Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-131 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-86/1194-346
Karar Tarihi : 20.12.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, M. Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: E. Cenk GÜLERGÜN, Müge ÖZERCAN PAŞAOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Limak Madencilik Yapı Çimento San. Tic. A.Ş.
Hafta Sok. No:9 Gaziosmanpaşa Ankara
20
- OCI Çimento A.Ş.
Büyükdere Cad. 118/7 Esentepe 34394 İstanbul
D. TARAFLAR : - Tasarruf Mevduatı Fonu
Büyükdere Cad. No:143 34394 Esentepe İstanbul
- Limak Madencilik Yapı Çimento San. Tic. A.Ş.
- OCI Çimento A.Ş.
30
E.DOSYA KONUSU: Rumeli Çimento Grubu şirketlerinden Ergani
Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün Tasarruf Mevduatı Fonu
tarafından gerçekleştirilen ihalede en yüksek iki teklifi veren Limak
Madencilik Yapı Çimento San. Tic. A.Ş. ve OCI Çimento A.Ş.’den biri
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.10.2005 tarih ve 7332 sayı ile
intikal eden Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) yazısının ekinde yer alan
ve kayıtlara en son 29.11.2005 tarih, 8474 sayı ile giren yazıyla dosyası
tamamlanan bildirimler üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında 40
Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ ve 1998/4 sayılı
Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazabilmeleri İçin
Rekabet Kurumuna Yapılacak Önbildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip
Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 4.12.2005 tarih ve 2005-1-131/Öİ-05-ECG
sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 9.12.2005 tarih ve REK.0.05.00.00-
120/238 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-86 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
50
05-86/1194-346
2
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Ergani Çimento Ticari ve
İktisadi Bütünlüğü’nün (Ergani Çimento) satışı işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğu, Ergani Çimento’nun Limak Madencilik Yapı
Çimento San. Tic. A.Ş. veya OCI Çimento A.Ş.’den biri tarafından
devralınmasının ilgili pazarda hakim durum yaratılmasına veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesine ve rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol
açmayacağı, bu nedenle işleme izin verilebileceği ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
60
H.1. Taraflar
Ergani Çimento’nun 4389 sayılı Bankalar Kanunu uyarınca haczedilen tüm
mal, hak ve varlıklarının satılması amacıyla 18.10.2005 tarihinde yapılan ihale
sonucunda en yüksek iki teklifi Limak Madencilik Yapı Çimento San. Tic. A.Ş.
ve OCI Çimento A.Ş. vermiştir.
H.1.1. Ergani Çimento İktisadi ve Ticari Bütünlüğü (Ergani Çimento)
Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre; Ergani İlçesinde (Diyarbakır) 70
kurulu olan ve (………) ton/yıl klinker, (………..) ton/yıl çimento üretim
kapasitesi bulunan Ergani Çimento’nun 2003-2004 dönemine ait çimento ve
klinker üretim kapasitesi, kapasite kullanım oranları ile üretim miktarları
aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tablo 1: Ergani Çimento’nun kapasitesi, kapasite kullanım oranları ve üretim miktarları
2003 2004
Klinker Kapasite
(ton/yıl)
(……) (……)
Klinker Üretim
(ton/yıl)
(……) (……)
K
Lİ
N
K
E
R
Kapasite Kullanım
Oranı (%)
(……) (……)
Çimento Kapasite
(ton/yıl)
(……) (……)
Çimento
Üretim (ton/yıl)
(……) (……)
Ç
İM
E
N
TO
Kapasite Kullanım
Oranı (%)
(……) (……)
Ergani Çimento’nun Diyarbakır (Merkez ve ilçeleri), Elazığ, Mardin, Batman,
Şanlıurfa (Siverek), Bingöl, Malatya, Tunceli illerine olmak üzere yıllık toplam 80
çimento satışları ise aşağıdaki gibidir:
Tablo 2: Ergani Çimento’nun satışları (ton/yıl)
2002 2003 2004
Çimento (……) (……) (……)
Ergani Çimento’nun, 2004 yılı satışlarından elde ettiği ciro (……………)- YTL
olup Yönetim Kurulu üyelerine aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
05-86/1194-346
3
Tablo 3: Ergani Çimento’nun Yönetim Kurulu Üyeleri
Yönetim Kurulu Üyesi Görevi
Mehmet ÇALIŞKAN Başkan
Hidayet NALÇACI Başkan Yardımcısı
Mustafa TURGUT Üye
Ercan ERGÜL Üye
Fatih ZÜLFİKAR Üye
İsmet TUĞUL Üye
Oğuz ALTAY Üye
90
H.1.2. Limak Madencilik Yapı Çimento Sanayi Ticaret A.Ş. (Limak Madencilik)
Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre; Ergani Çimento’nun satışı için
yapılan ihalede en yüksek teklifi veren Limak Madencilik, Limak Grubu
bünyesinde yer almaktadır. Limak Madencilik mevcut durumda herhangi bir
pazarda faaliyeti bulunmasa da ve Ergani Çimento’yu devralmak suretiyle
çimento üretimi alanında faaliyete geçmesi planlansa da; Limak Grubu, Siirt’te
kurulu ve bölgenin en büyük çimento üreticilerinden olan Limak Kurtalan
Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Limak Kurtalan) aracılığıyla ilgili pazarda faaliyet
göstermektedir. 100
Limak Madencilik’in Yönetim Kurulu aşağıdaki şahıslardan oluşmaktadır:
Tablo 4: Limak Madencilik’in Yönetim Kurulu Üyeleri
Yönetim Kurulu Üyesi Görevi
Nihat ÖZDEMİR Başkan
Sezai BACAKSIZ Başkan Vekili
M. Serhan BACAKSIZ Üye
Limak Grubu’nun çatısını oluşturan ve hisselerinin %99.8’ine Nihat ÖZDEMİR
(%49.9) ile Sezai BACAKSIZ’ın (%49.9) birlikte sahip olduğu Limak Holding
A.Ş. ve Limak Madencilik arasındaki hissedarlık ilişkisi aşağıdaki şemada
gösterilmektedir:
110
Limak Holding A.Ş.
Limak İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Yapısan Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Limak Kurtalan Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
%97.74
%99.8
%99.995
Limak Madencilik Yapı Çimento
San. ve Tic. A.Ş.
%50
%50
05-86/1194-346
4
H.1.3. OCI Çimento A.Ş. (OCI Türkiye)
Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre; Ergani Çimento’nun satışı için
yapılan ihalede en yüksek ikinci teklifi veren OCI Türkiye OCI Grubu
bünyesinde yer almakta olup Grubun ana şirketi olan Orascom Construction
Industries S.A.E (OCI), Orta Doğu’daki en büyük çimento üreticilerindendir. 120
OCI Türkiye, Grubun Türkiye çimento pazarında doğrudan faaliyet gösterme
kararı doğrultusunda, TMSF’nin gerçekleştireceği ihalelere katılmak amacıyla
23.9.2005 tarihinde kurulmuş olup şirketin mevcut durumda, Türkiye’de
herhangi bir pazarda faaliyeti bulunmamaktadır. OCI Türkiye’nin hissedarlık
yapısına ve Yönetim Kurulu üyelerine aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 5: OCI Türkiye’nin hissedarlık yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
OCI International Limited 99.990
OCI Asia Limited 0.002
Orascom Construction International Limited 0.002
Kevin Charles Struve 0.002
Nasif Onsi Naguib Sawiris 0.002
Sera Somay 0.002
TOPLAM 100.000
Tablo 6: OCI Türkiye’nin Yönetim Kurulu Üyeleri
Yönetim Kurulu Üyesi Görevi
Nasif Onsi Naguip Sawiris Başkan
Kevin Charles Struve Başkan Yardımcısı
Sera Somay Üye
130
OCI Türkiye hisselerinin %99,99’una sahip olan OCI International Limited,
sadece bir holding şirketi olarak faaliyet göstermekte olup teşebbüsün
hisselerinin tamamı Mısır menşeli Orascom Building Materials Holding
S.A.E.’ye ait bulunmaktadır. Orascom Building Materials Holding S.A.E.’nin
%100 oranındaki hissesi ise, yine Mısır menşeli bir şirket olan Orascom
Construction Industries S.A.E.’nin (OCI) elinde bulunmaktadır. Söz konusu
teşebbüsler arasındaki hissedarlık ilişkisi aşağıdaki şemada gösterildiği gibidir:
Türkiye’de, OCI Grubunun kontrolü altında faaliyet gösteren herhangi bir
işletme bulunmamakla birlikte; OCI, Batıçim Batı Anadolu Çimento Sanayi 140
Orascom Construction Industries S.A.E.
Orascom Building Materials Holding S.A.E
OCI International Limited
%100
%100
%99.99
OCI Türkiye
05-86/1194-346
5
A.Ş. (Batıçim) hisselerinin (12.551.435 adet B Grubu hisse) %19.49’una
sahiptir. Ancak Batıçim A Grubu hisselerinin her biri 50 adet oy hakkı
verdiğinden, OCI Batıçim’de sadece %3.2 oranında oy hakkına sahiptir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Çimento temel olarak beyaz çimento ve gri çimento olmak üzere iki ana ürün
grubuna ayrılmaktadır. Gri çimento, inşaat ve alt yapı sektörünün en büyük 150
girdilerinden biri iken; beyaz çimento daha çok yapıştırıcı ve derz dolgu
malzemeleri, mimari ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe panelleri,
prekast elemanları üretiminde kullanılmaktadır. Bu bakımdan beyaz
çimentonun kullanım alanı ve miktarı gri çimentoya oranla çok azdır. Beyaz ve
gri çimentonun üretim süreçleri birbirinden ayrı yürütülmekte olup bunların arz
ve talep bakımından birbirinin ikamesi olması söz konusu değildir. Ergani
Çimento ve Limak Kurtalan’ın yalnızca gri çimento üretimi alanında faaliyette
bulunması nedeniyle, ilgili ürün pazarı gri çimento pazarı olarak belirlenmiştir.
Diğer yandan, kullanım özelliklerine göre gri çimento da kendi içinde çeşitli 160
gruplara ayrılmaktadır: Portland çimento, katkılı çimento, cüruflu çimento ve
bunların alt açılımları (32,5-42,5). Ayrıca, bu ürünler satış şekillerine göre de
torbalı veya dökme olarak farklılaşabilmektedir. Ancak bu ürünlerin arz
bakımından birbirinin ikamesi olduğu, yani herhangi bir gri çimento türünü
üreten bir fabrikanın kısa dönemde tüm bu ürünleri üretebileceği dikkate
alınarak alt pazarlar tanımlamaya gerek görülmemiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Yükte ağır pahada hafif niteliğiyle çimentonun ekonomik olarak satılabildiği 170
bölgeyi, büyük ölçüde nakliye masrafı ve bunun ürünün fiyatına ve/veya
toplam maliyetine oranı belirlemektedir. Çimentonun bu bölgenin dışına
satılması nakliye masraflarını artırmakta, bu da karlılığı ortadan
kaldırabilmektedir. Bu nedenle, çimento sektörünü konu alan anti-tröst
incelemelerinde, ilgili coğrafi pazar bölgesel seviyede belirlenmektedir.
Bu bağlamda, coğrafi pazar tanımlanmasında en geçerli metotlardan biri
Elzinga-Hogarty testidir. Bu test incelenen bölgeler arasındaki ürün giriş
çıkışını incelemektedir. Testin genel mantığı şu şekilde özetlenebilir: Eğer belli
bir coğrafi pazara dışarıdan girişler (ithalat) ve o bölgeden dışarıya çıkışlar 180
(ihracat) azsa, o bölgede ilgili ürünün fiyatı diğer bölgelerden bağımsız olarak
belirlenebilecektir. Bu ise, bölgenin coğrafi pazar olabileceğini göstermektedir.
Elzinga-Hogarty testi nakliye bilgilerine dayalı iki ölçüte dayanmaktadır: 1) Bir
bölgeye girişlerin aynı bölgedeki satışlara oranı, 2) Bir bölgeden çıkışların
aynı bölgedeki üretime oranı. Birinci ölçüt LIFO, ikinci ölçüt ise LOFI olarak
adlandırılmaktadır. Bu iki değerin yüksek seviyelerde çıkması, incelenen
bölgenin coğrafi pazarı oluşturduğunu göstermektedir.
190
05-86/1194-346
6
LIFO, şu şekilde formüle edilmektedir:
LIFO= ( Üretim(P)-İhracat(X) ) / Tüketim(C) (1)
Tüketim ise, üretimden ihracatın çıkarılması, ithalatın (M) eklenmesi ve mal
stoğundaki (I) değişimin çıkarılmasıyla elde edilmektedir. Diğer bir ifadeyle,
C= P-X+M-ΔI (2)
Mal stokları sabit olduğu durumlarda, (2) nci denklemin (1) inciye 200
konulmasıyla aşağıdaki eşitlik elde edilmektedir:
LIFO= 1-(M/C) (3)
LOFI’nin formüle edilmiş hali ise şu şekildedir:
LOFI= (P-X)/P
(2) nolu eşitlik kullanıldığında LOFI,
210
LOFI=1-(X/P) (4)
şeklinde elde edilmektedir.
İşbu dosyada, ilgili coğrafi pazar, Elzinga-Hogarty testi kullanılarak
tanımlanmıştır. LIFO ve LOFI değerlerinin hesaplanması için, Ergani
Çimento’nun bulunduğu bölgelere satışı olan tüm fabrikaların verileri
incelenmiştir. Test sonucunda elde edilen LIFO ve LOFI değerleri ile bunların
yorumu aşağıdaki gibidir.
220
Tablo 7: Ergani Çimento’nun satışına ilişkin Elzinga-Hogarty testinin sonuçları
LIFO LOFI
İller 2002 2003 2004 2002-4 2002 2003 2004 2002-4
Diyarbakır (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Batman (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Siirt (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Mardin (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Şanlıurfa (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Muş (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Bitlis (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Elzinga-Hogarty testi uygulanırken, öncelikle, devre konu teşebbüs olan
Ergani Çimento’nun kurulu bulunduğu Diyarbakır ilinin tek başına coğrafi
pazar olarak tanımlanıp tanımlanamayacağı incelenmiştir. Ardından
Diyarbakır iline komşu olan illerden ilk olarak Batman ve sonra Limak
Kurtalan’ın bulunduğu Siirt analize dahil edilmiştir. Söz konusu illere olan
yakınlıkları nedeniyle, sırasıyla Mardin, Şanlıurfa, Muş ve Bitlis illeri de ilgili
coğrafi pazar testi kapsamına alınarak LIFO-LOFI değerleri hesaplanmıştır.
230
05-86/1194-346
7
Elzinga Hogarty testi, ilgili coğrafi pazarın sadece Diyarbakır ilinden oluştuğu
varsayılarak uygulandığında; LIFO değerleri düşük, LOFI değerleri ise daha
yüksek çıkmıştır. LIFO’nun düşük çıkması, Diyarbakır iline başka illerde
bulunan fabrikalardan yüksek miktarda çimento satışı yapıldığı anlamına
gelmektedir. 2003 ve 2004 yıllarına ait LOFI değerlerinin göreli yüksekliği ise;
bu yıllarda Diyarbakır’dan başka illere önemli ölçüde çimento satışı
gerçekleştirildiğini, ancak bu satışların Diyarbakır’a civar illerden yapılan
satışlardan daha düşük düzeyde kaldığını göstermektedir. Diyarbakır ilinin
yanı sıra Batman, Siirt ve Mardin illeri teste dahil edilerek coğrafi pazar tanımı
genişletildiğinde, hem LOFI değerlerinin (coğrafi pazardan dışarı yapılan 240
satışların azalması nedeniyle), hem de LIFO değerlerinin (coğrafi pazara
dışardan yapılan satışların azalması nedeniyle) yükseldiği görülmektedir.
Şanlıurfa, Muş, Bitlis ve Mardin illerinin de pazara eklenmesi, LOFI
değerlerinde ciddi artışa yol açmakta ve böylece gerek LIFO, gerekse LOFI
değerleri oldukça yüksek seviyelere ulaşmaktadır. Bu tespit Diyarbakır,
Batman, Siirt, Mardin, Şanlıurfa, Muş ve Bitlis’den oluşan bir bölgeye dışardan
yapılan satışların ve bu bölgeden dışarı yapılan satışların düşük miktarda
olduğunu göstermektedir. Böyle bir coğrafi pazarda fiyatlar, diğer bölgelerde
oluşan fiyatlardan bağımsız olarak belirlenebilecektir.
250
Bu çerçevede, ilgili coğrafi pazar “Diyarbakır, Batman, Siirt, Mardin, Şanlıurfa,
Muş ve Bitlis illerinden oluşan bölge” olarak tanımlanmıştır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirime konu işlem, TMSF bünyesinde bulunan ve Fon Kurulu’nun 6.7.2005
tarih, 271 sayılı kararı ile, Rumeli Çimento Grubu şirketlerinden Ergani
Çimento’nun 18.10.2005 tarihinde 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca
yapılan ihale sonucunda belirlenen alıcı adaylarından birine devredilmesidir.
Devir işlemi, 1998/5 sayılı Tebliğ ile değişik 1998/4 sayılı Tebliğ 260
kapsamındadır. Bu tespitin ardından, işlemlerin izne tabi olup olmadığının
anlaşılabilmesi için 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde belirlenen pazar payı
ve ciro eşiklerinin aşılıp aşılmadığına bakılmıştır.
Ergani Çimento’nun 2004 yılı cirosu (……………) YTL’dir. Bu değer 1998/4
sayılı Tebliğ’de belirlenen 25 trilyon TL’lik (25 milyon YTL) ciro eşiğinin
üzerinde olduğundan, işleme hangi teşebbüsün (Limak Madencilik veya OCI
Türkiye) taraf olacağından bağımsız olarak bildirim konusu devir izne tabidir.
Yukarıda açıklandığı gibi, Limak Kurtalan ve Limak Madencilik aynı kişiler 270
tarafından kontrol edildiğinden, bunlar tek teşebbüs gibi değerlendirilmiş ve
ilgili pazarda faaliyeti bulunan Limak Kurtalan’ın pazardaki ağırlığı Ergani
Çimento’nun satışının değerlendirilmesinde dikkate alınmıştır.
Diğer yandan, ilgili coğrafi pazarı oluşturan 7 İl’e firmaların satışları ve toplam
satışlar içindeki payları, izleyen iki tabloda gösterilmiştir:
05-86/1194-346
8
Tablo 8: İlgili coğrafi pazarı oluşturan illere satışlar
280
Tablo 9: İlgili coğrafi pazarı oluşturan illere satışlarda firmaların payları
2002, 2003 ve 2004 Yılları Toplam Satışların Dağılımı (%)
Siirt Bitlis Muş Batman D.Bakır Ş.Urfa Mardin
Limak (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Oyak Mardin (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Oyak Elazığ (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Ergani Ç. (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Van Ç. (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Kars (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Aşkale (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Şanlıurfa Ç. (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Nuh (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Çimko (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Toplam 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00
Diyarbakır, Batman, Siirt, Mardin, Şanlıurfa, Muş ve Bitlis illerinden oluşan ilgili
coğrafi pazara satış yapan teşebbüslerin 2002, 2003 ve 2004 yıllarına ait
toplam satışları ve pazar payları aşağıdaki gibi hesaplanmıştır:
Tablo 10: Ergani Çimento’nun bulunduğu coğrafi pazarda pay dağılımı (2002-2004)
Satış (ton) Payı (%)
Oyak Mardin (……) (……)
Limak (……) (……)
Şanlıurfa (……) (……)
Ergani (……) (……)
Oyak Elazığ (……) (……)
Çimko (……) (……)
Van (……) (……)
Kars (……) (……)
Nuh (……) (……)
Toplam 4,492,904 100.00
İlgili coğrafi pazara ve bunu oluşturan illere yapılan satışlar ile satışların
firmalara dağılımı gösterildikten sonra olası satış senaryolarının 290
değerlendirilmesine geçilmiştir.
2002, 2003 ve 2004 Yılları Toplam Satışlar (ton)
Siirt Bitlis Muş Batman D.Bakır Ş.Urfa Mardin
Limak (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Oyak Mardin (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Oyak Elazığ (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Ergani Ç. (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Van Ç. (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Kars (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Aşkale (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Şanlıurfa Ç. (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Nuh (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Çimko (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Toplam 199,051 370,367 312,193 410,767 1,294,947 1,417,094 488,485
05-86/1194-346
9
H.3.1. Ergani Çimento’nun OCI Türkiye Tarafından Devralınması
OCI Türkiye, Ergani Çimento’yu devralması halinde, %(…..) payla pazarın
dördüncü büyük oyuncusu olacaktır. Ergani Çimento’nun yerini pazara yeni
girecek bir oyuncu alacağından, böyle bir işlem pazar yoğunlaşmasını
artırmayacaktır. Bu nedenlerle, söz konusu olası devralma sonucunda hakim
durum yaratılacağını veya mevcut hakim durumun güçlendirileceğini söylemek
mümkün değildir. 300
İşbu Kurul kararının konusunu oluşturmasa da, önceden Rumeli Çimento
Grubu’na dahil olan Van Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün (Van
Çimento) TMSF tarafından satışı da bu başlık altında değerlendirilen olası
devralmayla birlikte ele alınmıştır; çünkü Van Çimento’nun da ilgili coğrafi
pazara satışı vardır ve söz konusu işletmenin satışı ihalesinde OCI Türkiye
yine en yüksek ikinci teklifi vermiştir. Ancak OCI Türkiye, Ergani Çimento’nun
yanında Van Çimento’yu devralsa da, tablo fazla değişmemektedir. Şöyle ki,
OCI Türkiye bu kez %(…..) payla pazarın yine dördüncü büyük oyuncusu
olacaktır. Bu durumda da, yukarıdaki değerlendirme geçerli olacak ve 7. 310
madde anlamında Kanun’un ihlalinden söz edilemeyecektir.
H.3.2. Ergani Çimento’nun Limak Madencilik Tarafından Devralınması
Yukarıda da belirtildiği gibi, Limak Madencilik halihazırda herhangi bir faaliyet
göstermemektedir. Ancak Limak Grubunun, bölgenin en büyük
oyuncularından biri olan Limak Kurtalan (Siirt) aracılığıyla ilgili coğrafi pazarda
ciddi bir ağırlığı vardır. Dolayısıyla Limak Kurtalan ile Limak Madencilik aynı
teşebbüs çatısı altında yer aldığından, söz konusu işlemin
değerlendirilmesinde Limak Kurtalan’ın pazardaki konumu dikkate alınmıştır. 320
Limak Madencilik’in Ergani Çimento’yu devralması halinde, pazarda pay
dağılımı aşağıdaki gibi olacaktır:
Tablo 11: Ergani Çimento’nun Limak tarafından devralınması sonrasında pazar payları
Firma Payı (%)
Limak (……)
Oyak Mardin (……)
Şanlıurfa (……)
Oyak Elazığ (……)
Çimko (……)
Van Çimento (……)
Kars (……)
Nuh (……)
Toplam 100.00
Ergani Çimento’yu devralması halinde, Limak Grubu yaklaşık %(…) payla
pazarın lideri olacaktır. Ne var ki, Limak Grubu bu payla ilgili coğrafi pazarda
tek başına hakim duruma geçmeyecektir, çünkü pazarın ikinci büyük
oyuncusu olan Oyak Mardin ile yıllar itibarıyla satışlarını ve bölgenin tüketimi 330
içindeki payını yükseltmekte olan Şanlıurfa Çimento ciddi rakiplerdir. Ayrıca
Oyak Grubu tarafından tek başına kontrol edilmese de, Oyak Elazığ’ın (Oyak
05-86/1194-346
10
ve Gama Gruplarının ortak girişimi) bölgeye satışları da, Grubun pazardaki
konumu bakımından kısmen dikkate alınmıştır.
2002, 2003 ve 2004 yılları itibarıyla Limak Kurtalan ve Ergani Çimento dahil
olmak üzere pazarın en büyük dört oyuncusu toplam satışlarda %92 civarında
paya sahiptir. Limak Grubunun Ergani Çimento’yu devralması halinde,
pazardaki dört büyük teşebbüsten biri diğeri tarafından devralınmış
olacağından, rakip sayısı azalacak ve yoğunlaşma oranı artarak pazarda en 340
büyük dört teşebbüsün paylarının toplamı %(…) seviyesine ulaşacaktır. Bu
tespit işlemin ilgili pazarda birlikte hakim durum yaratıp yaratmayacağı
sorusunu gündeme getirmiştir; çünkü ilgili coğrafi pazar oligopolistik bir yapı
arz ederken, ürünün homojenliği, pazarın şeffaflığı, pazara giriş engellerinin
yüksekliği gibi gizli işbirliğini tetikleyebilecek veya kolaylaştırabilecek koşullar
sektör genelinde mevcuttur. Ne var ki, aşağıda açıklanacağı üzere, birlikte
hakim durum yaratılabileceğine hükmedilebilmesi için mutlaka var olması
gereken unsurların bir kısmı ilgili coğrafi pazarda mevcut değildir.
Öncelikle belirtilmelidir ki, teşebbüsler arasındaki yapısal bağlar (ortak 350
yönetim kurulu üyeleri, hissedarlık ilişkisi gibi), rakip teşebbüsler arasında
rekabeti bozucu koordinasyona yol açabilmektedir. Ancak, Limak ve Oyak
Grupları ile Şanlıurfa Çimento arasında böyle bir ilişki bulunmamaktadır. Bu
nedenle, işlem sonrasında herhangi bir yapısal bağdan kaynaklanabilecek bir
işbirliği riski öngörülmemiştir.
Birlikte hakim durum değerlendirmesinde dikkate alınan unsurlardan bir diğeri,
teşebbüslerin geçmişte uyumlu davranışlar içine girip girmedikleridir. Zira
geçmişte bu tip davranışlar içine girmiş olmaları, teşebbüslerin gelecekte de
gizli işbirliğinde bulunabileceğine işaret etmektedir. Geçmişte, çimento 360
sektöründe faaliyet göstermekte olan birçok teşebbüsün 4054 sayılı Kanun’u
ihlal eder nitelikteki davranışları tespit edilmiş olmakla birlikte; söz konusu
bölge ve daha önemlisi söz konusu işletmelerden Limak Kurtalan ile Şanlıurfa
Çimento herhangi bir incelemeye konu olmamıştır. Ancak bu noktada, “kartel
geçmişi”nin, gizli işbirliği riskinin öngörülmesi bakımından “olmazsa olmaz”
unsurlardan olmadığı, yalnızca diğer birçok unsurun yanında bu yöndeki
tespiti güçlendirdiği vurgulanmalıdır.
Gizli işbirliğini kolaylaştıran diğer bir unsur, pazar paylarının simetrik
olmasıdır. Pazarda birbirine yakın büyüklükte olan oyuncuların koşut 370
davranması görece kolaydır. Ancak pazarın en büyük üç oyuncusunun pazar
paylarına bakıldığında (yaklaşık %(…), %(…) ve %(…)), böyle bir simetri
gözlenememektedir.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, Ergani Çimento'nun Limak Grubu
tarafından devralınmasının, ilgili pazarda hakim durum yaratan ya da hakim
durumu güçlendiren nitelikte bir işlem olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
380
05-86/1194-346
11
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Tasarruf Mevduatı
Fonu (TMSF) bünyesinde bulunan ve 5354 sayılı Kanun ile değişik 4389 sayılı
Bankalar Kanunu’nun 15. maddesinin 7. fıkrasının (a) bendi gereğince, Fon
Kurulu’nun 6.7.2005 tarih, 271 sayılı kararı ile, Rumeli Çimento Grubu
şirketlerinden Ergani Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün satılması ile
ilgili olarak, 390
1. işlemin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna,
2. Ergani Çimento’nun, TMSF’nin 18.10.2005 tarihinde gerçekleştirdiği
ihalede en yüksek iki teklifi veren Limak Madencilik Yapı Çimento San. Tic.
A.Ş. veya OCI Çimento A.Ş.’den biri tarafından devralınması işleminin ilgili
pazarda hakim durum yaratılmasına veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesine ve rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol
açmayacağına, bu nedenle işleme izin verilmesine
400
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy