Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-123 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-86/1185-337
Karar Tarihi : 20.12.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Orçun SENYÜCEL, Özgür BAL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Çimko Çimento ve Beton San. Tic. A.Ş.
Sani Konukoğlu Bulvarı Üzeri PK: 83 20
Şehitkamil / Gaziantep
- Maktaş Makina ve Elektrik Ticaret A.Ş.
Kısıklı Caddesi No:34 Altunizade - İstanbul
D. TARAFLAR : - Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
(Bartın Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü)
Büyükdere Caddesi No:143
34394 Esentepe - İstanbul
30
- Çimko Çimento ve Beton San. Tic. A.Ş.
Sani Konukoğlu Bulvarı Üzeri PK: 83
Şehitkamil / Gaziantep
- Maktaş Makina ve Elektrik Ticaret A.Ş.
Kısıklı Caddesi No:34 Altunizade - İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Rumeli Çimento Grubu şirketlerinden Bartın Çimento
Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün, TMSF tarafından yapılan satış ihalesinde en
yüksek iki teklifi veren Çimko Çimento ve Beton San. Tic. A.Ş. ve Maktaş 40
Makina ve Elektrik Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.10.2005 tarih, 7195 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” ve 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla
Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurulu’na
Yapılacak Önbildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 6.12.2005 tarih, 2005-1-123/Öİ-05-OS, sayılı Devralma Ön İnceleme 50
05-86/1185-337
2
Raporu, 9.12.2005 tarih, REK.0.05.00.00-120/233 sayılı Başkanlık önergesi ile
05-86 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; TMSF bünyesinde bulunan
Bartın Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün (Bartın Çimento) tüm mal, hak ve
varlıklarının devredilmesi işleminin, 1998/5 sayılı “Özelleştirmeler Yoluyla
Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna
Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” ile değişik 1998/4 sayılı
Tebliğ kapsamında olduğu; bununla birlikte, işlem nedeniyle 4054 sayılı 60
Kanun’un 7. maddesinde belirtilen, hakim durum yaratılması veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesinin söz
konusu olmadığı, bu nedenle işleme izin verilmesinin uygun olacağı ifade
edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
70
Çimento, temel olarak beyaz çimento ve gri çimento olmak üzere iki gruba
ayrılmaktadır. Gri çimento, inşaat ve alt yapı sektörünün en büyük girdilerinden
biridir. Beyaz çimento ise daha çok yapıştırıcı ve derz dolgu malzemeleri, mimari
ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe panelleri, prekast elemanları üretiminde
kullanılmaktadır. Bu bakımdan beyaz çimentonun kullanım alanı ve miktarı gri
çimentoya oranla çok azdır.
Beyaz ve gri çimentonun (özellikle bunların girdisi konumundaki klinkerin) üretim
süreçleri birbirinden ayrı yürütülmekte olup, bunların arz ve talep bakımından
ikame olması söz konusu değildir. Bu bakımından, bu iki çimento türünün ayrı 80
ilgili ürünler olarak ele alınması gerekmektedir.
Bildirilen işlemin tarafları sadece gri çimento üretimi konusunda faaliyette
bulunmaktadır. Bu bakımdan, işbu dosya bakımından ilgili ürün pazarı, gri
çimento pazarı olarak belirlenmiştir. Ancak kullanım özelliklerine göre gri çimento
da kendi içinde çeşitli ürün gruplarına ayrılmaktadır: Portland çimento, katkılı
çimento, cüruflu çimento ve bunların alt açılımları (32,5-42,5). Öte yandan, bu
ürünler satış şekillerine göre torbalı veya dökme olarak ikiye ayrılmaktadır. Tüm
bu ürünlerin arz bakımından birbirinin ikamesi olduğu, başka bir ifade ile gri
çimento üreten bir fabrikanın kısa dönemde tüm bu ürünleri de üretebileceği 90
dikkate alındığında, alt pazar tanımları yapılmasına gerek bulunmamaktadır.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Nakliye maliyetleri ve bu maliyetlerin ürünün değeri içindeki payının yüksekliği
çimentonun ekonomik olarak pazarlanabileceği bölgeyi sınırlandırmaktadır.
Başka bir ifade ile, çimento fabrikaları kuruldukları pazar ve çevresinde yüksek
pazar gücüne sahipken, bu pazarlardan uzaklaştıkça pazar gücünü
kaybetmektedir. Çimentonun kendi doğal piyasasından ne kadar uzağa
satılabileceğini temel olarak ana pazar ve çevre pazarlardaki oyuncu sayısı, bu 100
05-86/1185-337
3
pazarlardaki üretim, talep ve fiyat seviyesi ile oyuncuların maliyet yapısı
belirlemektedir. Devredilen Bartın Çimento Bartın, Zonguldak, Karabük,
Kastamonu, Bolu, Düzce, Adapazarı, İstanbul ve Ankara illerine satış
yapmaktadır. TMSF tarafından yapılan ihalede en yüksek teklifi veren Sanko
Holding’in çimento sektöründeki faaliyetleri Adıyaman’da kurulu Adıyaman
Çimento Fabrikası ile sınırlıdır. Diğer teklif sahibi Maktaş’ın ise çimento
piyasasında faaliyeti bulunmamaktadır.
Dolayısıyla, teklif sahipleri ile Bartın Çimento’nun faaliyetleri herhangi bir bölgede
kesişmediğinden ve buna bağlı olarak tanımlanabilecek en dar coğrafi pazarda 110
dahi işlem yoğunlaşmayı artırmayacağından, coğrafi pazar tanımı konusunda
derinlemesine analiz yapılmasına gerek bulunmamıştır.
H.2. Taraflar
H.2.1. Bartın Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü1
ÇİTOSAN bünyesindeki hisseleri 1993 yılında özelleştirme kapsamında Rumeli
Grubu tarafından satın alınan Bartın Çimento, yıllık (……….) ton klinker, (……….)
ton çimento üretim kapasitesine sahiptir. Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği ve 120
Rumeli Holding verilerine göre Bartın Çimento, Karadeniz Bölgesi klinker ve
çimento kapasitesinde %(...), çimento üretimde %(…) paya sahiptir. Bartın
Çimento’nun son üç yıla ait çimento ve klinker üretim ve satış miktarları ile satış
yaptığı iller ve satış rakamları aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: Bartın Çimento’nun 2002-2005 Yıllarına Ait Çimento ve
Klinker Üretim ve Satış Miktarları
Klinker Çimento Yıllar
Üretim Satış Üretim Satış
2005* (……..) (……..) (……..) (……..)
2004 (……..) (……..) (……..) (……..)
2003 (……..) (……..) (……..) (……..)
2002 (……..) (……..) (……..) (……..)
Kaynak: TMSF’nin 28.10.2005, 7528 sayılı yazısı.
*30.9.2005 tarihine kadar alınmıştır.
130
Tablo 2: Bartın Çimento’nun satış yaptığı iller ve satış rakamları
İller 2002 2003 2004 2005*
Bartın (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…)
Zonguldak (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…)
Karabük (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…)
Kastamonu (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…)
Bolu (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…)
Düzce (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…)
Adapazarı (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…)
İstanbul (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…)
Ankara (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…) (……..) % (…)
Toplam (……..) % 100 (……..) % 100 (……..) % 100 (……..) % 100
*30.9.2005 tarihine kadar alınmıştır.
1 Bu iktisadi bütünlüğün içinde; menkul, gayri menkul, maden işletme ruhsatı ve markalar
bulunmaktadır.
05-86/1185-337
4
Dosya mevcudu bilgilerden, 2004 yılı satışlarından elde ettiği cirosu (……….)
YTL olan Bartın Çimento’nun yönetim kurulunun, adları ve görevleri aşağıda
belirtilen 7 kişiden oluştuğu görülmektedir.
Tablo 3: Bartın Çimento’nun Yönetim Kurulu 140
Üye Görevi
Mehmet ÇALIŞKAN Yönetim Kurulu Başkanı
Hidayet NALÇACI Yönetim Kurulu Başkan Vekili
Mustafa TURGUT Yönetim Kurulu Üyesi
Ercan ERGÜL Yönetim Kurulu Üyesi
Fatih ZÜLFİKAR Yönetim Kurulu Üyesi
İsmet TUĞUL Yönetim Kurulu Üyesi
Oğuz ATALAY Yönetim Kurulu Üyesi
H.2.2. Sanko Grubu
Sanko Grubu, başta tekstil olmak üzere enerji, finans, otomotiv ve iş makineleri,
inşaat, teknoloji, ambalaj, çimento, sağlık, eğitim sektörlerinde faaliyet
göstermektedir. Dosya mevcudundan, Sanko Grubu’nun 2004 yılı cirosunun
yaklaşık (……………..) USD olarak gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
Sanko Grubu’nun çimento pazarında faaliyet gösteren 3 iştiraki bulunmaktadır.
Bunlar; Adıyaman Çimento Sanayi T.A.Ş. (Adıyaman Çimento), Çimko Çimento 150
San. ve Tic. A.Ş. (Çimko Çimento), Çimko Çimento ve Beton Sanayi Ticaret A.Ş.
(Çimko)’dir.
Adıyaman Çimento, 11.8.1995 tarihinde Özelleştirme İdaresi’nden satın alınarak
Sanko Grubu bünyesine dahil edilmiştir. Tüm üretim tesisleri ve
gayrimenkullerinin Çimko Çimento’ya devredilmesiyle çimento üretim
faaliyetlerine son verilen Adıyaman Çimento, çimento nakliyesi işi ile iştigal
etmeye başlamıştır. Dosyadaki bilgilerden, Adıyaman Çimento’nun çimento
nakliyesinden elde ettiği 2004 yılı cirosunun (………..) YTL olduğu ve Çimko
Çimento’nun 2004 yılında herhangi bir ticari faaliyetinin olmadığı için bu yıla ait 160
cirosunun bulunmadığı anlaşılmaktadır.
1997 yılından 2002 yılına kadar çimento faaliyetlerini yürüten Çimko Çimento’nun
tüm üretim tesisleri ve gayrimenkulleri, Sanko Grubu bünyesindeki hazır beton
faaliyeti ile çimento üretiminin birleştirilmesi amacıyla, 19.4.2002 tarihinde
kurulmuş olan Çimko’ya devredilmiştir. Devir işleminden sonra, Çimko, Sanko
Grubu’nun çimento üretim ve pazarlama faaliyetinden sorumlu tek teşebbüsü
haline gelmiş, Adıyaman Çimento ve Çimko Çimento’nun çimento üretimi ve
pazarlaması ile ilgili herhangi bir faaliyeti kalmamıştır.
170
İşleme konu dosyada yer alan bilgilerden, teklif sahibi olan Çimko’nun 2004
yılında çimento ve hazır beton üretim ve pazarlamasından elde ettiği cirosunun
(……………).- YTL olduğu görülmektedir. Çimko’nun ortaklık yapısı ile Yönetim
Kurulu üyelerinin adı, soyadı ve görevleri aşağıdaki şekildedir:
05-86/1185-337
5
Tablo 4: Çimko’nun Ortaklık Yapısı 180
Hissedar Hisse Oranı (%) Hisse Adedi
Abdülkadir KONUKOĞLU 0,07 100.000
Zekeriye KONUKOĞLU 0,07 100.000
Adil Sani KONUKOĞLU 0,07 100.000
Fatih KONUKOĞLU 0,07 100.000
Hakan KONUKOĞLU 0,07 100.000
Sami KONUKOĞLU 0,07 100.000
Cengiz KONUKOĞLU 0,07 100.000
Sanko Holding A.Ş. 0,17 250.000
Süper Film San. ve Tic. A.Ş. 9,33 14.000.000
Tek İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret A.Ş. 0,67 1.000.000
Çimko Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. 76,67 115.000.000
Sanko Tekstil Tekstil İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş. 12,70 19.050.000
Toplam 100,00 150.000.000
Tablo 5: Çimko’nun Yönetim Kurulu
Üye Görevi
Mahmut Tansu TUĞLU Yönetim Kurulu Başkanı
Mehmet Fikri HAMUD Yönetim Kurulu Başkan Vekili
Gürkan TURAL Yönetim Kurulu Üyesi
H.2.3. Maktaş Makina ve Elektrik Ticaret A.Ş.(Maktaş)
12.10.2005 tarihinde TMSF tarafından yapılan ihalede ikinci en yüksek teklifi
veren Maktaş, inşaat sektöründe taahhüt alanında faaliyet göstermekte olup,
çimento ve hazır beton pazarında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
Dosyadaki bilgilerden, Maktaş’ın 2004 yılında inşaat faaliyetlerinden elde ettiği
cirosunun (…………..).-YTL olduğu görülmektedir. Şirketin hisse yapısı ve 190
Yönetim Kurulu üyeleri aşağıda gösterilmiştir:
Tablo 6: Maktaş’ın Hisse Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Aziz YILDIRIM 0,9295
Yıldız YILDIRIM 0,05
Hande YILDIRIM 0,01
Gülşalı YILDIRIM 0,01
Murteza ERDOĞAN 0,0005
Toplam 100,00
Tablo 7: Maktaş’ın Yönetim Kurulu
Üye Görevi
Aziz YILDIRIM Yönetim Kurulu Başkanı
Yıldız YILDIRIM Yönetim Kurulu Üyesi
Hande YILDIRIM Yönetim Kurulu Üyesi
Gülşalı YILDIRIM Yönetim Kurulu Üyesi
Murteza ERDOĞAN Yönetim Kurulu Üyesi
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirim konusu işlem sonucunda, TMSF bünyesinde bulunan ve 5354 sayılı
Kanun ile değişik 4389 sayılı Bankalar Kanunu’nun 15. maddesinin 7 numaralı 200
fıkrasının (a) bendi gereğince, Fon Kurulu’nun 6.7.2005 tarih, 271 sayılı kararı ile,
Rumeli Çimento Grubu şirketlerinden Bartın Çimento Ticari ve İktisadi
Bütünlüğü’nün haczedilen tüm mal, hak ve varlıkları, 12.10.2005 tarihinde 6183
05-86/1185-337
6
sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılan ihale sonucunda belirlenen alıcı
adaylarından birine devredilecektir. Söz konusu işlem, 1998/5 sayılı
“Özelleştirmeler Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin
Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip
Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ”
ile değişik 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamındadır. Diğer yandan, Bartın Çimento ve
Çimko’nun ilgili ürün pazarındaki faaliyetleri sonucu elde ettiği 2004 yılı ciroları 210
sırasıyla (…………….)-YTL ve (…………….).- YTL olup bunların toplamı
(…………….).- YTL’dir. Böylece, 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde belirlenen
25 trilyon TL’lik ciro eşiğinin aşıldığı, dolayısıyla işlemin Rekabet Kurulu’nun
iznine tabi olduğu anlaşılmaktadır.
Başvuru sahibi Çimko’nun, Güney Doğu Anadolu Bölgesi dışında çimento ve
hazır beton üretimi bulunmamaktadır. Dolayısıyla, yukarıda da belirtildiği gibi,
ihaledeki en yüksek teklifin sahibi olan Çimko ile Bartın Çimento’nun faaliyet
alanlarında, daha detaylı bir ilgili coğrafi pazar analizi yapılmasını gerektirecek bir
kesişme söz konusu değildir. Bu nedenle, ilgili coğrafi pazar en dar şekli ile 220
Bartın ili olarak tanımlansa dahi, başvuru konusu devir işlemi bu pazardaki
yoğunlaşmanın artmasına yol açmayacaktır. Diğer bir deyişle, Çimko’nun Bartın
Çimento’yu devralması sonucunda hakim durum yaratılması ya da mevcut hakim
durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılması söz
konusu olmayacaktır.
Bartın Çimento’ya verilen en yüksek ikinci teklifin sahibi Maktaş’ın, ilgili pazarda
herhangi bir faaliyeti bulunmamakta, söz konusu firma çimento sektörünün girdi
sağladığı inşaat sektöründe yer almaktadır. İşlem sonrasında dikey bütünleşme
söz konusu olacak olsa da, inşaat sektöründe çok sayıda oyuncu bulunduğundan 230
ve sektörde yoğun rekabet yaşandığından, Bartın Çimento’nun Maktaş
tarafından devralınması inşaat sektöründeki rekabet açısından sakınca
yaratmayacaktır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu bünyesinde bulunan ve 5354 sayılı Kanun ile
değişik 4389 sayılı Bankalar Kanunu’nun 15. maddesinin 7 numaralı fıkrasının 240
(a) bendi gereğince, Fon Kurulu’nun 6.7.2005 tarih, 271 sayılı kararı ile, Rumeli
Çimento Grubu şirketlerinden Bartın Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün
haczedilen tüm mal, hak ve varlıklarının satılması işleminin,
1. 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik
Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurulu’na Yapılacak Önbildirimlerde ve İzin
Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna;
2. Bartın Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün 12.10.2005 tarihinde 250
yapılan ihalede; en yüksek iki teklifi veren Çimko Çimento ve Beton
Sanayi Ticaret A.Ş. veya Maktaş Makina ve Elektrik Ticaret A.Ş.’den
herhangi birine devredilmesi işleminin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
kapsamında hakim durum yaratılması veya mevcut hakim durumun
05-86/1185-337
7
güçlendirilmesine ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol
açmayacağına, bu nedenle bildirime konu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy