 3.7 Mil.TL/A. listelerin neşrinin tavsiyeye şayan olduğu
tesbit edildi[ği]..." ifade edilmiştir. Anılan raporda ayrıca; "...piyasadaki fiyat
anarşisini önlemek bakımından İstanbul grubunun Tever, Teverpan,
Yongapan, Devrektaş, Suntasan (Koordinatör Tever A.Ş.), Ankara ve Orta
Anadolu Grubunun Yongapan, Düzsan, Masstaş, Serda Anadolu, Setaş,
Yontaş, SFC, Köykobir (Koordinatör Yonsan), Güneydoğu Grubunun
Samedoğlu, Yıldız ve Orma (Koordinatör Samedoğlu A.Ş.) oluşturulmasına ve
grupların toplantılarının da ayrıca merkezce takip edilerek bilgi alınmasının
uygun olacağına...” karar verildiği ifade edilmiştir (Belge 8).
550
-Dernek Yönetim Kurulunun 16.5.1997 tarihinde yaptığı toplantıda "...Sektörün
içinde bulunduğu ciddi durum gözönüne alınarak, problemleri ortaya koymak,
sorunlarla ilgili çözüm önerilerini geliştirmek; problemlere çözüm bulmak
amacı ile sektörel bazda bir değerlendirme yapmak ve bu toplantıya sadece
işverenlerin (tesis sahiplerinin) davet edilmesine, toplantının 28.5.1997'de
…tertip edilmesine… karar verildi”ği ifade edilmektedir. Bu toplantıya ilişkin
hazırlanan Dernek Yönetim Kurulu faaliyet raporunda, "piyasa durumu" başlığı
altında "...hammaddeye OGM'ce $’a bağlı olarak yapılacak zamlar dikkate
alınarak sektörümüzce fiyat ve satış politikalarının daha dikkatli bir şekilde
değerlendirilmesinin faideli olacağı..." kanısına varıldığı belirtilmiştir (Belge 9). 560

-28.5.1997 tarihinde İstanbul'da düzenlenen toplantıya Anadolu Yonga, Cisan,
Çamsan, Devrektaş, Düzsan, Foça Sunta, Gentaş, Köykobir, Masstaş, Orma,
Samedoğlu, Suntasan, Tever, Teverpan, Yongapan, Yontaş, Yonsan, M.K.E.
Etağ, Ayorsan ve Vezirağaç’ın temsilcileri katılmıştır. Toplantıda iç piyasaya
ilişkin yapılan değerlendirmelerde bazı firmaların devamlı olarak yaptığı
kampanyalı satışların fiyat istikrarı açısından problem yarattığı belirtilmiş ve
toplantı sonucunda şu kararlar alınmıştır: "...Netice olarak bölgesel özel şartlar
ve farklılıklar da dikkate alınarak prensipte: Piyasaya arz edilen ürünlerde,
maliyetler dikkate alınarak asgari TABAN FİYATLARININ tesbit edilmesinin 570
daha gerçekçi ve uygun olacağı kararlaştırıldı. Fiyat tesbitlerinde, enflasyon
değerlerinin mutlaka dikkate alınması gerektiği ve rakkamın da % 6 olarak
tesbiti uygun mütalaa olundu. (Aylık bazda) Girdilerde tesbit edilen fiyat
artışlarınında mutlaka fiyatlara intikal ettirilmesinin kaçınılmaz olduğu hususu
tesbit edildi. Bu nedenlerle, mevcut maliyetler ve girdiler dikkate alınarak:
1/6/997 tarihinde deklere edilmek ve 9 Haziran 1997 tarihinde uygulanmak
üzere: Standard çıplak levha TABAN fiyatının 2.750 + KDV Adet, Melaminli
levhanın taban fiyatının B/B 4.100 + KDV Adet, Melaminli Desenli levha taban
fiyatının 4.300 + KDV Adet olarak tesbit ve tavsiyesine, Normal ve ince levha
fiyatları ile MDF fiyatlarının bu baz taban fiyatları dikkate alınarak, firmalar 580
arasında kurulacak diyalog ve bölgesel bazda yapılacak toplantılarla tesbit
05-85/1181-335
14
edilmesinin tavsiyeye şayan olduğu Aylık % 6 fiyat artışlarınında enflasyonla
ilgili olarak dikkate alınmasına karar verildi." (Belge 10).

-3.6.1997 tarihinde Orta Anadolu pazarına mal arz eden firmalar Düzce’de
toplanmış ve "kesin bir şekilde uyulmak kaydıyla" şu kararları almıştır: "...a)
Herhangi bir nedenle bu kararlardan vazgeçilmek veya uyulmasında sıkıntı
olacak durumlar meydana geldiğinde tekrar toplantı yapılacaktır...c) Fiat tespiti
210 x 280 18 mm Baz Fiyat 2.000.000.- TL Peşin, 210 x 280 18 mm Baz
Fiyat 2.400.000.- 60 gün vade, 366 x 183 18 mm Baz Fiyat 2.330.000.- 590
Peşin, 366 x 183 18 mm Baz Fiyat 2.750.000.-60 gün vade. Uygulamaya
azami 15 gün ek süre ilave edilecektir. d) Uygulama 09/06/1997 tarihinde
başlayacaktır. e) Her ay % 6 zam otomatik olarak uygulanacaktır…"
Toplantıya iştirak eden Yongapan eski Genel Müdürü, Düzsan Yönetim Kurulu
Başkanı, Devrektaş Murahhas Azası, Köykobir eski Genel Müdür Yardımcısı,
Masstaş Yönetim Kurulu Başkanı ve Yontaş Yönetim Kurulu Başkanı
anlaşmayı imzalamıştır (Belge 11).

-25.6.1997 tarihinde İstanbul'da Yontaş tarafından organize edilen toplantıya
Çamsan, Devrektaş, Düzsan, Foça Sunta, Köykobir, Masstaş, Orma, 600
Samedoğlu, Suntasan, Tever, Yongapan, Yontaş, Ayorsan, Düzpan ve
Köseoğlu’nun temsilcileri katılmış olup toplantıda iç pazar durumu
görüşülmüş, "...Odun ve diğer girdilerdeki zamlar dikkate alınarak neticede 1
Temmuz 1997’de deklere edilmesi ve 14 Temmuz 1997'de uygulanmak
kaydıyla; Standart çıplak levha (60 günlük asgari) taban fiyatının 3.000.000 +
KDV, İstanbul için 3.075.000+KDV, Melaminli levhada B/B 4.450.000 + KDV
(İstanbul için +75.000), D/D 4.700.000 + KDV (İstanbul için + 75.000), olarak
tavsiyesi uygun mütalâa” edilmiştir (Belge 12).

-25.6.1997 tarihli Dernek tarafından organize edilen toplantıya ilişkin notlar 610
olduğu anlaşılan ve Yongapan'dan elde edilen belgede, piyasanın bir önceki
fiyatı (2.750.000 TL.) benimsediği ve yeni fiyata geçilebileceği ifadeleri yer
almaktadır (Belge 13).

-25.6.1997 tarihinde yapılan toplantının değerlendirildiği 22.7.1997 tarihli
Dernek Yönetim Kurulu faaliyet raporunda, "...maliyet ve dolayısıyla
uygulanacak satış ve fiyat politikalarımızın ciddi olarak değerlendirilmesinde
zaruret...” görüldüğü ifade edilmektedir (Belge 14).

-4.8.1997’de Dernek tarafından, tüm firmalara Giden Evrak 103 sıra numarası 620
ile “fiyat sirkülerlerinin gönderilmesi” hakkında bir yazı yazılmıştır (Belge 15).

-16.9.1997 tarihinde Isparta'da Orma tarafından organize edilen toplantıya
Çamsan, Devrektaş, Köykobir, Samedoğlu, Sumaş, Suntasan, Tever,
Teverpan, Kastamonu Entegre, Yontaş, Yonsan, M.K.E. Etağ katılmış olup
tolantının sonucunda; "...Artan maliyetler dikkate alınarak, standard çıplak
levhanın 3.700 artı KDV, Melaminli B/B 5.500 artı KDV, Melaminli D/D 5.750
artı KDV fiyatın uygulanmasının tavsiyeye şayan olduğu, deklerenin 30/9/1997
tarihinde yapılıp uygulamaya 10 ekimde başlanılması uygun mütalaa edildi..."
kararına varılmıştır (Belge 16). 630

05-85/1181-335
15
-Orma, 26.9.1997 tarihinde Düzsan Ankara yetkilisine Orma'nın yeni fiyat
listesini fakslamış, metnin ilk sayfasında ise yeni Melamin Kaplı Yonga Levha
(MKYL) fiyat listesi gönderilen üretici firmaların listesini çıkarmıştır. Bir diğer
metinde ise 97/2 Yonga Levha (YL) listesi gönderilen üretici firmalar
işaretlenmiştir (Belge 17).

-22.10.1997 tarihinde İstanbul'da yapılan ve Foça Sunta tarafından organize
edilen toplantıya, Çamsan, Devrektaş, Düzpan, Düzsan, Kastamonu Entegre,
Köseoğlu, Köykobir, Orma, Samedoğlu, Setaş, Sumaş, Suntasan, Teverpan, 640
Yonsan ve Yontaş’ın temsilcileri katılmış olup toplantı özet raporunda;
"...Maliyetler dikkate alınarak 1 Kasımda deklere 10 kasımda uygulanmak
üzere standard çıplak 4.000 artı KDV: Melaminli B/B 6.000 artı KDV D/D
6.600 artı KDV (taban) fiyatlar tavsiye...” edildiği ifade edilmiştir (Belge 18).

-14.2.1998 tarihinde Orma Murahhas Aza Yardımcısı tarafından Devrektaş
Yönetim Kurulu Başkanı'na Orma'nın 19.02.1998 tarihinde uygulayacağı yeni
fiyat listeleri fakslanmıştır (Belge 19).

-Devrektaş evsahipliğinde düzenlenen 25.2.1998 tarihli toplantı için gönderilen 650
davetiyede gündem maddeleri arasında iç piyasanın görüşülmesi ve satış
fiyatlarının Dolar bazında belirlenebilmesi için görüşme ifadeleri yer almaktadır
(Belge 20).

-23.3.1998 tarihli Orma yazısında 21.3.1998 tarihinde yapılan şirket içi
toplantının sonuçlarına yer verilmiştir. Söz konusu metinde Pazartesi günü
yeni liste hazırlanacaktır ve “...fiyat listeleri ilk olarak yonga levha fabrikalarına
fakslanacaktır...”. ifadesi bulunmaktadır (Belge 21).

-27.4.1998 tarihinde Suntasan'dan Hakan Besler'in Yonsan’dan Hüseyin 660
Şairoğlu, Tever’den Osman Nuri Tever, Devrektaş’tan M. Zeki Kulaoğlu ve
Orma’dan Ömer Yiğitbaşı'nın ilgilerine gönderdiği faks metninde toplantıda
kabul edilen listenin deklare ve uygulama tarihini bildirmelerini istemiş ve
şöyle devam etmiştir: "...Olması gereken tarih Deklare 30.4.1998, Uygulama
11.5.1998, Belirtilen tarihlerde mutabık kalmamız gerekmektedir..." (Belge
22).

-9.9.1998 tarihli Dernek Yönetim Kurulu faaliyet raporuna göre; Orma
Murahhas Aza Yardımcısı, 12.9.1998 tarihine ertelenen toplantının bir önceki
toplantıyla arasının fazla olması nedeniyle, “...piyasa koşullarının görüşülüp 670
değerlendirilmesi amacıyla özellikle ara bir toplantının yapılması hususunu
israrla..." talep etmiştir. Talep üzerine "...özellikle İstanbul piyasasında söz
sahibi firmalar dikkate alınarak gerekli temaslar yapılmış…", ancak toplantı
gerçekleştirilememiştir (Belge 23).

-12.9.1998 tarihinde Isparta’da Orma tarafından organize edilen toplantıya
Çamsan, Devrektaş, Divapan, Düzsan, Foça Sunta, Kastamonu Entegre,
Köseoğlu, Karbir, Samedoğlu, SFC, Setaş, Suntasan, Dekor, Tever, Yıldız
MDF, Yonsan ve Yontaş’ın temsilcileri katılmıştır. Özet raporda; “…piyasadaki
durgunluk, fiyat istikrarsızlığı, haksız rekabet koşulları, gittikçe artan; özellikle 680
MDF ithalatı üzerinde önemle durularak...” değerlendirildiği, 17.9.1998'de
05-85/1181-335
16
İstanbul'da bölgesel bazda toplantı yapılması kararlaştırıldığı, ancak
toplantının yapılamadığı belirtilmiştir (Belge 24).

-6.10.1998 tarihinde Orma Murahhas Aza Yardımcısı tarafından Devrektaş
Yönetim Kurulu Başkanı'na Orma'nın 23.10.1998 tarihinde uygulayacağı yeni
fiyat listeleri fakslanmıştır (Belge 25).

-7.10.1998 tarihinde İstanbul'da Setaş tarafından organize edilen toplantıya
Çamsan, Devrektaş, Divapan, Düzsan, Foça Sunta, Kastamonu Entegre, 690
Köseoğlu, Karbir, Masstaş, Orma, Samedoğlu, SFC, Sumaş, Dekor, Tever,
Teverpan, Yonsan ve Yontaş’ın temsilcileri katılmıştır. Özet raporda belirtildiği
üzere; “...bölgesel bazda sorunların tartışılarak çözüm yolları aranmasının şart
olduğu görüşünde birleşildi... ...İstanbul Grubu (Tever, Teverpan, Devrektaş,
Suntasan, Kastamonu Entegre/Yongapan, Orma, Düzsan ve Yonsan),...
Ankara Grubu (Devrektaş, Düzsan, Masstaş, Yongapan, Yontaş, Karbir ve
Setaş), ...İnegöl Grubu (Starwood, Sumaş, Setaş, Yongapan, Foça Sunta,
Anadolu ve İlkersan) ve Köseoğlu ile Samedoğlu…” firmalarının oluşturacağı
grubun toplanmalarına karar verilmiştir (Belge 26).
700
-7.10.1998 tarihinde yapılan toplantıya katılan Devrektaş Genel Müdürü'nün
notlarından toplantıda firmaların satış fiyatı ve koşullarının konuşulduğu,
bölgesel toplantı tarih ve katılımcılarının belirlendiği görülmekte; ayrıca bir
önceki Isparta Orma toplantısında fiyatlara ilişkin karar alındığı, bu karara
uyulup uyulmadığının tartışıldığı anlaşılmaktadır (Belge 27).

-Dernek Başkanı'nın üyelere gönderdiği 15.10.1998 tarihli toplantıya ilişkin
davetiyede şu ifadeler kullanılmıştır: "… toplantılarımızda müşterek hareket
etme yönünde karar alamama noktasına gelinmiştir...Enflasyon rakamları
ortada iken nerede ise bir yıldır aynı fiyatla mal satılmasının her gün artan 710
maliyetlere rağmen önümüze konulan hayali kârların hesabını sormadık.
Bizim sorunlarımızı kendimizden başka kimsenin çözemeyeceğini bildiğimiz
halde birlik ve beraberlik unsurunu hiçe saydık...lütfen geliniz olayları beraber
tartışalım, çözüm önerilerini, otokontrol sistemlerini kendimiz tespit edelim.
…toplantıya kendiniz katılınız. Şayet bu mümkün olmaz ise…sizi ve şirketinizi
tam olarak temsile yetkili, sizin adınıza karar verebilecek, sözü ve kararları sizi
bağlayacak bir temsilcinizin …toplantımıza katılmasını tekrar rica ederim. "
İlgili yazı, Dernek kayıt defterinin 93 sıra numarası ile tüm firmalara
gönderilmiştir (Belge 28).
720
-20.10.1998 tarihli Dernek Yönetim Kurulu faaliyet raporunda, 13.10.1998'de
İstanbul Grubu olarak yapılması planlanan toplantıya Tever, Teverpan,
Devrektaş, Orma ve Düzsan iştirak etmiştir. Yongapan temsilcisinin yerine
gönderdiği şirket çalışanının "...toplantıya dinleyici olarak katılmak üzere
görevlendirildiğini, herhangi bir konu üzerinde görüşmek ve karar almak
yetkisinin olmadığını..." beyan etmesi üzerine yapılamadığı belirtilmiştir. Aynı
nedenle Ankara Grubu’nun toplantısı da iptal edilmiş, diğer bölgesel
toplantıların yer ve zamanı da tespit edilememiştir (Belge 29).

-21.10.1998 tarihinde İstanbul'da Teverpan tarafından organize edilen 730
toplantıya, Devrektaş, Düzsan, Foça Sunta, Kastamonu Entegre, Köseoğlu,
05-85/1181-335
17
Masstaş, Orma, Samedoğlu, Sumaş, SFC, Suntasan, Dekor, Tever,
Vezirağaç, Yonsan, Yıldız Sunta, Yontaş ve Divapan’ın temsilcileri katılmıştır.
Özet raporda; “...otokontrol sisteminin dernekçe kurulması üzerinde duruldu.
Bölgesel bazda toplantılara devam zaruretine işaret edildi. Otokontrolün
öncelikle bölgesel bazda sağlanmasına işaret edildi...” ifadesi görülmektedir
(Belge 30).

-11.11.1998 tarihinde İstanbul'da Masstaş tarafından düzenlenen toplantıya
Düzsan, Foça Sunta, Gentaş, Köseoğlu, M.K.E. Etağ, Orma, Sumaş, 740
Suntasan, Tever, Teverpan, Yonsan ve Yontaş’ın temsilcileri katılmıştır. Özet
raporda; “...bölgesel toplantılara devam edilmesi gerektiğine işaretle,
önümüzdeki hafta İstanbul gurubunun toplanması...”na karar verildiği ifade
edilmiştir. Orma Murahhas Azası, “...Dernekte genel durumu da kontrol
edebilecek bir reorganizasyona gidilmesi gereğini...” vurgulamıştır (Belge 31).

-3.2.1999 tarihinde İstanbul'da SFC tarafından organize edilen toplantıya
Çamsan, Devrektaş, Foça Sunta, Kastamonu Entegre, Köseoğlu, Masstaş,
Orma, Samedoğlu, Dekor, Tever ve Teverpan’ın temsilcileri katılmıştır.
Toplantı özet raporuna göre; 10 Şubat 1999 tarihinde bölgesel bazda 750
değerlendirme yapılmak üzere Kastamonu Entegre, Orma, Tever, Yonsan,
Dekor ve Devrektaş yetkililerinin toplanması karara bağlanmıştır (Belge 32).

-2.3.1999 tarihli Dernek Yönetim Kurulu Faaliyet Raporuna göre 10 Şubat
1999 tarihinde Orma, Tever ve Kastamonu Entegre teşebbüslerinin temsilcileri
bir araya gelmiştir. Raporda “...Toplantıda bölgesel bazda sorunlar dile
getirilerek değerlendirilmiş bulunmaktadır...” ifadesi yer almaktadır (Belge 33).

-3.3.1999 tarihinde İstanbul’da Yonsan tarafından organize edilen toplantıya
Divapan, Düzsan, Foça Sunta, Gentaş, Kastamonu Entegre, Köseoğlu, 760
Karbir, Masstaş, M.K.E. Etağ, Orma, Samedoğlu, SFC, Sumaş, Dekor, Tever,
Teverpan, Vezirağaç, Yıldız MDF’nin temsilcileri katılmıştır. Toplantı özet
raporunda, “...bölgesel toplantıların faydası nedeni ile devamına karar
verildi...” ibaresi bulunmaktadır (Belge 34).

-Divapan Yönetim Kurulu Üyesi’nin 3.3.1999 tarihli toplantıya ilişkin
notlarından toplantıda katılımcı firmaların uygulama fiyatlarının konuşulduğu
anlaşılmaktadır. Toplantıda Orma Satış Bölüm Başkanı’na her ay düzenli liste
gönderilmesine ve bir sonraki haftada MDF toplantısı yapılmasına karar
verildiği belirtilmektedir. Belirlenen fiyatlar “...10 Mart’ta herkes, 15 Mart’ta 770
Yongapan A.Ş. (Kastamonu Entegre A.Ş.) listeleri deklare edecek. Öneri
1:Sunta (çıplak) 6.250.000, B/B 10.000.000, D/D 11.000.000. Öneri 2:Sunta
(çıplak) 7.000.000. B/B 11.000.000, D/D 12.000.000...” şeklindedir (Belge
35).

-Kastamonu Entegre’den elde edilen ve belge üzerindeki fiyatlardan 3.3.1999
tarihli toplantıya ait olduğu tahmin edilen notlardan toplantıda firmaların satış
fiyat ve vadelerinin konuşulduğu ve bölgesel toplantılar yapıldığı
anlaşılmaktadır (Belge 36).
780
05-85/1181-335
18
-7.4.1999 tarihinde Çamsan tarafından organize edilen toplantıya Çamsan,
Devrektaş, Düzsan, Foça Sunta, Kastamonu Entegre, Orma, Samedoğlu,
Sumaş, Dekor, Tever, Vezirağaç, Yıldız MDF, Yonsan ve Starwood’un
temsilcileri katılmıştır. Toplantı özet raporunda; “...19.3.1999'da yapılan
İstanbul’da yapılan bölgesel bazdaki toplantı ile ilgili olarak durum
değerlendirmesi yapıldı... ...MDF üreticilerinin bir araya gelerek MDF üretimi
ile ilgili bir değerlendirme toplantısı yapılması hususunda mutabık kalındı(ğı),
bu toplantının Dernek koordinatörlüğünde .. gerçekleştirilmesinin
beklen[diği]…" belirtilmiştir (Belge 37).
790
-Yıldız MDF Yönetim Kurulu Başkanı'nın ajandasındaki notlardan da 7.4.1999
tarihinde yapılan toplantıda firmaların satış fiyat ve koşullarının görüşüldüğü
anlaşılmaktadır (Belge 38).

-19.4.1999 tarihinde Dekor'dan Hakan Besler'in Orma Murahhas Aza
Yardımcısı'na gönderdiği yazıda şu ifadeler kullanılmaktadır: "20 Nisan 1999
tarihi itibari ile satışımız kesinlikle kapanacaktır. Yeni liste uygulamamız(da)
60 gün vade, % 15 peşinat iskontosu öngörülmektedir. Çıkarmış olduğunuz
listeye gereken desteği en kısa sürede vereceğimizi bilmenizi isterim..."
(Belge 39). 800

-22.4.1999 Dekor'dan Hakan Besler'in Orma Murahhas Aza Yardımcısı'na
gönderdiği yazıda şu ifadeler kullanılmaktadır: "20 Nisan 1999 tarihi itibari ile
satışımız kesinlikle kapanmıştır. Aksine uygulamam söz konusu değildir.
Sizlere bilgi veren kişilerde kasıt olduğunu düşünüyorum. İmkanı varsa lütfen
eski fiyatlı 1 kamyon mal bulabilir misiniz? Piyasada yoğun bir talep var,
toplantıda yeni liste konuşulması gerekiyor." Söz konusu yazışmaların
Dekor’un, 9.4.1999’da geçmesi gereken yeni listesinin uygulamasına
başlamadığı için gerçekleştiği anlaşılmaktadır (Belge 40).
810
-28.4.1999 tarihinde İstanbul’da Divapan tarafından organize edilen toplantıya
Devrektaş, Foça Sunta, Gentaş, Kastamonu Entegre, Köseoğlu, Masstaş,
Orma, SFC, Dekor, Tever, Teverpan, Yonsan ve Yontaş’ın temsilcileri
katılmıştır. Toplantı özet raporunda; SFC temsilcisinin "...İstanbul'da
Kastamonu Ent. A.Ş.- SFC A.Ş.- Yıldız Sunta A.Ş.- Divapan A.Ş. ve Çamsan
A.Ş. katılımı ile yapılan MDF üreticilerinin toplantısı hakkında detaylı
açıklamalarda...” bulunduğu belirtilmiştir (Belge 41).

-Orma Murahhas Aza Yardımcısı tarafından Devrektaş Yönetim Kurulu
Başkanı’na 7.5.1999 tarihinde Tever firmasının 15.5.1999 uygulama tarihli 820
fiyat listesi fakslanmıştır (Belge 42).

-Divapan Yönetim Kurulu Üyesi’nin notlarından 30.8.1999 tarihli toplantıda
fiyat konuşulduğu anlaşılmaktadır (Belge 43).

-Divapan Yönetim Kurulu Üyesi’nin ajandasında yer alan 2.10.1999 tarihli
Isparta toplantısına ilişkin notlarında, fiyat konusunda alınan karar aşağıdaki
gibidir: “...Çıplak 9 000 000 vade 60 gün, B/B 14 000 000 vade 60 gün,
vadeden geri dönüş aylık %7, Deklare tarihi 8.10.1999, Tatbik tarihi 15.10’dan
05-85/1181-335
19
20.10’a kadar...” Ayrıca notlarda B/B 12.500.000 uygulamasının olumlu sonuç 830
verdiği belirtilmiştir (Belge 44).

-Yongapan Genel Müdür Yardımcısı’nın eski Genel Müdür’e sunduğu
2.10.1999 tarihli toplantıda zam kararı alındığı ifade edilerek yeni satış fiyatları
belirtilmiştir (Belge 45).

-2000 yılı başında yapılmış bir toplantıya ait Dernek Genel Sekreteri’nin
notlarında 1999 yılı değerlendirmesi yapılmıştır. Notlarda yer alan şu ifade,
fiyat tespitine yönelik rekabet ihlallerinin bilinçli olduğunu göstermesi
bakımından önemlidir: “...Levhaya zam yaparsanız rekabet yasası ve tüketici 840
dernekleri bizi batırır. Belli bir rakam[a] %2 koyarak açık vermeden devam...”.
Söz konusu notlardan ayrıca Orma Murahhas Azası’nın şu ifadeleri kullandığı
görülmektedir “...Sektör iyi durumdadır. Önümüzdeki yılın mesken problemi
inşaat sektörü canlanaca[ktır]. 2000’e girmeden önce kaybedilen %30[u]
zamla fitleyelim ve maliyetleri yakalayalım...” (Belge 46).

-2.2.2000 tarihinde İstanbul’da Düzsan tarafından organize edilen toplantıya
Devrektaş, Düzsan, Foça Sunta, Gentaş, Kastamonu Entegre, Masstaş,
Samedoğlu, Sumaş, Tever, Teverpan ve Yontaş’ın temsilcileri katılmıştır.
Toplantı özet raporundan, “...bölgesel bazda toplantılar düzenlenmesi 850
kararlaştırıldı[ğı]...” anlaşılmaktadır (Belge 47).

-Yukarıda yer verilen karar gereği “...İstanbul Grubu olarak 15 Şubat ya da 16
Şubat 2000 tarihinde İstanbul’da Dernek Merkezinde...” toplanılmasına karar
verilmiş ve 9.2.2000 tarihinde yazılan yazıyla Dernek tarafından tarihin
belirlenmesi için İstanbul Grubu üyelerinden uygun tarihi seçmeleri istenmiştir
(Belge 48).

-Dekor Şirket Müdürü'ne ait ajandanın 17.2.2000 ve 18.2.2000 tarihli
sayfalarında yer alan notlardan, 15.2.2000 veya 16.2.2000 tarihinde toplantı 860
yapıldığı ve firmaların satış fiyat ve koşullarının konuşulduğu anlaşılmaktadır
(Belge 49).

-1.3.2000 tarihli toplantıya ilişkin Dernek Genel Sekreteri’nin notlarında “İnegöl
ve mobilya üreticilerinin Rekabet Yasası gereği şikayet” ettikleri, Odalar
Birliğinin firma bazında savunma istediği, ayda bir toplanılması hususu
Rekabet Kurulu’na Odalar Birliği tarafından şikayet edilirse “hep bir ağızdan
cevap yazılacağı” belirtilmiştir. Notlardan toplantıya katılan firmaların
uyguladıkları fiyatların konuşulduğu anlaşılmaktadır. Fiyatlar konusunda
alınan karar; “...1.83x3.66 çıplak 10.200.000, 2 ay vade, B/B 15.740.000, D/D 870
17.000.000 aylık vade farkı %4..”. Ayrıca notlarda “...Tatbiki olmuş olması
lazım. 3-5 gün mal yollamayın. Bayramdan sonra bir tek bu liste
uygulanacak...”.ifadesi görülmektedir. İlave olarak söz konusu notlarda Yıldız
MDF Yönetim Kurulu Başkanı’nın, “...Kendi içimizde bir sorgulama yapıp
kanaatkar olalım. Fiyatları belli bir oranda tutalım…” şeklinde görüş bildirdiği
anlaşılmaktadır. Bu hususların yanı sıra Kasım ayında (1999) çıplak suntanın
11.000.000 TL’den, B/B melamin kaplamanın 17.000.000 TL’den satılmasına,
aylık vadenin %8’den %4’e düşürülmesine karar verildiği, ancak fiyatların
oturmadığı belirtilmiştir (Belge 50).
05-85/1181-335
20
880
-Yine aynı toplantıya ilişkin olarak Divapan Yönetim Kurulu Üyesi’nin notları
da fiyatların konuşulduğunu ve Rekabet Kurumu’ndan savunma yazısı
istenmesi halinde hemen cevap verilmemesi kararının alındığını teyid eder
niteliktedir (Belge 51).

-22.5.2000 tarihli toplantıya katılan Divapan Yönetim Kurulu Üyesi'nin
ajandasındaki notlar da, toplantıda firmaların satış fiyat ve koşullarının
görüşülerek 10 Haziran 2000 tarihinde uygulanacak olan çıplak yonga levha
ve melaminli levha satış fiyat ve vade koşullarının belirlendiğini teyit
etmektedir (Belge 52). 890

-Orma İstihsal Müdürü tarafından Murahhas Aza Yardımcısı'na sunulan
23.5.2000 tarihli yazıda; 22.5.2000 tarihinde Dernek tarafından organize
edilen toplantı hakkında bilgi verilmiştir. Yazıda, toplantıda 1.83 x 3.66 x 18
mm levha için belirlenen fiyat ve vade koşulları, deklarasyon ve uygulama
tarihi ve geri dönüş oranları hususunda karar alındığı, firmaların durumdan
memnun olduğu, satışların iyi olduğunu bildirdiği belirtilmiştir (Belge 53).

-Orma Murahhas Aza Yardımcısı tarafından Devrektaş Yönetim Kurulu
Başkanı'na 26.5.2000 tarihinde Orma'nın fiyat listesi fakslanmıştır (Belge 54). 900

-Divapan Yönetim Kurulu Üyesi’nin ajandasında yer alan 20.6.2000 tarihli
toplantıya ilişkin notlarda, fiyat konusunda alınan kararın şu şekilde olduğu
görülmektedir: “...Sonuç: B/B 16 000 000 yeni liste nakit, D/D 17 850 000 yeni
liste nakit, çıplak 10 700 000 yeni liste nakit, 26 Haziran deklare, 10 Temmuz
uygulama...” Notlarda ayrıca Orma’nın 10 Temmuz’da uygulayacağı fiyatlar
“...2 ay B/B 17.500.000, Peşin B/B 16.750.000, D/D 19.200.000...” olarak
belirtilmiştir (Belge 55).

-Divapan Yönetim Kurulu Üyesi'nin ajandasındaki notlardan 26.7.2000 tarihli 910
toplantıda firmaların peşin ve vadeli satış fiyatlarının konuşulduğu
anlaşılmaktadır. Notlarda “...çıplak 10.700.000, B/B 16.300.000, nakit
fiyatlarının tatbik edilmediği, (ilaveten) D/D 17.800-18.000 biçiminde acil
olarak tatbiki kararlaştırıldı. 1.04 aylık vade farkı...” ifadeleri yer almaktadır
(Belge 56).

-Çamsan Danışmanı'nın Yönetim Kurulu Başkanı'na gönderdiği 11.9.2000
tarihli iç yazışmada, "9.9.2000 tarihinde Isparta'da yapılan Yonga Levha
Sanayicileri Derneği toplantısında 15.9.2000 tarihinde deklare edilecek yeni
fiyatların çıkarıldığı" bildirilmiştir. Buna göre fiyatlar; “...çıplak yonga levha, 920
183x366, peşin 11.000.000, 2 ay vadeli 11.900.000, B/B Sunta-Lam 183x366
peşin 16.500.000, 2 ay vadeli 18.250.000, D/D Sunta-Lam 183x366
19.000.000, 2 ay vadeli 19.950.000...” olarak tespit edilmiştir (Belge 57).

-Yongapan Genel Müdür Yardımcısı'nın Genel Müdür'e sunduğu 16.11.2000
tarihli Dernek tarafından organize edilen toplantının raporunda; “...iç piyasanın
görüşüldü. Piyasanın giderek durmakta olduğu belirlendi. Müşterek bir fiyat
uygulaması üzerinde durulmadı. MDF ve MDFLAM'larda bir sorun olmadığı...”
ifade edilmiştir (Belge 58).
05-85/1181-335
21
930
-Dekor Şirket Müdürü'ne ait ajandadan 15.12.2000 tarihinde toplantı yapıldığı
ve toplantıda satış fiyatı ve koşullarının konuşulduğu anlaşılmaktadır (Belge
59).

-24.1.2001 tarihli Dernek tarafından organize edilen toplantıya katılan firma
temsilcilerinin toplantı notlarında, firmaların satış fiyatları ve vadelerinin
konuşulduğu görülmektedir (Belge 60).

-25.1.2001 tarihli yazıda Yıldız MDF İstanbul temsilcisi, Yönetim Kurulu
Başkanı’na 24.1.2001 tarihinde yapılan toplantı hakkında rapor sunmuştur. 940
Yazıda, toplantıya Masstaş, Samedoğlu., Yontaş, Orma, Kastamonu Entegre,
Tever, Teverpan, Vezirağaç, Yonsan, Köseoğlu, Çamsan, Suntasan, Düzsan,
Divapan ve Devrektaş temsilcilerinin katıldığı belirtilmektedir. İlgili metinde
ayrıca “...Rekabet Kurumu tarafından yapılacak denetlemelere herkesin
dikkatli davranması, yazılı kayıtların imhası ve yapılacak beyanlara dikkat
edilmesi...” ibaresi bulunmaktadır (Belge 61).

-25.1.2001 tarihinde yapılan görüşmede Dernek Başkanı, mutad olmamakla
birlikte ayda bir toplandıklarını, toplantıların klasik gündemini sektörün
sorunlarını oluşturduğunu, gündemlerinin birinci maddesinin odun fiyatı 950
olduğunu, ikinci olarak tutkalın fiyat ve kalite değişikliklerini görüştüklerini ve
faturasız satışlar nedeniyle sektörde haksız rekabet yaşandığını belirtmiştir.
Sektörde ciddi biçimde fiyat kargaşası yaşandığını ve değişik vadelerde mal
satıldığını ifade eden Başkan, Dernek olarak fiyat istikrarına yönelik
koordinatörlük yapılmadığını dile getirmiştir (Belge 62).

-Çamsan Pazarlama Müdürü’nün, pazarlama şirketlerinin yetkililerine yazdığı
1.3.2001 tarihli raporda; Dernek tarafından organize edilen aylık toplantıda
“Ham sunta, 13 000 000 TL + KDV (60 günlük ödeme ile), B/B suntalam 19
750 000 TL + KDV (60 günlük ödeme ile), D/D suntalam, 23 000 000 TL + 960
KDV (60 günlük ödeme ile). Yukarıdaki fiyatlara prensip olarak ulaşılmıştır.”
kararlarının alındığı bildirilmektedir. Ayrıca ilgili toplantıda MDF fiyatlarının da
konuşulduğu “...Yongapan firması bayram tatili sonrasında MDF ve MDF lam
satışlarında $ kuruna %15 zam yapmayı düşündüklerini ancak bayram
sonrası MDF üreticileri ile bir toplantıya hazır olduklarını belirtmişlerdir….”
ifadesinden anlaşılmaktadır (Belge 63).

H.3.2. MDF Fiyatının Belirlenmesine İlişkin Olan Deliller

-Yongapan Genel Müdür Yardımcısı, sunduğu 13-22.10.1997 tarihli5 970
11.Dünya Ormancılık Kongre ve Fuarı ile ilgili raporda; Çamsan Yönetim
Kurulu Başkanı ile görüştüğünü belirtmiş ve "…ikili olarak her ay toplantı
yapmayı ve fiyatları müştereken hazırlamayı teklif et(tiğini)…bu görüşmeyi
yönetime götüreceği[n]i söyledi[ğini]..." ifade etmiştir (Belge 64).

-27.4.1999 tarihinde Yongapan merkezinde yapılan MDF toplantısında
hazırlanan "MDF Fabrikalarının 5.5.1999 tarihinden itibaren uygulayacakları

5 İlgili belge tarihsiz olmasına rağmen, Kongre’nin bu tarihlerde yapıldığı 15.9.1997 tarihli Dernek
Yönetim Kurulu Faaliyet Raporu’ndan anlaşılmaktadır.
05-85/1181-335
22
fiyatlar (18 mm bazında)" başlıklı yazıda Çamsan, Divapan, Yıldız MDF, SFC
ve Yongapan firmalarının, ölçüye göre uygulayacakları 30 gün vadeli fiyat,
gerçek nakit fiyat ve m²/TL. fiyatları tek tek belirlenmiş ve şu notlar alınmıştır: 980

"...1) Aylık vade farkları olarak % 8 düşülmüştür. Nakliye sübvansiyonları
düşülmüştür. 2) Vadeli uygulamalarda ileri doğru aylık vade farkı % 8
olacaktır. 3) MDF'ciler periyodik olarak toplanacaktır. 4) Bu uygulamalar
sonrası uygulamaların kontrolü için 25/5/1999 tarihinde Ankara'da Çamsan'ın
evsahipliğinde toplantı yapılacaktır...”. Anlaşma; Çamsan Yönetim Kurulu
Üyesi, Divapan Yönetim Kurulu Üyesi, Yıldız MDF yetkilisi (imza sirkülerinden
imzanın kime ait olduğu tespit edilememiştir.), SFC temsilcisi ve Yongapan
eski Genel Müdürü tarafından imzalanmıştır (Belge 65).
990
-Yongapan Genel Müdürü'nün bilgisayarından alınan "MDF Fiyat
Mutabakatı.doc" isimli bilgisayar dosyasında da yukarıdaki metnin yanı sıra,
Yongapan eski Genel Müdürü'nün 27.4.1999 tarihinde düzenlenen "MDF'nin
sorunları" konulu sohbet toplantısına MDF üreticilerini davet ettiği yazı da
bulunmaktadır (Belge 66).

-Çamsan bayii Çamsar A.Ş. Genel Müdürü’nün ajandasında 27.4.1999 tarihli
MDF toplantısına ilişkin şu ifadeler yer almaktadır: “...MDF fabrikaları
İstanbul’da toplantı yaptı. 5.5.1999’dan itibaren uygulanacak fiyatlar 18 mm
bazında…” (Belge 67). 1000

-22.5.1999 tarihinde Çamsan Genel Müdürü, "...Lif levha üreticilerinin 2. Aylık
Toplantısı"nın 25.5.1999 tarihinde Ankara'da yapılacağını Divapan Yönetim
Kurulu Üyesi'ne bildirmiştir. Divapan Yönetim Kurulu Üyesi'nin toplantı
notlarında MDF üreticilerinin m²/TL fiyatları yer almakta ve fiyata geçiş için
1.6.1999 tarihi belirlendiği anlaşılmaktadır (Belge 68).

-Yongapan Genel Müdürü'nün bilgisayarından alınan "MDF Fiyat
Mutabakatı.doc" isimli bilgisayar dosyasında, "25 Mayıs 1999 tarihli toplantı
sonrası MDF fiyatlarındaki gelişmeler" başlığı altında firmaların ölçü, fiyat ve 1010
vade koşulları karşılaştırılmıştır. Aynı dosyada bulunan diğer bir doküman ise,
MDF fabrikalarının 1.6.1999 tarihinden itibaren uygulayacakları fiyatların yer
aldığı yazıdır (Belge 69).

-7.6.1999 tarihinde yapılan MDF üreticileri toplantı tutanağına göre; Çamsan,
Yıldız MDF, SFC, Yongapan ve Divapan yetkililerinin katılımı ile yapılan
toplantıda ayrıntılı olarak her bir teşebbüsün fiyat ve satış koşulları belirlenmiş
olup anlaşma Çamsan Yönetim Kurulu Başkanı, Yongapan eski Genel
Müdürü, Yıldız MDF Yönetim Kurulu Başkanı, Divapan Yönetim Kurulu Üyesi
ve SFC Yönetim Kurulu Başkanı V. tarafından imzalanmıştır (Belge 70). 1020

-Divapan Yönetim Kurulu Üyesi'nin 7.6.1999 tarihinde Yıldız MDF tesislerinde
yapılan MDF toplantısına ilişkin notlarında "...Deklarasyon 10.6.1999'da
olacak, Geçerlilik 1 Temmuz, 5 Ağustos ödeme alınacak. 1-30 arası alınan
nakit ödemesi 5 Ağustos. …Ahmet Ceritoğlu SFC İstanbul Taşra Ankara
listesi yayımlayacak. Çamsan %10 zam yapacak. Kastamonu %3-4 altında
yayımlayacak. Divapan Kastamonu'nun %1-2 puan altında yayımlayacak.
05-85/1181-335
23

Çamsan Yongapan SFC Yıldız Divapan
100 97 97 97 94 1030
Ön ödeme %8, vade 120 gün, 100 TL fiyat nakit ödeme %8 (ön ödeme) Ayın
5'ine kadar alınırsa, 5.7.1999 ödeme, Ayın 1'i ile 5'inde olursa %8 iskonto.
Geri kalan 15'inden sonra satış. Çamsan ilk on gün %2 , ondan sonraki aylar
için %8 (iskonto). Uygulama, Peşin fiyatı deklare edilecek. %8 aylık artacak 15
Haziran Deklare, 1 Temmuz Tatbikat. 10 gün Divapan (Divapan 10 gün geç
yayımlayacak).” (Belge 71).

-10.6.1999 tarihinde Yıldız MDF, "...uzun zamandır MDF imalatçılarının
müşteri lehinde acımasız rekabet ettiğini, … 1.7.1999 tarihi itibariyle çok ciddi
fiyatlarını düzenleyeceklerini ve en kısa zamanda yeni fiyat listelerinin 1040
ulaştırılacağını" belirten bir duyuru yayımlamıştır (Belge 72).

-17.6.1999’da Çamsan, 1.7.1999’dan itibaren uygulayacağı fiyat listesini
Divapan’a fakslamıştır (Belge 73).

-21.6.1999 ve 28.6.1999'da Yıldız MDF Yönetim Kurulu Başkanı; Yongapan
eski Genel Müdürü ve Divapan Yönetim Kurulu Üyesi'ne fiyatlarını
göndermiştir (Belge 74).

-Çamsan bayii Çamsar A.Ş. Genel Müdürü’nün ajandasından anlaşıldığına 1050
göre; 26.6.1999 tarihinde Çamsar A.Ş. şirket içi bir toplantı yaparak,
1.7.1999’dan itibaren prim uygulamasına geçileceği, ancak sirküler
yayımlanmayacağı, sözlü olarak müşterilere söyleneceği kararı alınmıştır
(Belge 75).

-Yongapan eski Genel Müdürü tarafından Yıldız MDF Yönetim Kurulu
Başkanı'na hitaben gönderilen yazıda; Çamsan'ın uygulayacağı prim oranları
ve koşullarını gösteren yazısına ilişkin olarak, "… Bey, Çamsan'ın
mutabakatın 9. maddesine rağmen yaptığı uygulamayı dikkatinize sunuyor,
görüşlerinizi bekliyorum." ifadeleri kullanılmıştır (Belge 76). 1060

-28.7.1999 tarihli Çamsan iç yazışmasında Pazarlama Müdürü fiyatlar
hakkında bilgi vermiş ve Yongapan ile Çamsan fiyatlarını karşılaştırmıştır.
Yazıda, “Bu vesileyle Yongapan A.Ş.’nin yeni açıkladığı kur ve ilave verdiği
%5’lik iskonto Çamsan A.Ş. fiyatlarının sadece %3 altında kalmıştır. Bu
fiyatlarla MDF’ciler toplantısında verdiği sözü bu ay da devam ettirmiş olup,
piyasada fazla bir etki yaratmayacağını tahmin ediyoruz.” ifadelerini
kullanmıştır (Belge 77).

-31.8.1999 tarihinde Çamsan Pazarlama Müdürü; Divapan Yönetim Kurulu 1070
Üyesi, SFC Yönetim Kurulu Başkanı ve Başkan Yardımcısı, Yongapan eski
Genel Müdürü ve Yıldız MDF Yönetim Kurulu Başkanı’na gönderdiği yazıda,
Eylül ayı MDF’ciler toplantısının 20.9.1999 tarihinde Ordu’da yapılacağını
bildirmiştir. Ancak 10.9.1999’da aynı kişilere gönderilen yazı ile, toplantı
14.9.1999 tarihine alınmıştır (Belge 78).

05-85/1181-335
24
-Yıldız MDF Yönetim Kurulu Başkanı'nın ajandasındaki notlardan, 14.9.1999
tarihinde yapılan MDF toplantısında bir önceki listeye % 10 zam yapılması
kararının alındığı anlaşılmaktadır (Belge 79).
1080
-Divapan Yönetim Kurulu Üyesi'nin 14.9.1999 ajandasında MDF toplantısında
vade koşullarının konuşulduğu görülmektedir (Belge 80).

-Çamsan bayii Çamsar A.Ş. Genel Müdürü’nün 20.9.1999 tarihli ajanda
notlarında 1.10.1999’dan geçerli yeni liste düzenlendiği belirtilmiştir: (Zam
oranı MDF %10, Lam %12) (Belge 81).

-Çamsan Pazarlama Müdürü’nün 22.3.2001 tarihli raporunda da Dernek
tarafından organize edilen toplantının sonucu hakkında bilgi verilmiştir:
“...Orma firması yetkilileri ithal ettiği Medilant MDF’nin satış fiyatına 26.3.2001 1090
tarihi itibariyle yayımlayacağı yeni listeyle pazara beyan edeceğini sözlü
olarak bildirmiştir…. Genel anlamda Çamsan ürünleri başbayi listesinden %6
yukarıda olmak istediklerini toplantıda deklare etmişlerdir...” (Belge 82).

H.4. Savunmalar ve Değerlendirilmesi

Tarafların önaraştırma ve soruşturmaya ilişkin tüm savunmaları, ek
savunmaları ve sözlü savunma tutanakları incelenerek aşağıda
değerlendirilmiştir. Tekrardan kaçınmak için tarafların benzer savunmaları
birlikte değerlendirilmiş, teşebbüslerin varsa kendilerine özgü savunmaları 1100
ayrıca ele alınmıştır.

H.4.1. Savunmalardaki Benzer İtirazlar ve Bunların Değerlendirilmesi

H.4.1.1. Fiili Tespit

Savunmalarda, yapılan toplantılarda belirlenen fiyatların uygulanıp
uygulanmadığının, bunların fiyat listelerine yansıyıp yansımadığının ve
faturalar temel alınarak benzer fiyatların uygulanıp uygulanmadığının
incelenmediği iddia edilmiştir. 1110

Yerinde incelemeler sırasında siparişlerin nasıl alındığı ve nasıl faturalandığı
incelenmiş ve teşebbüsler arasında muhasebe programlarının, çalışma
yöntemlerinin farklılaştığı gözlenmiştir. Genellikle liste- sipariş formu- fatura
uygunluğunun denetlenebilmesi için gerekli olan geçmişe dönük liste ve
sipariş formlarının saklanmadığı ve bunlara ilişkin bilgilerin muhasebe
sistemlerine aktarılmadığı görülmüştür. Standart veri elde etmenin güçlüğünün
yanı sıra, sektör temsilcileriyle yapılan görüşmelerde ortaya çıkan ve aşağıda
yer verilen nedenlerden dolayı faturaların toplantılarda belirlenen fiyatların
uygulandığının veya uygulanmadığının göstergesi olamayacağı sonucuna 1120
ulaşılmıştır. Liste fiyatları ile faturalara yansıyan fiyatların farklılaşma nedenleri
şunlardır:

- Ebat ve renkleri yüzünden müşteri tarafından talep edilmeyen mamuller
elden çıkarılabilmeleri için, normal liste fiyatından farklı fiyatlardan
05-85/1181-335
25
satılabilmektedir. Örneğin, pek satılmayan, az talebi olan D/D suntalamların
B/B suntalam fiyatına satıldıkları görülmüştür.

- Üretimi her zaman yapılmayan ebatların sipariş ile fatura tarihleri arasında
uzunca zaman geçmesi dolayısıyla, sipariş zamanında geçerli olan liste ile 1130
siparişin faturalanması zamanında geçerli olan liste fiyatları farklı
olabilmektedir.

- Müşteriler üretici firmalardan aldıkları ıskontoya karşılık “Hizmet Bedeli” adı
altında fiyat farkı faturası kesebilmektedir. Bu uygulamada, önce üretici firma
müşteriye siparişleri için fatura kesmekte, daha sonra müşteri üretici firmadan
aldığı ıskonto miktarı kadar karşı fatura kesmektedir. Bu durumda üretici
firmanın kestiği fatura hangi liste fiyatından olursa olsun aslında gerçek
fiyatları yansıtmamaktadır.
1140
- Faturada belirtilen ıskonto o faturada yer alan mamullere ait olmayıp bir
önceki siparişten kaynaklanabilmektedir. Örneğin gönderilen mamullerde
üretim hataları belirlenebilmekte, bu durumda mamul bazen iade edilmeyip
karşılıklı mutabakatla 2. kalite işlemi görerek bir sonraki siparişin
faturalanması sırasında gerekli ıskonto yapılmaktadır. Bu ıskonto oranı da
firmadan firmaya farklılık arz edebilmektedir. Dolayısıyla faturada hangi liste
fiyatından olursa olsun aslında gerçek fiyatları yansıtmamaktadır.

- Aynı mamul için aynı faturada farklı fiyatlar olabilmektedir. Müşterinin bir
önceki listeden alacağı kadar miktar eski listeden, sonrası ise yeni listeden 1150
aynı fatura üzerinde yer alabilmekte, örneğin 100 levha suntalamdan 30’unun
eski listeden 70’inin yeni listeden faturalandırıldığı görülebilmektedir. Bu
durum özellikle açık hesap çalışan teşebbüslerde ortaya çıkmaktadır.

- Üretici firmalar prim kotası uygulaması yapabilmektedirler. Bu uygulamada,
üretici firmanın müşterilerine belirli bir ürün için fatura tutarı ya da ürün miktarı
cinsinden koyduğu kota dolduğunda geçerli olan fiyat listesi üzerinden
müşterilerine ekstra bir indirim uygulamaktadır. Böylece kota dolduktan sonra
aynı ürünlerin satış fiyatları, kotayı dolduran müşteriler için farklılaşmaktadır.
1160
- Faturalarda nakliye sübvansiyonları olabilmekte ama faturada açıkça
belirtilmediği için fatura fiyatı, liste fiyatıyla aynı olmamaktadır.

Sonuç olarak, savunmalarda ileri sürülen fiili tespitte bulunulmadığı veya eksik
inceleme yapıldığı iddiası yerinde değildir.

H.4.1.2. 5.5.1998 Öncesine İlişkin Belgelerin Kullanılması

Savunmalarda, Soruşturma Raporu’nda kullanılan belgelerin 22’sinin 4054
sayılı Kanun’un uygulamasının bulunmadığı döneme rastladığı, ayrıca bu 1170
belgelerdeki konuların 5.5.1998 tarihi ertesinde etkilerinin görülmediği ve
geriye kalan belgelerin büyük bir bölümünün Orma'nın piyasa lideri olarak fiyat
deklarasyonları olduğu ileri sürülmektedir.

05-85/1181-335
26
Elde edilen belgelerin her biri bir anlaşma olarak nitelendirilmediği gibi bu
belgelerin birbirlerinden bağımsız anlaşmalara işaret ettiği de öne
sürülmemektedir. İddia, soruşturmaya taraf teşebbüslerin 1993 yılından
başlayan ve günümüze kadar devam eden tek bir çerçeve anlaşma ile bu
anlaşmanın uygulanmasını gösterir mutabakatlar dahilinde hareket ettikleri
yönündedir. Bu anlaşma düzeni çerçevesinde 17.12.1993 tarihli belge, 1180
teşebbüslerin aralarındaki rekabeti kısıtlama konusundaki temel mutabakatı,
diğer belgeler ise bunun hayata geçirilebilmesinin ayrıntılarını
düzenlemektedir.

Elde edilen belgeler; teşebbüslerin her ay düzenli olarak yaptıkları toplantılar
ile fiyat belirlediklerini ve anlaşmanın süreklilik arz ettiğini göstermekte, bu
yönüyle de bir bütün teşkil etmektedir. Dolayısıyla 1993 yılından başlayarak,
4054 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği ve uygulamaya başlandığı tarihin çok
ötesine diğer bir deyişle günümüze kadar süreklilik arz eden bir anlaşmaya
işaret eden belgelerden bir kısmının 5.5.1998 tarihinden öncesine ait olmaları 1190
nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması hukuken doğru bir yaklaşım değildir.
5.5.1998 tarihinden öncesine ait belgeler soruşturma konusu eylemin eskiden
beri uygulana gelen, gelenekselleşmiş bir durum olduğunu ortaya koymakta
ve elde edilen 5.5.1998 tarihinden sonrasına ait belgelerle birlikte bütünün
parçalarını oluşturmaktadır.

H.4.1.3. Teşebbüs Birliği Kararı ve Tavsiye Fiyat

Savunmalarda, Dernek tarafından organize edilen toplantılarda alınan fiyata
ilişkin kararların bağlayıcı olmayan teşebbüs birliği kararı niteliğinde olduğu, 1200
Dernek tavsiye kararı almış olsa bile hiçbir üyenin buna uymadığı, tavsiye
kararlarına üyelerce uyulduğu takdirde ancak rekabeti bozucu işletme birliği
kararı olarak yasaklanabileceği ileri sürülmüştür.

Alınan kararlar, Dernek’in karar organı tarafından alınmış ve Dernek
tarafından üyelere ve üçüncü kişilere duyurulmuş teşebbüs birliği kararı
niteliğinde değildir. Dernek üyelerinin ya da ilgili teşebbüslerin bir araya
gelmesiyle alınan ve müştereken uygulanması amaçlanan kararlardır.
Rekabeti kısıtlama amacı güden veya bu yönde etkisi olan, rakipler arasında
koordinasyonu sağlayan her türlü eylem, işlem ve anlaşma (ve doğal olarak, 1210
adı tavsiye olsun ya da olmasın, fiyat belirleme anlaşmaları) 4054 sayılı
Kanun’a aykırı ve yasaktır.

H.4.1.4. Liste ve Faturalarda Farklı Fiyatların Görülmesi

Savunmalarda, liste ve faturalarda farklı fiyatların oluştuğu, listelerden her
firmanın fiyatlarının birbirinden farklı olduğunun görülebileceği, dolayısıyla
Dernek tarafından düzenlenen toplantılardan belirlenen fiyatların
uygulanmadığı, tek fiyatın oluşmadığı iddia edilmektedir.
1220
Liste ve fatura fiyatlarının neden farklılaştığı “Fiili Tespit” bölümünde
açıklanmıştır. Soruşturma çerçevesinde iddia edilen “çerçeve anlaşma”nın
kapsamı; tek fiyat belirlenmesi değil, rakiplerin kendi aralarındaki rekabeti
kısıtlama ya da yok etme amacıyla ortalama ayda bir kez bir araya gelerek,
05-85/1181-335
27
yeni dönem fiyat esaslarını belirlemeleri ve yeni fiyatları ilan edecekleri
tarihleri kararlaştırmalarıdır. Nitekim elde edilen belgelerden toplantılarda
taban fiyat belirlendiği (Belge 10, 12, 18); MDF, ince milim veya melaminli
fiyatlarının bu fiyatın altına düşülmemek üzere tespit edilmesine karar verildiği
(Belge 10) anlaşılmaktadır. Farklı pazar gücüne sahip firmaların tek fiyattan
satış yapmaları beklenmemektedir. Fiyat tespitinden anlaşılması gereken, tek 1230
fiyat olması değil, uygulanacak olan fiyatlar üzerinde mutabık kalınmasıdır.
Nitekim, bazı belgelerde firmaların pazara yakınlığına göre nakliye maliyetleri
de dikkate alınarak fiyat belirlendiği görülmektedir. Dolayısıyla firmaların
fiyatlarının gerek liste bazında, gerek fatura bazında bir ölçüde farklılaşması
rekabet ihlalini ortadan kaldırmamaktadır.

Firmaların toplantılarda tartışılan konuları ve üzerinde mutabakat sağlandığı
söylenen fiyata ilişkin bilgileri kendi satış fiyatlarını ya da politikalarını
belirlerken göz önünde bulundurmadıklarını düşünmek mümkün değildir. Bu
çerçevede teşebbüslerin uyguladıkları fiyatların birbirlerinin fiyatlarından ve 1240
toplantılarda konuşulan fiyatlardan tamamen farklı olması durumunda bile
soruşturma konusu anlaşma düzeninin piyasada herhangi bir etki otaya
çıkarmadığı ileri sürülemeyecektir. Ayrıca soruşturma konusu toplantıların
piyasada hiçbir etki ortaya çıkarmadıkları ve bu toplantılarda üzerinde
uzlaşılan kararlara teşebbüslerin hiçbir şekilde uymadıkları varsayılsa bile
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin teşebbüsler arası anlaşmaları hem amaç
hem de etki yönünden yasakladığı dikkate alınmalıdır.

Uzun bir süre boyunca, bazı teşebbüslerin kartelde daha aktif olmaları,
bazılarının ara sıra ayrılıp sonradan tekrar girmeleri, bazılarının toplantılara 1250
genellikle katılmaları, bazılarının ise ortak anlaşmaya bağlı kalmak için olmasa
bile toplantılardan haberdar olmaları, teşebbüslerin birbirleri ile tamamen
uyumlu olduğunun çok seyrek de olsa görülmesi ile karakterize edilebilecek
bu tür özellikli kartel vakalarında, üyelerin her toplantıya aksatmadan katılıp
katılmadıklarına bakılmaksızın bütün üyelerin sorumlu olduğu “tek bir çerçeve
anlaşma” kavramı ve tek ihlal (anlaşma ve/veya uyumlu eylem) yaklaşımı
benimsenmektedir. Tek bir anlaşma sonucuna varıldıktan sonra teşebbüslerin
bazılarının her toplantıya katılmaması ve karar alma sürecine her bakımdan
katılmamasına rağmen, tek bütün anlaşmaya dahil olmaları rekabet ihlali
bakımından yeterlidir. Ayrıca bazı kartel üyelerinin tek bir çerçeve anlaşma 1260
için bazı çekinceler koyması ya da rakiplerini aldatmak için anlaşmaya dahil
olmaları gibi iddialar, anlaşmanın tarafı olmadıkları şeklinde
değerlendirilmemektedir. Teşebbüs, katıldığı toplantı ya da toplantılarda
alınan kararlara karşı olduğunu alenen belirtmediği sürece, teşebbüsün
toplantılarda alınan rekabeti ihlali niteliğindeki kararlara uymaması, teşebbüsü
kartel anlaşmasına dahil olmanın bütün yükümlülüğünden kurtarmamaktadır.

H.4.1.5. Rekabet İhlallerinin Amaç ve Etki Bakımından Değerlendirilmesi

Savunmalarda; rakiplerin niyet ve düşüncelerini sezmek amacıyla bir araya 1270
geldikleri, rekabet ihlali amacı güdülmediği, ayrıca 4054 sayılı Kanun’un 16.
maddesinin ikinci fıkrasında yazılı olan para cezasının uygulanması için
anlaşmanın fiilen uygulanması gerektiği, ancak Soruşturma Raporu’nda fiili
durumun tespit edilmediği ileri sürülmüştür.
05-85/1181-335
28

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan
anlaşmalar,…”ın hukuka aykırı ve yasak olduğu belirtilmiştir. Kanun'da
rekabeti kısıtlayıcı “amaçlı” veya “etkili” uygulamalar bir ayrıma tabi 1280
tutulmamaktadır. Tespit edilen belgelerden de anlaşıldığı üzere, teşebbüslerin
rekabeti engelleyici amaçla hareket ettiği açıktır. Anlaşmanın uygulanması
sonucunda rekabeti kısıtlama etkisinin gerçekleşmesi, ağırlaştırıcı unsurdur.

H.4.1.6. Bölgesel Toplantılar

Savunmalarda bölgesel toplantıların rekabet ihlali amacı taşımadığı ve
sektörel bazda bölgesel toplantılar yapılmasının 4054 sayılı Kanun tarafından
yasaklanmadığı; ayrıca bölgesel toplantıların bir amacının da odun tahsisine
ilişkin sorunları görüşmek olduğu ve bu toplantıların sonucundan da Dernek 1290
Başkanı’nın haberdar edilmesinin gerekli olduğu ifade edilmiştir.

Elde edilen belgelerde bölgesel toplantıların nedeni “sektörel bazdaki talepte
azalma, kapasite ve üretim fazlalığı sorunlarının çözülmesi ve oto kontrol
sistemini kurulması” olarak gösterilmiş (Belge 26), “fiyat kargaşasını önlemek
için” bölgesel toplantı yapıldığı (Belge 5) belirtilmiştir.

H.4.1.7. Toplantılarda Fiyat Konuşulması

Savunmalarda toplantılarda fiyata ilişkin meselelerin konuşulduğu kabul 1300
edilmiş, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin fiyatların konuşulmasını değil
tespitini yasakladığı iddia edilmiştir.

Rekabet hukukunda özellikle rakipler arasında bilgi değişiminin belli sınırları
bulunmaktadır. Aynı pazarda faaliyette bulunan şirketler arasındaki bilgi
değişimine belirli kurallar çerçevesinde izin verilebilmektedir. Bilgi değişimi, bir
yandan etkinliği arttırabilirken, öte yandan bu sınır aşıldığı takdirde piyasadaki
rekabetin kısıtlanmasına olanak sağlamaktadır. Rakip teşebbüslerin,
fiyatlarına, maliyetlerine, satışlarına, üretim miktarlarına, kapasite
kullanımlarına, teklif şartnamelerine, stoklarına, ticari sırlarına ilişkin bilgi 1310
alışverişinde bulunmaları, bu bilgilerin firmaların rekabetçi stratejileriyle
doğrudan ilgili olmaları nedeniyle, öğrenilmeleri durumunda teşebbüslerin
birbirlerinin pazar davranışlarını önceden tahmin etmelerine yardımcı olmakta
ve rekabetçi davranışlarını koordine etmelerine olanak vermektedir.

Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin rekabet stratejilerinin “en önemli
değişkeni ve aracı” niteliğinde olan fiyatlara ilişkin bilgi alışverişinde
bulunmaları rekabeti kısıtlayıcı niteliktedir. Diğer yandan yerinde incelemeler
sonucunda elde edilen belgelerden, teşebbüslerin yaptıkları düzenli
toplantılarda fiyatları konuşmanın ve bilgi alışverişinde bulunmanın da ötesine 1320
geçerek baz fiyatları tespit ettikleri ve fiyatlara ilişkin bilgi alışverişini bu ihlali
kolaylaştırmak ve ihlalin zeminini hazırlamak amacıyla kullandıkları
anlaşılmaktadır.

05-85/1181-335
29
H.4.2. Teşebbüslere Özgü Savunmalar ve Değerlendirmeleri

H.4.2.1. Çamsan

Savunmada kamu kaynaklarından sağlanacak oduna ilişkin tahsis taleplerinin
10 yıldır Dernek’e bildiriliyor oluşu dolayısıyla toplantılara katıldıklarını, 1330
amaçlarının tahsisten faydalanabilmek olduğunu belirten Çamsan, toplantılara
şirketin alt düzey yöneticilerinin süreklilik arz etmeden katıldığını, temsilcilerin
fiyat ortaklığı sağlayacak diyaloglara girmediğini, genelde dinleyici olarak
iştirak ettiklerini ifade etmiştir. İhlallere ilişkin olarak;

-Raporda yer alan “MDF üreticileri tarafından MDF fiyatının belirlenmesine
ilişkin olarak ise, tespit edilebilen ilk toplantı 27.04.1999 tarihlidir.” ibaresine
göre 64 numaralı ve önceki belgelerin Çamsan ile ilgili olmayıp, Raporda
değerlendirme yapılmadığı, 27.4.1999 tarihinden önce MDF üreticileri
açısından herhangi bir ihlalin olmadığının Raporda açıkça belirtildiği, 1340

-Yalnızca MDF üreticilerinin bir araya geldiği toplantılarda alınan kararlara
Çamsan'ın uymadığı, savunma ekinde sunulan fatura örneklerinin bu durumu
desteklediği, belgelerden de Çamsan'ın mutabakata uymamasından şikayet
edildiğinin anlaşıldığı,

-Raporun 221. sayfasında MDF üreticilerinin “Önaraştırma ve soruşturma
döneminde elde edilen belgelerden, MDF üreticilerinin 27.4.1999, 25.5.1999,
7.6.1999 ve 14.9.1999 tarihlerinde toplanarak MDF satış fiyatını belirledikleri
anlaşılmaktadır.” ifadesinden ihlalin 1999 yılıyla sınırlı olduğu sonucunun 1350
çıktığı ve sürenin fevkalade kısa olduğu,

-Soruşturmanın tebliğinden itibaren hiçbir toplantıya iştirak edilmediği ve hiçbir
karara katılınmadığı,

-Sonuç bölümünde ise, anlaşmaları uygulamaması ve ihlalin kısa süreli
olması, sadece MDF pazarında yer alması, Soruşturma Heyeti ile işbirliği
içinde olması, Raporun tebliğinden itibaren Kanun’u ihlal etmemesi gibi
nedenlerle en alt seviyeden ceza tayin edilmesi ya da cezanın indirilmesinin
talep edildiği 1360

ifade edilmiştir.

Öncelikle Soruşturma Raporu’nun 5 numaralı bölümünde yonga levha ve
MDF fiyatının belirlenmesine yönelik eylemlere ilişkin belgelerin ayrı ayrı
yazılmasının, MDF üreticilerinin Dernek tarafından organize edilen toplantılar
dışında da bir araya gelmelerinden kaynaklandığı belirtilmelidir. Savunmada
ifade edildiği gibi, Raporda 27.4.1999’dan önce MDF üreticileri açısından
herhangi bir ihlal olup olmadığı tespit edilmemiştir. Tespit edilen, bu 4
toplantının sadece MDF üreticilerinin kendi aralarında yaptıkları toplantılar 1370
olduğudur. Bunların dışında da MDF üreticileri Dernek tarafından düzenlenen
toplantılara katılmaya ve ihlalin içinde yer almaya devam etmiştir. Nitekim
Belge 63, bizzat Çamsan Pazarlama Müdürünün katıldığı Dernek
toplantısında karar verilen yonga levha fiyatlarının rapor edilmesine ilişkindir.
05-85/1181-335
30
Belge 10’daki toplantı özet raporunda ise, “MDF ile yonga levha fiyatları
arasında makul ve tutarlı bir ilişki olması gerektiği” ifade edilmiş, “normal ve
ince levha fiyatlarıyla MDF fiyatlarının bu baz taban fiyatları dikkate alınarak,
firmalar arasında kurulacak diyalog ve bölgesel bazda yapılacak toplantılarla
tespit edilmesinin tavsiyeye şayan olduğu” vurgulanmıştır. Bu iki belge, MDF
üreticilerinin Dernek ile bağının sadece tahsisler konusunda olmadığını 1380
göstermektedir.

Ayrıca Dernek tarafından düzenlenen toplantıda alınan “Dernek’in
koordinatörlüğünde MDF’cilerin toplanması” kararına (Belge 37) uyularak,
27.4.1999 tarihinde MDF’ciler bir araya gelmiş ve protokol imzalanmıştır
(Belge 65). 28.4.1999 tarihinde Dernek tarafından düzenlenen toplantıda, bu
toplantı hakkında SFC temsilcisi bilgi vermiştir (Belge 41).

Soruşturma Raporu’nda 64 ve önceki sayılı belgelerin Çamsan ile ilgili
herhangi bir değerlendirme içermediği ileri sürülmüştür. Raporun "Bulguların 1390
Değerlendirilmesi" bölümünde yonga levha fiyatının belirlenmesine yönelik
değerlendirme yapılırken, belgelerin sadece yonga levha üreticileriyle ilgili
olduğu ya da MDF üreticilerinin bu eylemde yer almadığı yönünde bir tespitte
bulunulmamıştır.

H.4.2.2. Kastamonu Entegre (Yongapan)

Kastamonu Entegre savunmasında;

-Belge 35’te fiyatların sadece öneri olarak sunulduğu ve tavsiye niteliğinde 1400
olduğu,

-Belge 63’te bahsi geçen toplantıya hiçbir Kastamonu Entegre çalışanının
katılmadığı,

-Hiçbir zaman gerçek mutabakata varılmamış olmasının kanıtlarının Raporda
yer aldığı, buna ilişkin Belge 28, 56 ve 58 gibi örneklerin bulunduğu

ifade edilmiştir.
1410
Belge 35’te toplantıya katılanların kararına sunulan iki öneri söz konusudur.
Anılan belgenin değerlendirilmesini içeren Tablo [18]’den6 de bu iki önerinin
tartışılıp ikinci önerinin kabul edildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle belgede
geçen öneri ifadesi tespit edilen fiyatların tavsiye niteliğinde olduğu anlamına
gelmemektedir.

Belge 63’te yer verilen toplantıya Kastamonu Entegre temsilcilerinin
katılmadığı ileri sürülmektedir. Ancak belgedeki, “Yongapan firmasının bayram
tatili sonrasında MDF ve MDFlam satışlarında $ kuruna %15 oranında zam
yapmayı düşündüklerini, ancak bayram sonrası MDF üreticileriyle bir 1420
toplantıya hazır olduklarını belirtmişlerdir.” ifadesi, Kastamonu Entegre
temsilcisinin toplantıya katıldığı görüşünü destekler niteliktedir.

6 Gerekçe ve Hukuki Dayanak bölümündeki tablo numaralandırılması verilmiştir.
05-85/1181-335
31

Belge 56 ile ilgili olarak yapılan savunmada eksik alıntılama söz konusudur.
Bu belgede fiyatların tatbik edilmediğinden bahisle, “acil olarak tatbiki
kararlaştırıldı” denilmektedir. Yine Belge 58’de müşterek fiyat uygulaması
üzerinde durulmaması, her zamankinden farklı durum arz ettiği için rapor
edilmiştir. Belge 28’de ise, hangi noktadan karar alamama noktasına gelindiği
önem taşımaktadır. Kullanılan ifade, daha önce müşterek karar alınabildiğini
göstermektedir. Ayrıca aynı belgede “şirketi tam olarak temsile yetkili, şirket 1430
adına karar verebilecek, sözü ve kararı şirketi bağlayabilecek” temsilcinin
toplantıya katılmasının istendiği görülmektedir.

H.4.2.3. Orma

Teşebbüs, savunmasında Soruşturma Raporu’nda yer verilen belgelerin tek
tek değerlendirmesini yapmıştır. Aşağıda H.4.1. numaralı bölümde
incelenmeyen konulara ilişkin belgelerin değerlendirilmesi sunulmuştur.

Belge 5: Savunmada bazı şirketlerin toplantı yaptıkları, fiyatların KDV dahil 1440
veya hariç olarak mı tespit edileceği üzerinde anlaşamadıkları, toplantının
Dernek toplantısı olmadığı ve Orma'nın katılmadığı ifade edilmiştir.

Belgede geçen ifadelerden toplantının Dernek tarafından, bir önceki
toplantıda alınan karar gereği organize edilen bölgesel bir toplantı olduğu,
aynı pazara ürün satan firmaların ortak hareket etmeye çalıştıkları
anlaşılmaktadır. Çerçeve anlaşma yaklaşımı çerçevesinde belgeler sadece
tek başına değerlendirilmemeli, bir bütün olarak incelenmelidir. Böylelikle
mutabakata varılamamasından şikayetlerin yer aldığı belgelerin, aynı
zamanda anlaşmanın delilini gösterir belgeler olduğu anlaşılacaktır. 1450

Belge 6: Savunmada, Dernek Genel Sekreterinin danışmanlık ve yol gösterme
hizmetinde bulunduğu, müşteri ilişkileri konusunda destek olduğu, metinde
belirli fiyat uygulanması yönünde telkin ve tavsiye olmadığı ileri sürülmüştür.

Söz konusu belgeden teşebbüslerin fiyatlarını beraberce arttırdıkları ve bu
durumdan şikayetçi olacak müşterilere birer yazı gönderilerek durumu
“anlayışla” karşılamalarının istenmesinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Belge 7: Savunmada, belgede geçen listelerin her firmanın kendi fiyat listesi 1460
olduğu, tüm üyelere bildirilmesinin neden fiyat anlaşmasının varlığına delil
teşkil ettiğinin anlaşılamadığı, anlaşma sağlanamamasının anlaşmanın
yokluğunu gösterdiği, ifade edilmektedir.

İlgili yazıda ortak fiyattan bahsedilmektedir ve yazının tüm firmalara
gönderilmesi, toplantılara kimlerin katıldığının değil, sonuçlarının önemli
olduğunu ve toplantıya katılsın katılmasın tüm üyelerin toplantılarla ilgili
olduğunu göstermektedir.

Belge 10, 11, 12, Tablo.[12] ve Tablo.[13]: Savunmada, Belge 11’de Orma'nın 1470
adının geçmediği, toplantıya 6 firmanın katıldığı, Tablo.[12]’de sadece 3
firmanın fiyatlarının olduğu, oysa ilgili pazarda 19 firma bulunduğu ve tabloda
05-85/1181-335
32
geçen fiyatın hangi ürünün fiyatı olduğunun belli olmadığı, Soruşturma
Heyeti’nin çok art niyetli bir tutumla aynı tarihte firmaların uygulamakta olduğu
fiyatları tabloya koymayarak sakladığı, fiili durumun Soruşturma Heyeti’nin
iddialarıyla çeliştiği, Orma fiyatının iki aylık vadeli fiyat olduğu fiyat listesinden
açıkça görülebildiği halde ve diğerlerininki peşin fiyat olduğu halde bu
durumun tabloda gösterilmediği ve bilerek saklandığı izleniminin oluştuğu,
Belge 12 ve Tablo.[13] ile ilgili olarak delillerin çarpıtıldığı, diğer firmalara ait
bilgilerin gizlendiği, Tablo.[13]’te 19 firmadan sadece 4 tanesine ait fiyat 1480
listeleri delil olarak sunularak, ilgili ürün pazarındaki rekabetin sadece
%20’sinin fotoğrafının gösterildiği iddia edilmektedir.

Daha önce ifade edildiği üzere, ihlalin varlığı için her firmanın her toplantıya
katılması beklenmemelidir. Tablolarda sadece 3 veya 4 firmanın fiyatlarının
olması sadece o firmaların fiyat listelerine ulaşılabilmesinden
kaynaklanmaktadır. Soruşturma Raporu’nda Tablo.[12]’de yer alan fiyatlar
belgelerde sık sık geçtiği üzere 18 mm 1.83x3.66 m çıplak yonga levhanın
fiyatıdır ve Belge 12’de geçen fiyatlara uygunluk göstermektedir. Sektöre
ilişkin yapılan incelemelerde bazı firmaların listelerinde yazan peşin 1490
kavramının iki ay vadeye kadar, hatta bazı dönemlerde daha da uzadığı
sektörde çalışan değişik kişilerce ifade edilmiştir. Piyasada aynı ürün için
listelerde farklı vadelerde dahi olsa aynı fiyatların bulunması, müşteriler
tarafından ürünün hangi fiyata yerleştiğinin göstergesi olarak algılanmaktadır.

Belge 17, 19, 25, 54: Savunmada liste fakslanmasının nedeni olarak faksın
alıcılarının müşteri olması gösterilmekte, yerinde inceleme sırasında alınan bir
belgede “fiyat listesi gönderdiğimiz müşteriler” ibaresinin yer aldığı, bu
belgenin Soruşturma Raporu’nda kullanılmayarak gizlendiği ifade
edilmektedir. 1500

Listedeki müşterilerin ne müşterisi olduğunun anlaşılamaması nedeniyle ilgili
belge kullanılmamıştır. Çünkü bilindiği üzere Orma, sanayi bıçağı da
satmaktadır. Fakslanan listeler organize edilen toplantılardan hemen önce
veya hemen sonra hazırlanıp, uygulama tarihinden, hatta ilan tarihinden önce
gönderilmiştir. Müşteri olan rakiplerin piyasadan pazarlama birimleri
vasıtasıyla Orma listelerini temin etmesi mümkündür. Ancak uygulama
tarihinden önce liste gönderilmesi fiyat konusunda bilgi alışverişinin
amaçlandığına işaret etmektedir.
1510
Belge 24: Savunmada belgeden rekabetin yoğunlaştığı ve kızıştığı sonucuna
ulaşılması gerektiği, belgede geçen ifadelerin üyeler arasında bir fiyat
anlaşmasının varlığının göstergesi olarak kullanılmasının mümkün olmadığı
belirtilmektedir.

Rekabetten şikayet edilmesi, fiyat tespitine yönelik çabaların istenen sonuca
ulaşmadığını ve bundan rahatsız olunduğunu göstermektedir. Her bir belgenin
bir anlaşma olduğu yönünde iddiada bulunulmadığı gibi, belgelerin bütün
olarak değerlendirilmesi sonucunda tablonun tamamı görülebilmektedir.
1520
Belge 26, toplantının yapıldığı tarih, katılımcılar, konuşulan konular
bakımından Devrektaş Genel Müdürü’nün notlarını doğrulamaktadır.
05-85/1181-335
33

Belge 27: Savunmada Devrektaş Genel Müdürü’nün notlarındaki bilgilerin
doğruluğunun başka delillerle teyit edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Belge 29: Savunmada yapılmamış toplantıların hiçbir şeyin delili olamayacağı
ifade edilmektedir.

Belgede, toplantıya katılanın karar alma konusunda yetkili olmaması 1530
nedeniyle toplantının yapılmadığından bahsedilmektedir. Toplantının
yapılamamış olması en azından bu tür toplantıların sürekli yapıldığını
göstermektedir. Bölgesel toplantıların amacının ise Belge 5’te belirtildiği üzere
fiyat kargaşasını önlemektir.

Belge 35, 36 ve Tablo.[19]: Savunmada iki katılımcının notlarının ve belgelerin
tamamının alıntılanmadığı, Soruşturma Raporu’nda verilmeye çalışılan
manzara ile belgelerde geçen ifadelerin farklı olduğu iddia edilmektedir. Fiyat
listelerine ilişkin olarak, fiyatların birbirini tutmadığı, birbirini tutuyormuş gibi
göstermenin delil çarpıtmak olduğu belirtilmiş ve diğer firmaların fiyat 1540
listelerinin kullanılmamasından yakınılmıştır. Ayrıca Devrektaş fiyatının nakit,
Orma fiyatının iki ay vadeli olduğu belirtilmiştir

Notlar dikkatle incelendiğinde, rakamların ve konuların birbirini teyit ettiği
görülmektedir. Soruşturma Raporu’nda yer verilen her bir belgenin ilgili
görülen kısımları alıntılanmış, ancak hemen ardından belgenin fotokopisine
yer verilerek tamamının görülmesi amaçlanmıştır. Bu da bilgilerin
saklanmadığını göstermektedir. Ayrıca daha önce de belirtildiği üzere, elde
edilebilen liste sayısının azlığı nedeniyle diğer teşebbüslerin fiyatlarına yer
vermek mümkün olmamıştır. Listelerdeki fiyatın Orma'nın 2 aylık Devrektaş'ın 1550
ise nakit fiyatı olduğu kabul edilmekte; ancak sektörde peşin kavramının iki ay
vadeye kadar, hatta bazı dönemlerde daha da uzadığı bilinmektedir.

Belge 39 ve 40: Savunmada Orma'nın bu yazıları almadığı ileri sürülmüş,
yazışmanın nedeni olarak Dekor'un rekabetçi fiyat uygulaması karşısında mal
satamayan Orma’nın çaresiz kalarak Dekor'dan fiyatlarını yükseltmesini
istediği gösterilmiştir.

Belge 39 gönderilmemiş olsaydı Belge 40’ın hazırlanmasının da bir anlamının
kalmayacağı açıktır. Ayrıca Belge 40’ın içeriğinden bu belgenin, Orma 1560
Murahhas Aza Yardımcısı’nın Belge 39’da verilen cevabı yeterli bulmaması
nedeniyle hazırlandığı anlaşılmaktadır. Üstelik yazıların alınmadığı ileri
sürülmesine rağmen, yazışmaların nedeni açıklanmıştır. Rekabet hukukunda
rakibin rekabetçi fiyatından rahatsızlık duyularak fiyatını yükseltmesi talebinde
bulunulması haklı kabul edilmemektedir.

Belge 50: Karar alındığı iddia edilen kısmın sadece belgenin 7. sayfasında
olduğu ileri sürülmüştür.

Notlar dikkatle incelendiğinde, gerek 7. sayfada, gerekse 9. sayfada rakamlar 1570
olduğu gibi, 9. sayfada karar alındığının belirtildiği görülecektir. 7. sayfada
“tatbiki olmuş olması lazım. 3-5 gün mal yollamayın. Bayramdan sonra bir tek
05-85/1181-335
34
bu liste uygulanacak.” ifadesi ile notların 9. sayfasında yer alan “karar alındı
15.740.000 b.b. 1.83 10.200.000 çıplak 1.83 listelerin gönderilmesi istendi”
kararı açıkça göstermekte, 7. sayfada “karar” kelimesinin kullanılmaması
kararın alınmadığı anlamına gelmemektedir. Ayrıca belgenin 2. sayfasında
geçen, ayda bir toplanılması Rekabet Kurulu’na Odalar Birliği tarafından
şikayet olursa “hep bir ağızdan cevap yazılacağı” ifadesi dikkat çekicidir.

Belge 61: Savunmada yazının sektörün Rekabet Kurulu’ndan ne kadar 1580
korktuğunu gösterdiği ifade edilmektedir.

Toplantı yapıldığı tarihte (24.1.2001) önaraştırma sürecinin devam etmesi
nedeniyle, ihlalin ortaya çıkmaması için dikkatli davranılması ve yazılı
kayıtların imha edilmesine karar verilmiştir. Bu itibarla, korku rekabet
kurallarını ihlal etmekten kaçınma değil, ihlalin açığa çıkmasını engelleme
amacından kaynaklanmaktadır.

Orma'nın pazardaki durumuna ilişkin yapılan savunmada, pazara sunulan
yonga levhanın Soruşturma Raporu’na göre 1.500.000 m³ olduğu belirtilmiş ve 1590
Orma'nın pazar payı üretim miktarının bu rakama bölünmesiyle
hesaplanmaya çalışılmıştır. Ancak Raporun 6. sayfası dikkatle incelendiğinde,
belirtilen miktarın yıllık “kurulu kapasite” olduğu anlaşılacaktır. Hesaplamanın
doğru olabilmesi için Orma'nın yıllık kurulu yonga levha üretimi kapasitesinin
(m3) alınması gerekmektedir. Savunmada yapıldığı gibi fiili üretim ile tüm
fabrikaların yıllık kurulu kapasitesi karşılaştırıldığında, pazar payı yanlış
hesaplanmış olacaktır.

Müşterinin satın alma davranışlarına ilişkin savunmada sayılan faktörler
önemlidir ve uygulamaların takibinin listelerden yapılamayacağını 1600
doğrulamaktadır. Listelerin yayımı piyasanın yeni fiyata geçmesini sağlamak
bakımından önemli olduğu için fiyat tespitinde uygulama tarihleri de
belirlenmektedir.

Fiyat belirleme iddiasının sadece 18 mm 1.83x3.66 m için olduğu ileri
sürülmüştür, oysa Belge 10’da fiyat tespitinde bir ürünün baz alındığı, diğer
ürünlerin ve ebatların buna göre ayarlanması gerektiği ifade edilmektedir.

H.4.2.4. Dernek, Dekor, Düzsan, Masstaş ve Yontaş
1610
Dernek ve ilgili teşebbüslerin esas bakımından savunmalarına ve bunların
değerlendirilmesine "Savunmalardaki Benzer İtirazlar ve Değerlendirilmesi"
bölümünde yer verilmiştir. Usul bakımından ise Dernek ve ilgili teşebbüsler
tarafından;

-Yetkisiz görevlilerin yerinde incelemede bulunduğu, uzman yardımcılarının
yerinde inceleme yapamayacağı,

-Kanun’un emrettiği yasal sürelere uyulmadığı, Önaraştırma Raporu’nun
zamanında hazırlanmadığı ve hazırlanan raporun Kurul’da süresi içinde 1620
görüşülmediği, soruşturmanın süresi içinde tamamlanmadığı,

05-85/1181-335
35
-Soruşturma Heyeti’nin, teşebbüslerin kendilerini temsil eden kişiye karıştığı
ya da savunma hakları konusunda öneriler geliştirdiği, teşebbüslere temsilci
önerdiği, bu durumun çıkar yollu ilişkileri çağrıştırdığı,

-Soruşturma Raporu’nda uygunsuz bir yazım dili kullanıldığı, vergisini düzenli
ödediği sabit savunulan teşebbüsleri vergi kaçakçılığı ile suçlar ifadeler
kullanıldığı,
1630
-Soruşturma Raporu’nun 217. sayfasında geçen “Bir başka deyişle, 63
numaralı belge hem yapılan eylemi, hem de bunun ne kadar fütursuzca
yapıldığını ortaya koyması bakımından bu soruşturmanın en önemli
belgelerinden biridir.” ifadesinin kullanılmasının eşi benzeri görülmemiş bir
hayasızlık olduğu,

-Soruşturma Heyeti’nin, suçun şahsiliği prensibini unutarak, teşebbüslerce tek
tek savunma yapılmasına rağmen, tüm teşebbüsleri Soruşturma Raporu’nda
tek bir teşebbüs olarak mütalaa ettiği, eski belgelere verilen cevaplarla
ilgilenmediği, 1640

-Soruşturma Raporu’nun 222. sayfasında geçen “Rekabet Kurumu’na bir
ağızdan cevap vermek gibi kanuna aykırı biçimde bilgi saklama niteliğinde
eylemleri göze alan teşebbüslerin kurdukları karteli bildirmelerini beklemenin
anlamlı ve hakça olmayacağı gerçeği karşısında…” ifadesinin Soruşturma
Heyeti’nin yanlı davrandığının açık kanıtı olduğu, bu ifadelerin peşin pazarlıklı
bir davranış içerisinde bulunulduğunu gösterdiği,

-Soruşturma Heyeti’ne bir ağızdan cevap verilmediği, savunmaların
münferiden yapıldığı, Soruşturma Heyeti’nin rekabet ihlalini tespit etmekten 1650
ziyade, “teşebbüslere nasıl ceza uygularım” gibi bir zihniyete sahip olduğu

ifade edilmektedir.

Savunmada usul bakımından ortaya konan itirazlar varit görülmemiştir.
Soruşturma; Kanun’un emrettiği usulde ve tarafsız yürütülmüştür.

H.4.2.5. SFC

SFC'nin savunmasında; 1660

-SFC'nin satışlarının ağırlıklı bölümünün lif levha ürünlerinden oluştuğu, yonga
levha üretim ve satış oranının düşük olduğu, SFC'nin esas olarak iddialara
dayanak teşkil eden 18 mm’lik yonga levhadan farklı ebatlarda üretim
yaptıkları belirtilmiştir. Ayrıca SFC'nin nadir olarak katıldığı toplantıların
yalnızca odun tahsisi gibi hayati meseleler ile ilgili olduğu, toplantılarda fiyat
görüşülmüş olsa bile SFC’nin ürünlerinin diğer üreticilerden farklı olduğu,
SFC'nin satış politikası ve pazarının farklı olduğu,

-SFC’nin 15 belgede adı geçtiği, bunların ise çoğunluğunun İstanbul bölgesel 1670
toplantılarına ilişkin olduğu, İstanbul pazarının ise SFC için tali pazar olduğu
ve cirosunun sadece %15’inin İstanbul’da gerçekleştiği,
05-85/1181-335
36

-SFC'nin Dernek’in en devamsız üyesi olduğu, toplantılara sadece genel
sektör sorunlarını görüşmek üzere katıldığı, MDF’ye ilişkin yapılıp yapılmadığı
belli olmayan mutabakatları etkin biçimde fiyat rekabeti sağlamak için bir fırsat
olarak değerlendirdiği, söz konusu mutabakatlara aykırı davrandığının rakip
firmalarca kabul edildiği, ekte sunulan fatura ve liste örneklerinin fiyata ilişkin
anlaşmalara uyulmadığını gösterdiği, iddiaya konu mutabakat arayışlarına
katılınmasının amacının rakibi yanıltıcı manevra olduğu 1680

ifade edilmiştir.

Belgelerden görüldüğü üzere toplantılarda genellikle 18 mm 1.83x3.66 m
yonga levha fiyatı belirlenmektedir. Ancak Belge 10’da aynen “Normal ve ince
levha fiyatları ile MDF fiyatlarının bu baz taban fiyatları7 dikkate alınarak,
firmalar arasında kurulacak diyalog ve bölgesel bazda yapılacak toplantılarla
tespit edilmesinin tavsiyeye şayan olduğu” ifadesiyle MDF ve farklı ebattaki
levhaların fiyatlarının yonga levha fiyatları dikkate alınarak belirlenmesi
istenmektedir. Diğer yandan çoğunlukla lif levha üretimi yaptığını belirten 1690
SFC’nin yetkililerinin de katılmış oldukları ve sadece MDF fiyatlarına ilişkin
kararların alındığı 1999 yılında yapılmış MDF üreticilerinin bir araya gelmiş
oldukları 4 ayrı toplantı bulunmaktadır.

Savunmada iddia edildiği gibi SFC bölgesel toplantılarda İstanbul grubunda
yer almamakta, elde edilebilen belgeden görüldüğü üzere Ankara ve Orta
Anadolu grubunda yer almaktadır (Belge 8). Aslında bu durum savunmada da
satışların %70 seviyesine yakın büyük bölümünün Ankara-Konya’ya
gerçekleştirildiği ifadesiyle desteklenmektedir.
1700
Soruşturma Heyeti’nin tespit edebildiği 1999 yılında gerçekleştirilen ve
MDF’ye ilişkin 4 ayrı toplantıya SFC de katılmıştır. Bu toplantılarda gayet açık
bir şekilde MDF’ye ilişkin fiyat tespiti yapılmıştır.

I. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK

Önaraştırma ve soruşturma döneminde elde edilen bilgi ve belgelerin ışığında;
yonga levha ve/veya MDF üreticilerinin uzun yıllardır Dernek tarafından
organize edilen toplantılarda ve/veya kendi aralarında bir araya gelerek,
özellikle yonga levha için fiyat, deklare ve uygulama tarihlerini belirledikleri, 1710
son yıllarda ise buna ilaveten MDF üreticilerinin de kendi aralarında bir araya
gelerek MDF fiyatını belirledikleri ve bu toplantıların sonuçlarından Dernek’i
haberdar ettikleri tespit edilmiştir. Teşebbüslere ait fiyat listeleri
incelendiğinde, toplantılarda alınan fiyata ilişkin kararlara zaman zaman
uyulduğu ancak ekonomik konjonktür veya teşebbüse özgü ekonomik
koşullara bağlı olarak bazı teşebbüslerin bu kararlara uymadığı dönemler de
olduğu gözlenmektedir. Ancak bu, yonga levha ve MDF piyasalarında faaliyet
gösteren teşebbüslerin çoğu zaman toplantılarda fiyat listelerini birlikte tespit
edip birlikte açıklayarak rekabetten zarar görmemek amacıyla hareket ettikleri
gerçeğini değiştirmemektedir. 1720

7 Yonga levha fiyatlarının kastedildiği düşünülmektedir.
05-85/1181-335
37

6.9.2002 tarih, 02-53/685-278 sayılı Kurul Kararı’nda Dernek ve Köykobir’’e
ceza verilmesine gerek olmadığına hükmedilmiştir. İlgili Karar’ın Dernek ve
Köykobir’e yönelik kısmının Danıştay 13. Dairesi’nde açılan ilgili davalarda,
dava konusu yapılmadığından kesinleşmesi nedeniyle, Dernek ve Köykobir’e
ilişkin karar yeniden değerlendirilmemiştir.

I.1. Alınan Kararların Uygulanması

I.1.1.Yonga Levha Fiyatının Tespitine İlişkin Yapılan Toplantılar 1730

Yukarıda da belirtildiği gibi 8 yıllık süre içerisinde düzenli olarak yapılan
toplantılarda, alınan kararlara teşebbüslerin zaman zaman uydukları, ancak
ekonomik konjonktür veya teşebbüse özgü ekonomik koşullara bağlı olarak
bazı teşebbüslerin bu kararlara uymadığı dönemlerin de bulunduğu
görülmüştür. Bu çerçevede yapılan değerlendirmelere aşağıda yer
verilmektedir.

-3.6.1997 tarihinde Orta Anadolu pazarına mal arz eden firmaların Düzce'de
toplandıkları ve "kesin bir şekilde uyulmak kaydıyla" yonga levha fiyatlarını 1740
tespit etmiş oldukları yapılan incelemelerde ortaya çıkmıştır: Buna göre;
“…210x 280 18 mm Baz Fiyat 2.000.000.- TL Peşin, 210x280 18 mm Baz
Fiyat 2.400.000.- 60 gün vade, 366x183 18 mm Baz Fiyat 2.330.000.- Peşin,
366x183 18 mm Baz Fiyat 2.750.000.-60 gün vade. Uygulamaya azami 15
gün ek süre ilave edilecektir. d)Uygulama 09/06/1997 tarihinde
başlayacaktır..”.

Toplantıya iştirak eden Yongapan eski Genel Müdürü, Düzsan Yönetim Kurulu
Başkanı, Devrektaş Murahhas Azası, Köykobir eski Genel Müdür Yardımcısı,
Masstaş Yönetim Kurulu Başkanı ve Yontaş Yönetim Kurulu Başkanı anılan 1750
anlaşmayı imzalamıştır. Söz konusu tarih itibariyle teşebbüslerin fiyatlarına
Tablo.12’de yer verilmiştir:

Tablo:12 İlgili Belgeye İlişkin Fiyat Listeleri
Firma Deklare Tarihi Uygulama Tarihi Çıplak Fiyatı
Toplantı Kararı
(28.5.1997) 1.6.1997 9.6.1997 2.750.000
ORMA 5.6.1997 9.6.1997 2.750.000
DEVREKTAŞ - 9.6.1997 2.750.000
DÜZSAN 2.6.1997 9.6.1997 2.750.000


- 25.6.1997 tarihli toplantıda 1.7.1997 tarihinde deklare edilmek ve 14.7.1997
tarihinde uygulanmak üzere, çıplak yonga fiyatı 3.000.000+KDV, B/B fiyatı
4.450.000+KDV ve D/D fiyatı 4.700.000+KDV olarak belirlenmiş, İstanbul için
fiyatlara 75.000 TL ilave yapılması kararlaştırılmıştır. Kararın fiyat listelerine 1760
yansıması Tablo 13’te görülmektedir.




05-85/1181-335
38

Tablo:13 İlgili Belgeye İlişkin Fiyat Listeleri
Firma Deklare Tarihi
Uygulama
Tarihi Çıplak Fiyatı B/B Fiyatı D/D Fiyatı
Toplantı
Kararı 1.7.1997 14.7.1997 3.000.000 4.450.000 4.700.000
ORMA 1.7.1997 15.7.1997 3.000.000 - -
ORMA 20.6.1997 8.7.1997 - 4.450.000 4.880.000
YONGAPAN 1.7.1997 14.7.1997 3.000.000 4.450.000 4.700.000
DEVREKTAŞ - 14.7.1997 3.000.000 - -
DÜZSAN 1.7.1997 15.7.1997 3.000.000 - -


- Başka bir fiyat birlikteliği, Orma, Devrektaş ve Yongapan’ın uygulama tarihi 1770
15.8.1997 olan listeleri incelendiğinde de görülmektedir:

Tablo:14 İlgili Belgeye İlişkin Fiyat Listeleri
Firma Deklare Tarihi Uygulama Tarihi Çıplak Fiyatı
ORMA 4.8.1997 15.8.1997 3.300.000
DEVREKTAŞ - 15.8.1997 3.300.000
YONGAPAN 4.8.1997 15.8.1997 3.300.000

-Yine ilgili teşebbüslerce 16.9.1997 tarihinde Isparta'da yapılan toplantı
sonucunda; “… çıplak levhanın fiyatı 3.700.000 artı KDV, Melaminli B/B’nin
fiyatı 5.500.000 artı KDV, Melaminli D/D 5.750.000 artı KDV fiyatın
uygulanmasının tavsiyeye şayan olduğu, deklerenin 30/9/1997 tarihinde
yapılıp uygulamaya 10 ekimde başlanılması uygun mütalaa edildi..." kararına
varılmıştır. 1780


Tablo:15 İlgili Belgeye İlişkin Fiyat Listeleri
Firma Deklare Tarihi
Uygulama
Tarihi Çıplak Fiyatı B/B Fiyatı D/D Fiyatı
Toplantı Kararı
(16.9.1997) 30.9.1997 10.10.1997 3.700.000 5.500.000 5.750.000
ORMA 30.9.1997 16.10.1997 3.700.000 - -
ORMA 16.9.1997 23.9.1997 - 5.500.000 6.000.000
DEVREKTAŞ - 10.10.1997 3.700.000 - -
DÜZSAN 6.10.1997 15.10.1997 3.700.000 - -


-22.10.1997 tarihinde İstanbul'da yapılan toplantının özet raporunda; ise “…1
Kasımda deklere, 10 kasımda uygulanmak üzere standard çıplak 4.000.000
artı KDV, Melaminli B/B 6.000.000 artı KDV, D/D 6.600.000 artı KDV (taban)
fiyatlar tavsiye” edildiği ifade edilmiştir.
1790
Tablo:16 İlgili Belgeye İlişkin Fiyat Listeleri Tablosu
Firma Deklare Tarihi
Uygulama
Tarihi Çıplak B/B D/D
Toplantı Kararı 1.11.1997 10.11.1997 4.000.000 6.000.000 6.600.000
ORMA 1.11.1997 7.11.1997 4.000.000 - -
ORMA 10.10.1997 7.11.1997 - 6.050.000 6.700.000
DEVREKTAŞ - 10.11.1997 4.000.000 - -

05-85/1181-335
39
-Diğer yandan 1998 yılının Temmuz ayına ait fiyat listeleri incelendiğinde
teşebbüslerin uygulama tarihi ve fiyat konusunda beraber hareket ettiğine
ilişkin verilere Tablo.17’de yer verilmiştir.

Tablo:17 Firmaların Temmuz 1998 Fiyat Listeleri Tablosu
Firma Deklare Tarihi Uygulama Tarihi Çıplak Fiyatı B/B Fiyatı D/D Fiyatı
ORMA 10.6.1998 1.7.1998 5.500.000 - -
ORMA 8.6.1998 18.6.1998 - 9.000.000 9.900.000
DEVREKTAŞ - 10.7.1998 5.500.000 - -
MASSTAŞ - 1.7.1998 - 8.750.000 9.900.000

-Yine elde edilebilen Ocak 1999 tarihli fiyat listeleri incelendiğinde tıpkı
yukarıdaki tabloda olduğu gibi firmaların uygulama tarihi ve fiyat konusunda 1800
beraber hareket ettiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Tablo:18 Firmaların Ocak 1999 Fiyat Listeleri Tablosu
Firma Deklare Tarihi Uygulama Tarihi Çıplak Fiyatı
ORMA 15.12.1998 4.1.1999 6.250.000
DEVREKTAŞ - 1.1.1999 6.250.000
DEKOR 10.12.1998 25.12.1998 6.000.000

-Divapan Yönetim Kurulu Üyesi’nin 3.3.1999 tarihli toplantıya ilişkin
notlarından söz konusu toplantıda ürün fiyatlarının konuşulduğu
anlaşılmaktadır. Buna göre “…10 Mart’ta herkes, 15 Mart’ta Yongapan listeleri
deklare edecek. Öneri 1 Sunta (çıplak) 6.250.000, B/B 10.000.000, D/D
11.000.000, Öneri 2 Sunta (çıplak) 7.000.000, B/B 11.000.000, D/D
12.000.000…” fiyatları toplantıda tespit edilmiş olup alınan karar çerçevesinde 1810
teşebbüslerin uygulamış oldukları fiyatlar Tablo.19’da karşılaştırılmıştır.

Tablo:19 İlgili Belgeye İlişkin Fiyat Listeleri Tablosu
Firma Deklare Tarihi
Uygulama
Tarihi
Çıplak
Fiyatı B/Bfiyatı D/D Fiyatı
Toplantı Kararı
(3.3.1999) 10.3.1999 - 7.000.000 11.000.000 12.000.000
ORMA 1.4.1999 5.4.1999 7.000.000 - -
DEVREKTAŞ - 1.4.1999 7.000.000 - -
DEKOR 1.4.1999 9.4.1999 7.000.000 11.000.000 12.000.000

-Divapan Yönetim Kurulu Üyesi’nin ajandasında, 2.10.1999 tarihli Isparta
toplantısında fiyata ilişkin kararlar “…Çıplak 9 000 000 vade 60 gün, B/B 14
000 000 vade 60 gün, vadeden geri dönüş aylık %7, deklare tarihi 8.10.1999,
tatbik tarihi 15.10’dan 20.10’a kadar…”. şeklindedir. Buna ilişkin olarak
aşağıdaki tablo incelendiğinde toplantıda alınan kararlara Orma ve Devrektaş
tarafından uyulduğu görülmektedir. 1820

Tablo:20 İlgili Belgeye İlişkin Fiyat Listeleri Tablosu
Firma Deklare Tarihi
Uygulama
Tarihi Çıplak B/B D/D
Toplantı Kararı
(2.10.1999) 8.10.1999 15-20.10.1999 9.000.000 14.000.000 -
ORMA 8.10.1999 22.10.1999 9.000.000 14.000.000 15.000.000
DEVREKTAŞ - 1.11.1999 8.900.000 - -

05-85/1181-335
40
-22.5.2000 tarihli toplantıya katılan Divapan Yönetim Kurulu Üyesi'nin
ajandasındaki notlar da, toplantıda firmaların satış fiyatı ve koşullarını
görüşerek, 10 Haziran 2000 tarihinde uygulanacak olan çıplak yonga levha ve
melaminli levha satış fiyat ve vade koşullarının belirlendiğini teyit etmektedir.
Ayrıca yine Orma İstihsal Müdürü tarafından Murahhas Aza Yardımcısı'na
sunulan 23.5.2000 tarihli yazıda; 22.5.2000 tarihinde Dernek tarafından
organize edilen toplantı hakkında bilgi verilmiştir. Yazıda, toplantıda 1.83 x 1830
3.66 x 18 mm levha için belirlenen fiyat ve vade koşulları, deklarasyon ve
uygulama tarihi ve geri dönüş oranları hususunda karar alındığı, firmaların
durumdan memnun olduğu, satışların iyi olduğunu bildirdiği belirtilmiştir. İlgili
tarih itibariyle teşebbüslerin fiyatları karşılaştırıldığında Tablo.21 ortaya
çıkmaktadır.

Tablo:21 İlgili Belgeye İlişkin Fiyat Listeleri Tablosu
Firma Deklare Tarihi
Uygulama
Tarihi Çıplak B/B D/D
Toplantı Kararı Hemen (22.5.2000) 10.6.2000
11.000.000
(2 ay)
10.200.000
(Peşin)
16.700.000
(2 ay)
15.500.000
(Peşin)
18.250.000
(2 ay)
17.000.000
(Peşin)
ORMA 20.5.2000 10.6.2000 11.000.000 16.700.000 18.250.000
DEVREKTAŞ - 10.6.2000 10.200.000 - -
DEKOR 20.6.2000 30.6.2000 10.750.000 16.250.000 17.500.000
YONGAPAN8 1.6.2000 1.6.2000 10.500.000 15.500.000 16.800.000

Önaraştırma ve Soruşturma döneminde elde edilen ve yukarıda da yer verilen
belgelerin değerlendirilmesi sonucunda, teşebbüslerin Dernek tarafından 1840
organize edilen toplantılarda ve/veya kimi zaman aralarında bir araya gelerek
yonga levha satış fiyatını belirlediği ve buna zaman zaman uydukları
görülmüştür.

I.1.2. MDF Fiyatının Tespitine İlişkin Yapılan Toplantılar

MDF üreticileri tarafından MDF fiyatının belirlenmesine ilişkin olarak tespit
edilebilen ilk toplantı 27.4.1999 tarihlidir. Bu toplantıda fiyat ve vade koşulları
belirlenmiş ve MDF üreticilerinin periyodik olarak toplanacağı karar bağlanmış
ve anlaşma imzalanmıştır. 25.5.1999 tarihinde yapılan ikinci MDF toplantısına 1850
ilişkin Çamsan’ın davetiyesi ve toplantıya Divapan adına katılan Yön. Kur.
Üyesi’nin notlarından, fiyata geçiş için 1.6.1999 tarihinin belirlendiği
anlaşılmaktadır. Üçüncü toplantı 7.6.1999 tarihinde yapılmış ve fiyat ve satış
koşulları ayrıntılı olarak belirlenerek anlaşma katılımcılarca imzalanmıştır.
Nitekim 28.7.1999 tarihli Çamsan iç yazışması, 7.6.1999 tarihinde yapılan
MDF’ciler anlaşmasının en azından iki aydır uygulandığını göstermektedir.

Tablo:22 İlgili Belgelere İlişkin Tarih Tablosu
Firma Deklare tarihi Uygulama tarihi
Toplantı Kararı (7.6.1999) 15.6.1999 1.7.1999 (Divapan için 10.7.1999)
ÇAMSAN 17.6.1999 1.7.1999
YONGAPAN 25.6.1999 1.7.1999

8 Yongapan 1999 yılından itibaren Dolar bazında fiyatlama sistemine geçmiştir. Tabloda verilen fiyatlar
Merkez Bankası’nın o döneme ilişkin satış kurları esas alınarak hesaplanmıştır.
05-85/1181-335
41
YILDIZ 21.6.1999 1.7.1999
SFC - 1.7.1999
DİVAPAN 1.7.1999 10.7.1999

Tablo:23 İlgili Belgelere İlişkin Fiyat Tablosu 1860
Ebat (cm) ÇAMSAN YONGAPAN* SFC YILDIZ DİVAPAN
100 97 97 97 94
183*366 10.130.000 9.830.000
210*280 8.895.000 8.640.000 8.600.000 8.500.000
222*280 9.920.000

Tablo:24 İlgili Belgelere İlişkin Fiyat Tablosu
Ebat (cm) Baz Fiyat (100) 97 Endeksi 94 Endeksi
183*366 10.130.000 9.826.000 9.522.000
210*280 8.895.000 8.626.000 8.360.000
222*280 9.400.000 9.119.000 8.837.000

-Diğer yandan 28.7.1999 tarihli Çamsan iç yazışmasında; “… Bu vesileyle
Yongapan A.Ş.’nin yeni açıkladığı kur ve ilave verdiği %5’lik iskonto Çamsan
A.Ş. fiyatlarının sadece %3 altında kalmıştır. Bu fiyatlarla MDF’ciler
toplantısında verdiği sözü bu ay da devam ettirmiş olup, piyasada fazla bir etki
yaratmayacağını tahmin ediyoruz…” ifadeleri kullanılmıştır. Aynı anlaşmanın
Çamsan’ın 15 Haziran’da yeni fiyat listesini deklare edeceğine ilişkin
maddesine göre, Çamsan 17.6.1999’da Divapan’a listeyi fakslamıştır. 1870
10.6.1999 tarihinde Yıldız MDF, 1.7.1999’da yeni listeye geçeceğini ilan
etmiştir. 21.6.1999’da ise, Yıldız MDF Yönetim Kurulu Başkanı, fiyatlarını
Yongapan eski Genel Müdürü ve Divapan Yönetim Kurulu Üyesi’ne
göndermiştir. Divapan Yönetim Kurulu Üyesi’nin aynı anlaşmanın imzalandığı
toplantıya ilişkin notları ilgili anlaşmayı teyit etmektedir.

-Çamsan’da, 14.9.1999 tarihinde MDF toplantısının yapılmış olduğu,
Çamsan’ın diğer MDF üreticilerini davet ettiği yazılardan ve katılımcıların
notlarından anlaşılmaktadır.
1880
-Öte yandan belgelerden MDF üreticilerinin toplantılarından diğer Dernek
üyelerinin de haberdar olduğu ve toplantı sonuçlarından Dernek’e bilgi
verildiği anlaşılmaktadır. Nitekim 8.4.1999 tarihli belgede yer verilen ve
Dernek Genel Sekreteri tarafından düzenlenen toplantı özet raporunda “MDF
üreticilerinin bir araya gelerek MDF üretimi ile ilgili değerlendirme toplantısı
yapılması hususunda mutabık” kalındığı ve bu toplantının “Dernek
koordinatörlüğünde gelecek hafta gerçekleştirilmesi”nin beklendiği ifade
edilmiştir. Bu toplantının 27.4.1999 tarihinde Yongapan merkezinde
yapılacağının bildirildiği belgede yer alan davetiyede “Yonga Levha Üreticileri
Dernek Başkanlığı tarafından 27 Nisan 1999 tarihinde…” düzenlendiği 1890
belirtilmiştir. Davetiye MDF üreticilerinin yanı sıra Dernek Başkanına da
gönderilmiştir. 29.04.1999 tarihli Dernek Genel Sekreteri tarafından
düzenlenen toplantı özet raporunda SFC temsilcisinin, söz konusu MDF
toplantısı hakkında ayrıntılı bilgi verdiği belirtilmiştir.

-22.3.2001 tarihinde Dernek tarafından organize edilen toplantıya ilişkin belge
ise soruşturma döneminde dahi rakipler arasında MDF fiyatlarının
konuşulduğunu gösterir niteliktedir.
05-85/1181-335
42

Önaraştırma ve soruşturma döneminde elde edilen belgelerden, MDF 1900
üreticilerinin 27.4.1999, 25.5.1999, 7.6.1999 ve 14.9.1999 tarihlerinde
toplanarak MDF satış fiyatını belirledikleri anlaşılmaktadır. Bunların dışında
fiyat listelerine bakıldığında ise uygulama tarihlerinin hemen hemen aynı
olduğu görülmektedir.

Tablo:25 Firmaların Fiyat Listelerinin Uygulama Tarihleri
Firma Uygulama Tarihi
Uygulama
Tarihi
Uygulama
Tarihi
Uygulama
Tarihi
Uygulama
Tarihi
Uygulama
Tarihi
ÇAMSAN 1.12.1999 1.2.2000 1.4.2000 1.6.2000 1.7.2000 1.9.2000
SFC 1.12.1999 1.2.2000 1.4.2000 1.6.2000 1.7.2000 5.9.2000
YILDIZ 8.12.1999 7.2.2000 24.3.2000 1.6.2000 3.7.2000 4.9.2000
DİVAPAN 1.12.1999 1.2.2000 1.4.2000 1.6.2000 1.7.2000 1.9.2000
YONGAPAN - - 1.4.2000 1.6.2000 1.7.2000 -


I.2. Yürütülen Soruşturmaya İlişkin Diğer Unsurlar
1910
Yukarıda da belirtildiği üzere fiyat tespitinin yapıldığı anlaşmalara soruşturma
konusu teşebbüslerin zaman zaman uydukları gözlemlenmiş olsa da, her
teşebbüsün her anlaşmadaki karara sadık kaldığı söylenemeyecektir. Üstelik
soruşturma sürecinde yer verilen belgelerin 8 yıllık bir süreyi kapsadığı
düşünüldüğünde kararlara uyumun sınırlı bir düzeyde kaldığı görülmektedir.
Ancak teşebbüslerin bir araya gelmek suretiyle hem fiyat hem de yeni fiyatın
uygulanma tarihini tespit ettikleri dikkate alınmalıdır. Söz konusu yaklaşım ise
teşebbüslerin piyasaya “birlikte zam yapıyoruz” işaretini vermesi açısından
önem taşımakta olup bu çerçevede soruşturma tarafı teşebbüslerin rekabeti
kısıtladığını belirtmek gerekecektir. 1920

Bu çerçevede yukarıda yer verilen 1.3.2001 tarihli belge (Belge 63),
teşebbüslerin haklarında önaraştırma yapılmakta olduğunu bilmelerine
(Önaraştırma sürecinde raportörler ilgili teşebbüslerin bir otelde yaptıkları
24.1.2001 tarihli toplantıya da katılmışlardır.) ve ihlalin tespit edilmesi halinde
“Rekabet Yasası bizi batırır” diyecek kadar durumun bilincinde olmalarına
(Belge 46) rağmen hâlâ yonga levha fiyatı ve satış koşullarını (ham sunta,
B/B, D/D fiyat ve vadeleri) tespit ettiklerini göstermesi bakımından önemli bir
belgedir. Bir başka deyişle, anılan belge hem yapılan eylemi, hem de bunun
ne kadar açık bir şekilde yapıldığını ortaya koyması bakımından önem 1930
taşımaktadır.

Divapan Yönetim Kurulu Üyesi’nin Dernek tarafından organize edilen
3.3.1999, 20.6.2000 ve 26.7.2000 tarihli toplantılara ilişkin tuttuğu notlardan,
fiyat ve vade koşullarının belirlendiği anlaşılmaktadır. Divapan Yönetim Kurulu
Üyesi’nin 2.10.1999 tarihli toplantıya ilişkin notlarında da benzer biçimde fiyat
ve vade koşulları yer almakta olup, 2.10.1999 tarihli belge Yongapan eski
Genel Müdür Yardımcısı’nın aynı toplantıya ilişkin notlarındaki fiyatların
aynısıdır.
1940
Dernek Genel Sekreteri’nin 1.3.2000 tarihinde yapılan toplantıya ilişkin
notlarında geçen toplantılarının Rekabet Kurulu’na, Odalar Birliği tarafından
05-85/1181-335
43
şikayet edilmesi durumunda “hep bir ağızdan cevap yazılacağı”nın belirtilmesi,
Dernek’in olası şikayetten ve söz konusu eylemin Rekabet Kanunu’na aykırı
olabileceğinden haberdar olduğunu ve Rekabet Kurulu’na cevap verilmesini
koordine etmeye girişeceğini ortaya koymaktadır. Yine aynı kişinin söz konusu
toplantıya ilişkin notlarında geçen “Tatbik olmuş olması lazım. 3-5 gün mal
yollamayın. Bayramdan sonra bir tek bu liste uygulanacak.” ibaresi
toplantılarda belirlenen fiyatların uygulanmasını takip edildiğini ve bu konuda
önlem alındığını göstermektedir. Notlardan Yıldız MDF Yönetim Kurulu 1950
Başkanı’nın toplantıda “…kendi içimizde bir sorgulama yapıp kanaatkar
olalım. Fiyatları belli bir oranda tutalım…” ifadesini kullandığı görülmektedir.
Divapan Yönetim Kurulu Üyesi’nin aynı toplantıya ilişkin notları da Rekabet
Kurumu’ndan savunma istenirse hemen cevap verilmemesi kararının
alındığını teyit etmektedir.

Elde edilen belgelerden, belirli aralıklarla yapılan toplantılarda fiyat ve vade
koşullarının belirlendiği açıkça görülmektedir. Dernek Genel Sekreteri
tarafından düzenlenen toplantı özet raporlarından ve katılımcıların notlarından
da, yonga levha fiyatının belirlenmesi, bölgesel bazda toplantı yapılması 1960
yönünde de kararlar alındığı anlaşılmaktadır.

Bölgesel toplantılara ilişkin ilginç bir örnek olan 13.10.1998 tarihinde yapılması
planlanan İstanbul Grubu toplantısına gelen Yongapan temsilcisinin sadece
dinleyici olarak katılmak üzere görevlendirildiğini ve karar alma yetkisinin
olmadığını belirtmesi üzerine toplantının iptal edildiği anlaşılmaktadır. Aynı
nedenle Ankara Grubu toplantısı da iptal edilmiş, diğer bölgesel toplantıların
yer ve zamanları da tespit edilememiştir. Bu olay üzerine, Dernek Başkanı
15.10.1998 tarihinde tüm teşebbüslere yazdığı yazıda “müşterek karar
alamama noktasına” gelindiğinden, “teşebbüs sahiplerinin ya da kendi 1970
adlarına karar verebilecek tam olarak temsile yetkili, sözü ve kararları
teşebbüsü bağlayabilecek temsilcilerin toplantıya katılmasını” rica etmiştir.

Elde edilen diğer belgelerde de Dernek tarafından organize edilen
toplantılarda yonga levha fiyatının konuşulduğu ve ilgili belgelerden
toplantılarda alınan kararların uygulanmasının kontrolü için de, anlaşmalara
taraf olan teşebbüslerin birbirlerine fiyat listeleri faksladıkları görülmektedir.
Üstelik Dernek Genel Sekreteri’nin toplantı notlarında yer alan “Levhaya zam
yaparsanız rekabet yasası ve tüketici dernekleri bizi batırır. Belli bir rakama
%2 koyarak açık vermeden devam.” ifadesi rekabet ihlallerinin bilinçli 1980
olduğunu göstermektedir.

Soruşturma kapsamında elde edilen belgeler incelendiğinde, ortada 1993
yılından başlayan ve günümüze kadar geçerliğini kaybetmeyen bir esas
anlaşma (çerçeve anlaşma) ile bunun detayları olarak kabul edilebilecek, kısa
süreler için geçerli olmak üzere fiyat ve diğer bazı koşulları belirleyen ve
sonra, ülkedeki enflasyon ortamında güncelliklerini kaybettikçe yenilenen bir
dizi mutabakatlar zinciri olduğu görülmektedir. Bunlara soruşturulan
teşebbüslerden çoğunluğu muntazaman katılmıştır. Bu bakımdan Rekabet
Kurulu, her bir olayı tek başına ele alıp bunlara katılanları belirlemek ve 1990
katılma sıklığı göz önüne alınarak ceza verilmesi gibi bir yaklaşımı
benimsememektedir. Bu tür uzun süreli kartel davalarında, ihlalin esas
05-85/1181-335
44
anlaşma ile yapıldığı, sonraki yıllarda imzalanan veya sözlü olarak yapılan
(çoğunluğu da belgelerle açıkça kanıtlanan) alt, ya da ikincil, anlaşma veya
mutabakatları esas anlaşmanın yürütülmesi/uygulanmasına ilişkin ayrıntılar
olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda Rekabet Kurulu mevcut
soruşturma çerçevesinde de benzer bir yaklaşım izlemiştir. Dolayısıyla “esas
anlaşma” olarak nitelenen anlaşmanın temel niteliği, rekabet etmeme kastının
çeşitli vesilelerle açıkça ortaya konması ve anlaşmanın yonga ve lif levha
sektöründe rekabeti sekiz yılı aşan uzun bir süre boyunca sürekli yok etmiş 2000
bulunmasıdır. Bu noktadan hareketle soruşturulan bütün teşebbüslere ceza
verilmesinin yerinde olduğu görülmüştür. Ancak, gerek önaraştırma gerekse
soruşturma evrelerinde istenen her bilgi ve belgeyi Soruşturma Heyeti’ne
vermekle yasalara saygılı bir teşebbüs olduğunu kanıtlayan Divapan’ın
gösterdiği tutum hafifletici neden olarak göz önünde bulundurulmuştur. Ayrıca,
elde edilen belgelerden Orma’nın kartel sürecinde aktif rol oynadığı
görüldüğünden, bu husus ağırlaştırıcı neden olarak dikkate alınmıştır.

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi belirli bir mal ve hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama 2010
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan
teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birlikleri
kararlarının hukuka aykırı olduğunu belirtmektedir. Bu maddenin (a) bendinde
ise “mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet,
kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi”
yasaklanmıştır. Bilindiği gibi Rekabet Hukuku çerçevesinde anlaşma kavramı
herhangi bir şekil şartına bağlanmamış olup bir anlaşmanın kabulü için
tarafların aynı yöndeki irade beyanları yeterli görülmektedir. Bu kapsamda
yukarıda yer verilen toplantılara ilişkin belgelerde soruşturma tarafı
teşebbüslerin yonga ve lif levha fiyatlarını aralarında anlaşmak ve düzenli 2020
toplantılar yapmak suretiyle belirledikleri anlaşılmıştır. Söz konusu eylem ise
4. maddenin (a) bendi çerçevesinde bir ihlal olarak değerlendirilmelidir. Ancak
Kurul karar verirken, fiyat tespitinin 4054 sayılı Kanun’a aykırılık teşkil ettiğini
bildikleri, özellikle 2000 ve 2001 yıllarında haklarında önaraştırma
yapıldığından haberdar oldukları bir zamanda bile teşebbüslerin eyleme
devam etmelerini göz önünde bulundurmuştur. Yine Kurul, önaraştırma
döneminde yapılan 24.1.2001 tarihli toplantıda, Kurum raportörlerinin
katılmasından önceki ya da sonraki bölümde “Rekabet Kurumu tarafından
yapılacak denetlemelerde herkesin dikkatli davranması, yazılı kayıtların
imhası ve yapılacak beyanlara dikkat edilmesine” karar verilmesi unsurunu da 2030
dikkate almıştır.

Öte yandan, anlaşmalara ilişkin olarak bildirim yapılmaması da Kurul
tarafından değerlendirilmiştir. Bu çerçevede “esas anlaşmaya” ilişkin bildirimin
herhangi bir zamanda yapılmamış olmasıyla ilgili olarak; rekabet etmeme
kararlılığı ve yaptıkları ihlalin bilinci içinde, “Rekabet Kurumu’na bir ağızdan
cevap vermek” gibi kanuna aykırı biçimde bilgi saklama niteliğinde eylemleri
göze alan teşebbüslerin kurdukları karteli bildirmelerini beklemenin anlamlı
olmayacağına karar verilmiş ve teşebbüslere bu bağlamda bir ceza
verilmesine gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 2040


05-85/1181-335
45
J. SONUÇ

Önaraştırma ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma
tutanakları, raporlar, Danıştay’ın iptal kararları, tüm dosya münderecatında yer
alan bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

1. Yonga levha ve/veya lif levha (MDF) piyasasında faaliyet gösteren;
- Divapan Entegre Ağaç Panel San. ve Tic. A.Ş., 2050
- Orma Orman Mahsulleri İntegre San. ve Tic. A.Ş.,
- SFC Entegre Orman Ürünleri San. Tesisl. ve Tic. A.Ş.,
- Yıldız Sunta MDF Orman Ürünleri San. Tesisl. ve Tic. A.Ş.’nin

- Çamsan Ağaç San. ve Tic. A.Ş.,
- Dekor Orman Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.,
- Devrektaş Devrek Orman Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.,
- Düzsan Düzce Birlik Orman Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.,
- Kastamonu Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş.,
- Masstaş Mudurnu Abant Sunta San. ve Tic. A.Ş., 2060
- Yontaş Yonga Levha San. ve Tic. A.Ş. ile birlikte

sektör sorunlarını görüşmek üzere organize ettikleri aylık toplantılarda ve/veya
bu toplantıların dışında zaman zaman bir araya gelmek ve bu toplantılarda
yonga levha ve/veya MDF’nin satış ve vade koşullarını belirlemek suretiyle
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine,

2. Bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca,

a) - SFC Entegre Orman Ürünleri San. Tesisl. ve Tic. A.Ş., 2070
- Yıldız Sunta MDF Orman Ürünleri San. Tesisl. ve Tic. A.Ş.’nin

takdiren 2000 yılı net satışlarının %1’i (yüzde biri) oranında ve ayrı ayrı olmak
üzere:

- SFC Entegre Orman Ürünleri San. Tesisl. ve Tic. A.Ş.’nin 151.623,02.- YTL
(yüzellibirbinaltıyüzyirmiüç YTL, iki Ykr),

- Yıldız Sunta MDF Orman Ürünleri San. Tesisl. ve Tic. A.Ş.’nin 223.560,13.-
YTL (ikiyüzyirmiüçbinbeşyüzaltmış YTL, onüç Ykr) 2080

idari para cezası ile cezalandırılmalarına,

b) Divapan Entegre Ağaç Panel San. ve Tic. A.Ş.’nin; soruşturma sürecinde
gösterdiği tutum ve davranışları hafifletici neden olarak dikkate alınmak
suretiyle, takdiren 2000 yılı net satışlarının %0,50’si (binde beşi) oranında
85.988,71.- YTL (seksenbeşbindokuzyüzseksensekiz YTL, yetmişbir Ykr) idari
para cezası ile cezalandırılmasına,

c) Orma Orman Mahsülleri İntegre San. ve Tic. A.Ş.’nin; soruşturma 2090
raporunda yer verilen hususlar ağırlaştırıcı neden olarak dikkate alınmak
suretiyle, takdiren 2000 yılı net satışlarının %1,5’i (binde onbeşi) oranında
05-85/1181-335
46
333.609,93.- YTL (üçyüzotuzüçbinaltıyüzdokuz YTL, doksanüç Ykr) idari para
cezası ile cezalandırılmasına,

3. 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca, yukarıda belirtilen ihlal
eylemlerine son verilmesi ve ihlalden önceki rekabet ortamının sağlanması
gereğinin, ilgili teşebbüslere bildirilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.





Full & Egal Universal Law Academy