Rekabet Kurumu - Karar Sayı 06-02/48-9

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

(Danıştay’ın İptali Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : SR-02/03 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 06-02/48-9
Karar Tarihi : 5.1.2006
A - TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B - RAPORTÖRLER :Hakan Suat ÖLMEZ, Ekrem KALKAN
C - ŞİKAYET EDEN
 Cine 5 Filmcilik ve Yapımcılık A.Ş.
Büyükdere Cad. No:163 Esentepe- İstanbul
D - HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR
 Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.
Akatlar Yaren Sok. Aydın Apt. B Blok 3 no’lu Dükkan, Beşiktaş-İSTANBUL

 DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.
Doğan TV Center 34204 Bağcılar-İSTANBUL

 SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.
Cumhuriyet Cad. Umaç Apt. No:141-147, K.6, D.14, Elmadağ-İSTANBUL
Temsilcisi: Av. Nizamettin BULUT
And sok. 15/1 Çankaya-ANKARA

 Star TV Hizmetleri A.Ş.
Mehmet Akif Mahallesi, İnönü Caddesi, Star Sok., No:2 İkitelli-İSTANBUL

 AKS Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.
Yapı Kredi Plaza E. Blok 80620 1. Levent İSTANBUL

 Ülke TV Programcılık Reklam Film Yayın Pazarlama A.Ş.
Cumhuriyet Cad. Umaç Apt. No:141-147, K.6 D.14, Elmadağ-İSTANBUL
Temsilcisi: Av. Nizamettin BULUT
And sok. 15/1 Çankaya-ANKARA

E- KONU : Rekabet Kurulu’nun 21.10.2002 tarih, 02-64/803-325 sayılı
Kararı’nın iptaline ilişkin Danıştay 13. Dairesi’nin 12.7.2005 tarih, 2005/5168
E. 2005/3442 K. sayılı; 27.9.2005 tarih, 2005/5679 E. 2005/4756 K., 2005/5055
06-02/48-9
2
E. 2005/4755 K., 2005/5169 E. 2005/4751 K., 2005/5066 E. 2005/4735 K.,
2005/5082 E. 2005/4736 K., 2005/5065 E. 2005/4754 K., 2005/5081 E.
2005/4737 K.; 15.11.2005 tarih ve 2005/5042 E. 2005/5495 K., 2005/5061 E.
2005/5500 K., 2005/5000 E. 2005/5495 K., 2005/4999 E. 2005/5499 K. sayılı
kararları üzerine DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş ile Satel Sabah
Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’nin, reklam yerlerini satmak amacıyla
kurdukları Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş. vasıtasıyla 2000 yılının
ikinci yarısından itibaren Cine 5 Filmcilik ve Yapımcılık A.Ş.’yi piyasa dışına
çıkarmak maksadıyla müşterileri dolaşarak %100 Bimaş kullanımı için ek
indirim uygulamasına başlamaları suretiyle 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettikleri iddiasının yeniden
değerlendirilmesi.

F - İDDİALARIN ÖZETİ
Cine 5 Filmcilik ve Yapımcılık A.Ş.’nin (Cine 5) şikayet dilekçesinde özetle;
- DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş (DTV ya da KanalD) ile SATEL Sabah
Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’nin (SATEL ya da ATV) reklam yerlerini satmak
amacıyla kurdukları Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’ın (BİMAŞ) 2000
yılının ikinci yarısından itibaren giriştiği bir kampanya ile Cine 5’i piyasa
dışına çıkarmak maksadıyla müşterileri dolaşarak %100 BİMAŞ kullanımı
için ek indirim uygulamasına başladığı,
- Bu durumda BİMAŞ kanallarından ilave indirim alan reklamveren firmaların
Cine 5, TGRT, NTV gibi kanallara reklam vermediği ve veremediği,
- BİMAŞ’ın bu eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu,
- BİMAŞ’ın firmalara bu ek indirimi, ‘prodüksiyon indirimi’ adı altında
sağlamakta olduğu görülse bile asıl amacın, kendi TV kanallarının piyasadan
daha fazla pay almalarını ve diğer kanalların reklam alamamalarını
sağlamak olduğu,
- Önceden Cine 5’e reklam vermiş birçok kuruluşun, reklamları için Cine 5’i
kullanmayacaklarını, Cine 5’i kullandıkları takdirde BİMAŞ’ın ek indirimini
geri çekeceğini, dolayısıyla diğer kanallara da reklam vermelerinin mali
açıdan mümkün olmadığını belirttikleri,
- BİMAŞ’ın, reklamverenlerin BİMAŞ dışındaki kanallara reklam vermemeleri
ve tüm reklam harcamalarını sadece BİMAŞ kanallarında kullanmaları
koşuluyla ek indirim vermesinin 4054 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesinin (a)
bendini açıkça ihlal ettiği,
- BİMAŞ’ın, reklamveren şirketler arasında ayrımcılığa yol açarak Kanun’un 6
ncı maddesinin (b) bendini ihlal ettiği,
- BİMAŞ’ın bu eylemlerini evvelce de tekrarladığı ve Rekabet Kurumu’nun, her
iki yayın kuruluşunun kendilerine ait olan TV reklam yerlerinin satış fiyatları
ile diğer satış koşullarını birlikte belirlemek konusunda yaptıkları ve
uyguladıkları anlaşmanın Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine, her iki kuruluşun aralarında anlaşarak rakipleri olan Show TV’nin
06-02/48-9
3
piyasadaki faaliyetlerini zorlaştırdıkları anlaşılan eylemlerinin 4 üncü
maddenin (d) bendine aykırı olduğunu hükme bağladığı,
- BİMAŞ’ın bu girişimleri sonucunda Cine 5’in, 2000 yılının Haziran, Temmuz,
Ağustos, Eylül ve Kasım aylarında 20.000 USD civarında reklam geliri
kaybına uğradığı,
belirtilerek, BİMAŞ hakkında geçici tedbir alınması ve gereken işlemin yapılarak
para cezası ile cezalandırılması talep edilmektedir.
G - DOSYA EVRELERİ
Rekabet Kurulu’nun (Kurul) 16.01.2001 tarih ve 01-04/23 sayılı kararında, şikayet
konularının araştırılması ve DTV, SATEL, Star TV Hizmetleri A.Ş (Star TV) ve
AKS Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.’nin (AKS ya da Show
TV) reklam yerleri fiyat ve diğer satış koşullarını BİMAŞ aracılığı ile birlikte
belirledikleri iddialarının 4054 sayılı Kanun hükümlerini ihlal edip etmediğinin ve
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un
40/1 inci maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına ve geçici tedbir kararı
alınmasının önaraştırma sonucunda değerlendirilmesine,
ayrıca konuyla ilgili olarak,
Kurum kayıtlarına 16.12.1998 tarih ve 2496 sayı ile giriş yapan ve BİMAŞ ile AKS
ve Star TV arasında yapılan reklam yerlerinin pazarlanmasını konu eden sözlü
anlaşmaya ilişkin menfi tespit/muafiyet başvurusu ile Kurum kayıtlarına 22.3.1999
tarih ve 977 sayı ile giriş yapan ve “BİMAŞ Prodüksiyon Desteği Çalışma
Koşulları Anlaşmasına” ilişkin menfi tespit/muafiyet başvurusunun önaraştırma
sürecinde değerlendirilmesine
karar verilmiştir.
23.2.2001 tarih ve D2/2/H.S.Ö./01-1 sayılı önaraştırma raporu üzerine Rekabet
Kurulu’nun 3.4.2001 tarih ve 01-15/136-M sayılı kararında,
BİMAŞ aracılığıyla, kendilerine ait reklam yerlerinin fiyat ve diğer satış koşullarını
aralarındaki rekabeti ortadan kaldırarak birlikte belirledikleri ve uyguladıkları
yönündeki iddiaların açıklığa kavuşturulması amacıyla, DTV, SATEL, Star TV,
AKS ve bu şirketlerin reklam yerlerini geçmişte pazarlamış olan ve/veya halen
pazarlayan BİMAŞ hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına,
22.3.1999 tarih ve 977 sayılı menfi tespit/muafiyet talebinin ayrı bir rapora
bağlanmasına,
16.12.1998 tarih ve 2496 sayılı menfi tespit/muafiyet talebinin ve şikayetçinin
geçici tedbir talebinin ise açılan soruşturma aşamasında değerlendirilmesine;
karar verilmiştir.
Rekabet Kurulu’nun 4.7.2001 tarih ve 01-30/305-M sayılı kararında, Kurum
kayıtlarına 27.3.2001 tarih ve 1234 sayı ile giriş yapan ve Ülke TV ile BİMAŞ
arasında Kanal 6 televizyonun reklam yerlerinin BİMAŞ aracılığı ile
pazarlanmasını konu eden sözlü anlaşmaya ilişkin menfi tespit/muafiyet talebinin
3.4.2001 tarih ve 01-15/136-M sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile açılan soruşturma
kapsamında değerlendirilmesine, Ülke TV Programcılık Reklam Film Yayın
06-02/48-9
4
Pazarlama A.Ş. (Ülke TV “Kanal 6”) hakkında da soruşturma açılmasına ve bu
soruşturmanın da yine aynı soruşturma ile birleştirilerek yürütülmesine karar
verilmiştir.
Soruşturma kararı üzerine, Kanun’un 43/2 maddesi uyarınca 17.4.2001 tarihinde
Bimaş, DTV, SATEL, Star TV ve AKS’a, 10.7.2001 tarihinde de Ülke TV’ye
soruşturma açıldığına dair bildirimde bulunularak, taraflardan 30 gün içinde ilk
yazılı savunmalarını göndermeleri istenmiştir.
İlgili teşebbüslerden SATEL ve AKS dışındaki teşebbüslerin ilk yazılı savunmaları
yasal süreleri içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
Rekabet Kurulu’nun 27.9.2001 tarihli toplantısında soruşturma süresinin altı ay
uzatılmasına karar verilmiştir.
Soruşturma heyetince tamamlanan 3.4.2002 tarih ve SR/02-03 sayılı soruşturma
raporu Kanun’un 45/1 inci maddesi uyarınca Başkanlıkça tüm Kurul üyeleriyle
ilgili taraflara tebliğ olunmuş ve aynı maddenin 2’nci fıkrası gereğince taraflardan
30 gün içinde yazılı savunmalarını göndermeleri istenilmiştir.
Soruşturma raporunun tebliğini takiben, haklarında soruşturma yürütülen
teşebbüslerden Star TV dışındakiler savunma sürelerinin, Kanun’un 45’inci
maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca 30 gün uzatılmasını talep etmişlerdir. Tarafların
bu talepleri, Rekabet Kurulu’nun 7.5.2002 tarihli kararıyla kabul edilmiş ve ilgili
teşebbüslerin savunma süreleri 30 gün uzatılmıştır.
Kurum kayıtlarına 27.5.2002 tarihinde intikal eden Star TV’nin yazılı
savunmasının süresi içinde yapılmadığı tespit edilmiştir. Süre uzatımı talep eden
teşebbüslerin ikinci savunma yazıları yasal süreleri içinde Kurum kayıtlarına
intikal etmiştir.
Soruşturma Heyetinin hazırladığı ek yazılı görüş, Kanun’un 45/2’nci maddesi
uyarınca 25.6.2002 tarihinde tüm Kurul üyeleriyle taraflara tebliğ edilmiş.
Ek yazılı görüşün tebliğini takiben haklarında soruşturma yürütülen
teşebbüslerden AKS ve Star TV dışındakiler, savunma sürelerinin, Kanun’un
45’inci maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca 30 gün uzatılmasını talep etmişlerdir. Bu
talep Rekabet Kurulu tarafından uygun görülerek 20.9.2002 tarihinde 30 gün ek
süre tanınmıştır. İlgili teşebbüslerden Star TV dışındakilerin ek yazılı görüşe karşı
cevapları yasal süreleri içinde Rekabet Kurulu’na intikal etmiştir.
Rekabet Kurulu’nun 5.9.2002 tarih ve 02-52/682-M sayılı toplantısında yürütülen
soruşturmayla ilgili olarak 16.10.2002 tarihinde, Sözlü Savunma Toplantısı
yapılmasına karar verilmiş ve Sözlü Savunma Toplantısı davetiyeleri Kanun’un
46/2 nci maddesi uyarınca ilgililere gönderilmiştir.
Rekabet Kurulu, soruşturmaya ilişkin olarak 21.10.2002 tarihinde ve 02-64/803-
325 sayı ile Karar almıştır.
Anılan Kurul Kararı, “Soruşturmayı yürüten Kurul üyesinin nihai karar toplantısına
katılarak oy kullanmasının hukuka aykırı olduğu” gerekçesiyle, Danıştay 13.
dairesi’nin 12.7.2005 tarih, 2005/5168 E. 2005/3442 K. sayılı; 27.9.2005 tarih,
2005/5679 E. 2005/4756 K., 2005/5055 E. 2005/4755 K., 2005/5169 E.
2005/4751 K., 2005/5066 E. 2005/4735 K., 2005/5082 E. 2005/4736 K.,
06-02/48-9
5
2005/5065 E. 2005/4754 K., 2005/5081 E. 2005/4737 K.; 15.11.2005 tarih ve
2005/5042 E. 2005/5495 K., 2005/5061 E. 2005/5500 K., 2005/5000 E.
2005/5495 K., 2005/4999 E. 2005/5499 K. sayılı kararları ile iptal edilmiştir.
Danıştay’ın bu kararları üzerine Kurul, soruşturmaya ait tüm savunma, ek
savunma, sözlü savunma tutanakları, sözlü savunma toplantısının ses
kayıtlarının yazılı açılımı; raporlar, Danıştay’ın iptal kararları, tüm dosya
münderecatında yer alan bütün bilgi ve belgeleri inceleyerek 5.1.2006 tarihinde
dosyaya ilişkin nihai kararını vermiştir.
H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ
Dosyanın raportörleri;
Şikayetçinin geçici tedbir talebine ilişkin olarak, BİMAŞ’ın özellikle Cine 5’i piyasa
dışına çıkarmak maksadıyla reklamveren müşterilere tüm reklam harcamalarını
sadece BİMAŞ kanallarında kullanmaları koşuluyla ek indirim sağlaması (%100
BİMAŞ) indirimi şeklinde bir uygulaması tespit edilememesi, “prodüksiyon desteği
uygulamasının” farklı bir uygulama olması ve Rekabet Kurulu tarafından bu
uygulamaya bireysel muafiyet tanınması ve Cine 5’in müşteri kaybından
kaynaklanan zararlarının BİMAŞ’ın soruşturma konusu olan davranışları ile
ilişkilendirilemeyeceği sebebiyle şikayetçinin talep ettiği şekilde konuyla ilgili
olarak soruşturma aşamasında geçici tedbir alınmasına gerek olmadığı ve
şikayet edilen konunun rekabet ihlali taşımaması münasebetiyle herhangi bir
ceza verilmesine gerek olmadığı,
Kurum kayıtlarına 16.12.1998 tarih ve 2496 sayı ile giriş yapan BİMAŞ’ın Star TV
ve AKS ile yapmış olduğu sözlü reklam yeri satış anlaşmasına ilişkin menfi
tespit/muafiyet başvurusu hakkında; Bildirim formunda belirtilen ifadelerin yanlış
ve yanıltıcı bilgi niteliği taşıması nedeniyle bildirimi yapan taraf olan BİMAŞ’ın
Kanun’un 16 ncı maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendine göre cezalandırılması
gerektiği ve 16 ncı maddenin 3 üncü fıkrası gereğince anılan teşebbüsün yönetim
kurulu üyelerinin ayrıca cezalandırılmaları gerektiği,
Bildirim formunun 6.4. maddesinde “anlaşmaya katılan her TV kanalının program
esasına göre reklam ücretlerini diğer kanallardan bağımsız olarak kendisinin
belirleyeceği” ifade edilmiş olmasına rağmen, anlaşmanın uygulanması
esnasında bir süre için dahi bildirim formunda belirtildiği şekilde fiyatların
bağımsız belirlenme ilkesine uyulmamış olması ve bu durumun reklam yeri fiyat
ve diğer satış koşullarının belirlenmesinde rakip dört televizyon kuruluşu arasında
rekabeti engelleyici ve kısıtlayıcı koordinasyon yaratması sebebiyle bu
anlaşmaya menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine aykırılık oluşturacak şekilde
fiyat rekabetinin kısıtlanmasının bireysel muafiyet tanınmasına dayanak
olabilecek her türlü gerekçeyi haksız çıkaracağı düşüncesiyle bireysel muafiyet
tanınamayacağı,
Kurum kayıtlarına 27.3.2001 tarih ve 1234 sayı ile giriş yapan BİMAŞ’ın Ülke TV
(Kanal 6) ile yapmış olduğu sözlü reklam yeri satış anlaşmasına ilişkin menfi
tespit/muafiyet başvurusu hakkında; 5388 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile 4054
sayılı Kanun kapsamında bulunan anlaşmaların bildirilmesi yükümlülüğü
kaldırıldığından, Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş. ile Ülke Televizyon
06-02/48-9
6
Programcılık Reklam Film Yapım Yayın Pazarlama A.Ş. arasında yapılan sözlü
anlaşmanın süresi içerisinde bildirilmemesine yönelik olarak adı geçen
teşebbüslere ve teşebbüslerin yönetim organlarında görev alan gerçek kişilere
ceza uygulanmasına gerek olmadığı,
Bildirim formunun 6.4. maddesinde belirtilen ifadelerin yanlış ve yanıltıcı bilgi
niteliği taşıması nedeniyle bildirimi yapan taraf olan BİMAŞ’ın Kanun’un 16 ncı
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre cezalandırılması gerektiği ve 16 ncı
maddenin üçüncü fıkrası gereğince anılan teşebbüsün yönetim kurulu üyelerinin
ayrıca cezalandırılmaları gerektiği,
Uygulanması esnasında reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarının
belirlenmesinde rakip televizyon kuruluşları arasında rekabeti engelleyici ve
kısıtlayıcı koordinasyon yaratması sebebiyle bu anlaşmaya menfi tespit belgesi
verilemeyeceği ve
Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine aykırılık oluşturacak şekilde
fiyat rekabetinin kısıtlanmasının bireysel muafiyet tanınmasına dayanak
olabilecek her türlü gerekçeyi haksız çıkaracağı düşüncesiyle bireysel muafiyet
tanınamayacağı,
DTV, SATEL, Star TV, AKS ve Ülke TV’nin (Kanal 6) BİMAŞ aracılığı ile
kendilerine ait reklam yerlerinin fiyat ve diğer satış koşullarını aralarındaki
rekabeti ortadan kaldırarak birlikte belirlemelerinin “Türkiye ulusal şifresiz yayın
yapan televizyon kanalları reklam yeri pazarı”nda Kanun’un 4 üncü maddesi ikinci
fıkrasının (a) bendi anlamında rekabet ihlali oluşturduğu ve yukarıda adı geçen
teşebbüslerin bu eylemleri hakkında Kanun’un 16 ncı maddesinin ikinci fıkrası
uyarınca para cezası uygulanması gerektiği,
sonuç ve kanaatine ulaşmışlardır.
I - İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İLGİLİ PAZAR
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Pazar tanımı yapılırken reklamveren açısından reklamların istenilen izleyici
kitlelerine ulaşabilmesi önemli bir husus olması dikkate alınmalıdır. Bu aşamada
yayınların şifreli-paralı olması durumda bu yayınlara verilen reklamın sadece bu
kanallara abone olanlarca seyredilebilmesi söz konusu olmaktadır. Her ne kadar
mevcut şifreli yayınlar olan Cine 5 ve Teleon teknik olarak ulusal düzeyde yayın
yapabilseler de bu kanallarda yayınlanan reklamları sadece bu yayınlara abone
olan izleyiciler seyredebilmektedir. Bu açıdan izleyici kitlesi şifresiz bir yayının
sesleneceği şekilde tüm ulusu kapsamamaktadır. Bu sebeple hedef kitleye
seslenme açısından reklamverenler de şifreli kanallarla şifresiz kanallar arasında
bir ayrımı göz önünde bulundurmaktadırlar. Raportörlerce yapılan anket
sonuçlarında da reklamverenlerin ortalama olarak Cine 5 kanalı için reklam
bütçelerinden %2 oranında pay ayırdıkları görülmektedir. Dolayısıyla ulusal
reklam yeri piyasasını şifresiz kanallarla sınırlamak gerektiği düşünülmektedir.
Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde ilgili ürün pazarının “ulusal şifresiz yayın
yapan televizyon kanalları reklam yeri pazarı” olarak tanımlanmıştır.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
06-02/48-9
7
“Ulusal şifresiz yayın yapan televizyon kanalları reklam yeri pazarı” olarak
tanımlanan ilgili ürün pazarında, reklam yeri satın almak isteyen reklamveren
kuruluşlar, reklam harcamalarını planlarken, televizyon kanallarının tüketicilere
ulaşım boyutunu önemli bir kriter olarak ele almaktadırlar. Reklamveren
şirketlerin hedef kitlelerinin genellikle izledikleri televizyon kanallarının yaptıkları
yayınların ve reklamlara konu olan mal ve hizmetlerin satımı ve dağıtımında
hedeflenen pazarın Türkiye sınırları içinde kalması nedeniyle ilgili coğrafi pazar
“Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak tanımlanmıştır.
I.2. TARAFLAR HAKKINDA BİLGİLER
Dosyada yer alan bilgi ve belgelere göre, soruşturmaya ilişkin dönem itibariyle
tarafların ortaklık yapıları ve yönetim kurulu üyeleri ile diğer bilgiler aşağıdaki
gibidir.
I.2.1. DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.
DTV’nin 29.03.2001 tarihli olağan genel kurul toplantısına ait pay sahipleri
cetveline gore ortaklık yapısı şu şekildedir:
Tablo 1: DTV’nin Ortaklık Yapısı
Pay Sahibin Adı Hisse Oranı (%)
Alp Görsel Yayıncılık A.Ş. 19.75
Cevdet Turan 9.75
Ertuğrul Alptekin 9.75
Müzehher Kaymak 9.75
Serhan Sevim 9.75
Mustafa Kenan Erdinç 9.50
Selçuk Sevük 9.50
Vedat Büyükyılmaz 9.25
Hasan Hüsnü Güzelöz 2.50
Yücel Çelik 1.00
Yücel Arat 1.00
Ömer Faruk Bayhan 1.00
Yalçın Erceber 1.00
Erem Turgut Yücel 1.00
Berkay Ercanlı 0.50
Atila Purut 5.00
TOPLAM 100.00
29.3.2001 tarihli olağan genel kurulunda atanan şirket yönetim kurulu ise Başkan;
Cevdet Turan ve üyeler; Ertuğrul Alptekin, Ömer Faruk Bayhan, Yalçın Erceber,
Yücel Çelik, Atila Purut, Erem Turgut Yücel’den oluşmaktadır.
I.2.2. SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.
Şirketin 15.5.2001 tarihli olağanüstü genel kurul toplantısı hazirun cetvelinden
edinilen bilgilere göre ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 2: SATEL’in Ortaklık Yapısı
Pay Sahibin Adı Hisse Oranı (%)
Sabah Haber Ajansı A.Ş. 5.55
Önay Şevket Bilgin 0.006
Yayın Dağıtım A.Ş. 20.00
Bilgin Holding A.Ş. 8.84
Centron Yüksek Tek. Ve Basın Hiz. A.Ş. 1.71
Ahmet Fatih Ediboğlu 0.006
Zühtü Sezer 0.006
Zafer Mutlu 0.006
Endüstri Holding A.Ş. (bu hisselerin oy hakkı Sabah Yayıncılık 0.5
06-02/48-9
8
A.Ş.’ne aittir)
Endüstri Holding A.Ş. 1.8
Özdemir Erkan 9.13
Bekir Nursal Bilgin 9
Edip Tunç Akkan 9
Naci Övünç 9
İbrahim Başol 9
Zafer Dikmen 9
Genel Denizcilik Nakliyat A.Ş. 0.74
Halk Sigorta T.A.Ş. (Yapı Kredi Sigorta A.Ş.) 2.13
Mehmet Aytaç Kanan 0.0047
Mehmet Emin Karamehmet 3.38
T. Genel Sigorta T.A.Ş. 1.11
Türker İnanoğlu 0.008
URT Ulusal İletişim Radyo Televizyon Yapım A.Ş. 0.05
Toplam 100
15.5.2001 tarihinde yapılan şirketin olağanüstü genel kurul toplantısında seçilen
yönetim kurulu Başkan; Önay Şevket Bilgin ve üyeler; Zafer Mutlu, Mustafa
Dinçer, Selim Erbay, Selim Gülmen’den oluşmaktadır.
I.2.3. Star TV Hizmetleri A.Ş.
4.7.2001 tarihinde yapılan 2000 yılı olağan genel kurul tutanağına ait pay
sahipleri cetveline göre ortaklık yapısı şu şekildedir:
Tablo 3: STAR TV’nin Ortaklık Yapısı
Pay Sahibin Adı Hisse Oranı (%)
Cem Cengiz Uzan 9.90
Muştak Ayvaz 9.90
Metin Öner 9.90
Mithat Kemal Horasan 8.40
Orhan Cem Şaşmaz 9.90
Çoşkun Çoroğlu 9.90
Çağdaş Ergin 8.50
Enis Zaimoğlu 8.40
Hayri Hiçler 8.40
Vahit Cüneyt Alpata 8.60
Reyman Somer 8.20
TOPLAM 100.00
31.5.2000 tarihli Star Televizyon Hizmetleri A.Ş. yönetim kurulu kararına göre
31.5.2000 tarihinde yapılan olağan genel kurul toplantısında üç yıl süreyle
yönetim kuruluna seçilen üyeler şu kişilerdir: Cem Cengiz Uzan (Başkan), Metin
Öner (Başkan vekili), Muştak Ayvaz (üye). 4.7.2001 tarihinde yapılan olağan
genel kurul toplantısında ise şirket yönetim kurulu üyeliğinden istifa eden Cem
Cengiz Uzan’ın yerine seçilen Çağdaş Ergin’in tayini kabul edilmiştir.
I.2.4. AKS Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.
25.4.2001 tarihinde yapılan 2000 yılı olağan genel kurul tutanağına ait pay
sahipleri cetveline göre ortaklık yapısı aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 4: AKS’ın Ortaklık Yapısı
Pay Sahibin Adı Hisse Oranı (%)
MBI Baskı Öncesi San. ve Tic. A.Ş. 18.00
EM-BO Emaye ve Boyalı Eşya San. ve Tic. A.Ş. 18.00
Batı Denizcilik İşletmesi A.Ş. 18.00
Sevin Ergun 8.07
MSM Mali Sistemler Müşavirlik A.Ş. 5.23
Edayat Yatçılık A.Ş. 3.77
06-02/48-9
9
Hür-Bim Bilgisayar ve Teknik Hiz. A.Ş. 2.27
Süalp Kaleci 2.60
Ahmet Ertüz 2.60
Süleyman Serdar Çaloğlu 2.60
Mehmet Aytaç Kanan 2.60
Mehmet Bülent Ergin 2.60
Güray Kılıç 2.60
Ahmet Uğur Girginkaya 2.60
Selçuk Altun 2.60
İsmet Bardakçı 2.60
Kadir Polat 2.60
TOPLAM 100.00
Şirketin yönetim kurulu ise, başkan Mehmet Bülent Ergin ile üyeler Mehmet Aytaç
Kanan, Süalp Kalleci, Serdar Çaloğlu’dan oluşmaktadır.
I.2.5. Ülke Televizyon Programcılık Reklam Film Yapım Yayın Pazarlama
A.Ş.
20.6.2001 tarihinde yapılan 1999 ve 2000 yılı olağan genel kurul tutanağına ait
pay sahipleri cetveline göre ortaklık yapısı şu şekildedir:
Tablo 5: Ülke TV’nin Ortaklık Yapısı
Pay Sahibin Adı Hisse Oranı (%)
Mustafa Dinçer 1.00
Bilgin Holding A.Ş. 14.00
Bilgin İletişim ve Bilişim Hizm. Film Prodüksiyon San.
ve Tic. A.Ş.
35.00
Selim Erbay 35.00
Selim Gülmen 15.00
TOPLAM 100.00
Şirket yönetim kurulu üyeliklerine bir yıl görev yapmak üzere Önay Şevket Bilgin,
Mustafa Dinçer ve Selim Erbay seçilmiştir.
Ülke TV A.Ş. ile Kanal 6 Radyo Televizyon yayıncılığı A.Ş. (Kanal 6 A.Ş.)
arasında 29.5.2000 tarihinde imzalanan “Reklam ve Prodüksiyon Hizmetleri
Sözleşmesi” ile Kanal 6 televizyonu frekans kiralanması suretiyle Ülke TV
tarafından işletilmeye başlamıştır. Ancak Kanal 6 ile Ülke TV arasındaki bu
sözleşme 3.5.2001 tarihinde karşılıklı olarak feshedilmiş ve Kanal 6, sonradan
Star grubu ile anlaşma imzalamıştır.
I.2.6. BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.
I.2.6.1. Kuruluş Amacı ve Çalışma Konusu
BİMPAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş. ticaret unvanı ile ticaret siciline tescil
edilerek tüzel kişilik kazanan, ancak daha sonra ticaret unvanını BİMAŞ Birleşik
Medya Pazarlama A.Ş. olarak değiştiren şirketin kuruluş amaç ve konusu, şirket
ana sözleşmesinin 4. maddesinde “Madde 4:
Şirketin kuruluş amacı ve çalışma konusu şunlardır;
Her türlü ilan ve reklamların basın televizyon ve sair her türlü vasıtalarla
yayınlatılması pazarlanması üretilmesi alınıp satılması ithal ve ihraç edilmesi bu
amaçla yurt içinde ve yurt dışında sınai ve ticaret tesisleri kurulması bu tesislerin
alınıp satılması kiralanması kiraya verilmesi kurulmuş olanlara ortak olunması
06-02/48-9
10
Her türlü film televizyon programı yapılması spor müsabakalarını televizyondan
yayınlanması için spor kulüpleri ve dernekler ile sözleşmeler akdedilmesi
Şirketin konusu ile ilgili yurt içinde ve yurt dışında mümessillikler genel dağıtıcılar
müşavirlik komisyonculuklar acente ve bayilikler verilmesi devralınması
devredilmesi kiralanması ve tesis edilmesi
Şirketin konusu ile ilgili her türlü makine ve teçhizat araç ve gereçler ve bunların
yedek parçalarının üretimi imalatı alınıp satılması ithal ve ihraç edilmesi ticari ve
sınai tesislerin ve tesisatın kurulması inşası kiraya verilmesi kiralanması alım ve
satımı kurulmuş olan yerli ve yabancı sermaye şirketlerine ortak olunması aracılık
etmemek koşulu ile hisselerin iktisap edilmesi…
…Her türlü hukuki muamelelerin akdedilmesi” olarak açıklanmaktadır.
a. Ortaklık Yapısı
Ticaret Siciline 25.1.1996’da tescil edilen ve 30.1.1996 tarihinde Ticaret sicil
gazetesinde ilan edilen şirketin merkezi İstanbul’da olup, 21.3.2000 tarihindeki
olağan genel kurul toplantısında, Rekabet Kurulu’nun 01.2.2000 tarih ve 00-4/41-
19 sayılı kararı uyarınca kuruluş sözleşmesi tadil edilerek 34. maddesi iptal
edilmiştir. Şirketin 30.3.2001 tarihli olağan genel kurul toplantısı tutanağından
edinilen bilgilere göre ortaklık yapısı aşağıdaki kişilerden oluşmaktadır:
Tablo 6: BİMAŞ’ın Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Grubu Hisse Oranı (%)
Dinç BİLGİN A 12.49
Güler BİLGİN A 12.49
Ö. Şevket BİLGİN A 12.50
Esra BİLGİN POLLEY A 12.50
Ahmet Fatih EDİPOĞLU A 0.0001
Mustafa Dinçer A 0.00006
A. Zühtü SEZER A 0.00004
Aydın DOĞAN B 8.33
Işıl DOĞAN B 8.33
Vuslat DOĞAN B 8.33
V.Hanzade DOĞAN B 8.33
Y. Begümhan DOĞAN B 8.33
Arzuhan YALÇINDAĞ B 4.16
M. Ali YALÇINDAĞ B 4.16
Faruk BAYHAN B 0.00004
Soner GEDİK B 0.00004
Yalçın ERCEBER B 0.00002
Toplam A Grubu 50
Toplam B Grubu 50
TOPLAM 100
b. Yönetim Kurulu
Şirket ana kuruluş sözleşmesinin 9. maddesine göre, şirketin işleri ve idaresi
genel kurul tarafından Türk Ticaret Kanunu hükümleri dairesinde hissedarlar
arasından seçilecek 4 (dört) veya daha fazla üyeden oluşan bir yönetim kurulu
tarafından yürütülmektedir.
Yönetim kurulu üyelerinin tamamı çift sayıdan oluştuğu takdirde bunlardan
yarısının (A) grubu hisse senedi sahiplerinin göstereceği adaylar arasından diğer
yarısının da (B) grubu hisse senedi sahiplerinin göstereceği adaylar arasından
seçilmesi zorunludur.
06-02/48-9
11
Yönetim kurulu bir yıl (A) grubu hisse senedi sahiplerince gösterilen adaylar
arasından, müteakip yıl (B) grubu hisse senedi sahiplerince gösterilen adaylar
arasından olmak üzere Yönetim kurulu üyeleri arasından bir yönetim kurulu
başkanı seçer. Yönetim kurulunun toplantı nisabı üye tam sayısının bir eksiğidir.
Yönetim kurulu kararları toplantıya katılan üyelerin en az 2/3 ünün olumlu oyu ile
alınır.
Bu hükümler çerçevesinde yerinde inceleme esnasında tespit edilen haliyle
yönetim kurulu aşağıdaki şekilde oluşturulmuştur.
Tablo 7: BİMAŞ’ın Yönetim Kurulu
Adı- Soyadı Grubu
Ö. Şevket BİLGİN A
M. Ali YALÇINDAĞ B
Mustafa DİNÇER A
Selim ERBAY A
Ahmet Fatih EDİPOĞLU A
Ömer Faruk BAYHAN B
Yalçın ERCEBER B
Soner GEDİK B
c. Toplantı ve Karar Nisabı
Şirket ana sözleşmesinin 12. maddesine göre; Yönetim Kurulu’nun toplantı nisabı
üye tam sayısının bir eksiğidir ve Yönetim Kurulu kararları toplantıya katılan
üyelerin en az 2/3 ünün olumlu oyu ile alınmaktadır.
d. Genel Müdürün Atanması
Şirket ana sözleşmesinin 16. maddesine göre yönetim kurulu, biri A grubu hisse
senedi sahiplerinin göstereceği adaylar arasından, birisi de B grubu hissedarların
göstereceği adaylar arasından olmak üzere eşit yetkiye haiz iki genel müdür atar.
İkiden fazla genel müdür atanması halinde de bu usule uyulur. Ancak
önaraştırmada konu edilen tarihlerde bir tek genel müdürün görev aldığı tespit
edilmiştir.
e. Değerlendirme
Şirketin ana sözleşmesi ve ortaklık yapısına göre, şirketin yönetim ve kontrolü A
ve B grubu hissedarların ortak karar almaları esasına dayanmaktadır.
I.2.6.2. BİMAŞ’ın DTV ve SATEL ile Olan İlişkisi
BİMAŞ’ın hissedarlarından birisi olan Mustafa Dinçer, BİMAŞ genel kurul
toplantısında tüm A grubu hissedarlarını temsil etmiştir. Mustafa Dinçer aynı
zamanda SATEL’in hissedarı ve yönetim kurulu üyesidir. Ayrıca SATEL
ortaklarından Önay Şevket Bilgin ve Ahmet Fatih Ediboğlu, BİMAŞ’ta da hisse
sahibi ve yönetim kurulu üyesi olmakla birlikte Mustafa Dinçer tarafından temsil
edilmektedirler. BİMAŞ ve SATEL’de hisse sahibi olan Zühtü SEZER BİMAŞ
genel müdürlüğü görevini yürütmektedir.
Benzer şekilde, BİMAŞ’ın ve DTV’nin hissedarlarından biri olan Yalçın Erceber,
BİMAŞ genel kurul toplantısında B Grubu hissedarlarından bazılarını temsil
etmiştir. DTV’nin hissedarı olan ama BİMAŞ’ta hissesi bulunmayan Erem Turgut
Yücel de bazı BİMAŞ hissedarlarını temsil etmiştir. Ayrıca DTV ve BİMAŞ
hissedarı olan Ömer Faruk Bayhan, BİMAŞ vekili Av. Gülüzar IRMAK tarafından
06-02/48-9
12
temsil edilmiştir. Bununla birlikte Yalçın Erceber DTV ve BİMAŞ’ın ortakları
arasında yer almaktadır.
Dolayısıyla BİMAŞ, SATEL ve DTV tarafından ortaklaşa kontrol edilmektedir.

I.2.6.3. BİMAŞ’ın Hizmet Verdiği TV Kanalları
BİMAŞ, 16.11.1998 tarihine kadar ATV ve Kanal D’nin reklam yerlerini
pazarlamış, bu tarihten sonra yine bu kanallara ilaveten, Show TV ve Star TV de
ortaklık yapısına dahil olmaksızın tüm reklam yerlerini pazarlama konusunda
BİMAŞ’a yetki vermişlerdir. Böylece BİMAŞ dört ulusal televizyon kanalının
reklam yerlerini pazarlamaya başlamıştır. Star TV yaklaşık altı ay sonra
18.5.1999 tarihinde bu oluşumdan ayrılmıştır. Böylece BİMAŞ’ın hizmet verdiği
TV kanalları üçe düşmüştür. Show TV ise iki yılı aşkın bir süre bu üçlü oluşum
içinde yer almış ve 7.1.2001 tarihinde oluşumdan ayrılma kararı almıştır. Bunu
müteakip BİMAŞ’ın reklam yeri pazarlama faaliyetlerine, yine ortaklık yapısını
değiştirmeksizin 1.2.2001 tarihinde Kanal 6 katılmıştır. BİMAŞ Şubat 2001 reklam
tarifesi kataloglarında Ülke TV tarafından işletilen Kanal 6’nın reklam yerleri de
pazarlanmaya başlanmıştır. Ancak son olarak 18.4.2001’de Ülke TV tarafından
işletilen Kanal 6’nın BİMAŞ ile olan ilişkisine son verilmiştir. BİMAŞ halen sadece
ATV ve Kanal D televizyonlarının reklam yerlerini pazarlamaktadır.
I.2.6.4. Bimaş’ın Mali ve Ticari İlişkileri
a. Reklamverenler ve Kanallar ile Olan Mali İlişkiler.
Bu bölümde BİMAŞ’ın hizmet verdiği televizyon kanallarının reklam yerlerini
pazarlarken, reklamveren firmalar ve televizyon kanalları ile olan ticari ilişkilerine
yer verilecektir.
Dosya mevcudu bilgilere göre BİMAŞ, reklamveren firmalara bu firmaların satın
aldıkları reklam yerleri için kendi faturasını kesmektedir. Bu faturada
reklamverenin reklam yeri satın aldığı kanalın ve programın adı, bu programın
kategorisi, bu kategorinin fiyatı, reklamın süresi ve yekun olarak ödenmesi
gereken meblağ belirtilmektedir. BİMAŞ, genelde onar günlük dönemlerde bu tür
faturalar düzenlemektedir.
Reklamverenlerden toplanan gelirlerden belli bir tutar hasılat “BİMAŞ komisyonu”
olarak saklı tutularak geriye kalanı ilgili televizyon kanalına gönderilmektedir.
Bunun için de, ilgili kanal BİMAŞ’a reklam yeri bedeli açıklamasıyla fatura
düzenlemektedir. Bu faturalar ATV ve Kanal D için bu şirketlerin kendileri
tarafından düzenlenirken, Show TV ve Star TV için bu kanalların reklam yeri
pazarlama amacıyla kurdukları pazarlama şirketleri olan Mepaş Medya
pazarlama A.Ş. ve Prime Medya Filmcilik ve Reklamcılık Sanayi A.Ş. tarafından
düzenlenmektedir
b. BİMAŞ Komisyonu
BİMAŞ’ın gelirlerini oluşturan komisyon miktarı ise, faaliyetlerinden oluşan aylık
giderleri üzerine %... oranında “BİMAŞ kâr payı” eklenerek hesaplanmaktadır.
Aşağıdaki tabloda 1999 ve 2000 yılı Ocak ayları için yapılan hesaplar
gösterilmektedir. Bu tabloda sadece örnek vermek amacıyla değişik dönemlere
06-02/48-9
13
ilişkin ödemeler gösterilmiştir. Tabloda ve aşağıda açıklanmaya çalışılan ticari
ilişkileri gösteren diğer dönemlere ait bilgiler ekte sunulmuştur.



Tablo 8: BİMAŞ Komisyonu Hesaplama Tablosu (TL)
BİMAŞ GİDERLERİ 1999 – OCAK 2000 – OCAK 2001-ŞUBAT 2001-NİSAN 2001-MAYIS
Personel Gideri … … … … …
Satış ve Pazarlama … … … … …
Genel Yönetim … … … … …
Amortisman … … … … …
AYLIK TOPLAM
GİDER
… … … … …
… … … … …
BİMAŞ KAR PAYI
%...
… … … … …
BİMAŞ KOMİSYONU
KDV hariç
… … … … …
BİMAŞ KOMİSYONU
KDV dahil
… … … … …
Kanalların ödedikleri
pay
… … … … …
ATV … … … … …
Kanal D … … … … …
Show TV … … Ayrıldı Ayrıldı Ayrıldı
Star TV … Ayrıldı Ayrıldı Ayrıldı Ayrıldı
Kanal 6 - - - … Ayrıldı

Yukarıdaki tabloda görüleceği üzere, BİMAŞ’ın Ocak 1999’da gerçekleşen toplam
gideri …TL dir. Bunun üzerine %... BİMAŞ kâr payı eklenerek BİMAŞ komisyon
miktarı hesaplanmıştır. BİMAŞ’ın gelirlerini oluşturan bu miktar da hizmet verilen
kanallar arasında eşit olarak paylaştırılmış (BİMAŞ’ın masraflarının eşit
paylaşılması konusunda BİMAŞ ile kısa bir birlikteliği olan Kanal 6 için bir istisna
söz konusudur.) ve BİMAŞ’ın finansmanı müştereken sağlanmıştır. Bu paylar ise
bir önceki başlıkta da ifade edildiği gibi, reklamverenlerin ödedikleri toplam
reklam bedellerinden düşülmekte ve geriye kalan miktar her kanalın ayrı ayrı
BİMAŞ adına düzenledikleri faturalar karşılığında kanallara gelir olarak
kaydedilmektedir.
BİMAŞ’ın reklam yerlerini pazarlarken gerçekleşen ticari zincir ve ödemelerle ilgili
sistemin gösterdiği gibi, “reklam pazarlama faaliyeti” ile bir başka ürüne ilişkin
alışılagelmiş pazarlama faaliyetleri arasında farklılıklar bulunmaktadır.
Alışılagelen pazarlama faaliyetini, satıcının bir ürünü yeniden satmak amacıyla
önce kendi nam ve hesabına satın alması ve sonra karını ekleyerek satışa
sunması şeklinde özetlenebilir. Oysa, reklam pazarlama faaliyetinde, BİMAŞ
yeniden satışa sunmak amacıyla belli miktarda reklam yerini satın almamaktadır.
Kanallar adına pazarladığı reklam yerlerinden topladığı gelirlerden bir kısmını
kendisi için ayırdıktan sonra kanallara fatura karşılığı ödemektedir. Kendisine
ayırdığı miktar ise, BİMAŞ’ın “toplam giderleri baz alınarak” hesaplanan miktar
üzerine %8’lik kar payı eklenerek elde edilmektedir. Böylece BİMAŞ’ın tüm
ödemeleri ve gider kalemleri son kertede kanallar tarafından karşılanmaktadır.
Buna göre BİMAŞ’ın gelirleri yaptığı satışlar üzerinden aldığı bir komisyondan
oluşmadığı için (1 YTL’lik reklam yeri pazarlasa dahi) hiçbir zaman zararla
karşılaşmayacaktır.
06-02/48-9
14
Bu açıklamalar çerçevesinde, BİMAŞ’ın bir pazarlama şirketi olarak yeniden
satışa sunduğu ürünlerin maliyetine piyasa şartlarına göre bir kar payı ekleyerek
satan bir teşebbüs olmadığı tespit edilmiştir. Bir başka deyişle BİMAŞ’ın çalışma
yöntemi, kanalların reklam yerlerini önce kendisi satın alıp sonra reklamverenlere
yeniden satması şeklinde olmamaktadır. Böylece, birbirleriyle rakip olan tv
kanallarının reklam yerlerini pazarlama açısından bir tek teşebbüs gibi
davrandıkları ve BİMAŞ’ı müşterek pazarlama departmanı olarak kabul ettikleri
ve hatta masraflarını dahi eşit olarak karşıladıkları ortaya çıkmaktadır. Bu
sebeplerle BİMAŞ’nin bağımsız bir teşebbüs şeklinde davranmadığı
görülmektedir.
I.3. YAPILAN İNCELEME ve TESPİTLER
I.3.1. Şikayetin Değerlendirilmesi
Cine 5 Filmcilik ve Yapımcılık A.Ş. vekili Av. Hüseyin D. Yarsuvat ve Av. Mehtap
Çiftçioğlu’nun Kurum kayıtlarına 09.11.2000 tarih ve 4646 sayı ile intikal etmiş
olan ve yukarıda belirtilmiş olan şikayet dilekçesinde BİMAŞ’ın uygulamaları
hakkında geçici tedbir talebinde de bulunulmuş ve bu talep 03.04.2001 ve tarih
01-15/136-M sayılı Kurul Kararı ile soruşturma aşamasında değerlendirilmesine
karar verilmiştir.
Dosyada yer alan bilgiler üzerinde yapılan incelemelerde, BİMAŞ’ın çalışma
koşulları içinde, “bütçe indirimi”, “süreklilik indirimi”, “lansman indirimi”,
mevsimsellik indirimi”, “peşin ödeme indirimi”, “ticari sektör-sosyal kampanya-
vakıf ve halka arz indirimleri”, “paket indirimi”, “yıllık anlaşma indirimi” ve
“prodüksiyon desteği” şeklinde çeşitli indirimler sunduğu anlaşılmasına rağmen,
şikayetçinin ileri sürdüğü yönde BİMAŞ’ın özellikle Cine 5’i piyasa dışına
çıkarmak maksadıyla reklamveren müşterilere tüm reklam harcamalarını sadece
BİMAŞ kanallarında kullanmaları koşuluyla ek indirim sağlaması (%100 BİMAŞ
kullanımı) şeklinde bir uygulamasının varlığı tespit edilememiştir.
Raportörlerce yapılan yerinde incelemeler esnasında gerçekleştirilen
görüşmelerde, şikayet tarihi itibarıyla Cine 5’in reklam yerlerini pazarlayan Mepaş
Medya Pazarlama A.Ş.’nin (Mepaş) genel müdür yardımcısı Teoman Tükeler,
bütçenin tamamının BİMAŞ’ta kullanılmasıyla elde edilen indirimin prodüksiyon
desteği şeklindeki indirim olduğunu, bu indirimin sadece belli bir kanala yönelik
olmadığını, bunun piyasanın geneline yönelik bir uygulama olup bütün kanalların
reklam gelirlerini etkileyici bir unsur olduğunu ifade etmiştir.
Prodüksiyon desteği uygulaması hakkında BİMAŞ tarafından yapılan menfi
tespit/muafiyet başvurusu ise ayrı bir dosya halinde değerlendirilmiş ve söz
konusu anlaşmaya koşullu bireysel muafiyet tanınmasına karar verilmiştir.1
Önaraştırma raporunda ve soruşturma açılması kararı çerçevesinde, BİMAŞ’ın ve
kendisiyle çalışan kanalların toplam olarak hakim durumda olmadıkları
tespitinden hareketle, şikayetçinin yukarda BİMAŞ hakkında Kanun’un 6.
maddesi çerçevesinde öne sürdüğü hususlar da değerlendirme dışında
kalmaktadır.

1 Rekabet Kurulu’nun 17.04.2001 tarih ve 01-19/175-45 sayılı kararı
06-02/48-9
15
Şikayetçinin BİMAŞ’ın söz konusu faaliyetleri sebebiyle üç aylık bir dönem için
20.000 USD zarara uğradığı yönündeki iddiası karşısında ise reklamcılık
sektöründe bu miktarın oldukça düşük kaldığı tespit edilmiştir. Raportörlerce
yapılan yerinde incelemeler esnasında, Mepaş genel müdür yardımcısı Teoman
Tükeler’e bu zararı değerlendirmesi sorulmuş ve karşılığında yanıt olarak, 20.000
USD’nin reklam sektöründe yüksek bir miktar olmadığı fakat bu uygulamanın
zararının ölçülmesinin çok zor olduğu, Mepaş’tan (Cine 5’ten) ayrılan şirketlerin
kendilerine reklam vermemesinden dolayı sadece belli bir dönemin zararının
alınmasıyla yanlış sonuçlara ulaşılacağı, gerçek zararın mutlaka daha fazla
olabileceği ifade edilmiştir.
Ancak yukarıda değinildiği gibi zarara yol açtığı iddia edilen prodüksiyon indirimi
uygulamasına Kurulumuzca bireysel muafiyet tanınmış olması sebebiyle
şikayetçinin zarara uğraması hususu bu soruşturmanın değerlendirmesi dışında
kalmaktadır.
Sonuç olarak, BİMAŞ’ın özellikle Cine 5’i piyasa dışına çıkarmak maksadıyla
reklamveren müşterilere tüm reklam harcamalarını sadece BİMAŞ kanallarında
kullanmaları koşuluyla ek indirim sağlaması (%100 BİMAŞ) indirimi şeklinde bir
uygulaması tespit edilememesi, “prodüksiyon desteği uygulamasının” farklı bir
uygulama olması ve Kurulumuzca bu uygulamaya bireysel muafiyet tanınması ve
Cine 5’in müşteri kaybından kaynaklanan zararlarının BİMAŞ’ın soruşturma
konusu olan davranışları ile ilişkili olmaması nedeniyle şikayetçinin talep ettiği
şekilde konuyla ilgili olarak geçici tedbir alınmasına gerek olmadığı sonucuna
varılmıştır.
I.3.2. Birlikte Fiyat Tespiti
Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre; BİMAŞ, Kasım 1998 tarihinde
yayımladığı “Tarife Çalışma Koşulları ve Kategoriler” başlıklı kataloğunda,
16.11.1998 tarihinden itibaren Star TV ve Show TV’nin sponsorluklar dahil olmak
üzere tüm reklam yerlerini BİMAŞ’a devrettiklerini müşterilerine ve piyasaya ilan
etmiştir.
Aynı kataloğun son sayfasında ise ATV, Kanal D, Show TV ve Star TV’nin
amblemleri yer almaktadır.
Katalogda, “yer kodu” olarak 14 kategori belirlenmiş ve bu dört kanalın
programları çeşitli kategorilere göre sınıflandırılmıştır. Her kategori ise, aşağıdaki
tablodaki gibi saniye bazında USD cinsinden fiyatlandırılmıştır. Kasım ve Aralık
1998 kataloglarında 14 kategori yer alırken, Ocak 1999’dan itibaren 22 kategori
için fiyatlama yapılmaya başlanılmıştır.
Tablo 9: BİMAŞ Fiyat Tarifesi, Ocak 1999 Kataloğu.
BİMAŞ FİYAT TARİFESİ
Yer Yer Kodu ($)/Saniye
22. Kategori K-22 725
21. Kategori K-21 590
20. Kategori K-20 480
19. Kategori K-19 430
18. Kategori K-18 390
17. Kategori K-17 320
16. Kategori K-16 265
15. Kategori K-15 235
14. Kategori K-14 210
06-02/48-9
16
13. Kategori K-13 190
12. Kategori K-12 175
11. Kategori K-11 155
10. Kategori K-10 135
9. Kategori K-9 120
8. Kategori K-8 110
7. Kategori K-7 90
6. Kategori K-6 75
5. Kategori K-5 60
4. Kategori K-4 50
3. Kategori K-3 40
2. Kategori K-2 30
1. Kategori K-1 20
BİMAŞ kataloglarında ayrıca bütçe indirimi, süreklilik indirimi, lansman indirimi,
mevsimsel indirimler, peşin ödeme indirimi gibi çeşitli indirim sistemleri yer
almaktadır Anılan tüm indirimler yukarıdaki tabloda yer alan saniye başı fiyatlar
üzerinden uygulanmaktadır. Bununla birlikte, Mart 1999 kataloğunda paket
indirimi de uygulanmaya başlanmıştır. Paket indirimleri, değişik kanalların bazı
programlarındaki reklam yerlerinin bir arada indirimli tek bir fiyattan satın alınması
halinde geçerlidir.
I.3.2.1. Dönemlere göre birlikte fiyat belirlenmesine dair fatura örnekleri
Tablodaki fiyatlar ve bu fiyatlar üzerinden alınan indirimler dört kanalın hepsinin
reklam yerleri için geçerli olmaktadır. Bu hususu dosyada yer alan BİMAŞ’a ait
fatura örneklerinden incelemek gerekirse, aynı dönemde, bir reklamverenin dört
kanal için birlikte satın aldığı reklam yerlerinin, aynı kategoriler için aynı indirim
oranlarının uygulanarak aynı net fiyata satıldığı görülmektedir. Bu husus
aşağıdaki tabloda gösterilen fatura özetlerinde açıkça gösterilmektedir.
16.11.1998/18.05.1999 arası dört kanallı dönem (ATV, Kanal D, Star TV ve
Show TV )
Dört kanal için aynı kategorilerin aynı fiyattan pazarlandığını gösteren BİMAŞ
faturalarının özeti aşağıda sunulmaktadır.

Tablo 10: … A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: BİMAŞ
Müşteri: … A.Ş.
Faturaların Tarihi: 30.01.1999
Kanal ATV Kanal D Show Star

Fatura No 935073 935128 935160 935199
Kategori K-2 K-2 K-2 K-2
Program Cizgi Sinema Kokpit Kehanet Sonsuz Yaz
Kategori Fiyatı 9,388,800TL 9,388,800TL 9,388,800TL 9,388,800TL
Diğer programlarla
beraber brüt toplam
680,688,000TL 6,420,687,360TL 7,634,972,160TL 8,781,657,600TL
İndirim Oranı %59 %59 %59 %59
Tablodaki örnek şu şekilde incelenebilir. Bir reklamveren müşteri olan … , değişik
tarihlerinde ATV, Kanal D, Show TV ve Star TV kanallarında yayınlanmak üzere
birçok reklam yeri satın almıştır. İkinci kategoride kabul edilen çizgi sinema
programı dahil olmak üzere fatura dönemi içinde ATV’de yayınlanan diğer tüm
reklamları için katalogdaki tarife üzerinden toplam 680,688,000TL brüt bedel
hesaplanmıştır. BİMAŞ’ın uyguladığı indirim sistemleri sonucu toplam %59
06-02/48-9
17
oranında indirim elde edilmiştir. Bu indirim brüt bedelden düşülerek reklamveren
firmaya fatura edilmiştir. Aynı işlem reklamveren müşterinin diğer kanallarda yer
alan reklamları için de aynı şekilde gerçekleşmiştir. Böylece reklamverene aynı
dönem için dört kanalda yayınlanan reklamları için dört ayrı fatura düzenlenmiştir.
Bu faturalardan, hangi kanalda olursa olsun, aynı kategori için tek bir fiyat geçerli
olup, her kanaldaki yayınlar için elde edilen indirim oranı da aynıdır.
Yukarıda açıklanan hususlar bir diğer müşteri olan … San ve Tic A.Ş. için de
gösterilmektedir.

Tablo 11: … San ve Tic A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: BİMAŞ
Müşteri: … San ve Tic A.Ş.
Faturaların Tarihi: 20.02.1999
Ürün: …
Kanal ATV Kanal D Show Star
Fatura No 935819 935939 936067 936173
Kategori K-3 K-3 K-3 K-3
Program Sabrina Deprem Av Peşinde Süper Yıldız
Kategori Fiyatı 13.083.680TL 13.083.680TL 13.083.680TL 13.083.680TL
Diğer programlarla
beraber brüt toplam
2.546.411.220TL 4.556.391.560TL 3.802.444.500TL 2.341.978.720TL
İndirim Oranı %54.5 %54.5 %54.5 %54.5
Dolayısıyla BİMAŞ, önce reklamveren ile belli bir indirim oranı üzerinde
anlaşmakta ve bu oranı herbir kanalın aynı kategorilerinin satış fiyatına
uygulamaktadır. Böylece, farklı kanalların aynı kategoride kabul edilen farklı
programlarındaki reklam yerleri aynı fiyat ve indirime tabi olmaktadır. Bu
uygulama rekabet hukuku bağlamında, aslında birbirlerinin rakibi olan dört
kanalın reklam yerlerini pazarlarken aralarındaki rekabeti –BİMAŞ aracılığıyla-
ortadan kaldırarak birlikte fiyat belirlediklerini göstermektedir.
Yukarıdaki tespitler diğer reklamveren firmalar için de geçerlidir.
18.5.1999 / 7.1.2001 arası ATV, Kanal D, Star TV şeklindeki üç kanallı dönem
Star TV’nin 18.5.1999 tarihinde BİMAŞ’tan ayrılmasından sonraki dönemlerde de
ATV, Kanal D ve Show TV’nin reklam yerleri BİMAŞ kataloglarındaki aynı
fiyatlardan pazarlanmaya devam edilmiştir. Bu döneme ilişkin aynı fiyat ve indirim
oranlarının uygulandığını gösteren örnek tablolar aşağıda sunulmaktadır.
Tablo12: … Hiz. A.Ş
Faturayı Düzenleyen: BİMAŞ A.Ş.
Müşteri: … Hiz. A.Ş.
Faturaların Tarihi: 30.05.1999
Ürün: …
Kanal ATV Kanal D Show

Fatura No 664905 665086 665255
Kategori KÖ-52 KÖ-5 KÖ-5
Program Günortası Sabah Şekerleri Haber Hattı
Kategori Fiyatı 16.234.386TL 16.234.386TL 16.234.386TL
Diğer programlarla
beraber brüt toplam
31.827.127.220TL 80.406.594.660TL 25.095.655.025TL
İndirim Oranı %27 %27 %27

2 KÖ-5 ibaresi 5. Kategorideki programların önüne alınan reklamyerlerini ifade etmektedir. BİMAŞ
kataloğunda belirtildiği gibi bu yer için kategori fiyatından %30 indirim uygulanmaktadır.
06-02/48-9
18

Tablo 13: …A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: BİMAŞ A.Ş.
Müşteri: … A.Ş
Faturaların Tarihi: 10.06.2000
Ürün: …
Kanal ATV Kanal D Show

Fatura No 583233 583442 583658
Kategori K-14 K-14 K-14
Program Mucize Çarkıfelek Çığ
Kategori Fiyatı 126.635.670TL 126.635.670TL 126.635.670TL
Diğer programlarla
beraber brüt toplam
47.062.639.188TL 86.318.490.834TL 118.034.695.899TL
İndirim Oranı %52 %52 %52
7.1.2001 / 1.2.2001 arası ATV, Kanal D şeklindeki iki kanallı dönem
Show TV’nin BİMAŞ A.Ş.’den 7.1.2001 tarihinden ayrılmasından sonra ATV ve
Kanal D reklam yerlerinin fiyatlarını ve indirimlerini birlikte belirlemeye devam
etmişlerdir. Bu döneme ilişkin fatura özetleri aşağıda sunulmaktadır.
Tablo 14: … A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: BİMAŞ A.Ş.
Müşteri: … A.Ş.
Faturaların Tarihi: 20.01.2001
Ürün: …
Kanal ATV Kanal D

Fatura No 399405 399527
Kategori K-7 K-7
Program Elif Nağme İnce İnceYasemince
Kategori Fiyatı 60.678.720TL 60.678.720TL
Diğer programlarla
beraber brüt toplam
38.072.525.760TL 35.186.915.520TL
İndirim Oranı %73.6 %73.6

Tablo 15: … A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: BİMAŞ A.Ş.
Müşteri: … A.Ş.
Faturaların Tarihi: 30.01.2001
Ürün: …
Kanal ATV Kanal D

Fatura No 399664 399790
Kategori KÖ-6 KÖ-6
Program Sabrina Politika
Kategori Fiyatı 35.395.920TL 35.395.920TL
Diğer programlarla
beraber brüt toplam
15.992.213.760TL 7.692.713.280TL
İndirim Oranı %75 %75
1.2.2001 / 18.4.2001 arası ATV, Kanal D ve Kanal 6 şeklindeki üç kanallı
dönem
1.2.2001 tarihinde Kanal 6 BİMAŞ’a katılmıştır. Böylece bu üç kanalın reklam
yerleri ortak fiyat tarifesi ve indirimleri birlikte belirlenmeye devam etmiştir. Bu
döneme ilişkin fatura özetleri aşağıda sunulmaktadır.



06-02/48-9
19


Tablo 16: …Ltd. Şti.
Faturayı Düzenleyen: BİMAŞ
Müşteri: … Ltd. Şti
Faturaların Tarihi: 20.02.2001
Ürün: …
Kanal ATV Kanal D Kanal 6

Fatura No 400500 400764 400575
Kategori K-3 K-3 K-3
Program Sabah Keyfi Sabah Şekerleri Bir Demet Kahkaha
Kategori Fiyatı 27.173.440TL 27.173.440TL 27.173.440TL
Diğer programlarla
beraber brüt toplam
30.352.732.480TL 38.032.625.960TL 2.561.096.720TL
İndirim Oranı %73 %73 %72.5

Tablo 17: … A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: BİMAŞ
Müşteri: … A.Ş.
Faturaların Tarihi: 20.02.2001
Ürün: …
Kanal ATV Kanal D Kanal 6
Fatura No 400385 400642 400536
Kategori K-3 K-3 K-3
Program Sabah Keyfi Sabah Şekerleri Hayatın İçinden
Kategori Fiyatı 27.173.440TL 27.173.440TL 27.173.440TL
Diğer programlarla
beraber brüt toplam
59.877.014.708TL 59.096.457.644TL 9.938.685.680TL
İndirim Oranı %79 %79 %79
18.4.2001’den sonraki ATV ve Kanal D şeklindeki iki kanallı dönem
Kanal 6 BİMAŞ’tan ayrıldıktan sonra da aşağıdaki tablolarda gösterildiği gibi, ATV
ve Kanal D’nin reklam yerleri aynı fiyat ve indirim koşullarından pazarlanmaya
devam etmiştir.
Tablo 18: … Tic. A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: BİMAŞ
Müşteri: …Tic. A.Ş.
Faturaların Tarihi: 30.05.2001
Ürün: …
Kanal ATV Kanal D
Fatura No 245369 245533
Kategori K-14 K-14
Program Marimar Çarkıfelek
Kategori Fiyatı 178.500.000TL 178.500.000TL
Diğer programlarla beraber brüt
toplam
36.788.850.000TL 30.204.750.000TL
İndirim Oranı %66 %66

Tablo 19: … San. A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: BİMAŞ
Müşteri: … San. A.Ş.
Faturaların Tarihi: 31.05.2001
Ürün: …
Kanal ATV Kanal D
Fatura No 245911 245915
Kategori KÖ-10 KÖ-10
Program Sokak Kan Haber özet
Kategori Fiyatı 80.325.000TL 80.325.000TL
Diğer programlarla beraber brüt 23.652.000.000TL 26.732.500.000TL
06-02/48-9
20
toplam
İndirim Oranı %64 %64

Tablo 20: …Ltd. Şti.
Faturayı Düzenleyen: BİMAŞ
Müşteri: … Ltd. Şti.
Faturaların Tarihi: 28.02.2002
Ürün: …
Kanal ATV Kanal D

Fatura No 628264 628399
Kategori K-14 K-14
Program Dekolte Zaga
Kategori Fiyatı 283.500.000TL 283.500.000TL
Diğer programlarla beraber brüt
toplam
24.119.100.000TL 18.810.900.000TL
İndirim Oranı %56 %56

I.3.2.2. Paket Satışları
Dosya mevcudunda bulunan, BİMAŞ kataloglarında yer alan “paket satış”
uygulaması, dört ayrı kanalın değişik programlarındaki reklam yerlerinin birlikte
paket halinde aynı koşullarla satışını içermektedir. Reklam yerlerini paket
uygulaması dahilinde satın alan reklamverenler yine “BİMAŞ Tarifesi” üzerinden
hesaplanan belli bir paket indiriminden yararlanmaktadır. Bu paket satış
uygulamasına örnek olarak aşağıdaki tablo incelenebilir.
Tablo 20: Rakip kanalın reklam yerleri için paket satışı
Program Adı Kanal Kategori Spot Sayısı
Çarkıfelek Kanal D K16 1
Hülya Avşar Show Show K14 1
Bay Turnike ATV K13 2
Ana Haber ATV K12 1
Ana Haber Kanal D K12 1
Ana Haber Show K12 1
Ana Haber Star K12 1
Sen Allahın Bir Lütfusun Star K12 1
Affet Bizi Hocam ATV K11 1
Sırılsıklam Show K11 1
Zilyoner Star K11 1
Yalan Rüzgarı ATV K10 1
Zaga Kanal D K10 1
Aileler Yarışıyor Kanal D K9 1
Kulaktan Kulağa Kanal D K8 2
Bir Şarkı Söyle Kanal D K8 1
High Life Kanal D K8 1
Sinbad Kanal D K7 1
Bu Sevda Bitmez Show K7 2
Temiz Eller Show K7 1
Teksoy Görevde Star K7 2
Viper ATV K6 1
Aile Bağları ATV K6 2
Cesur ve Güzel Show K6 1
Yasemin’in Penceresi Star K6 1
Paparazzi Star K6 2
Bizim Stadyum ATV K5 2
Sinema 20:45 Show K11 1
Sinema 17:00 Star K8 2
Spot Sayısı 37
06-02/48-9
21
Brüt Fiyat 45.850 $
İndirim %15
ÇOK ÖZEL PAKET FİYATI 38.973 $
Paket satış uygulaması da rekabet hukuku açısından ayrı ayrı yürütülmesi
gereken reklam yerleri pazarlama faaliyetinin birlikte yürütüldüğünün diğer bir
göstergesidir.
Reklam yerlerinin paketler halinde satışa sunulması dört kanalın reklam yerlerini
pazarlayan BİMAŞ’ın faaliyetinin “dört yayın kuruluşunun reklam yerlerinin
pazarlanması”ndan ziyade birbirine rakip yayın kuruluşlarının aralarındaki
rekabetin ortadan kaldırılarak ve bu kuruluşları tek bir yayın kuruluşu gibi ele
alarak yapılan bir pazarlama faaliyeti gibi görünmektedir.
Yukarıdaki tabloda görüleceği gibi rakip kanalların değişik kategorilerde yer alan
programlarının reklam yerleri tek fiyattan satışa sunulmaktadır. Bu husus rakip
kanalların reklam yeri satışı konusunda aralarındaki rekabeti bırakarak tek
kanalmış gibi hareket ettiklerini göstermektedir.

I.3.2.3. Değerlendirme
16.11.1998 öncesinde BİMAŞ’ın pazarlama faaliyetlerine sadece ATV ve Kanal
D’nin dahil olduğu dönemlere ilişkin olarak yürütülen soruşturma neticesinde
verilen Rekabet Kurulu’nun 1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı kararında SATEL
ve DTV’nin,
“Kendilerine ait olan TV reklam yerlerinin satış fiyatları ile diğer satış koşullarını
birlikte belirleme konusunda anlaşma yaptıkları ve uyguladıkları anlaşıldığından,
bu eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin (a) fıkrasına aykırı
olduğuna ,…
Anılan rakip teşebbüslerin kendilerine ait reklam yerlerinin satış fiyatlarını ve
diğer satış koşullarını birlikte belirleme eylemlerine son vermelerine karar
verilmiştir.” denilmektedir.
Bu karar neticesinde DTV ve SATEL hakkında Kanun’un 16. maddesi
çerçevesinde para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
Bu çerçevede, dosya konusu şikayette yer alan kanalların BİMAŞ aracılığıyla
gerçekleştirdikleri “reklam yerlerinin satış fiyatlarını ve diğer satış koşullarını
birlikte belirleme” faaliyetinin anılan Kurul kararına dayanak teşkil eden faaliyetin
aynısı olduğu tespit edilmiştir.
Karar sonrasında Mart 2000’den itibaren kanallar her biri farklı fiyatlar içeren
münferit kataloglar yayımlamaya başlamalarına rağmen aynı anda BİMAŞ
katalogları ortak fiyat tarifesi içerecek şekilde yayımlanmaya devam etmiştir.
Kanalların münferiden yayımladıkları kataloglarda sadece ilgili kanalın reklam yeri
tarifesi yer almaktadır. Ancak aşağıdaki tabloda gösterildiği gibi, bu münferit
kataloglardaki fiyatlar her kanal için değişik seviyelerde olsa bile hepsi BİMAŞ
tarifesinden daha yüksek seviyelerde belirlenmiştir.
Tablo 21: Katalogların karşılaştırılması
KATEGORİLER BİMAŞ ATV Kanal D Show TV Kanal 6
K-22 725 830 800 760 750
06-02/48-9
22
K-21 590 650 620 680 610
K-20 480 520 550 530 510
K-19 430 490 470 460 465
K-18 390 430 400 445 420
K-17 320 335 370 350 340
K-16 265 300 290 280 275
K-15 235 260 250 265 240
K-14 210 225 240 230 230
K-13 190 215 200 220 225
K-12 175 190 185 200 195
K-11 155 160 175 170 165
K-10 135 155 150 145 145
K-9 120 125 130 135 135
K-8 110 115 125 120 120
K-7 90 105 100 95 95
K-6 75 85 80 83 82
K-5 60 63 70 65 67
K-4 50 55 55 53 52
K-3 40 43 42 45 45
K-2 30 32 35 33 33
K-1 20 23 22 21 21
Bu durum müşterileri aynı kanallar için BİMAŞ vasıtasıyla reklam yeri satın
almaya yöneltmektedir. Nitekim BİMAŞ tarafından gönderilen yazılı açıklamaya
göre, münferit kataloglardan reklam yeri satın alan hiçbir müşteri
bulunmamaktadır. Ayrıca, anılan Kurul kararı sonrasında BİMAŞ kataloglarında
BİMAŞ tarifesinin 3 kanalın birden kullanılması halinde geçerli olduğu ibaresi
görülmeye başlanmıştır.3
Bununla birlikte dosyada yer alan kataloglar üzerinde yapılan incelemelerde,
münferit kataloglarda BİMAŞ kataloğunda bulunan indirimlerin olmadığı sadece
kategori fiyatları ve yayın akışı olduğu görülmektedir. Bir başka deyişle, münferit
kataloglarda indirimler olmaması sebebiyle Bimaş kataloğu ile münferit kataloglar
arasındaki fiyat farkı çok fazla olmakta ve münferit kataloglardan reklam verme
tamamen irrasyonel hale gelmektedir. Raportörlerce BİMAŞ’ta yapılan yerinde
incelemede bu konu Genel Müdür Zühtü Sezer’e sorulmuş4, alınan yanıtta
münferit kataloglardan reklam vermek isteyen bir müşterinin o katalogdaki fiyatlar
üzerinden fakat BİMAŞ kataloğundaki indirimlerden faydalanacağı ve satışın bu
şekilde gerçekleşeceği belirtilmiştir. Konuya bu şekilde bakıldığında
reklamverenlerin münferit katalogları mutlaka BİMAŞ kataloğu ile aynı anda
kullanmaları gerektiği, bu şekilde BİMAŞ kataloğunun münferit kataloglara
gereksiz bir biçimde bağlandığı görülmektedir. Münferit katalogların BİMAŞ
kataloğu olmadan satışı gerçekleştiremeyecek olması bu katalogların bağımsız
bir satışı gerçekleştirme özelliği taşımadığını da açıkça göstermektedir. Daha
öncede belirtildiği gibi münferit kataloglar üzerinden hiç reklam yeri satışı da
gerçekleşmemiştir.
BİMAŞ kataloglarındaki tarifenin nasıl oluştuğuna ilişkin olarak raportörler
tarafından yerinde inceleme esnasında bilgi istenmiş ve BİMAŞ tarafından
gönderilen açıklamalarda; BİMAŞ tarifesinin Ocak 1999’da BİMAŞ tarafından
belirlendiği ve bu konuda kanalların sözlü onaylarının alındığı belirtilmiştir. Bu
tarihten itibaren tarifedeki fiyatlar değişmemiştir.

3 Karar tarihi itibarıyla Star TV BİMAŞ’tan ayrılmış bulunmaktadır.
4 Soruşturma devam ederken Genel Müdür değişikliği olmuş ve Yusuf Gökçek yerine Zühtü Sezer
getirilmiştir.
06-02/48-9
23
BİMAŞ tarafından gönderilen yazının devamında, “gerçek fiyatlandırmanın
kategorilerin belirlenmesinde olduğunu” ifade edilmiştir. Buna göre,
-BİMAŞ’ın, her ay programlar hakkında, izlenme oranları (rating) ve popülarite
kriterlerini göz önüne alarak kategorilendirme çalışması yaptığını ve ulaşılan
sonuçlarını kanallara gönderildiği,
-Kanalların, programlarının yer aldıkları kategorilerde yapılmasını istedikleri
değişiklikleri BİMAŞ’a bildirdikleri,
-Eğer BİMAŞ farklı bir görüşteyse kanallarla bir kez daha görüştüğü,
-Ancak nihai kararı kanalların verdiği
ifade edilmiştir.
BİMAŞ ile kanallar arasında televizyon programlarının her ay hangi kategorilerde
yer alacağına ilişkin müzakereleri gösteren yazı ekindeki yazışmalarda, BİMAŞ’ın
daha önceden izlenme oranlarını dikkate alarak yaptığı çalışmalar sonucunda,
her kanalın değişik programlarının hangi kategoride yer alması gerektiği
konusunda vardığı görüşlerini ortaya koymaktadır. Böylece dört kanalın her
birine, kendisinin ve diğer kanalların gelecek ay yürürlükte olacak program
kategorilerinin planları gönderilmekte ve bu planlar hakkında onayları
istenmektedir. Bu yazışmalar sayesinde her kanal diğer kanalın TV
programlarının gelecek ay içinde hangi kategoride yer alacağı ve dolayısıyla o
program için hangi fiyattan reklam yeri satılacağı hususunda bilgi elde etmektedir.
Kanallar arası bu türden bir bilgi akışı aralarındaki fiyat rekabetini engelleyici bir
nitelik taşımaktadır. Örneğin bu bilgi akışı sayesinde, bir kanal aslında rakip
programla aynı kategoride olduğunu düşündüğü kendi programı için rekabet
etmeyi seçerek daha düşük bir tarife belirlemesi yerine, BİMAŞ’ın varlığı ve
faaliyetleri sebebiyle, fiyatını rakibinin fiyatına yükseltebilecektir.
Yazışmalarda da görüldüğü gibi kanallar sürekli olarak programlarının daha
yüksek kategorilerde bulunması yönünde BİMAŞ ile müzakere etmektedirler. Bu
yazışmalar incelediğinde, bazı durumlarda kanalların program kategorilendirme
hususunda itirazlarının dikkate alındığı, bazı durumlarda ise bu itirazlara rağmen
söz konusu programın BİMAŞ’ın önerisi doğrultusunda kategorilendirildiği ve
aylık kataloglarda yayımlandığı anlaşılmaktadır.
Rekabetçi bir piyasada teşebbüslerin birbirleriyle rekabet halinde olmaları fiyat
politikalarında belirleyici rol oynayacak, bir rakibin fiyat düşürmesi sonucunda
diğer teşebbüsler de bu fiyat indirimine tepki vererek bir fiyat rekabetinin
oluşmasını sağlayacaklardır. Halbuki, dosya konusu olayda rakip teşebbüsle bir
fiyat rekabetine girmemekte aksine BİMAŞ’a kendi programlarının yüksek
kategorilerde yer alması ve böylece fiyatlarının yükseltilmesi yönünde isteklerde
bulunmaktadırlar. Dolayısıyla BİMAŞ rakip kanalları arasındaki fiyat rekabetini
koordine edici bir işleve sahip görünmektedir.
Örneğin, Şubat 1999 kataloğu için, BİMAŞ, Deli Yürek (Show TV) programı için
10. Kategoriyi (K-10) önermiştir. Show TV yöneticileri ise bu programın K-12’de
yer alması gerektiğini belirtmişler ancak, yayımlanan şubat ayı katalogunda
BİMAŞ’ın önceden önerdiği şekilde K-10’da yer almıştır. Bununla birlikte, aynı ay
için, Çok Özel Fiskos (Show TV) programı için BİMAŞ K-5 önermişken, Show TV
06-02/48-9
24
bu programın Star TV’nin aynı tarzdaki Paparazzi adlı programının K-6
bulunmasını da işaret ederek, Çok Özel Fiskos’un K-6’da yer alması gerektiğini
belirtmiş ve katalogda K-6 olarak yer almıştır.
BİMAŞ ve kanallar arasındaki benzer yazışmalardan, BİMAŞ ve kanalların
kategori belirlenmesi hususunda birlikte çalıştıkları ve her zaman mutabakata
varılamamakla birlikte, kataloglar yayımlanmadan önce konu hakkında karşılıklı
bir müzakerenin söz konusu olduğu anlaşılmıştır.
Dosyada yer alan, BİMAŞ ve kanallar arasında program kategorilerinin nasıl
belirleneceği hakkındaki görüşmeler ne şekilde sonuçlanırsa sonuçlansın rekabet
hukuku açısından, rakip kanalların sonuçta aynı kategoride bulunan
programlarının dört kanal için de aynı fiyat ve indirim koşullarından satışa
sunulması önem arz etmektedir.
Bu aşamada aslında ticari hayatta birçok rakip ürünün gerek dağıtıcı seviyesinde
gerek perakende seviyesinde birlikte ve aynı fiyattan ya da paket satışlar
yöntemiyle pazarlanması mümkün iken, neden BİMAŞ çatısı altında reklam yeri
piyasasında bu birlikte ve aynı fiyattan pazarlanma hususunun rekabet kuralları
ile çeliştiğine açıklık kazandırmak gerekmektedir.
Bu konuyu bir örnekle açıklamak gerekirse, maliyet yapıları farklı ve birbirlerine
rakip olan iki deterjan markası düşünüldüğünde, bir süpermarkette bu iki ürünün
aynı fiyattan pazarlandığını görmek mümkündür. Burada, market sahibi bu
ürünleri farklı alış fiyatından edinmiş olsa bile değişik kâr marjları ekleyerek aynı
fiyattan satabilir. Ya da bu ürünleri aynı paket içinde tek bir fiyattan sunabilir. Bu
konuda inisiyatif ve satış riski market sahibindedir. Çünkü kendisi alış bedelini
ödeyerek ürünlerin yeni sahibi olmuştur. Böylece uygun gördüğü kâr marjıyla
satma hakkına sahiptir. Dolayısıyla bu yöntemde iki rakip ürünün aynı elden ve
aynı fiyattan ya da paket halinde satışında bir rekabet ihlali gözükmemektedir.
Oysa ki, BİMAŞ tarafından yürütülen reklam yeri pazarlama faaliyeti
incelendiğinde farklı bir durumla karşılaşılmaktadır. BİMAŞ, pazarladığı reklam
yerlerini kanallar adına pazarlaması karşılığında herhangi bir kâr zarar ile karşı
karşıya kalmamakta, faaliyeti esnasındaki yapılan masraflara belli bir yüzde kâr
payı ekleyerek kendi gelirini oluşturmakta ve pazarladığı reklamyerlerinin gelirinin
kalan miktarını kanallara göndermektedir. Bir başka deyişle, BİMAŞ’ın önce
kanallardan belli bir süre karşılığı reklam yeri satın alması ve sonra kâr marjı
ekleyerek satışa sunması söz konusu değildir. Dolayısıyla rakip kanalların farklı
reklam yerlerinin BİMAŞ’a farklı maliyetlerle mal olması söz konusu olamadığı
gibi, BİMAŞ’ın da bu farklı alış maliyetleri üzerine uygun gördüğü kâr marjını
ekleyerek satması da söz konusu değildir. Böyle olsaydı belki BİMAŞ kendisine
farklı maliyeti olan ürünleri kendi kâr marjını ayarlayarak aynı fiyattan pazarlama
hakkına sahip olabilirdi. Dolayısıyla rakip reklam yerlerinin “aynı koşullarla”
pazarlanması objektif olarak “maliyet + kâr” formülü ile oluşmamakta ve tamamen
yapay bir şekilde ve rekabet kurallarını ihlal edecek şekilde tespit edilmektedir.
Kanalların BİMAŞ aracılığı ile fiyat ve satış şartlarının birlikte belirlemeleri hususu
rekabet ihlali olarak kabul edilmektedir. Bu ihlal kanalların münferit katalogları
yerine BİMAŞ kataloğunun uygulanmasından kaynaklanmaktadır. 1.2.2000 tarih
ve 00-4/41-19 sayılı Kurul kararı üzerine, kanallar ayrı ayrı kataloglar çıkarmakla
birlikte anılan Karar’ın amacı ile uyuşmayacak şekilde ayrıca ortak fiyat ve satış
06-02/48-9
25
koşulları içeren BİMAŞ kataloğunu da yayımlamaya ve uygulamaya devam
etmişlerdir. Birlikte fiyat ve satış koşulları belirlenmesi şeklinde tespit edilen
rekabet ihlalinin sebebinin bizzat BİMAŞ kataloğunun varlığından, bu kataloğun
uygulamalarından ve BİMAŞ’ın rakipler arasında koordinasyon yaratıcı ortaklık ve
yönetim yapısından kaynaklandığı görülmektedir.
I.3.2. Menfi Tespit ve Muafiyet Taleplerinin İncelenmesi
I.3.2.1. BİMAŞ, STAR TV ve AKS Arasında Yapılan Sözlü Anlaşmaya İlişkin
Menfi Tespit/Muafiyet Başvurusu
a. Başvurunun konusu
Kurum kayıtlarına 16.12.1998 tarih ve 2496 sayı ile giren BİMAŞ Birleşik Medya
Pazarlama A.Ş.’nin Star TV Hizmetleri A.Ş. ve AKS Televizyon Reklamcılık ve
Filmcilik San. ve Tic. A.Ş. ile yapmış olduğu sözlü reklam yeri satış anlaşmasına
ilişkin menfi tespit başvurusu 3.4.2001 tarih ve 01-15/136-M sayılı Kurul Kararı ile
soruşturma kapsamında değerlendirmeye alınmıştır.
Taraflar, anlaşmaya ilişkin menfi tespit başvurusunun reddedilmesi durumunda
başvurunun muafiyet bildirimi olarak değerlendirilmesi talebinde bulunmuşlardır.
Sözlü olarak yapıldığı belirtilen bu anlaşmayla Star TV ve Show TV reklam
yerlerinin satışı amacıyla BİMAŞ’a yetki vermektedirler. Bildirim formunda, bu
anlaşma sayesinde Star TV ve Show TV’nin reklamyeri satış işlemleri nedeniyle
girdikleri masraflardan tasarruf edecekleri ve böylece kaynakların kullanımında
etkinlik ve uzmanlaşma sağlanacağı belirtilmektedir.
Bildirim formunun 6.4’üncü maddesinde,
-anlaşmaya katılan her TV kanalının program esasına göre reklam ücretlerini
diğer kanallardan bağımsız olarak kendisinin belirleyeceği,
-bu fiyatların aylık olarak tespit edileceği,
-BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’ın bu ücretlere kendi pazar politikasına
göre kâr payı ekleyeceği,
-BİMAŞ’ın kanallar arasında ayrımcı davranmayacağı ve müşterileri herhangi bir
kanala yönlendirmeyeceği ve müşterinin talebine göre davranacağı
konularında taahhütlerde bulunulmuştur.
Anlaşmanın taraflarıyla aynı gruba bağlı olarak aynı ilgili ürün pazarında veya
komşu ürün pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin ise;
- Star TV için, reklam pazarlama faaliyetlerinde bulunan Prime Medya
Filmcilik ve Reklamcılık A.Ş., yayıncılık faaliyetinde bulunan Teleon Filmcilik ve
Reklamcılık A.Ş. (Kral TV),
- Show TV için ise, reklam pazarlama faaliyetinde bulunan Mepaş Medya
Pazarlama A.Ş. ve yayıncılık faaliyetinde bulunan Cine 5 Filmcilik ve Yapımcılık
A.Ş.
olduğu bildirilmiştir.
Bu teşebbüslerden Mepaş A.Ş. ve Prime A.Ş., BİMAŞ’ın en büyük beş rakibi
arasında ilk iki sırada yer almaktadır. Bildirim formunun yine 6.4’üncü
06-02/48-9
26
maddesinde, Mepaş A.Ş.’nin ve Prime A.Ş.’nin Kral TV ve Cine 5 hariç olmak
üzere ulusal TV kanallarına reklam pazarlamayacakları bildirilmektedir. Ayrıca,
BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş. ise diğer TV kanallarına reklam
pazarlamakta serbest olacaktır.
b. Başvurunun Süresi
5388 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un Bazı Maddelerinin
Değiştirilmesine Dair Kanun”un 2. maddesi ile 4054 sayılı Kanun kapsamında
bulunan anlaşmaların bildirilmesi yükümlülüğü kaldırıldığından, anılan menfi
tespit başvurusunun süresi ile ilgili bir değerlendirmeye gerek görülmemiştir.
c. Bildirime İlişkin Değerlendirme
Tarafların bildirim formunun 6.4 üncü maddesinde, “anlaşmaya katılan her TV
kanalının program esasına göre reklam ücretlerini diğer kanallardan bağımsız
olarak kendisinin belirleyeceği,” şeklindeki ifadelerin anlaşmanın uygulanması
aşamasında yukarıda belirtildiği şekliyle uygulanmadığı tespit edilmiştir. BİMAŞ
tarafından yayımlanan tarife kataloglarında 4 kanalın da tüm kategorileri için aynı
reklam tarifesinin ve indirim koşullarının geçerli olduğu ve bu tarifenin uygulandığı
tespit edilmiştir. Buna göre anlaşmaya katılan tarafların reklam ücretlerini diğer
kanallardan bağımsız olarak belirlediklerini söylemek mümkün gözükmemektedir.
Ayrıca yine bildirim formunun 6.4 üncü maddesinde,“BİMAŞ Birleşik Medya
Pazarlama A.Ş.’nin bu ücretlere kendi pazar politikasına göre kâr payı
ekleyeceği,” belirtilmektedir. Yukarıda I.2.6.4.b. bölümünde belirtildiği gibi BİMAŞ
komisyonunun kanalların reklam yeri ücretlerinin üzerine eklenen bir oran
olmadığı ve BİMAŞ’ın o dönemdeki kendi masrafları üzerine eklenen bir kâr payı
(%...) sonucunda ortaya çıkan bir tutar olduğu tespit edilmiştir.
Dolayısıyla bildirim formunda belirtilen ifadelerin yanlış ve yanıltıcı bilgi niteliği
taşıdığı ve bu hususun Kanun’un 16 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine
göre cezalandırılması gerekmektedir.
d. Esasa İlişkin Değerlendirme: Rakip Teşebbüsler Arasında Rekabeti
Engelleyici Koordinasyon Yaratılması
Her ne kadar bildirim formunun 6.4. maddesinde “anlaşmaya katılan her TV
kanalının program esasına göre reklam ücretlerini diğer kanallardan bağımsız
olarak kendisinin belirleyeceği” ifade edilmiş olsa da, soruşturma sürecinde
yapılan incelemelerde anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte uygulamaya
konulan “BİMAŞ Tarife ve Çalışma Koşulları Kataloğu”nda anlaşmaya katılan dört
kanalın da reklam yerlerinin aynı fiyat ve diğer satış koşullarından pazarlandığı ve
böylece iddia edilen birbirinden bağımsız belirlenme hususunun bir müddet için
bile geçerli olmadığı tespit edilmiştir. BİMAŞ faturaları üzerinde yapılan
incelemelerde bu husus ortaya konmaktadır.
Dolayısıyla, uygulanması esnasında reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarının
belirlenmesinde rakip dört televizyon kuruluşu arasında rekabeti engelleyici ve
kısıtlayıcı koordinasyon yaratması sebebiyle bu anlaşmaya menfi tespit belgesi
verilemeyeceği ve Kanun’un 4. maddesine aykırılık oluşturacak şekilde fiyat
rekabetinin kısıtlanmasının bireysel muafiyet tanınmasına dayanak olabilecek her
06-02/48-9
27
türlü gerekçeyi haksız çıkaracağı düşüncesiyle bireysel muafiyet tanınamayacağı
sonucuna ulaşılmıştır.

I.3.2.2. Ülke TV (Kanal 6) ile BİMAŞ arasındaki reklam yeri pazarlama
anlaşmasına ilişkin menfi tespit/muafiyet başvurusu
a. Başvurunun konusu
Kurum kayıtlarına 27.3.2001 tarih ve 1234 sayı ile giriş yapan BİMAŞ’ın Ülke TV
(Kanal 6) ile yapmış olduğu sözlü reklam yeri satış anlaşmasına ilişkin menfi
tespit başvurusu da soruşturma kapsamında değerlendirmeye alınmıştır.
Taraflar, anlaşmaya ilişkin menfi tespit başvurusunun reddedilmesi durumunda
başvurunun muafiyet bildirimi olarak değerlendirilmesi talebinde bulunmuşlardır.
Sözlü olarak yapılan bu anlaşma ile Ülke TV, Kanal 6 televizyonunun reklam
yerlerinin satışı amacıyla, BİMAŞ’a yetki vermektedir. Bildirim formunda, bu
anlaşma sayesinde Ülke TV’nin reklamyeri satış işlemleri nedeniyle girdiği
masraflardan tasarruf edeceği ve böylece kaynakların kullanımında etkinlik ve
uzmanlaşma sağlanacağı belirtilmektedir.
Bildirim formunun 6.4 üncü maddesinde,
-anlaşmaya katılan Ülke TV, Kanal 6’nın reklam ücretlerini program esasına göre
diğer kanallardan bağımsız olarak kendisinin belirleyeceği,
-bu fiyatların aylık olarak tespit edileceği,
-BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’ın bu ücretlere kendi pazar politikasına
göre kar payı ekleyeceği,
-BİMAŞ’ın kanallar arasında ayrımcı davranmayacağı ve müşterileri herhangi bir
kanala yönlendirmeyeceği ve müşterinin talebine göre davranacağı
hususları bildirilmiştir.
b Başvurunun süresi
5388 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile 4054 sayılı Kanun kapsamında bulunan
anlaşmaların bildirilmesi yükümlülüğü kaldırıldığından, anılan menfi tespit
başvurusunun süresi ile ilgili bir değerlendirmeye gerek görülmemiştir.
c. Bildirime İlişkin Değerlendirme
Tarafların bildirim formunun 6.4. maddesinde, “anlaşmaya katılan her TV
kanalının program esasına göre reklam ücretlerini diğer kanallardan bağımsız
olarak kendisinin belirleyeceği,” şeklindeki ifadelerin anlaşmanın uygulanması
aşamasında yukarıda belirtildiği şekliyle uygulanmadığı tespit edilmiştir. BİMAŞ
tarafından yayımlanan tarife kataloglarında bütün kanalların tüm kategorileri için
aynı reklam tarifesinin ve indirim koşullarının geçerli olduğu ve bu tarifenin
uygulandığı tespit edilmiştir. Buna göre anlaşmaya katılan tarafların reklam
ücretlerini diğer kanallardan bağımsız olarak belirlediklerini söylemek mümkün
gözükmemektedir. Bu husus yukarıda bahsedilen rekabet ihlalini oluşturmaktadır.
Ayrıca bildirim formunun 6.4. maddesinde,“BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama
A.Ş.’ın bu ücretlere kendi pazar politikasına göre kâr payı ekleyeceği,”
06-02/48-9
28
belirtilmektedir. Yukarıda I.2.6.4.b. bölümünde belirtildiği gibi BİMAŞ’ın
komisyonun kanalların reklam yeri ücretlerinin üzerine eklenen bir oran olmadığı
ve BİMAŞ’ın o dönemdeki kendi masrafları üzerine eklenen bir kar payı (%...)
sonucunda ortaya çıkan bir tutar olduğu tespit edilmiştir.
Dolayısıyla bildirim formunda belirtilen ifadelerin yanlış ve yanıltıcı bilgi niteliği
taşıdığı ve bu hususun Kanun’un 16 ncı maddesinin (a) bendine göre
cezalandırılması gerekmektedir.
d. Esasa İlişkin Değerlendirme: Rakip Teşebbüsler Arasında Rekabeti
Engelleyici Koordinasyon Yaratılması
Her ne kadar bildirim formunun 6.4. maddesinde “anlaşmaya katılan her TV
kanalının program esasına göre reklam ücretlerini diğer kanallardan bağımsız
olarak kendisinin belirleyeceği” ifade edilmiş olsa da, soruşturma sürecinde
yapılan incelemelerde anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte uygulamaya
konulan “BİMAŞ Tarife ve Çalışma Koşulları Kataloğu”nda (Kanal 6 ile birlikte)
anlaşmaya katılan üç kanalın da reklam yerlerinin aynı fiyat ve diğer satış
koşullarından pazarlandığı ve böylece iddia edilen birbirinden bağımsız
belirlenme hususunun bir müddet için bile geçerli olmadığı tespit edilmiştir.
BİMAŞ faturaları üzerinde yapılan incelemelerle bu husus ortaya konmuştur.
Ayrıca raportörlerce yapılan yerinde incelemeler esnasında Ülke TV vekillerinden
Kanal 6’ya ait 2001 yılı tarife kataloğu yazıyla istenmiştir. Bu talebe cevaben
gönderilen Kanal 6 reklam yeri tarifesindeki kategori saniye ücretlerinin BİMAŞ
kataloğundakilerle aynı olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte Kanal 6’ya ait
münferit katalog incelendiğinde kategori fiyatlarının gönderilen fiyatlardan farklı
ve daha yüksek olarak belirlendiği görülmüştür. Buradan da anlaşıldığı gibi, Kanal
6’nın münferit kataloğunu yayınlanmasına rağmen uygulanan kategori satış
fiyatlarının BİMAŞ kataloğundakilerle aynı olduğu görülmüştür. Bu husus aynı
zamanda münferit katalogların yayımlamasının reklam yeri satış fiyatlarının
bağımsız belirlenme ilkesini yerine getiremediğinin güçlü bir delilidir.
Dolayısıyla, uygulanması esnasında reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarının
belirlenmesinde rakip televizyon kuruluşları arasında rekabeti engelleyici ve
kısıtlayıcı koordinasyon yaratması sebebiyle bu anlaşmaya menfi tespit belgesi
verilemeyeceği ve Kanun’un 4. maddesine aykırılık oluşturacak şekilde fiyat
rekabetinin kısıtlanmasının bireysel muafiyet tanınmasına dayanak olabilecek her
türlü gerekçeyi haksız çıkaracağı düşüncesiyle bireysel muafiyet tanınamayacağı
sonucuna ulaşılmıştır.
J. SAVUNMALAR VE DEĞERLENDİRME
J.1. Bimaş’ın Savunmaları ve Savunmaların Değerlendirmesi
BİMAŞ, birinci yazılı savunmasında Kanun’un 40 ıncı maddesi ikinci paragrafı
gereğince önaraştırmada görevlendirilen raportörlerin uzman statüsünde olmaları
gerektiğini, söz konusu önaraştırmaya atanan raportörlerin uzman yardımcıları
statüsünde olmaları sebebiyle Kanun'un 40 ıncı maddesi ihlal edildiğini ileri
sürmüştür.
Değerlendirme: 4054 sayılı Kanun’u 36. maddesinin 2 nci fıkrası, rekabet uzman
ve yardımcılarının meslek personeli sıfat ve yetkisini taşıdığını belirtmektedir. Bu
çerçevede rekabet uzman yardımcıları önaraştırma ve soruşturma süreçlerinde
06-02/48-9
29
görevlendirilebilir ve Başkanlığın verdiği yetki belgesini kullanarak yerinde
incelemelerde bulunabilirler. Bu durumda usule aykırı bir durum söz konusu
değildir.
Bimaş birini yazılı savunmasında, önaraştırma açılmasına ilişkin Kurul kararının
16.1.2000’de alındığını, 30 gün içinde raporun düzenlenmesi gerektiğini, ancak
önaraştırma raporunun tarihinin 23.2.2001 olduğunu işaret ederek bu süreye
uyulmadığını ileri sürmüştür.
Değerlendirme: Önaraştırma açılmasına dair Kurul Kararı’nın tarihi 16.1.2001’dir.
Bu tarih sadece önaraştırma raporunun kapak sayfasında sehven 16.1.2000
olarak yazılmıştır. Bu sadece bir yazım hatasından ibarettir. Raportörler
önaraştırma yapmak için 23.1.2001 tarihinde görevlendirilmişler 23.2.2001
tarihinde raporu teslim etmişlerdir. Bu konuda tarafların hak kaybına yol açacak
herhangi bir usul hatası söz konusu değildir.
Bimaş savunmasında, önaraştırma raporu teslim edildikten sonra Kurul’un 10 gün
içinde karar vermesi gerektiğini, halbuki 23.2.2001 tarihinde teslim edilen rapor
üzerine Kurul’un 3.4.2001 tarihinde karar aldığını ifade etmiştir.
Değerlendirme: Önaraştırma raporu 27.2.2001 tarihinde Kurul gündemine
alınmıştır. Ancak daha detaylı bir değerlendirme yapılabilmesini teminen konunun
Kurul gündeminde incelemeye alınmasına karar verilmiştir. Bu Karar’ın taraflar
aleyhine herhangi kısıtlayıcı bir sonuç doğurmamaktadır.
Bimaş savunmasında, soruşturma bildirimindeki belgelerin eksik ve yetersiz
olduğunu, önaraştırma raporunun ekleri içinde yer alan 16.1.2001 tarih ve 01-
04/23 sayılı Rekabet Kurulu Kararı (önaraştırma açılmasına ilişkin karar),
23.1.2001 tarihli Başkanlık oluru ve aynı tarihli görevlendirme yazısının
kendilerine gönderilmediğini ileri sürmüştür.
Değerlendime: Taraflara savunmalarını yapabilmeleri amacıyla soruşturma
açılmasına dayanak teşkil eden önaraştırma raporunun kendileriyle ilgili
bölümlerinde yer alan iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi
gönderilmiştir. Önaraştırma raporunun ilgili bölümlerinde 16.1.2001 tarihli
Karar’dan genişçe bahsedilmekte olup savunma yapmalarını engelleyecek bir
bilgi eksikliği söz konusu değildir. Bahsedilen diğer yazılar Kurum’un iç yazışması
niteliğinde olup yine savunmaları ile ilgili değildir. Söz konusu Karar soruşturma
raporuna Ek 2 olarak konulmuştur.
Bimaş savunmasında, Cine 5’in BİMAŞ’ın reklam yerlerini pazarladığı ATV, DTV,
Star ve Show ile aynı pazarda olmadığını, ilgili pazarın yanlış tespit edildiğini,
şifreli - şifresiz kanal ayrımının yapılması gerektiğini öne sürmüştür.
Değerlendirme: Soruşturma, fiyat ve satış koşullarının birlikte belirlenmesi
hususlarında yürütülmüştür. Soruşturma konusunda hakim durumun kötüye
kullanılması eylemi olmadığı için pazarın bir miktar genişletilmesi veya
daraltılması soruşturma konusu eylemlerin 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
değerlendirmesini etkilemeyecektir. Bununla birlikte soruşturma raporunda ilgili
pazar tanımıyla ilgili bölümler bu savunmalar dikkate alınarak gözden
geçirilmiştir.
06-02/48-9
30
BİMAŞ savunmasında, Rekabet Kurulu tarafından daha önce Bimaş oluşumuna
5 yıl süre ile bireysel muafiyet tanındığı, bu bireysel muafiyet devam ettiği sürece
muafiyet verilen anlaşmaya dayanılarak yapılan her türlü hukuki işlem geçerli
olduğu ve muafiyet verilen bir anlaşma için para cezası uygulamanın hukuken
caiz olmadığı ileri sürülmektedir. (Benzer yönde savunma DTV tarafından da
yapılmıştır).
Değerlendirme: Rekabet Kurulu’nun 1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı Kararı ile
BİMAŞ’a tanınan bireysel muafiyet BİMAŞ’ın kuruluş ana sözleşmesine
tanınmıştır. Karar’ın gerekçesinde yer alan “reklam yerlerinin fiyatlarını ve diğer
satış koşullarını birbirinden bağımsız olarak belirleme” hususu BİMAŞ ana
sözleşmesine tanınan muafiyetin esasını oluşturmaktadır. Bireysel muafiyet,
hiçbir şekilde TV kanallarının BİMAŞ çatısı altında “birlikte fiyat belirleme”
şeklindeki ihlallerini devam ettirmelerine imkan tanımamaktadır. Bir başka
deyişle, tarafların birlikte fiyat belirlemek gibi eylemlerinin BİMAŞ ana
sözleşmesine verilen muafiyetin dışında değerlendirilmesinde herhangi bir engel
bulunmamaktadır. Bu sebeple para cezası hukuken uygulanabilir.
BİMAŞ savunmasında, reklam fiyatlarının reyting ve popülarite ile belirlenmesinin
tam anlamı ile objektif, etkiden uzak, rekabeti kısıtlama veya engelleme amacı
gibi öznel bir etkiye kapalı bir fiyat belirleme sistemi olduğunu, bir malın kalitesi iyi
ise, onun fiyatının iyi olmasının tabii olduğunu, BİMAŞ’ın kalitesi belli olan,
fiyatları da objektif ölçü olan izlenme oranı ve popülarite ile belirlenmiş olan
malları pazarladığını, o halde BİMAŞ’ın fiyatı belirlemediğini, fiyatı BİMAŞ’ın
dışında malın kalitesi, başka deyişle programın aldığı reytingin belirlediğini, zira
fiyatları piyasa koşulları, programların izlenirlik oranları belirlediğini, BİMAŞ’ın
pazarda televizyon programlarını sergilediğini, reklam yerlerinin özelliklerini ve
programların reytinglerini sunarak, mezkur yerlerin toplumun hangi kesimine
yönelik olduğuna dair bilgiler sunduğunu belirtilmektedir. Ayrıca aynı
savunmalarda, piyasadaki çeşitli ürünlerin fiyatları tespit edilirken rakiplerin
birbirlerinin fiyatlarını bildiklerini ve hem ürünlerin niteliklerini hem de satış fiyatı
ve koşullarını ona göre tespit ettiklerini, reklamyeri pazarının bir takım
farklılıklarının olduğunu, bu pazarda pazar koşullarına göre satıcılar tarafından
tespit edilenin ise kategori fiyatları olduğunu, bir kategoriye girecek olan
programları ise doğrudan doğruya nihai tüketici yani izleyici, izlenme oranları
vasıtasıyla tespit ettiği için reklamyerlerinin satış fiyatının tespitinin piyasadaki
diğer ürünlerin fiyatının tespitinden farklılık gösterdiği ileri sürülmektedir.
Savunmada programların yer alacağı kategorilerin programlarının izlenme
oranlarının tespit edildiği AGB, GRP, CPP verileri doğrultusunda tespit edildiği ve
reklam yerlerinin fiyatlarının ona göre oluştuğu, bu sistem içerisinde televizyon
kanallarının ve/veya BİMAŞ’ın fiyat tespit etmesinin mümkün olmadığı, fiyat ve
kategori gibi pazarlama enstrümanlarıyla ilgili olarak belirleyici unsurun bizatihi
BİMAŞ’ın kendisi olmadığı, tüketici durumunda olan televizyon seyircisinin
beğenisi, dolayısı ile kanalların reytingi ve programların popülaritesinin bütün
koşulları belirlediği ileri sürülmektedir.
Değerlendirme: BİMAŞ kataloglarındaki tarifenin nasıl oluştuğuna ilişkin olarak
raportörler tarafından yerinde inceleme esnasında istenen bilgiler içinde BİMAŞ
tarafından gönderilen açıklamalarda, BİMAŞ tarifesinin Ocak 1999’da BİMAŞ
tarafından belirlendiği ve bu konuda kanalların sözlü onaylarının alındığı
06-02/48-9
31
belirtilmiştir. Bu tarihten itibaren tarifedeki fiyatlar değişmemiştir. BİMAŞ’ın
gönderdiği yazının devamında, “gerçek fiyatlandırmanın kategorilerin
belirlenmesinde olduğunu” ifade edilmiştir. Buna göre,
BİMAŞ’ın, her ay programlar hakkında, izlenme oranları (reyting) ve popülarite
kriterlerini göz önüne alarak kategorilendirme çalışması yaptığını ve ulaşılan
sonuçları kanallara gönderildiği,
Kanalların, programlarının yer aldıkları kategorilerde yapılmasını istedikleri
değişiklikleri BİMAŞ’a bildirdikleri,
Eğer BİMAŞ farklı bir görüşteyse kanallarla bir kez daha görüştüğü,
Ancak nihai kararı kanalların verdiği
ifade edilmiştir.
Bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere, BİMAŞ reyting ve izlenme payları verilerini
kullanarak programların kategorisinin belirlenmesi hususunu kanallarla
müzakereye açmaktadır. Programın kategorisinin belirlenmesi o programın
fiyatının belirlenmesi anlamına gelmektedir. Müzakerenin nasıl sonuçlanacağı
rekabet hukuku açısından çok önemli değildir. Önemli olan fiyatın belirlenmesi
için reyting ve popülarite kriterlerinin tek başına yeterli olmadığı hususudur. Bu
veriler BİMAŞ ve/veya kanallarca kullanılarak programların fiyatları tespit
edilmektedir.
Reklam yerleri fiyatlarının belirlenmesi konusu rekabet hukuku bağlamında
değerlendirilirken BİMAŞ’ın rakip televizyon kanalları olan DTV ve SATEL adlı
şirketlerin ortaklarının ortak yönetim, kontrol ve denetiminde olan bir kuruluş
olduğu dikkate alınması gereken bir husustur. Bu husus ayrıntıları ile Soruşturma
Raporu’nda yer almıştır.
Televizyon programlarının reyting (GRP) ve izlenme oranları, AGB adlı özel ve
bağımsız bir kuruluş tarafından ölçülmektedir. CPP, bir puanlık reyting için
reklamverenin ödeyeceği maliyettir. Bu maliyetin hesaplanması için öncelikle
reklamın yer aldığı programın kaç reyting aldığı ve o reklam yeri için ne kadar
para ödendiği bilinmelidir. Reklamyeri tarifeleri ve fiyatları ise şu şekilde
belirlenmektedir:
Soruşturma Raporu’nda yer aldığı gibi, BİMAŞ, reklam yerlerini pazarlamakta
olduğu rakip TV kuruluşlarının programlarının 22 kategoriye ayırmıştır. Her
kategori için USD üzerinden belli bir tarife belirlemiş ve bu tarife TV kuruluşları
tarafından da kabul edilmiştir. Burada yeniden BİMAŞ ve TV kuruluşlarının
arasındaki ortak kontrol ve yönetim ilişkisi hatırlanmalıdır. Kategori tarifesi şu ana
kadar hiç değiştirilmemiştir. Her ay AGB tarafından açıklanan reyting, izlenme
oranları ve diğer popülarite kriterlerine göre her türlü TV programı BİMAŞ
tarafından bu kategorilere yerleştirilmektedir. Böylece bir programın içinde yer
alacak reklam yerinin fiyatı belirlenmiş olmaktadır. Dolayısıyla savunmada yer
aldığı gibi “fiyatlar reyting ve izlenme oranlarına göre belirleniyor, BİMAŞ fiyat
belirlememektedir” şeklindeki açıklamalar eksik ve yanlış ifadelerdir. Fiyatın
belirlenmesinde reyting ve izlenme oranlarının birer ölçü olarak alındığı doğrudur.
Ancak belli bir reyting oranına ulaşmış bir programın reklam saniye fiyatının
belirlenmesi BİMAŞ tarafından bu programın uygun kategoriye yerleştirilmesi
06-02/48-9
32
suretiyle olmaktadır. Sadece popülarite kriterleri kendiliğinden reklamyeri
fiyatlarını gösteren ve belirleyen ölçütler değillerdir. Rekabet hukuku açısından
ise sorun, bu işlemin BİMAŞ tarafından rakip TV kuruluşları adına yapılmasıdır.
Ayrıca bu rakip kuruluşlar BİMAŞ’ı ortaklaşa yönetmekte ve kontrol etmektedirler.
Dolayısıyla rakipler, BİMAŞ aracılığı ile, karşılıklı olarak ürünlerine olan talebi
(reyting, popülarite vs) ve bağımsız olarak belirlemeleri gereken fiyatları bilmekte
ve birlikte tespit edebilmektedirler. AGB verileri piyasaya açık olduğu için
popülarite sonuçlarının bilinmesinde bir sorun bulunmamaktadır. Ancak bir TV
kuruluşunun bu sonuçları kullanarak BİMAŞ benzeri bir koordinasyon kuruluşu
sayesinde rakibinin reklamlarını hangi tarifeden satacağını bilmesi ve kendi
fiyatlarını da buna göre ayarlayabilmesi rekabet hukukunca ihlal sayılabilecek bir
husustur.
Bir programın hangi kategoride yer alacağını, bir başka deyişle o programın
reklam tarifesinin ne olacağını, reyting ölçümleri tek başına belirlemediğine göre
fiyatları kimin belirlediği sorusu sorulabilir. Fiyatları BİMAŞ mı yoksa TV kanalları
mı belirlemektedir. Bu soru ilk bakışta BİMAŞ’ın TV kanallarından bağımsız
olduğu varsayımıyla anlamlı bir soru gibi gözükebilir. Ancak BİMAŞ, rakip TV
kanallarının ortak kontrol ve yönetiminde olan bir kuruluş olarak fiyat belirleme
hususunda koordinatör görevi görmektedir. Dolayısıyla rakip TV kanallarının
reklamyeri fiyatları BİMAŞ çatısı altında ve BİMAŞ’ın koordinatörlüğünde rakip
kanalların birlikte davranışlarıyla belirlenmektedir. Bu durumda fiyatların nesnel
reyting ve izlenme oranları ile belirlendiğini kabul etmek mümkün değildir. Bu
ölçütler sadece programlara olan talebi belirlemeyi sağlarlar ve zaten bütün
piyasa tarafından ulaşılabilir bilgilerdir. Ayrıca fiyatın kimin tarafından (BİMAŞ
veya TV kanalları) belirlendiği sorusuna açıklık kazandırmak amacıyla BİMAŞ ve
kanallar arasındaki yazışmalar incelenmiş ve BİMAŞ ile kanalların kategori
belirlenmesi hususunda (bir başka deyişle fiyatın belirlenmesi hususunda) birlikte
çalıştıkları ve her zaman mutabakata varılamamakla birlikte, kataloglar
yayımlanmadan önce konu hakkında karşılıklı bir müzakerenin söz konusu
olduğu anlaşılmıştır. BİMAŞ ve kanallar arasında, program kategorilerinin nasıl
belirleneceği hakkındaki görüşmeler ne şekilde sonuçlanırsa sonuçlansın rekabet
hukuku açısından, rakip kanalların sonuçta aynı kategoride bulunan
programlarının koordinasyon sonucu dört kanal için de aynı fiyat ve indirim
koşullarından satışa sunulması önem arz etmektedir.
Bimaş savunmasında, aynı kalitede olan ürünün fiyatının aynı olmasının olağan
olduğunu ifade etmektedir.
Değerlendirme: Aynı kalitede olan ürünlerin fiyatlarının aynı olması mümkündür.
Ancak rekabet hukuku açısından bu dengeye hangi yolla varıldığının incelenmesi
gerekmektedir. Eğer fiyatlardaki eşitlik BİMAŞ vakasında olduğu gibi rakiplerin
koordinasyonu sayesinde gerçekleşiyorsa bu durum rekabet ihlalidir. Her rakip
firmanın diğerinden bağımsız bir şekilde ve rekabet halinde belirlediği fiyatlar
müşterilerin talepleri karşısında belli bir dengeye ulaşıyorsa bu denge hukuka
uygun olacaktır. Ancak soruşturma konusu şirketlerin reklamyeri fiyatları ve
BİMAŞ kataloğundaki kategori fiyatları rakipler arasındaki koordinasyon
sayesinde oluşmuştur ve rekabet ihlalidir.
06-02/48-9
33
Bimaş’ın savunmasında, televizyon reklamı pastasının önemsiz bir bölümü için
BİMAŞ’ın yaptığı düzenlemenin piyasayı etkilemesinin söz konusu olmadığı, 21
ulusal kanal, 15 bölgesel kanal, 229 yerel kanaldan oluşan bir piyasada iki
televizyon kanalı ile ilgili ve fiyat empoze etmeyen, sadece fiyatları tüketicinin
objektif izleme oranına göre belirleyen bir düzenlemenin haksız ve hukuka aykırı
sayılması rekabet hukukunun temelini oluşturan “rule of reason”’ yaklaşımına
aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Değerlendirme: İlgili ürün pazarı “ulusal şifresiz yayın yapan televizyon kanalları
reklam yeri pazarı” olarak tanımlanmıştır. Buna göre pazar sadece TRT kanalları
dahil, Cine 5 hariç 20 kanaldan oluşmaktadır. Bu kanallar arasında Kanal D ile
ATV’nin hakim durumda sayılmasalar bile önemli izlenme paylarına sahip olduğu
önaraştırma raporunda tespit edilmiştir. Ayrıca, BİMAŞ’a bu iki kanal dışında
değişik zamanlarda SHOW TV, Star TV, KANAL 6 gibi kanallar da dahil olmuş
ve ayrılmışlardır. Bu birliktelikler BİMAŞ’ın rekabeti ihlal edici varlığını daha da
kuvvetlendirmiştir. Dolayısıyla BİMAŞ çatısı altında gerçekleşen rekabet ihlalini
önemsiz görmek mümkün değildir.
Savunma metnindeki yanlışlar
Savunma metninin 7 nci sayfasında Soruşturma Raporu’ndan bazı alıntılar
yapılmak suretiyle “…reklamın yer alacağı yerin durumu fiyatı belirlemekte, fiyatı
belirleyen unsur ise nesnel olarak belirlenmektedir” şeklindeki savunmanın
argümanları geliştirilmeye çalışılmıştır. Ancak, Soruşturma Raporu’ndan alıntı
yapılırken savunma tarafının raporu tam olarak okumadığı ve bazı yerleri eksik
bıraktığı anlaşılmıştır. Örneğin savunmada,
“BİMAŞ’ın kataloglarının izlenme oranı ve popülarite ilkesine göre tespit edildiği
Soruşturma Heyeti tarafından de kabul edilmiştir (Rapor, s 31, satır 895)”
şeklinde yapılan alıntı kontrol edildiğinde, raporun 31. sayfası ve 895. satırındaki
ifadelerin BİMAŞ yöneticilerinin beyanları olduğu görülecektir. Soruşturma
Raporu alıntı yaparak ve ek belge göstererek bu beyanlara yer vermiştir. Ancak
bu beyanların içeriğini kabul eden bir ifade raporda yer almamaktadır.
Devamında savunmada şöyle bir ifade yer almaktadır:
“Buna rağmen Sayın Soruşturma Heyeti ‘katalogların bağımsız bir satışı
gerçekleştirmediği de anlaşılmaktadır (satır 881-883) demektir”
Soruşturma Raporu’nun 881-883 satırlarının öncesi ve sonrası incelendiğinde bu
satırların TV kanallarının münferit katalogları ile BİMAŞ kataloğu arasındaki
ilişkiyi anlatan bölümler olduğu görülecektir. Bu bölümde BİMAŞ yöneticisinin
ifadelerine dayanılarak, özetle, TV kuruluşlarının münferit kataloglarından reklam
vermek isteyen bir müşterinin o katalogdaki fiyatlar üzerinden fakat BİMAŞ
kataloğundaki indirimlerden faydalanacağı ve satışın bu şekilde gerçekleşeceği
belirtilmiştir. Böylece reklamverenlerin münferit katalogları mutlaka BİMAŞ
kataloğu ile aynı anda kullanmaları gerektiği, bu şekilde BİMAŞ kataloğunun
münferit kataloglara gereksiz bir biçimde bağlandığı görülmektedir. Münferit
katalogların BİMAŞ kataloğu olmadan satışı gerçekleştiremeyecek olması bu
katalogların bağımsız bir satışı gerçekleştirme özelliğini taşımadığını da açıkça
göstermektedir. Ayrıca münferit kataloglar üzerinden hiç reklam yeri satışı da
gerçekleşmemiştir. Bu açıklamalar çerçevesinde savunmadaki alıntının
06-02/48-9
34
geliştirilmek istenen savunma argümanıyla ilgisi olmadığı anlaşılmaktadır ve
soruşturma heyeti haksız yere çelişki içinde gösterilmek istenmiştir.
Ayrıca savunmada Soruşturma Raporu’ndan yapılan alıntılar olarak,
“Sayın Heyet bir başka yerde ‘. . .BİMAŞ rakip kanallar arasındaki fiyat rekabetini
koordine etmektedir’ demektedir (satır 926-928).
“Bir başka yerde Soruşturma Raporu BİMAŞ ile SHOW’un bir programın
katalogdaki yerini tartıştıkları ve katalog yerinin bu tartışma sonucunda
belirlendiğini göstermektedir (satır 929-936).
“İlerde Rapor’da ‘fiyatın ne olacağının her kanal tarafından bağımsızca
belirlenmesiyle olacağı düşünülmektedir’ (satır 1110-1113) ifadesine yer
verilmektedir.”
denilmektedir.
Bu üç alıntının ilk ikisinde soruşturma heyetinin BİMAŞ’ın fiyat koordinasyonu
sağlamasıyla ilgili bulgu ve tespitleridir. Halbuki, üçüncü alıntı, soruşturma
heyetinin bu koordinasyonun tam karşıtı olarak rekabetçi bir piyasa yapısının
nasıl tesis edileceği hususundaki görüşleridir. Buna göre fiyatların her kanal
tarafından bağımsızca belirlenmesi gerekmektedir. Savunma yazısı bu hususu
eksik değerlendirmektedir.
J.2. DTV’nin Savunmaları ve Savunmaların Değerlendirmesi
DTV’nin savunmasında, DTV’nin ihtisasının televizyon programları hazırlamak ve
yayınlamak olduğu, reklamyerlerinin pazarlanmasının bu alanda ihtisas sahibi
olan BİMAŞ tarafından daha etkin olduğu; ayrı ayrı reklamveren müşteriler ile
satış kontratları bağlanması, bu kontratlara ulaşabilmek için ayrı ayrı
programların izlenme oran ve paylarının her aşamada hesaplanmasının DTV'nin
sahip olmadığı bir know-how ile takip edilebildiği, BİMAŞ'ın mevcudiyetinin
rekabeti sınırlama gibi bir amacı bulunmadığı ve yalnızca DTV tarafından
gerçekleştirilmesi olanaklı olmayan bir fonksiyonun yerine getirilmesi amacı
taşıdığı ileri sürülmektedir.
Reklam pazarlama faaliyeti ile televizyon yayıncılığının ayrı ihtisas konuları
olduğu Kurulumuzca da kabul edilmektedir. Dolayısıyla televizyon yayıncılığı
yapan DTV’nin reklam yerlerini bu alanda çalışan BİMAŞ aracılığı ile
pazarlatmasında da bir rekabet ihlali görülmemektedir. Bu doğrultuda 1.2.2000
tarih ve 00-4/41-19 sayılı Kurul kararı ile BİMAŞ’ın kuruluş sözleşmesine bireysel
muafiyet tanınmıştır. Ancak BİMAŞ’ın görünürde amacı rekabeti ihlal etmek
olmasa da uygulamada reklam yerlerinin pazarlanması aşamasında müşterisi
olan televizyon kanallarının reklam yeri fiyatlarını ve satış koşullarını tespit
ederken koordinasyona yol açması nedeniyle Kanun’a aykırı bir durum içinde
olduğu ve BİMAŞ’ın rakip televizyon kanallarının fiyat rekabetini sınırlandırma
davranışlarının koordinasyonu işlevini yürüttüğü ileri sürülmektedir. BİMAŞ’ın
kuruluş sözleşmesine Rekabet Kurulu tarafından muafiyet verilmiş olması,
BİMAŞ’ın rekabet ihlali olarak değerlendirilen yukarıda bahsedilen eylemlere
zemin yaratabileceği anlamına gelmemektedir.
DTV’nin savunmasında, ihtisas şirketi BİMAŞ tarafından kategorize edilen
programların DTV tarafından fiyatlandırılması ve BİMAŞ tarafından kendisi ile
06-02/48-9
35
çalışan sair kanalların da reklam yerleri ile çeşitli kombinasyonlar yapılması
suretiyle, hedef kitlelere ulaşılma imkanlarını reklamverenlere sunmasının
rekabeti destekleyici bir uygulama olduğu, DTV'nin doğrudan müdahale ettiği ve
kendisinin belirlediği kategori satış fiyatlarına göre BİMAŞ tarafından yürütülen
pazarlama çalışmalarının rekabeti sınırlandırmadığı, bilakis rekabetçi faaliyetleri
pekiştirdiği ifade edilmektedir.
Programlar her ay kanallarla BİMAŞ arasında yapılan müzakereler neticesinde
kategorilere konulmaktadırlar. Programların BİMAŞ tarafından
kategorilendirilmesi halinde bile, her kategorinin fiyatının BİMAŞ tarife
kataloğunda açıklanmasının DTV reklam yerlerinin fiyatlarının DTV tarafından
rakiplerinden bağımsız bir şekilde belirlenmediğini göstermektedir. Çünkü BİMAŞ
kataloğundaki tarife BİMAŞ’a bağlı kanalların hepsinin birden kullanılması halinde
geçerli bir tarifedir. DTV’nin reklam yerlerinin rakip kanalların reklam yerleriyle
aynı fiyatlardan işlem görmesi rekabet ihlali yaratmaktadır. Bu ortak fiyatlar
Kasım 1998’de kanalların ve BİMAŞ yönetiminin mutabakatı sonucunda oluşmuş
ve bugüne dek aynı kalmıştır. Gerçek anlamda rekabetçi yapının ise, her
programın bir kategoride olduğunun tespitinden sonra bu kategori fiyatının ne
olacağının her kanal tarafından bağımsızca belirlenmesiyle olacağı
düşünülmektedir.
Ayrıca birden fazla rakip kanalın programlarından oluşan paketlerin bir tek
fiyattan satışa sunulması rekabetçi yapıyı bozduğu yukarıdaki bölümlerde yer
almaktadır.
Reklamverenlere uygulanan kategori satış fiyatlarını tek taraflı olarak DTV’nin
değil BİMAŞ’ın kanallarla müzakere ederek belirlediği tespit edilmiştir.
BİMAŞ tarafından yürütülen pazarlama çalışmaları kanallar arasındaki fiyat
rekabetini tamamen ortadan kaldırmaktadır. Dolayısıyla bu çalışmaların
savunmada ileri sürüldüğü şekilde kanallar arasındaki rekabetçi faaliyetleri
pekiştirdiği yönündeki savunma Kurulumuzca kabul edilmemektedir.
DTV’nin savunmasında, DTV’nin ne BİMAŞ aracılığıyla ne de diğer TV
kanallarıyla beraber fiyat tespiti yaptığı, reklamverenler için önemli olanın TV
kanalı değil, bizzat program ve izlenme oranları olduğu, bu nedenle fiyat tespiti
için aynı programın her iki veya daha fazla kanalda yayınlanması ve reklamyerleri
fiyatının aynı olması gerektiği, bu nedenle bu sektörde fiyat tespitinin mümkün
olmadığı ileri sürülmektedir.
Değerlendirme: Bu piyasada fiyat tespitinin ne şekilde tezahür ettiği yukarıda
H.3.2 bölümünde ayrıntılı olarak izah edilmiştir. Kanalların farklı programlar
sunmaları her bir programın farklı bir ürün olduğunu göstermemektedir. Aslında
farklı iki program gibi görünen iki yayının izlenme oranlarından dolayı aynı
kategoride yer almaları bu iki programın aynı ürün olarak değerlendirilmesini
sağlamaktadır. Rekabet ihlali olarak değerlendirilen “birlikte fiyat tespiti” ise aynı
kategoride bulunan iki programın farklı kanallar tarafından koordinasyon sonucu
aynı fiyatlardan satışa sunulması sonucu oluşmaktadır. Rekabetçi bir piyasada
TV kanalları programlarının hangi kategorilere gireceklerini kendileri belirleyerek
ve daha sonra bu kategoriler üzerinden rakip kanallarla fiyat rekabetine girerek
kendi programlarını pazarlama yoluna gideceklerdir. Ancak soruşturmaya konu
olan eylemlerde farklı kanalların kategorileri tek bir yerden belirlenmekte ve aynı
06-02/48-9
36
kategorideki programlar aynı fiyatlardan satılmaktadır. Bu şekilde piyasada
birlikte fiyat tespiti sağlanmaktadır.
DTV’nin savunmasında, BİMAŞ’ın uzmanlık gerektiren reklam pazarlama işinin
daha etkin olarak yerine getirilebilmesi için kurulmuş bağımsız bir tüzel kişilik
olduğu, bu nedenle BİMAŞ’ın varlığı ve DTV’nin BİMAŞ’tan hizmet almasının
rekabeti kısıtlamadığı ifade edilmektedir.
Değerlendirme: BİMAŞ’ın bağımsız bir teşebbüs olmadığı, DTV ile SATEL’i
kontrol eden kişilerce ortaklaşa kurulduğu ve yönetildiği, hisse oranları açısından
bu iki şirketin dolaylı kontrolünde bulunduğu yukarıda H.2.6 bölümünde izah
edilmiştir. Kaldı ki bağımsız kurulup kurulmaması ile faaliyetini hizmet verdiği
kanallardan bağımsız olarak yapabilmesi farklı kavramlardır. Bimaş’ın faaliyetleri
TV kanallarının reklam yeri fiyatlarının belirlenmesinde koordinasyon yol açacak
şekilde gerçekleşmektedir.
DTV’nin savunmasında, reklam yeri fiyatlarının televizyon kanalları tarafından
pazar koşullarını bilen ve ihtisas sahası reklam satışı olan BİMAŞ’ın pazara ilişkin
olarak sunduğu bilgiler ışığında ve reklamverenlerin talepleri doğrultusunda
oluşturulduğu, diğer bir ifadeyle fiyatı reklam pazarının kendisinin tespit ettiği
ifade edilmektedir.
Değerlendirme: Reklam yeri fiyatlarının nasıl belirlendiği hususu yukarıda I.3.2.
bölümünde açıklanmıştır. Buna ek olarak, BİMAŞ’ın hangi programın hangi
kategoride olmasının daha uygun olduğu konusundaki tavsiyeleri rekabet ihlali
olarak değerlendirilmemiştir. Rekabet ihlali olarak değerlendirilen eylemler, rakip
kanalların benzer nitelikteki programlarının benzer kategorilere konularak hem
reklam yeri piyasasında hem de yayıncılık piyasasında bir eşgüdüm sağlanması
ve nihayetinde kategorisi belirlenen programların aynı fiyatlardan BİMAŞ
tarafından pazarlanarak kanallar arasında reklam yerlerini pazarlama
konusundaki rekabet etme inisiyatiflerinin azaltılarak belirli bir koordinasyon
yaratılmasıdır.
DTV’nin savunmasında, BİMAŞ kataloğundaki indirimlerin koşulları sağlayan her
reklamveren için uygulandığı, satışı artırma kampanyası olarak uygulanan
“müşterilere sunulan indiirm oranının birden fazla kanalı kullanmak şartına
bağlanması” yönteminin belli bir süre için uygulandığı ve bir daha
tekrarlanmadığı, çok ürün alana indirim uygulanmasının ticari bir gerçek ve
iktisadi bir olgu olduğu ve bunun rekabet ihlali olarak değerlendirilmesinin yanlış
olduğu ileri sürülmektedir.
Değerlendirme: Bimaş kataloğundaki fiyat ve indirimlerin Bimaş kanallarının
hepsinin birden kullanılması halinde geçerli olması durumu Mart 2000 tarihinden
başlayarak tüm soruşturma süreci boyunca Kurulumuzun karar tarihine kadar
devam etmiştir. Bu sebeple DTV’nin bu konudaki savunması kabul edilemez
niteliktedir. Soruşturma raporunda reklamyerleri fiyatlarına bazı indirimler
uygulanması hususu tek başına bir rekabet ihlali olarak değerlendirilmemiştir. Asıl
rekabet ihlali olarak değerlendirilen husus, rakip kanalların aynı kategoride yer
alan farklı programlarındaki reklam yerlerinin aynı fiyat listesi ve aynı indirimler
üzerinden satılmasının bir koordinasyon sonucu ortaya çıkmasıdır. İndirim
uygulaması neticede koordinasyon sonucu oluşan fiyatın bir parçasıdır. Çok ürün
alana indirim yapılmasının hukuki bir davranış olduğu yönündeki savunma ise şu
06-02/48-9
37
şekilde değerlendirilmektedir. Bimaş sattığı ürünlere (reklam yerleri) bir alış bedeli
ödemiş olsaydı ve bunun sonucunda reklamyerinin yeniden satışı öncesinde yeni
sahibi olarak -riskini de üstlenerek- bu ürünleri istediği kombinasyonlarda satışa
sunabilirdi. Bu durumda bir rekabet ihlali olmazdı. Halbuki gerçekte olan,
Bimaş’ın, rakip TV kanallarının ürünlerinin reklamverenlere satışı öncesinde
fiyatların birlikte belirlenmesine zemin hazırlaması ve üstelik rakip ürünlerin
hepsinin birden satın alınması durumunda indirim yapılmasının koşullarını
sağlamasıdır. Çünkü kanalların münferit kataloglarındaki fiyatlar Bimaş ortak
kataloğundaki fiyatlardan daha yüksektir. Bir başka deyişle, Bimaş’ın varlığı ve
çalışma şekli, bir TV kuruluşunun indirim yapmasını “kendi ürününün rakibinin
ürünü ile birlikte satın alınması koşuluna bağlaması” anlamına gelmektedir. Bu
durum Kurulumuzca rekabetçi bir piyasa davranışından hayli uzak bir davranış
olarak kabul edilmiştir.
DTV’nin savunmasında, televizyon kanallarından birisinin reklam yeri fiyatlarının
bir diğeri tarafından bilinmesi koordinasyon ve rekabeti engelleyici davranış
olarak nitelendirilemeyeceği ileri sürülmektedir.
Değerlendirme: Teşebbüslerin birbirlerinin ürünlerinin fiyatlarını önceden sistemli
bir şekilde öğrenmeleri piyasada fiyat koordinasyonuna yol açabilecek en önemli
unsurlardan biridir. Bir sonraki ayın katalogları yayımlanmadan önce rakibinin
programlarının kaç liradan satılacağı bilgisine ulaşan bir TV kuruluşu benzer
reytingi alan programları için fiyat rekabeti yapmaktan vazgeçecektir.
Bir programın belli bir reyting ve izlenme oranına ulaşması bu programın hangi
kategoride yer alacağını tek başına nesnel olarak açıklayamaz. Eğer öyle olsaydı
bu verileri ölçen AGB reytinglerle birlikte reklamyeri fiyatlarını da açıklayabilirdi.
Popülarite verileri reklam yeri fiyatlarını belirlenme sürecinde değerlendirmeye
alınır. Ancak belli bir popülarite değerinin belli bir fiyata tekabül etmesini zorunlu
kılacak bir ölçüt yoktur. Fiyatın belirlenmesi BİMAŞ ve TV kuruluşlarının bu
verileri ve reklamverenlerin eğilimlerini değerlendirmesi sonucu ortaya
çıkmaktadır. Bir TV kuruluşunun bir programı hakkında belli bir kategoriyi talep
etmesi tek başına bir rekabet ihlali olmayabilir, ancak bu şekilde bir talepte
bulunurken aynı zamanda BİMAŞ’ta pazarlanan rakip TV kuruluşlarının
programlarının kategorileri hakkında da bilgi sahibi olması ihlalin şartlarını
yaratmaktadır. BİMAŞ bu tür bir koordinasyonun merkezi olmaktadır. Bahsedilen
TV kuruluşu rakiplerinin fiyatlarını bilmiyor olsaydı rekabet etme isteğini
gösterebilirdi. Halbuki bu enformasyon rekabet etme konusunda motivasyonu
ortadan kaldırmaya sebep olmaktadır. BİMAŞ’ın diğer müşterilerinin
reklamverenler olması hususu BİMAŞ’ın fiyat koordinasyonu yapmasının önüne
geçebilecek bir durum değildir. Hatta reklamverenler bu koordinasyon sebebiyle
rekabetçi fiyatlardan mahrum kalmaktadırlar.
J.3 SATEL’in Savunmaları ve Savunmaların Değerlendirmesi
SATEL’in savunmasında, 4054 Sayılı Kanun’un 40. maddesinde belirtilen yasal
sürelere uyulmadığı, Kanun’un 40. maddesinde “Önaraştırma yapmakla
görevlendirilen raportör 30 gün içinde elde ettiği bilgileri, her türlü delilleri ve konu
hakkındaki görüşlerini Kurula yazılı olarak bildirir.” hükmü yer almasına rağmen
somut olayda raporun 14 aylık bir süre sonucunda taraflara tebliğ edildiği ileri
sürülmektedir. (Aynı savunma ÜLKE TV tarafından da yapılmıştır).
06-02/48-9
38
Değerlendime: Kanun’un ilgili hükmünde de açıkça belirtildiği gibi raportörlerin
elde ettikleri bilgileri, her türlü delilleri ve konu hakkındaki görüşlerini 30 gün
içerisinde Kurul’a yazılı olarak bildirmeleri gerekmektedir. Bu hükümden, elde
edilen bilgi ve belgelerin 30 gün içerisinde taraflara gönderilmesi gerektiği sonucu
çıkarılamaz. Kaldı ki Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrasında “Kurul, başlattığı
soruşturmaları, soruşturmaya başlanması kararının verildiği tarihten itibaren 15
gün içinde ilgili taraflara bildirir” denilerek önaraştırma sonucunda verilen
soruşturma kararlarının taraflara tebliğini hükme bağlamıştır. Bu hüküm nedeniyle
açılan soruşturmanın mahiyeti ve içeriğiyle ilgili yeterli bilgi taraflara gönderilmiş
ve 19.4.2001 tarihinde Satel tarafından tebellüğ edilmiştir. Fakat SATEL birinci
yazılı savunma hakkını kullanmamıştır. Bu nedenlerle Kurulumuz yukarıdaki
itirazın geçersiz olduğu sonucuna varmıştır.
SATEL’in savunmasında, soruşturma raporunun somut delillere dayandırılmadan,
soyut iddialara dayalı olarak kaleme alınmış olduğu ileri sürülmektedir.
Değerlendirme: Soruşturma raporunda ileri sürülen “reklamyerleri fiyatlarının
birlikte tespit edilmesi” hususuna BİMAŞ ortak tarife kataloğunun varlığı ve
uygulanıyor olması bile yeterli bir somut delil teşkil etmektedir. Ayrıca bu
tarifelerin uygulandığını gösteren birçok fatura örneği raporun ekinde yer
almaktadır. Savunmada Soruşturma Heyeti’nin hangi konularda somut olmayan
delillerden hareket ettiği belirtilmemektedir.
SATEL’in savunmasında, SATEL’in fiili iştigal alanı yayıncılık faaliyeti olduğu, bu
faaliyeti karşılığı pazarlayabileceği tek ekonomik getiri kaynağı olan reklam
yerlerini daha profesyonelce çalışan BİMAŞ aracılığıyla pazarlamanın daha
uygun görüldüğü, reklam yerlerini sadece BİMAŞ vasıtası ile pazarlamayıp, kendi
yayınladığı reklam ücret tarifeleri ile de pazarlamaya çalışıldığı, ancak BİMAŞ gibi
profesyonel anlamda bir pazarlama tekniğine sahip olunamadığından, büyük
oranlarda reklam yeri satılamadığı, bu sebeple fiyat tarifelerinin BİMAŞ’ın
fiyatlarından her zaman farklı olduğu, BİMAŞ tarafından yayınlanan fiyat
katalogları ile SATEL’in kataloğu arasındaki fiyat farkını mesnet alarak, bunun
sadece yasağı delmeye yönelik bir hareket olduğunu iddia edebilmenin mümkün
olmadığı, SATEL’in BİMAŞ dışında üçüncü grup şirketlerle ve finans kurumlarıyla
anlaşma yaparak BİMAŞ tarafından belirlenen reklam yeri bedeli yerine
kendisinin bizzat belirlediği reklam yeri bedellerini uyguladığı, bu durumun
soruşturma raporunun dayanak noktası olan reklam yerleri fiyatlarının BİMAŞ
tarafından belirlendiği iddiasını yok ettiği ileri sürülmektedir.
Değerlendirme: TV kanallarının yayımladıkları münferit kataloglarda yer alan
fiyatlar Bimaş kataloğundaki fiyatlardan daha yüksek belirlenmiştir. Ayrıca Bimaş
kataloğundaki indirimler bu münferit kataloglarda bulunmamaktadır. Bimaş
kataloğundaki fiyat ve indirimler Bimaş’la çalışan kanalların hepsinin birden
kullanılması halinde geçerlidir. Bimaş fiyatlarının münferit katalogların
fiyatlarından daha uygun olması reklamverenleri reklam yerlerini “rekabet ihlali
içinde belirlenen” Bimaş kataloğundaki koşullardan satın almaya yöneltmektedir.
SATEL’in BİMAŞ kataloğu dışında da reklam yeri satıyor olması, BİMAŞ kataloğu
ile yapılan satışlara konu olan fiyatların belirlenme sürecindeki rekabet ihlalini
ortadan kaldırmamaktadır. SATEL’in, rakibi olan diğer TV kuruluşları ile BİMAŞ
çatısı altında fiyat koordinasyonu içinde olduğu tespit edilmiştir.
06-02/48-9
39
Soruşturma raporunda, reklam yerlerinin pazarlanması için profesyonel bir
şirketle çalışmanın rekabet ihlali doğurabileceği yönünde bir değerlendirme
yapılmamıştır. Rekabeti ihlali oluşturan husus rakip TV kuruluşlarının reklam
yerleri fiyatlarının rakipler arası koordinasyon sonucu belirleniyor olmasıdır.
SATEL’in savunmasında, reklam yerleri fiyatının kategori belirlemesi esası ile
oluştuğu, kategori belirlenmesinin izlenme oranlarına dayanılarak yapıldığı,
bunun reklamverenler için de avantajlı olduğu ileri sürülmektedir.
Değerlendirme: Reklam yerlerinin kategorilere yerleştirilerek fiyatlandırmasında
izlenme oranlarından faydalanılması tek başına rekabet ihlali olarak
değerlendirilmemektedir. Bir şekilde izlenme oranları belli olan ve aynı kategoride
olduğu düşünülen yayınların BİMAŞ’ın yapısından kaynaklanan unsurlarla
koordinasyon içinde aynı fiyatlardan satılması ve bu sayede farklı kanalların
benzer kategorideki ürünleri hakkında sergilemeleri beklenen rekabetçi
davranışlarının ortadan kaldırılması hukuka aykırı bulunmaktadır. Fiyatın ne
şekilde belirlendiği yukarıda I.3.2. bölümünde açıklanmıştır. Tüketici yararı
düşünülerek yapıldığı öne sürülen kategorilendirme uygulamasının müşterilerin
tercih seçeneğini yok ederek ve pazarlık güçlerini zayıflatarak yapılamayacağı
açıktır. Kaldı ki BİMAŞ ve hizmet verdiği kanallar arasındaki yazışmalara
bakıldığında rekabetçi bir piyasada olması gereken fiyatların aşağı doğru seyrine
ters bir şekilde tüm kanalların kendi programlarının kategorilerini, dolayısıyla
ürünlerinin fiyatını, yükseltmek için müzakereler yaptığı görülmüştür. Bu durum
BİMAŞ tarafından hizmet verilen kanalların reklam yeri fiyatlarını belirlemede
bağımsız davranmadığını ve fiyatların BİMAŞ çatısı altında rakip TV kanalları
tarafından birlikte belirlendiğini göstermektedir.
SATEL’in savunmasında, ülkemizde 21 ulusal, 15 bölgesel ve 229 yerel
televizyon kanalı bulunduğu, reklam pastasından pay kapmaya çalışan bu
televizyon kanalları arasında rekabet şartlarının her yönü ile geçerliliğini
koruduğu, bu rekabet ortamında SATEL’in çok küçük bir yüzde oranına sahip
bulunduğu dikkate alındığında reklam piyasasında, reklam yeri fiyatlarının
belirlenmesinde tek başına etkisinin bulunmasının mümkün olmadığı, tek başına
bir etkinliği bulunmayan SATEL hakkında 4054 sayılı Kanun’a aykırı hareket
ettiğinden bahisle müeyyide uygulanmasını talep etmenin yasaya ve hukuka
aykırılık teşkil edeceği ifade edilmektedir.
Değerlendirme: Soruşturma raporunda, rekabet ihlali oluşturan husus, tek
başlarına piyasadaki rekabeti etkileyemeyecek durumdaki yayıncı kuruluşların bir
araya gelerek reklam yeri fiyatını belirlemeleri ve bu sayede 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesini ihlal etmeleri olarak tespit edilmiştir. İlgili ürün pazarı “ulusal şifresiz
yayın yapan televizyon kanalları reklam yeri pazarı” olarak tanımlanmıştır. Bu
tanımın gerekçeleri genişçe ve sistemli bir şekilde yukarıda sunulmuştur. Buna
göre pazar sadece TRT kanalları dahil, Cine 5 hariç 20 kanaldan oluşmaktadır.
Bu kanallar arasında Kanal D ile ATV’nin hakim durumda sayılmasalar bile
önemli izlenme paylarına sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, BİMAŞ’a bu iki
kanal dışında değişik zamanlarda SHOW TV, Star TV, KANAL 6 gibi kanallar da
dahil olmuş ve ayrılmışlardır. Bu birliktelikler BİMAŞ’ın rekabeti ihlal edici varlığını
daha da kuvvetlendirmiştir. Dolayısıyla BİMAŞ çatısı altında gerçekleşen rekabet
ihlalini önemsiz görmek mümkün değildir.
06-02/48-9
40
SATEL’in savunmasında, “Rule of Reason” ilkesi gereği rekabet ihlalinin her
türünün bir yaptırıma tabi tutulmaması gerektiği ve onlarca TV kanalı arasında
SATEL’in faaliyeti önemsiz bir durum arz ettiği ileri sürülmektedir.
Değerlendirme: Rekabet ihlali konusunda SATEL tek başına sorumlu tutulmamış
ve soruşturmaya taraf olan teşebbüslerle birlikte 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettikleri belirtilmektedir.
J.4 ÜLKE TV’nin Savunmaları ve Savunmaların Değerlendirmesi
Ülke TV’nin birinci yazılı savunmasında, Cine 5’in şikayet dilekçesinde
prodüksiyon desteği uygulaması nedeni ile BİMAŞ’ın şikayet edildiği ve şikayet
dilekçesinde husumetin ÜLKE TV’ye tevcih edilmediği, Kanal 6 Radyo Televizyon
Yayıncılığı A.Ş. ile ÜLKE TV arasında akdedilen 29 Mayıs 2000 tarihli “Reklam
ve Prodüksiyon Hizmetleri Sözleşmesi” ile kanalın işletmeye başlandığı, ancak
Kanal 6 Radyo Televizyon Yayıncılığı A.Ş. ile ÜLKE TV arasındaki mün’akid
sözleşmenin 03 Mayıs 2001 tarihinde karşılıklı olarak fesh edildiği, söz konusu
televizyon kanalının (Kanal 6) şu anda Star grubu tarafından işletildiği ve bu
sebeple soruşturmanın ÜLKE TV ile ilgisi bulunmadığı ifade edilmiştir.
Değerlendirme: Soruşturma konusu ihlal rakip televizyon kanallarının reklam
yerlerinin fiyat ve diğer satış koşullarının BİMAŞ aracılığı ile birlikte belirlenmesi
olarak tespit edilmiştir. Ülke TV A.Ş. de Kanal 6’yı işlettiği dönemlerde reklam
yerlerini BİMAŞ aracılığı ile pazarlamıştır. Dolayısı ile BİMAŞ içindeki diğer
kanallar hakkında da ileri sürülen “birlikte fiyat belirleme” ihlali içinde olmuştur.
Ülke TV’nin BİMAŞ ile yaptığı reklam yeri pazarlama anlaşması için yapılan menfi
tespit/muafiyet talebi yukarıdaki bölümlerde tartışılmış ve anlaşmaya menfi
tespit/muafiyet verilemeyeceği görüşüne ulaşılmıştır. Cine 5’in şikayetindeki
iddialar ayrıca önaraştırma ve soruşturma raporlarında değerlendirilmiş ve
iddialar yeterli bulunmamıştır. Ancak Rekabet Kurumu bünyesinde yürütülen
soruşturmaların konusu sadece şikayetçinin iddiaları ile sınırlı değildir.
Başlangıçta şikayetçinin iddiaları ile yola çıkılsa bile sonradan rekabet ihlali
olduğu anlaşılan her konuda soruşturma yapılması hukuka uygundur. Dolayısıyla
Ülke TV ile BİMAŞ arasında reklam yeri pazarlanmasına ilişkin yapılan sözlü
anlaşmaya Kurul 3.4.2001 tarih ve 01-30/305-M sayı ile resen soruşturma
açmıştır.
ÜLKE TV’nin diğer savunmaları SATEL’in savunmasının tamamen aynısıdır.
ÜLKE TV’nin savunmasında sadece SATEL ismi yerine ÜLKE TV ismi, ATV ismi
yerine KANAL 6 ismi yer almaktadır. Dolayısıyla SATEL’in savunmaları hakkında
yukarıda yapılan değerlendirmeler ÜLKE TV için de geçerlidir.
J.5 AKS’ın Savunmaları ve Savunmaların Değerlendirmesi
AKS’ın savunmasında, program kategorileri ve kategori fiyatlarının izlenme
oranları ile saptandığı, fiyat tespitinin arz talep olayı olduğu, izlenmeyen
programların yüksek kategorilerde olmasının mümkün olmadığı, bu nedenle bu
sektörde fiyat tespitinin mümkün olmadığı, fiyat serbest piyasa ekonomisinin
kurallarıyla tespit edilen ve kendiliğinden oluşan bir fiyat olduğu ifade
edilmektedir.
Değerlendirme: Rekabetçi bir piyasada TV kanalları programlarının hangi
kategorilere gireceklerini çeşitli araştırmalara dayanarak kendileri belirleyip daha
06-02/48-9
41
sonra bu kategoriler üzerinden rakip kanallarla fiyat rekabetine girerek kendi
programlarını pazarlama yoluna gideceklerdir. Fakat soruşturma konusu
eylemlerde kategori fiyatları ve rakip kanalların programlarının hangi kategorilere
gireceği rakip kanallar arasındaki koordinasyon ile belirlenmektedir. Böylece aynı
kategorideki programlar bu koordinasyon sayesinde aynı fiyatlardan
satılmaktadır. Bu şekilde piyasada birlikte fiyat tespiti sağlanmaktadır. Doğal
olarak bir kanalın düşük izlenme oranına sahip bir programını yüksek kategoriye
sokması beklenemez, fakat bir kanalın bu konudaki inisiyatifi rakiplerinden
bağımsız bir şekilde kullanılmalıdır.
Kurulumuz, reklam fiyatlarının oluşumunun serbest piyasa ekonomisinin işleyişi
ile sağlandığı görüşüne, ‘BİMAŞ tarafından hizmet verilen her bir kanalın aynı
kategorilerdeki programlarının koordinasyon sonucu aynı fiyat ve indirim
oranlarından satılması tespiti’ nedeniyle katılmamaktadır.
AKS’ın savunmasında, Bimaş oluşumunun zaman zaman 2’li, 3’lü ve 4’lü olduğu,
oluşumun bu kadar sık değişikliğe uğramasının ve AKS’ın kendi yararı icabı bu
oluşumdan ayrılmasının suçlandığı tarihler itibarıyla düşüncesinin ve amacının
reklamlarla ilgili fiyatlarda rekabeti önleyici, sınırlayıcı ve belirli bir fiyatı alıcısına
empoze etmek olmadığının bir göstergesi olduğu, oluşumun içinde olduğu ifade
edilmiştir. Ayrıca AKS’ın BİMAŞ oluşumu içerisinde yer alışının başlıca
nedeninin, reklam pazarlaması için gereken giderlerin düşürülmesi amacı olduğu
ve bu alanda çok dikkate değer bir tasarrufun sağlanamadığının görülmesi
üzerine bu oluşumdan çıkıldığı ileri sürülmektedir.
Değerlendirme: BİMAŞ’a giriş ve çıkışların olması Bimaş çatısı altındaki
davranışların rekabet ihlali oluşturmadığının bir göstergesi olarak kabul edilemez.
Önemli olan BİMAŞ içerisindeyken rekabet ihlali olarak düşünülen eylemlere
iştirak edilip edilmediğidir. Her teşebbüs rekabet ihlali olabilecek bir eyleme taraf
olduktan sonra bu eyleminden vazgeçebilir. Diğer taraftan BİMAŞ’a katılmak başlı
başına bir rekabet ihlali değildir. BİMAŞ ile reklam pazarlarken soruşturma
raporunda bahsedilen eylemlerde bulunup bulunmama konusu rekabet ihlaline
dayanak teşkil etmektedir. Show TV BİMAŞ’la çalıştığı iki seneye yakın bir süre
içinde bahsedilen rekabet ihlalleri içinde bulunduğuna ilişkin açıklamalar yukarıda
I.3.2 bölümünde sunulmuştur.
AKS’ın savunmasında, BİMAŞ’a şartlı olarak muafiyet tanındığı, koşullarının
BİMAŞ tarafından yerine getirilmemesi sebebiyle muafiyetin yok sayılmasının ve
oluşuma sonradan giren AKS’ın cezalandırılmasının mümkün olmadığı ifade
edilmektedir.
Değerlendirme: Bireysel muafiyet BİMAŞ’ın kuruluş ana sözleşmesine verilmiştir.
BİMAŞ ve hizmet verdiği kanalların daha sonra gerçekleştirecekleri rekabet
ihlalleri bu muafiyetle bağlantılı değildir. BİMAŞ reklam yeri pazarlaması
faaliyetini bu muafiyet kararıyla devam ettirmiştir. Verilen muafiyet BİMAŞ’a ve
kendisiyle çalışan kanallara reklam yeri pazarlarken rekabet ihlali gerçekleştirme
serbestisi tanımamıştır. Bu Kanun’un ruhuna da aykırı bir husustur.
Rekabet Kurulu’nun BİMAŞ’a muafiyet verdiği kararında “…yayıncılık
faaliyetlerinde birbirleriyle koordinasyona girmemeleri, piyasayı paylaşmamaları,
reklam yerlerinin satış fiyatlarını ve diğer satış koşullarını birbirlerinden bağımsız
olarak belirlemeleri, reklam yerlerini talep eden müşterilerin reklamlarının hangi
06-02/48-9
42
kanalda yayınlanacağına ilişkin iradelerini etkilememeleri ve böylece bu
hususların garanti edilmesi ile iki rakip kuruluşun ortak bir satış ve pazarlama
şirketi kurmasının mümkün olabileceği gerekçesiyle, BİMAŞ kuruluş
sözleşmesine, 34. maddesinin sözleşme metninden çıkarılması ve
uygulanmaması koşuluyla muafiyet verilmiştir.” denmektedir. Bu hükümden
anlaşıldığı gibi BİMAŞ, kuruluş ana sözleşmesine verilen muafiyetten
yararlanırken yukarıdaki hususları dikkate almak zorundadır. Muafiyet kararındaki
şartlara uyulmadığı takdirde muafiyet kararına uyulmamış olacaktır.
Kaldı ki, BİMAŞ’ın muafiyet almış olması diğer kanalların soruşturma raporunda
belirtilen rekabet ihlallerine taraf olmalarını haklı çıkarabilecek bir husus değildir.
Yukarıda da belirtildiği gibi BİMAŞ’ın sadece kuruluşuna muafiyet tanınmıştır.
Eğer aksi şekilde düşünülecek olunursa, muafiyet almış olan bir teşebbüsün
muafiyet süresi boyunca veya muafiyetin geri alınacağı süreye kadar her türlü
rekabet ihlalini gerçekleştirme hakkına sahip olacağı anlamı ortaya çıkmaktadır.
Bu husus hukuken kabul edilemez.
BİMAŞ’ın muafiyetinin geri çekilmesine dayanak oluşturan davranışlar sadece
BİMAŞ’ın tek yanlı olarak gerçekleştirdiği davranışlar değildir. Show TV, diğer TV
kuruluşları gibi, fiyatların koordinasyon sonucu belirlenmesi şeklindeki ihlal niteliği
taşıyan davranışlara iştirak etmiştir.
AKS’ın savunmasında, BİMAŞ’ın DTV ve SATEL tarafından kontrol edildiği,
Show ve Star TV’nin BİMAŞ’ın ortaklık yapısına dahil olmadığı, sadece tüm
reklam yerlerinin pazarlanması hususunda BİMAŞ’a yetki verildiği, bu nedenle
BİMAŞ tarafından çıkarılan kataloglardaki ifadelerin ve BİMAŞ genel müdürünün
beyanlarının AKS’ı bağlamayacağı ileri sürülmektedir.
Değerlendirme: BİMAŞ’a ortak olmak kendi başına bir rekabet ihlali olarak kabul
edilmemektedir. Aynı rekabet ihlaline taraf olunması soruşturma konusu
bakımından yeterlidir. BİMAŞ, Show TV’nin rakipleri olan kanallar tarafından
kontrol edilen bir teşebbüstür. BİMAŞ ile Show TV yetkilileri arasında reklam
yerlerinin hangi kategorilerde yer alacağına ilişkin müzakereler bulunmaktadır. Bu
yazışmalar fiyat belirlenmesi hususunda bütün taraflar arasındaki
koordinasyonun varlığını göstermektedir.
J.6. Star TV’nin Savunmaları ve Savunmaların Değerlendirmesi.
Star TV’nin birinci yazılı savunmasında, Star TV’nin BİMAŞ ile bir anlaşma
yaparak reklam yerlerinin pazarlanmasının BİMAŞ tarafından yapılmasına ve
buna karşılık BİMAŞ'a bir komisyon ödemesine karar verildiği, bu anlaşmada
hangi program arasına alınacak reklamların hangi fiyattan satılacağı konusunun
Star TV tarafından belirleyeceği hususunda anlaşıldığı, ancak kısa bir süre sonra
BİMAŞ’ın reklam yerlerinin fiyatlarının belirlenmesine karışması ve belirleyici
olmaya çalışması ve özellikle de paket programlar adı altında Star TV’nin reklam
yerlerinden ekstra indirimler yapmak istemesi karşısında Star TV’nin BİMAŞ ile
yaptığı anlaşmayı feshettiği, BİMAŞ ile kurulan ilişkinin ilk bir kaç ay Kurum’a
bildirilen sözleşmedeki gibi devam ettiği ama ondan sonra BİMAŞ’ın programların
hangi kategoride yer alacağına karışmaya başladığını, oysa ki anlaşmaya göre
her kanalın kendi programlarının hangi kategoride yer alacağını kendisinin karar
vereceğini, ancak yapılan müdahaleler ve özellikle Star TV’nin da paket satışlar
içine alınmaya çalışılmasıyla reklam fiyatlarının kendi inisiyatifleri dışında
06-02/48-9
43
belirlendiğini, bu nedenle sözleşmeye aykırı bu davranışlar neticesinde kısa bir
süre içinde sözleşmeyi feshederek, kendi reklam yerlerini doğrudan kendilerinin
pazarlamaya başladıkları, BİMAŞ ile anlaşmanın geçerli olduğu kısa dönem
içinde Star TV’nin reklam fiyatlarını tamamen kendisinin belirlediği, Star TV’nin
rekabeti sınırlayıcı herhangi bir uygulamaya karışmadığı ileri sürülmektedir.
Değerlendirme: Star TV 16.11.1998/18.5.1999 tarihleri arasında yaklaşık 6 aylık
bir süre reklam yerlerini BİMAŞ aracılığı ile pazarlamıştır. BİMAŞ'a ödenen
komisyon BİMAŞ’ın Star Tv için satılan reklam yeri karşılığı elde edilen gelirler
üzerinden ödenmemektedir. BİMAŞ komisyonunun nasıl hesaplandığı ve kanallar
arasında eşitçe paylaşıldığı daha önce izah edilmiştir. Star TV’nin programlarının
hangi kategorilerde yer alacağının Star TV tarafından belirlendiği kabul edilse bile
soruşturmada ileri sürüldüğü gibi asıl rekabet ihlalinin bu kategori fiyatlarının
16.11.1998 tarihinden itibaren dört kanal için de aynı seviyede tespit edilmesidir.
Örneğin Star TV’nin 10. kategoride olduğunu düşündüğü bir programın reklam
yerinin rakip kanalların da 10. kategorideki programlarıyla aynı tarifeden
pazarlanması rekabet ihlali yaratmaktadır. Bu tarife ise Star TV tarafından
rakiplerinden bağımsız olarak belirlenmemiş ve BİMAŞ tarife kataloğunda her
dört kanal için ortak tarife olarak yayımlanmıştır. Star TV’nin reklam yerlerinin de
bu ortak tarifeden işlem gördüğü yukarıda fatura örnekleriyle ispat edilmiştir.
Dolayısıyla reklam tarifelerini kendilerinin belirledikleri yönündeki savunmaları
yeterli bulunmamaktadır. BİMAŞ tarife katalogları aylık olarak yayımlanmaktadır.
Star TV’nin BİMAŞ bünyesinde kaldığı 6 aylık dönemde yayınlanan BİMAŞ tarife
kataloglarının hiçbirinde bağımsız Star TV tarifesi görülmemektedir. Dolayısıyla
ileri sürülen “BİMAŞ ile anlaşmamız geçerli olduğu kısa dönem içinde reklam
fiyatlarımızı tamamen kendimiz belirledik” şeklindeki savunma da aynı şekilde
yeterli bulunmamıştır. Ayrıca, raportörlerce Star TV’de yapılan yerinde
incelemelerde şirket vekilinden yazıyla bilahare gönderilmek üzere birinci yazılı
savunmalarındaki argümanlarını destekleyecek şekilde varsa somut deliller
(fatura, BİMAŞ veya diğer kanallarla olan yazışmalar vb.) ortaya konulması
istenmiştir. Bu konuda bir cevaba ulaşılmamıştır. Dolayısıyla Star TV’nin reklam
yerleri de BİMAŞ bünyesinde bulunduğu 6 aylık dönem içinde reklamlarını
rakipleri için de geçerli olan ortak fiyat tarifesinden pazarlanmış ve böylece
rekabet ihlaline dahil olmuştur. Bununla birlikte ihlal olduğu tespit edilen
uygulamalara diğer TV kanallarına göre daha az bir süre dahil olduğu da göz ardı
edilmemektedir.
Yapılan incelemelerde kategori fiyatlarının belirlenmesinde ve programların
kategorilere yerleştirilerek reklam yeri fiyatlarının belirlenmesinde BİMAŞ’ın
önemli rol üstlendiği görülmüştür. BİMAŞ ve hizmet verdiği kanallar arasındaki
yazışmalar da bunun kanıtı niteliğindedir. Star TV’nin nispeten diğerlerinden daha
az bir süre bu oluşumda bulunduğu doğrudur. Bu nedenle ihlalin sürecine daha
kısa bir süre katılmıştır. Bu husus Kurulumuzca göz önünde bulundurulmaktadır.
Bununla birlikte kısa bir süre olsa dahi aynı eylemlere ortak olunduğu ve
Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabet ihlaline taraf olunduğu
anlaşılmaktadır.
Star TV’nin savunmasında, BİMAŞ’ın reklam yeri pazarlamasında esas Star
TV’nin mağdur olduğu, BİMAŞ’ın “Paket İndirimi”nin Star TV’ye karşı yapılan bir
uygulama olduğu, Star TV’ye reklam verilmemesi halinde bu indirimin
06-02/48-9
44
uygulandığı, bu gelişmenin kanıtı olarak da BİMAŞ’tan ayrıldıktan sonra Star
TV’nin izlenme oranları aynı kalmasına rağmen reklam gelirlerinin düştüğü ifade
edilmektedir.
Değerlendirme: Piyasada önemli yerleri olan kanalların bir araya gelip
kategorilerini ve bu kategorilerinin fiyatlarını eşitleyerek, reklamverenlere paket
halinde reklam yeri pazarlanması, bu oluşumun dışında kalan diğer kanalların
reklam yeri satışlarını etkileyecektir. Bir reklamverene 4 kanalın reklamyerini
birlikte satılması ve reklamverenin her bir kanalla ayrı ayrı pazarlık yapma
şansının ortadan kalkması durumunda hem reklamverenler hem de oluşumun
dışında kalan kanallar aleyhine bir durum ortaya çıkacaktır.
Paket indiriminin Star TV’ye reklam vermeme durumunda yapıldığına dair
soruşturma sürecinde herhangi bir bilgiye ulaşılamamıştır.
Savunmada incelenmesi istenen AGB ve RTÜK verileri izlenme paylarını ve
reklam gelirlerini göstermektedir. Ancak aynı seviyede kalan izlenme oranları
hiçbir şekilde reklam gelirlerinin de aynı seviyede devam edeceğinin garantisi
olarak yorumlanamaz.
Star TV’nin savunmasında, rekabet soruşturmalarında ispat yükünün Rekabet
Kurulu’nda olduğu, Star TV’nin kendisinin suçsuz olduğunu göstermesi yerine
Rekabet Kurulu’nun Star TV’nin suçlu olduğunu kanıtlaması gerektiği ileri
sürülmektedir.
Değerlendirme: Soruşturma raporunda rekabet ihlali olarak tespit edilen husus ve
iddialara yukarıda ayrıntısıyla yer verilmiştir. Kurulumuzun değerlendirdiği bilgi ve
belgeler kısa bir süre için bile olsa Star TV’nin “birlikte fiyat belirleme” şeklindeki
rekabet ihlali içinde olduğunu gösterir yöndedir. Star TV’den “bu ihlalin tarafı değil
mağduruyuz” şeklindeki açıklamalarını gösterecek bilgi ve belgeler istenmiştir.
Kurulumuz, rekabet ihlali olduğunu düşündüğü ve Star TV’nin tarafı olduğu
soruşturmada Star TV’nin savunmasını istemiştir. Bu konuda Star TV’nin ihlal
içinde olmadığına dair bilgi ve belgeleri Kurulumuza ulaştırmak Star TV’nin
inisiyatifi içerisindedir.
K. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
K.1. DTV, SATEL, AKS, Star TV ve ÜLKE TV'nin İhlal Teşkil Eden
Davranışlarının Değerlendirilmesi
TV Reklam Yeri Fiyatlarının ve Diğer Satış Koşullarının Birlikte Belirlenmesi
4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan
teşebbüsler arası anlaşmalar yasaklanmış, Kanun'un gerekçesinde ise,
"anlaşma" kavramının, Medeni Hukukun geçerlilik koşullarına uyulmasa bile
tarafların kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma ya da uyuşmayı ifade
ettiği belirtilmiştir. Dolayısıyla bir anlaşmanın 4. madde kapsamında olabilmesi
için herhangi bir şekil şartı aranmadığı gibi anlaşmanın hukuken geçerli ya da
bağlayıcı olma şartı da aranmamaktadır. Yazılı, sözlü veya sadece fiili eylemler
yoluy la varılan mutabakatlar, hukuki bir sonuca yönelsin ya da yönelmesin
anlaşma olarak nitelendirilebilir. Burada önemli olan, taraf iradelerinin karşılıklı
olarak uyuşmasıdır. Bu çerçevede teşebbüslerin pazardaki faaliyetlerinden
06-02/48-9
45
birbirlerini haberdar etmeleri dahi, Kanun'un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilebilecektir.
Rekabet Kurulu’nun 1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı kararı ile BİMAŞ kuruluş
ana sözleşmesine ilişkin menfi tespit/muafiyet talebi değerlendirilmiş ve
sözleşmenin DTV ve SATEL'in reklam yerlerinin birbirlerinden bağımsız olarak
pazarlanması hakkını ortadan kaldırması ve bu durumu sadece mevcut ATV ve
KANAL D ile sınırlandırmayıp her iki şirketin çoğunluk hissedarlarının ileride
kuracakları televizyon kanallarına kadar genişletmesi, aksi davranış halinde ise,
hisselerin yekdiğerine devri yaptırımını öngörmesi nedeniyle sözleşmenin
rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olduğu ve mevcut haliyle TV yayıncılığı alanında rakip
teşebbüslerin koordinasyonuna yol açması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un
teşebbüsler arasındaki rekabeti bozucu anlaşmaları yasaklayan 4. maddesine
aykırı olduğuna; bu gerekçe ile bahse konu sözleşmeye menfi tespit belgesi
verilemeyeceği sonucuna ulaşılmış, bununla birlikte tarafların söz konusu
sözleşmeyi akdetmek suretiyle yayıncılık piyasasındaki faaliyetlerini daha etkin
ve verimli kılmayı hedefledikleri yolundaki savunmaları kabul edilerek, yayıncılık
faaliyetlerinde birbirleriyle koordinasyona girmemeleri, piyasayı paylaşmamaları,
reklam yerlerinin satış fiyatlarını ve diğer satış koşullarını birbirlerinden bağımsız
olarak belirlemeleri, reklam yerlerini talep eden müşterilerin reklamlarının hangi
kanalda yayınlanacağına ilişkin iradelerini etkilememeleri ve böylece bu
hususların garanti edilmesi ile iki rakip kuruluşun ortak bir satış ve pazarlama
şirketi kurmasının mümkün olabileceği gerekçesiyle, BİMAŞ kuruluş
sözleşmesine, 34. maddesinin sözleşme metninden çıkarılması ve
uygulanmaması koşuluyla muafiyet tanınmıştır.
Rekabet Kurulu’nun 1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı kararında ayrıca, gerek
program ve tarife katalogları ile gerekse reklamverenlere yapılan tekliflerle tek
fiyat tarifesi ve aynı indirim oranlarının ilan edilmesinin ve uygulanmasının,
bunların yanı sıra reklam yerlerinin paketler halinde satışının, tarafların reklam
yerlerinin aynı koşullarla pazarlanmasına ve satışına yönelik ortak iradelerini, bir
başka deyişle taraflar arasında bir anlaşmanın varlığını gösterdiği ifade
edilmektedir. Kurul, BİMAŞ'ı oluşturan SATEL ve DTV'nin BİMAŞ çatısı altında
reklam yeri satış fiyatlarını birlikte belirlemelerine ilişkin bu anlaşmayı ve
eylemleri, BİMAŞ kuruluş sözleşmesinden bağımsız olarak incelemiş, esas
itibarıyla birbirine rakip olan iki kuruluşun kendi reklam yeri fiyatlarını
birbirlerinden bağımsız olarak belirlemeleri gerekirken; BİMAŞ'ın oluşumu için
zorunlu olmadığı halde birlikte belirleme konusunda anlaştıkları ve uyguladıkları
kanaatine ulaşması nedeniyle Kanun'un 4. maddesi kapsamında rekabeti
kısıtlayıcı nitelikte bir anlaşma olarak değerlendirmiş ve tarafları hakkında
Kanun'un 16. maddesi uyarınca cezai yaptırım uygulanmasına karar vermiştir.
Rekabet Kurulu’nun 1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı kararından sonra
teşebbüsler kendi kanalları için münferit kataloglar yayınlamaya başlamış fakat
bunun yanı sıra BİMAŞ ortak tarife kataloğu da (içinde Star TV, Show TV ve
ÜLKE TV’yi de içerecek şekilde) yayınlanmaya ve uygulanmaya devam etmiştir.
Kataloglar incelendiğinde, münferit kataloglardaki tarifelerin her bir kategori için
BİMAŞ kataloğundaki fiyatlardan yüksek belirlendiği tespit edilmiştir. Yine yapılan
incelemelerde münferit kataloglar üzerinden hiç reklam yeri satışı
gerçekleşmediği anlaşılmıştır. Bu husus BİMAŞ yöneticileri tarafından da beyan
06-02/48-9
46
edilmiştir. Dolayısıyla münferit katalogların yanı sıra BİMAŞ ortak tarife
kataloğunun da yayınlanarak uygulamaya devam edilmesi yukarıda anılan
Kurul’un 1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı kararında hükmedilen “rakip
teşebbüslerin kendilerine ait reklam yerlerinin satış fiyatlarını ve diğer satış
koşullarını birlikte belirleme eylemlerine son vermelerine” ilişkin hükmün yerine
getirilmediğini göstermektedir. Bu durumda önceki Kurul kararı sonrasında
BİMAŞ çatısı altında yürütülen faaliyetlerin rekabetçi bir çerçevede
gerçekleşmediği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen bütün tespitler, TV kanalı sahibi teşebbüslerin reklam
yerlerinin aynı koşullarla pazarlanması ve satışına yönelik ortak iradelerini
göstermektedir. Oysa fiyat ve/veya diğer alım ve satım koşullarının teşebbüslerin
özgür iradeleri yerine, rakip teşebbüsler tarafından müştereken belirlenmesi veya
bu konuda ortak davranılması rekabeti sınırlayıcı etkiler yaratmaktadır. Bu
çerçevede tarafların, reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarının birlikte
belirlenmesi konusunda anlaşmaları ve uygulamaları Kanun'un 4. maddesi
yasağı kapsamında değerlendirilmiştir.
K.2. BİMAŞ, Star TV ve AKS Arasında Yapılan Sözlü Anlaşmaya İlişkin
Menfi Tespit/Muafiyet Başvurusu
Tarafların Rekabet Kurumu’ndan menfi tespit/muafiyet talep ederken
doldurdukları bildirim formunda belirttikleri bazı şartların uygulamada yerine
getirmediklerinin tespit edilmesi sebebiyle, bildirim formunda belirtilen ifadelerin
yanlış ve yanıltıcı bilgi niteliği taşıdığına ve bu hususun Kanun’un 16 ncı
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Esasa ilişkin olarak, bildirim formunun 6.4. maddesinde “anlaşmaya katılan her
TV kanalının program esasına göre reklam ücretlerini diğer kanallardan bağımsız
olarak kendisinin belirleyeceği” ifade edilmiş olmasına rağmen soruşturma
sürecinde raportörlerce yapılan incelemelerde anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle
birlikte uygulamaya konulan “BİMAŞ Tarife ve Çalışma Koşulları Kataloğu”nda
anlaşmaya katılan dört kanalın da reklam yerlerinin aynı fiyat ve diğer satış
koşullarından pazarlandığı ve böylece iddia edilen birbirinden bağımsız
belirlenme hususunun bir müddet için bile geçerli olmadığı tespit edilmiştir.
BİMAŞ faturaları üzerinde yapılan incelemelerde bu husus ortaya konmaktadır.
Dolayısıyla, uygulanması esnasında reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarının
belirlenmesinde rakip dört televizyon kuruluşu arasında rekabeti engelleyici ve
kısıtlayıcı koordinasyon yaratması sebebiyle bu anlaşmaya menfi tespit belgesi
verilemeyeceği ve Kanun’un 4. maddesine aykırılık oluşturacak şekilde fiyat
rekabetinin kısıtlanmasının bireysel muafiyet tanınmasına dayanak olabilecek her
türlü gerekçeyi haksız çıkaracağı düşüncesiyle bireysel muafiyet tanınamayacağı
sonucuna ulaşılmıştır.
K.3. Ülke TV (Kanal 6) ile BİMAŞ Arasındaki Reklam Yeri Pazarlama
Anlaşmasına İlişkin Menfi Tespit/Muafiyet Başvurusu
Sözlü olarak yapılan bu anlaşma ile Ülke TV, Kanal 6 televizyonunun reklam
yerlerinin satışı amacıyla, BİMAŞ’a yetki vermektedir. Bildirim formunda, bu
anlaşma sayesinde Ülke TV’nin reklam yeri satış işlemleri nedeniyle girdiği
06-02/48-9
47
masraflardan tasarruf edeceği ve böylece kaynakların kullanımında etkinlik ve
uzmanlaşma sağlanacağı belirtilmektedir.
Tarafların Rekabet Kurumu’ndan menfi tespit / muafiyet talep ederken
doldurdukları bildirim formunda belirttikleri bazı şartların uygulamada yerine
getirmediklerinin tespit edilmesi sebebiyle bildirim formunda belirtilen ifadelerin
yanlış ve yanıltıcı bilgi niteliği taşıdığına ve bu hususun Kanun’un 16 ncı
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Esasa ilişkin olarak, bildirim formunun 6.4. maddesinde “anlaşmaya katılan her
TV kanalının program esasına göre reklam ücretlerini diğer kanallardan bağımsız
olarak kendisinin belirleyeceği” ifade edilmiş olmasına rağmen soruşturma
sürecinde raportörlerce yapılan incelemelerde anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle
birlikte uygulamaya konulan “BİMAŞ Tarife ve Çalışma Koşulları Kataloğu”nda
(Kanal 6 ile birlikte) anlaşmaya katılan üç kanalın da reklam yerlerinin aynı fiyat
ve diğer satış koşullarından pazarlandığı ve böylece iddia edilen birbirinden
bağımsız belirlenme hususunun bir müddet için bile geçerli olmadığı tespit
edilmiştir. BİMAŞ faturaları üzerinde yapılan incelemelerle bu husus ortaya
konmuştur. Ayrıca raportörlerce yapılan yerinde incelemeler esnasında Ülke TV
vekillerinden Kanal 6’ya ait 2001 yılı tarife kataloğu yazıyla istenmiştir. Bu talebe
cevaben gönderilen Kanal 6 reklam yeri tarifesindeki kategori saniye ücretlerinin
BİMAŞ kataloğundakilerle aynı olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte Kanal
6’ya ait münferit katalog incelendiğinde kategori fiyatlarının gönderilen fiyatlardan
farklı ve daha yüksek olarak belirlendiği görülmüştür. Buradan da anlaşıldığı gibi,
Kanal 6’nın münferit kataloğunu yayınlanmasına rağmen uygulanan kategori
satış fiyatlarının BİMAŞ kataloğundakilerle aynı olduğu görülmüştür. Bu husus
aynı zamanda münferit katalogların yayımlamasının reklam yeri satış fiyatlarının
bağımsız belirlenme ilkesini yerine getiremediğinin güçlü bir delilidir.
Dolayısıyla, uygulanması esnasında reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarının
belirlenmesinde rakip televizyon kuruluşları arasında rekabeti engelleyici ve
kısıtlayıcı koordinasyon yaratması sebebiyle bu anlaşmaya menfi tespit belgesi
verilemeyeceği ve Kanun’un 4. maddesine aykırılık oluşturacak şekilde fiyat
rekabetinin kısıtlanmasının bireysel muafiyet tanınmasına dayanak olabilecek her
türlü gerekçeyi haksız çıkaracağı düşüncesiyle bireysel muafiyet tanınamayacağı
sonucuna ulaşılmıştır.
K.4. Ceza Takdirinde Esas Alınan Hususlar
Rakiplerin satışa arz ettikleri mal veya hizmetlerin fiyatlarına ve diğer satış
koşullarına ilişkin olarak anlaşmaları 4054 sayılı Kanun ile yasaklanan ağır
ihlallerdendir. Soruşturma konusu olayda da rakip televizyon kuruluşlarının
reklam yeri fiyat ve satış koşullarının belirlenmesinde birlikte hareket ederek
rekabeti kısıtladıkları tespit edilmiştir. Taraflardan DTV ve SATEL’in, yakın
geçmişte aynı şekildeki bir ihlali gerçekleştirdikleri Kurul’un 1.2.2000 tarih ve 00-
4/41-19 sayılı kararıyla tespit olunmuştur. Anılan kararda DTV ve SATEL
hakkında 1997 yılı gelir tablolarındaki net satışlarının %1'i oranında para cezası
uygulanmasına karar verilmiştir. Aynı zamanda bu eylemlerine son verilmesine
hükmedilmiştir. Soruşturma konusu olayda DTV ve SATEL’in bu hükme
uymadıkları anlaşıldığından ve reklam yeri fiyat ve satış koşullarını birlikte
belirleme eylemine diğer televizyon kuruluşları ile birlikte devam ettikleri tespit
06-02/48-9
48
edilmesi sebebiyle bu teşebbüslere uygulanacak ceza oranı 2000 yılı net
satışlarının %1,5’i olarak belirlenmiştir. Diğer teşebbüsler hakkında verilen para
cezaları için ise ilgili teşebbüslerin anılan rekabet ihlalinin içinde bulundukları
göreli süreler dikkate alınmıştır. Buna göre Bimaş oluşumu içinde iki yıla yakın bir
süre ye alarak, bu süre boyunca rekabet ihlaline ortak olan AKS için 2000 yılı net
satışlarının %1’i oranında, bu oluşum içinde yaklaşık 6 ay süreyle bulunarak
rekabet ihlaline ortak olan Star TV TV’ye oluşumdam ayrıldığı tarih olan 1999 yılı
dikkate alınarak 1998 yılı net satışlarının %0,5’i oranında para cezası
uygulanmasına karar verilmiştir. ÜLKE TV için ise, yine rekabet ihlali içinde
bulunduğu 2,5 aylık süre dikkate alınarak Bimaş’tan 2001 yılı içinde ayrılması
sebebiyle 2000 yılı net satışlarının %0,25’i oranında para cezası uygulanmasına
karar verilmiştir.
Menfi tespit/muafiyet başvuruları hakkında ise, yanlış ve yanıltıcı bildirimde
bulunma ihlalleri için Kanun’un 16 ncı maddesi birinci fıkrasının (a) bendi, 16 ncı
maddesi üçüncü fıkrası ve “2002/1 sayılı 4054 Sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanunun 16 ve 17 nci Maddelerinde Düzenlenmiş Olan İdari Para
Cezalarının 31/12/2002 Tarihine Kadar Geçerli Olmak Üzere Artırıldığının
Duyurulmasına İlişkin Tebliğ” hükümleri uyarınca başvuru tarafları hakkında para
cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
L. SONUÇ
Önaraştırma ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma
tutanakları, sözlü savunma toplantısının ses kayıtlarının yazılı açılımı, raporlar,
Danıştay’ın iptal kararları, tüm dosya münderecatında yer alan bilgi ve belgelerin
incelenmesi sonucunda;
1. Rekabet Kurulu’nun 15.8.2005 tarihli ve 05-51/785-M sayı ile
“soruşturmayı yürüten Kurul üyesinin nihai karar toplantısına katılarak oy
kullanmasının hukuka aykırı olduğu gerekçesine dayanan ve Kurumumuzca
tebellüğ edilen ve Danıştay 13. Dairesi ve İdari Dava Daireleri Genel
Kurulunun değişik kararlarıyla yerleşik hale gelen mahkeme kararlarının
bugünkü tarihten itibaren temyiz edilmemesine ve yürütmenin durdurulması
kararı verilenler açısından itiraz edilmemesine; gelecekte de bu nitelikteki bir
gerekçeyle Kurumumuza tebliğ edilecek tüm kararların temyiz edilmemesine
ve yürütmenin durdurulması kararı verilenler açısından itiraz edilmemesine”
şeklinde alınan kararı uyarınca ilgili Danıştay kararının temyiz edilmeksizin
dosyanın yeniden değerlendirilebileceğine OYÇOKLUĞU ile
2. Cine 5 Filmcilik ve Yapımcılık A.Ş.’nin şikayeti ile ilgili olarak; Bimaş Birleşik
Medya Pazarlama A.Ş.’nin özellikle Cine 5’i piyasa dışına çıkartmaya yönelik
rekabet ihlali teşkil eden bir eyleminin bulunmadığına OYBİRLİĞİ ile,
3. Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’nin, reklam yeri satışına yönelik olarak
Star Televizyon Hizmetleri A.Ş. ve Aks Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik
San. ve Tic. A.Ş. ile yaptığı sözlü anlaşmaya ilişkin menfi tespit/muafiyet
başvurusu hakkında;
A. Anlaşmanın TV yayıncılığı alanındaki rakip teşebbüslerin reklam yerlerinin
pazarlanmasına yönelik olması ve bildirim formunun 6.4. maddesinde
06-02/48-9
49
anlaşmaya katılan her TV kanalının program esasına göre reklam ücretlerini
diğer kanallardan bağımsız olarak kendisinin belirleyeceği ifade edilmiş
olmasına rağmen, uygulanması esnasında bir süre için dahi bildirim
formunda belirtildiği şekilde fiyatların bağımsız belirlenme ilkesine
uyulmamış olması ve bu durumun reklam yeri fiyat ve diğer satış
koşullarının belirlenmesinde rakip dört televizyon kuruluşu arasında rekabeti
engelleyici ve kısıtlayıcı koordinasyon yaratması sebebiyle bu anlaşmaya
menfi tespit belgesi verilemeyeceğine OYBİRLİĞİ ile,
B. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine aykırılık
oluşturacak şekilde fiyat rekabetinin kısıtlanması ve Kanun’un 5.
maddesindeki koşulları taşımaması nedeniyle anlaşmaya bireysel muafiyet
tanınamayacağına OYBİRLİĞİ ile,
C. Bildirim formunda anlaşmanın uygulanmasına yönelik olarak belirtilen
ifadelerin, uygulamada bir süre için dahi belirtildiği şekliyle
gerçekleşmemesi, dolayısıyla bildirimde yanlış ve yanıltıcı bilgi verilmesi
nedeniyle bildirimde bulunan Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’nin 4054
sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 2002/1 sayılı
Tebliğ uyarınca 2.908,05 YTL para cezası ile cezalandırılmasına ve aynı
Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince anılan teşebbüsün
bildirimin yapıldığı tarihteki yönetim kurulunda görevli olan Ahmet Fatih
Edipoğlu, Mustafa Dinçer, Soner Gedik, Ömer Faruk Bayhan, Yalçın
Erceber’in her birine ayrı ayrı olmak üzere bu cezanın takdiren %10’u olan
290,81 YTL. idari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile,
4. Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’nin, reklam yeri satışına yönelik olarak
Ülke Televizyon Programcılık Reklam Film Yapım Yayın Pazarlama A.Ş. ile
yaptığı sözlü anlaşmaya ilişkin menfi tespit/muafiyet başvurusu hakkında;
A. Anlaşmanın TV yayıncılığı alanındaki rakip teşebbüslerin reklam yerlerinin
pazarlanmasına yönelik olması ve bildirim formunun 6.4. maddesinde
anlaşmaya katılan Ülke’nin program esasına göre reklam ücretlerini diğer
kanallardan bağımsız olarak kendisinin belirleyeceği ifade edilmiş olmasına
rağmen, uygulanması esnasında bir süre için dahi bildirim formunda
belirtildiği şekilde fiyatların bağımsız belirlenme ilkesine uyulmamış olması
ve bu durumun reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarının belirlenmesinde
rakip üç televizyon kuruluşu arasında rekabeti engelleyici ve kısıtlayıcı
koordinasyon yaratması sebebiyle bu anlaşmaya menfi tespit belgesi
verilemeyeceğine OYBİRLİĞİ ile,
B. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine aykırılık
oluşturacak şekilde fiyat rekabetinin kısıtlanması ve Kanun’un 5.
maddesindeki koşulları taşımaması nedeniyle anlaşmaya bireysel muafiyet
tanınamayacağına OYBİRLİĞİ ile,
C. Bildirim formunda anlaşmanın uygulanmasına yönelik olarak belirtilen
ifadelerin, uygulamada bir süre için dahi belirtildiği şekliyle
gerçekleşmemesi, dolayısıyla bildirimde yanlış ve yanıltıcı bilgi verilmesi
nedeniyle bildirimde bulunan Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’nin 4054
sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 2002/1 sayılı
Tebliğ uyarınca 2.908,05 YTL. para cezası ile cezalandırılmasına ve aynı
06-02/48-9
50
Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince anılan teşebbüsün
bildirimin yapıldığı tarihteki yönetim kurulunda görevli olan Önay Şevket
Bilgin, Mehmet Ali Yalçındağ, Ahmet Fatih Edipoğlu, A. Zühtü Sezer,
Mustafa Dinçer, Soner Gedik, Ö.Faruk Bayhan, Yalçın Erceber’in her birine
ayrı ayrı olmak üzere bu cezanın takdiren %10’u olan 290,81 YTL. idari para
cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile,
D. 5388 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile 4054 sayılı Kanun kapsamında bulunan
anlaşmaların bildirilmesi yükümlülüğü kaldırıldığından, Bimaş Birleşik Medya
Pazarlama A.Ş. ile Ülke Televizyon Programcılık Reklam Film Yapım Yayın
Pazarlama A.Ş. arasında yapılan sözlü anlaşmanın süresi içerisinde
bildirilmemesine yönelik olarak adı geçen teşebbüslere ve teşebbüslerin
yönetim organlarında görev alan gerçek kişilere ceza uygulanmasına gerek
olmadığına OYBİRLİĞİ ile,
5. Birlikte fiyat tespiti ile ilgili olarak;
A. DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş., Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon
A.Ş., Star Televizyon Hizmetleri A.Ş., Aks Televizyon Reklamcılık ve
Filmcilik San. ve Tic. A.Ş. ve Ülke Televizyon Programcılık Reklam Film
Yapım Yayın Pazarlama A.Ş.’nin Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.
aracılığı ile kendilerine ait reklam yerlerinin fiyat ve diğer satış koşullarını
aralarındaki rekabeti ortadan kaldırarak birlikte belirlemelerinin Kanun’un 4.
maddesi ikinci fıkrasının (a) bendi anlamında rekabet ihlali oluşturduğuna
OYBİRLİĞİ ile,
B. Bu doğrultuda ihlale karışan her bir teşebbüsün ihlalin gerçekleşmesindeki
rolü ile ihlalden oluşan zararın ağırlığı gibi unsurlar da dikkate alınarak
Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası ile dördüncü fıkrasına göre takdiren;
a) DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.’ye 2000 yılı net satışlarının %1.5’i
oranında 999.056,94 YTL para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile,
b) Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’ye 2000 yılı net satışlarının
%1.5’i oranında 1.089.665,73 YTL para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ
ile,
c) Aks Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.’ye 2000 yılı net
satışlarının %1’i oranında 484.047,39 YTL. para cezası verilmesine
OYBİRLİĞİ ile,
d) Ülke Televizyon Programcılık Reklam Film Yapım Yayın Pazarlama
A.Ş.’ye 2000 yılı net satışlarının %0,25’i oranında 14.220,46 YTL. para
cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile,
e) Star Televizyon Hizmetleri A.Ş.’ye 1998 yılı net satışlarının %0,5’i
oranında 69.556,71 YTL. para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile,
karar verilmiştir.




06-02/48-9
51


(05.01.2005 tarih, 06-02/48-9 sayılı Kurul Kararı’na)

KARŞI OY GEREKÇESİ


Danıştay 13. Dairesinin “soruşturmayı yürüten Kurul Üyesi’nin nihai karar
toplantısına katılarak oy kullanmasının hukuka aykırı olduğu” gerekçesiyle ortaya
çıkan iptal kararlarının ve Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu’nun değişik
kararlarıyla yerleşik hale gelen mahkeme kararlarının temyiz edilmemesine ve
yürütmenin durdurulması kararı verilenler yönünden itiraz edilmemesine,
gelecektede bu tür tüm kararların temyiz edilmemesine ve yürütmenin
durdurulması kararı verilenler açısından itiraz edilmemesine dair çoğunluk
görüşüne katılmıyorum.

Gidilecek yargı yolu yönünden itiraz veya temyiz imkanı bulunan dosya ya
da davalar hakkında sahip olunan tüm yargı yollarının ve hakkının süresinde
kullanılmak suretiyle tüketilmesi gerektiğini düşünüyorum.

Rekabet Kurulu kararlarının ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay ilgili
dairesinde görülüyor olması nedeniyle verilen kararlar, bir başka dosya için emsal
karar olması niteliğini taşımaması gerekir. İdari Dava Daireleri Genel Kurulu
tarafından verilen kararlar, Rekabet Kurulu kararları yönünden temyiz niteliğinde
olduğundan, Danıştay’ın ilgili dairesi tarafından emsal olarak kabul edilmelidir. O
halde itiraz ya da temyiz imkanı bulunan dosyalar yönünden ve hatta geleceğede
yönelik olarak bu yargı yolunu kapatırcasına alınan kararın uygun olmadığı
görüşündeyim. Kaldı ki, Rekabet Kurulu kararlarının, 4054 sayılı Kanun’un 56 vd.
maddelerinde yer verilen “Özel Hukuk Alanındaki Sonuçları” nedeniyle tarafların
bu yöndeki haklarını mahkemelerde kullanabileceği göz önüne alındığında, sahip
olunan yasal yolları kullanmaktan vazgeçmenin sorumluluğu ve önemi daha da
açığa çıkmaktadır.






Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy