Rekabet Kurumu - Karar Sayı 06-04/68-22

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2005-4-210 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 06-04/68-22
Karar Tarihi : 26.1.2006

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER : Kerem Tomur, Evren SESLİ

C. ŞİKAYET EDEN : - İhbar
- Dabkoviç Deniz Acenteliği Nakliyat ve Ticaret A.Ş.
Rıhtım Cd. Yuva Sk. No:3-5 Kat:4 34425
Karaköy/İstanbul 20
Temsilcileri: Av. Sadiye ÖZÜLKÜ
Av. Mustafa Çağrı HATİP
İşbankası Blk. C/12 34349 Gayrettepe/İstanbul

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : - Ford Otomotiv Sanayi A.Ş.
İzmit Gölcük Yolu 14. Km. İhsaniye Gölcük/Kocaeli
- UECC Lojistik Hizmetleri Taşımacılık ve Ticaret A.Ş.
Eski Postane Sk. Demirsoy İşhanı No:9/23 41300
İzmit/Kocaeli 30

E. DOSYA KONUSU : Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. (Ford Otosan)’nin Kocaeli
il sınırları içindeki Yeniköy otomobil fabrikasında bulunan limanına,
yükleme ve boşaltma amacıyla gelen gemilerin yalnızca UECC Lojistik
Hizmetleri Taşımacılık ve Ticaret A.Ş. (UECC Lojistik)’den acentelik hizmeti
almasını zorunlu tutması.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: İsimsiz şikayet dilekçesinde, başvuru sahibinin Kocaeli
ilinde Yeniköy Ford iskelesi olarak adlandırılan ve Ford Otosan’ın işletmeciliğinde
bulunan limanda acentelik hizmeti vermesinin işletmeci tarafından engellendiği 40
belirtilmekte, ayrıca Ford Otosan’ın anılan limanda yükleme ve boşaltma yapan
donatanlara acentelik hizmetlerinin temininde sadece UECC Lojistik ile
çalışmaları şartını getirdiği ifade edilmektedir. Diğer taraftan, şikâyet sahibi
başvurusunda Ford Yeniköy Limanı’ndaki servis kalitesinden ve maliyetlerden
memnun olmadıklarını ve diğer tüm dünya limanlarında olduğu gibi donatanların
kendi gemi acentesini tayin etmek istediğini belirtmiştir.

06-04/68-22
2
Öte yandan, Dabkoviç Deniz Acentalığı Nakliyat ve Ticaret A.Ş. (Dabkoviç)’nin
şikayet dilekçesinde ise, anılan şirketin acenteliğini yürüttüğü M/V Acacia Ace ve
M/V Heroic Ace gemilerinin Ford Yeniköy Limanı’na yüklerini boşaltırken 50
yaşadıkları sıkıntılardan bahisle, Ford Liman İşletmesi ve UECC Lojistik’in
aralarında yaptıkları hukuka aykırı anlaşma çerçevesinde, sadece UECC Lojistik
acentesi ile çalışan gemilerin Ford Yeniköy Limanı’na yanaşmasına izin verilmesi
ve diğer acentelerin faaliyetlerinin engellenmesi suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin ihlal edildiği ifade edilmiştir. Ayrıca, konuya ilişkin olarak ihlalin bir an
önce sona erdirilmesi için 4054 sayılı Kanun’un 9/3. maddesi gereğince görüş
bildirilmesi talep edilmektedir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.9.2005 tarih, 6537 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 7.10.2005 tarih, 2005-4-210/İİ-05-KT sayılı İlk 60
İnceleme Raporu, 27.10.2005 tarih, 05-74 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş
ve 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 4. ve 6. maddelerinin
ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi
amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 05-74/992-
M sayı ile karar verilmiştir.

İlgili karar uyarınca düzenlenen 16.1.2006 tarih, 2005-4-210/ÖA-05-KT sayılı
Önaraştırma Raporu 20.1.2006 tarih, REK.0.08.00.00-110/11 sayılı Başkanlık
önergesi ile 06/04 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
70
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da, şikayete konu iddiaların gerçeği
yansıtmadığı, bu sebeple adı geçen teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına
gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Pazar

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
80
UECC Lojistik’in faaliyet alanı ile bu teşebbüsün uygulamaları ve aldığı kararların
muhtemel etkileri dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “gemi acentelik hizmetleri
pazarı” olarak tespit edilmiştir.

I.1.1. İlgili Coğrafi Pazar

Gemi acenteliği hizmetinin ülkemizdeki tüm limanlarda (ve konteynır, kuru dökme
yük, ham petrol gibi tüm yük tipleri için) verilebilmesi ve gemi acentelerinin
çoğunluğunun merkezinin İstanbul’da bulunması dikkate alınarak incelemeye
esas ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak belirlenmiştir. 90

I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller

Önaraştırma aşamasında Raportör’lerce yapılan yerinde incelemelerde edinilen
bilgi ve belgeler aşağıdaki gibidir:
06-04/68-22
3
I.2.1. Ford Otomotiv Sanayi A.Ş.’de Yapılan Görüşme

Raportörlerin Ford Otosan yetkilisi ile yaptıkları görüşmede; söz konusu şahıs,
Ford Otosan’ın 3. şahıslara ait yüklemelere müdahale etmediğini, Liman’ın
durumunun uygun olması ve Ford Otosan’ın taşımalarının engellenmemesi 100
hallerinde önceden onay alınması şartıyla diğer otomotiv firmalarına ait yüklerin
boşaltılmasına izin verildiğini, buradaki amacın limandaki kapasitenin tam
kullanılması ve sektörel dayanışmanın sağlanması olduğunu, başta Hyundai
olmak üzere 3. şahısların toplam içindeki payının 2004 ve 2005 yıllarında
yaklaşık %7 olduğunu, sadece 3. şahısların yükünü taşıyan gemilerin limanda
yükleme-boşaltma yapmasına yönelik olarak bugüne kadar talep gelmediğini,
Özelikle limanın faaliyete geçtiği ilk yıllarda Toyota ile limanın kullanılması ile ilgili
görüşmeler yapıldığını, ancak, Toyota’nın taşımalarında Derince’deki kamu
limanını kullanmayı tercih ettiğini ifade etmiştir.
110
Bunların yanısıra, Ford Otosan yetkilisi tarafından, UECC’nin belirli hizmetlerde
acente olarak kullanımının sadece Ford Yeniköy limanında yapılacak faaliyetlerin
organizasyonu açısından talep edildiği, limana yanaşana kadar geçen süreçteki
acentelik hizmetlerinin armatörün, donatanın kendi tercihi olduğu, bu
politikalarının limanın mülkiyetine sahip olmalarından değil, nakliyesi yapılan
ürünlerin kendi ürünleri olmasından kaynaklandığı belirtilerek, “Geçtiğimiz
dönemde iki örnek olaya Acacia Ace ve Heroic Ace gemilerinin limandaki
acentelik hizmetlerinin UECC tarafından verilmesi konusunda itirazları olmuştu.
Acacia Ace ve Heroic Ace Uzakdoğu’dan gelen ve Ford Ranger araçları yüklü
gemilerdi. Normalde Uzakdoğu’dan gelen gemiler taşıdıkları araç sayısı sınırlı 120
olduğundan Yunanistan’daki Pire Limanı’na boşaltmalarını yaparlar. Bu limandan
Neptüne veya Grimaldi gemileri ile limanımıza getirilirler. Fakat söz konusu
olayda araç sayısının yüksek olması ve muhtemelen Türkiye’deki diğer limanlara
da uğranılacak olması sebebiyle limanımıza yanaşmaları öngörüldü. Limanın
işleyişini bilmemeleri sebebiyle belirli acente hizmetleri için UECC ile çalışmamızı
başlangıçta kabul etmediler. Biz kendilerine limanımızda uygulanan sistemi
anlatıp, isterlerse de Ford Ranger araçları Derince’deki limana
boşaltabileceklerini bildirdik. Ancak Derince’deki limandan tesislerimize olan ara
nakliyenin masrafları donatanlarda olacaktı. Bu sebeplerle taşıyıcı firma
limanımızı kullanmayı tercih etti. Belirttiğimiz gibi söz konusu her iki olayda 130
taşımaya konu olan ürün ve dolayısıyla mal sahibi Ford Otosan’dır.” denilmiştir.

I.2.2. UECC Lojistik Hizmetleri Taşımacılık ve Ticaret Hizmetleri A.Ş.’de
Yapılan Görüşme

Raportörlerin UECC Lojistik yetkilisi ile yaptıkları görüşmede; söz konusu şahıs,
şirketlerinin Norveç menşeli olduğunu, UECC Lojistik’in araç park sahası
çalıştırma olarak tanımlanan LLP hizmetini İngiltere ve İspanya’nın çeşitli
kentlerinin de aralarında bulunduğu 5 limanda daha verdiğini, söz konusu
tesislerde tamamen otomotiv nakliyesinin gerçekleştirildiğini, ana şirket ve 140
iştiraklerinin otomotiv taşımacılığı ve bununla bağlantılı LLP hizmetleri dışında
başka faaliyetinin bulunmadığını ifade etmiştir.
06-04/68-22
4
UECC Türkiye’nin kuruluş amacı ve Ford Yeniköy Limanı’ndaki faaliyetlerine
ilişkin olarak ise, UECC Lojistik yetkilisi tarafından, Ford Otosan ile çalışmak için
yapılan ihaleyi kazanan ana şirketin, UECC Lojistik’i, sadece Ford tarafından
üretilen araçların fabrika çıkışında tesliminden itibaren araçları uygun biçimde
adreslemek, adreslemeyi takip etmek, gemicilerle görüşmek, gelecek gemiye
göre araçları ayarlamak, araçları gemiye sokmak, ithal gelen araçları gümrük
alanına sokmak, tırların Türkiye’ye dağıtımının organizasyon ve koordinasyonunu
sağlamak görevlerini yerine getirmek üzere kurduğu, Ford Otosan dışında başka 150
bir müşteri ile çalışmadıkları, konteyner ve kuru yük taşıyan herhangi bir gemiye
acentelik hizmeti vermemeleri nedeniyle şirketin gemi acenteliği hizmeti veren
teşebbüslerle aynı grupta kabul edilemeyeceği belirtilmiştir.

Yetkili ayrıca, Ford Otosan için LLP faaliyetinin tek bir firma tarafından
verilmesinin gerektiğini, tesislerdeki güvenliğin ve koordinasyonun ancak bu
şekilde sağlanabileceğini söylemiştir. Buna göre, örneğin, Ford Yeniköy
Limanı’na aynı anda 2 gemi yanaşabilmektedir. Limana daha fazla geminin
gelmesi halinde ve her bir geminin boşaltılmasının kendi acentesi tarafından
düzenlenmesi halinde sorunlar ortaya çıkacaktır. Ana şirket tarafından işletilen 160
diğer limanlarda da uygulama bu yöndedir.

I.2.3. Dabkoviç Deniz Acentalığı Nakliyat ve Ticaret A.Ş.’de Yapılan
Görüşme

Şikâyetçi Dabkoviç’in yetkilisi Rapotörlerle yaptığı görüşmede, Ford Yeniköy
Limanı ile ilgili şikayetleri hakkında, Türkiye’de temsilcisi bulundukları MİTSUİ
O.S.K Lines (Mitsui) firmasının M/V Acacia Ace gemisinin Ford Yeniköy
Limanı’na yanaşması ve yükünün boşaltılması işleminde acente olarak
çalışmalarının Ford Otosan ve UECC tarafından engellendiğini ifade etmiştir. 170

Yetkiliye göre olayın gelişimi şu şekilde olmuştur: Acacia Ace gemisi
Japonya’dan yola çıktığı andan itibaren donatan Mitsui firması tarafından acente
olarak Dabkoviç tayin edilmiştir. Bu nakliyede taşıtan yani yükün sahibi Ford
Otosan firmasıdır. Dolayısıyla, geminin Ford Yeniköy Limanı’na yanaşması
planlanmış, gerekli ihbarlar ve çalışmalar yapılmıştır. Ancak Ford firması
limanlarındaki acentelik faaliyetlerinin anlaşmalı olduğu UECC tarafından
yapılabileceğini söyleyerek yükün boşaltılması işleminde Dabkoviç’in acente
olarak kalması durumunda geminin Ford Yeniköy Limanı’nda hizmet
alamayacağını bildirmiştir. Donatan Mitsui firmasının acente olarak Dabkoviç’I 180
belirlediğini bildirmesine rağmen Ford firmasının tutumunda herhangi bir
değişiklik olmamıştır. Çözüm olarak Dabkoviç donatana yükü Devlet Demiryolları
Genel Müdürlüğü (TCDD) tarafından işletilen Derince Limanı’na boşaltmayı
önermiştir. Esasen, Derince Limanı bölgesinde otomobil yüklemeleri için bir saha
oluşturmuş olan Dabkoviç aralarında Toyota firmasının da bulunduğu ile birçok
firma ile çalışmaktadır. Fakat, söz konusu olayda donatan firma olan Mitsui bazı
ticari kaygılar nedeniyle Derince Limanı’nın kullanılmasını kabul etmemiş olup,
aynı durum daha sonra M/V Heroic Ace gemisinin Ford Yeniköy Limanı’na
yanaşma işlemleri sırasında da tekrarlanmıştır.
190
06-04/68-22
5
I.2.4. Ford Otosan Liman ve Terminal İşletmesi ve Ana Lojistik Hizmet
Sağlayıcı Sorumluluğuna İlişkin 1 Mayıs 2004 Tarihli Sözleşme

“Ford Otosan Liman ve Terminal İşletmesi ve Ana Lojistik Hizmet Sağlayıcı
Sorumluluğuna İlişkin 1 Mayıs 2004 Tarihli Sözleşme”, Ford Otosan ve United
European Car Carriers AS (UECC), Norveç UECC ve UECC Lojistik arasında
imzalanmıştır. Bu sözleşmenin “İşin Tarifi” başlıklı 1. maddesinde;
“LLP, ana lojistik hizmet sağlayıcı ve Liman/Terminal işletmecisi olarak,
aşağıdakiler de dahil olmak, fakat bunlarla sınırlı olmamak üzere, şu
hususlardan sorumlu olacaktır: 200
a) Liman ve terminalde bulunması gereken gümrük kurumlarını ve sair resmi
kurumları (Ford Otosan için iki ilave büro da dahil olmak, fakat bunlarla sınırlı
olmamak üzere) hesaba katarak, Liman ve Terminal işletmesi için gereken
Terminal tesislerinin ve depolama alanlarının yerleşim planının hazırlanması;
b) Liman ve Terminalin işletme ve emniyeti;
c) Ford Otosan adına, ithal/ihraç edilen araçlarla ilgili gümrük işlemlerinin
(gümrük komisyonculuğu hariç) koordinasyon ve ikmali ve bu Araçlarla bağlantılı
olarak gümrük işlemleri için gereken dokümanların hazırlanması;
d) Liman ve Terminal alanına giren veya çıkan Araçlar için gerekli depolama ve
lojistik planlama işlerinin organize edilmesi; 210
e) İstasyon 7’de Araçların Ford Otosan’dan teslim alınması ve ilgili Bayi ya da
Ford Company’ye sevkiyat için Terminalde uygun depolama işlerinin organize
edilmesi;
f) Liman ve Terminalde Araçları taşıyıcılara ve gemilere yükleme ya da
taşıyıcılardan ve gemilerden boşaltma işlerinin organize edilmesi;
g) Ford Otosan’ın izniyle ve Ford Otosan adına, Ford Otosan’ın yerel
teslimat/nakliye ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla nakliyecilere yönelik
ihalelerin ve Taşıyıcılar aracılığıyla yapılacak nakliye işlerinin organize edilmesi;
h) (yurt içi ve yerel teslimatlarda) Araçların nakliyle ilgili tüm konularda Taşıyıcılar
ve sigorta şirketleriyle tüm ilişkilerin yürütülmesi; 220
i) Ford Otosan tarafından imal edilmiş ya da Ford’dan ithal edilmiş araçların
Bayilere sevkıyat ve teslimatının koordine ve organize edilmesi (Yerel teslimatlar
için nakliye şirketleriyle kontratlar LLP ve Ford Otosan tarafından yapılacaktır);
j) Ek 1’de belirtilen usullere ve Kontrol Listesine uygun olarak, Liman ve Terminal
alanına giren veya çıkan Araçlarda kalite kontrollerinin yapılması;
k) LLP’nin, yurt içi ve/veya yurt dışı BU araç sevkıyatları konusunda Ford ya da
Ford Otosan tarafından açılan ihalelerle ilgili çalışmalara katılma hakkı vardır;
bununla birlikte tekliflerin incelenmesi aşamasına katılmasına izin
verilmeyecektir.”
hükümlerine yer verilmiştir. 230

06-04/68-22
6
Ayrıca, söz konusu sözleşme uyarınca UECC Lojistik liman ve terminal güvenliği;
araçların teslimi, depolanması, yüklenmesi ve boşaltılması; nakliye
düzenlemeleri; muayeneler ve araç hasarları; gümrük işlemleri ve taşeronlarla
ilgili görev ve sorumluluklarının yanı sıra Liman ve Terminal İşletmecisi olarak;
a) yürürlükteki Deniz ve Gümrük yönetmeliğine uygun olarak, gelen ve giden
gemi trafiğini izleyecek;
b) deniz nakliyecilerine hizmet veren, zorunlu kılavuz alma, çekme ve römorkör
hizmetlerini organize eden bir deniz acentesi olarak hareket edecek;
c) Fabrikadan Terminale doğru araç hareketlerini yönetecek, yurt dışı 240
sevkıyatlarda ve yerel teslimatlarda Araç konsolidasyon/dokümantasyon
işlemlerini yapacak;
d) yurt içi sevkıyatları, dokümanları, gümrük işlemlerini (gümrük komisyonculuğu
hariç) ve Bayilere yapılacak teslimatları yönetecek;
e) yerel dağıtıma sokulan Araçlarda, araçla birlikte araç sahibine verilmesi
gereken kitapçık ve dokümanları yerleştirecek ve bunların Bayilere sevk ve teslim
sürecini izleyecek;
f) günlük olarak, araç alanında yeterli yer bulunmasını sağlayacak ve envanter
kontrolleri yapacak;
g) talep halinde, Bayi ve YSŞ’ye Araç durumunu bildirecek; 250
h) istif, yükleme ve boşaltma hizmetleri verecek ve yükleme ve boşaltma sürecini
kontrol edecek;
i) Liman ve Terminal tesislerinin, tesislerde bulunan unsurların (makine, ekipman,
vb.) ve burada depolanmış Ürünlerin ve genel olarak tesislerin işletme ve yönetim
sorumluluğunu üstlenecek;
j) Liman ve Terminalin işbu Sözleşme hükümlerine uygun olarak işletilmesi için
gerekli kadro ve personeli işe alacak ve eğitecek;
k) faaliyetin ihtiyaçlarına uygun ve Ford Otosan’ın kabul edeceği nitelikte bir
organizasyon kuracak;
l) Araç nakil işleri konusunda düzenli olarak Ford Otosan’a rapor verecek, ters 260
giden işlere dikkat çekecek ve bunların düzeltilmesi hususunda önerilerde
bulunacak;
m) Araç hareketleriyle bağlantılı olarak Bayilerden, YSŞ’lerden ve Ford’dan gelen
şikayetleri çözüme kavuşturacak;
n) tüm veri taleplerinde, verilen online (gerçek zamanlı) olarak Ford Otosan
sistemlerine transfer edilmesini sağlayacak;
o) YSŞ pazarlarına yapılan araç nakillerinde YSŞ’ler için birinci derece irtibat
noktası olarak hareket edecek ve kendisine yöneltilen soruları 12 saat içinde
cevaplayacak;
p) günlük stok kontrolleri yapacak, araç alanındaki tüm araçları gösteren, ihracat 270
için 7 günden ve yerel teslimat için 2 günden daha uzun süredir alanda bekleyen
06-04/68-22
7
araçlara dikkat çekecek (LLP, bu tür uzun süredir bekleyen araçlar konusunda
gerekli tedbirleri derhal almalıdır);
q) gemilerin iskeleye zarar verip vermediğini ya da herhangi bir atık bırakıp
bırakmadığını izleyecektir.

I.2.5. Ford Yeniköy Limanı’nın Ford Otosan ve 3. Şahıslar Tarafından
Kullanımına İlişkin İstatistiki Bilgiler

Ford Otosan’da yapılan yerinde inceleme sırasında Raportörlerce alınan Ford 280
Yeniköy Limanı’ndaki operasyonlara (ithalat ve ihracat miktarları) ve 3. şahıs
yüklerinin taşımalardaki payına ilişkin tablo aşağıdaki gibidir:

Ford Yeniköy Limanı’nda gerçekleştirilen yükleme ve boşaltmaların dağılımı
Yük Miktarı (Yükleme+Boşaltma) (Adet) Yük
Sahibi 2003 (Adet) 2003
(%)
2004
(Adet)
2004
(%)
2005 (Adet) 2005
(%)
Ford
Otosan
94.407 82,91 189.683 92,59 184.094 92,37
3. Şahıs 19.463 17,09 15.175 7,41 15.213 7,63
Toplam 113.870 100 204.858 100 199.307 100

Bu tablodan Ford Yeniköy Limanı’nın 3. şahıs yükleri için kullanılmakla beraber,
ağırlıklı olarak ve Ford Otosan yetkilileri tarafından da ifade edildiği üzere Ford
Otosan’ın ithalat ve ihracat operasyonları için kullanıldığı anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, Ford Otosan’dan alınan ve yıllara göre 3. şahıslara ait araç 290
elleçlemelerinin ayrıntılı dökümüne yer veren tablo aşağıda yer almaktadır:
Yıllara Göre 3. Parti Araç Elleçleme Özeti
2003 2004 2005
Hyundai 19.463 (…) (…)
Mitsubishi - (…) -
Peugeot - (…) -
Honda - (…) -
Citroen - (…) -
Renault - (…) -
Land Rover - (…) -
Mazda - - (…)
TOPLAM 19.463 15.175 15.213




06-04/68-22
8
I.2.6. Dabkoviç, MOL (Acentenin Donatanı Olan Uluslararası Deniz
Taşımacılığı Şirketi) ve Ford Otosan Yetkilileri Arasındaki Elektronik Posta
Yazışmaları
300
Şikayet dilekçesi eklerinde Kurum’a gönderilen bir kısım elektronik posta yazışma
örneklerine aşağıda yer verilmiştir:

- 26.8.2005 tarihinde Dabkoviç’ten Ford Otosan ve UECC Lojistik yetkililerine
gönderilen elektronik posta iletisinde aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir:

“Telefon görüşmemize istinaden Yeniköy limanına gelecek olan Acacia Ace
gemisinin acentalığı armatörümüzün (Mitsui O.S.K. Lines) vermiş olduğu bilgiler
doğrultusunda firmamız tarafından yapılacaktır. Mastership tarafından bize
bildirilen acentelik hizmetini onların yapacağına dair bilgiler doğru değildir. 310
Gerekli uyarıların tarafınızdan yapılmasını rica ederiz. Aksi takdirde gemimiz
Derince limanına mal boşaltacaktır.”

- 27.8.2005 tarihinde Ford Otosan yetkilisi tarafından Dabkoviç firmasına
gönderilen elektronik posta iletisinde; “Yeniköy iskelemizin Mastership tarafından
işletilmesi nedeniyle acentelik işlemlerini Mastership-İzmit yapacaktır.”

- 27.8.2005 tarihinde Dabkoviç yetkilisi tarafından Ford Otosan yetkilisine
gönderilen elektronik posta iletisi aşağıdaki gibidir:
320
“Limanınızın Mastership tarafından işletilmesi, acentelikte tekelci bir uygulama
hakkı vermez, gemi armatörü ile yaptığımız görüşme neticesinde, malın yükleme
aşamasında böyle bir talebin gelmemesi nedeniyle, anlaşması olduğu acente ile
çalışmayı tercih edeceği, ayrıca yine taşıma yapılırken, konişmentoda belirtildiği
üzere tahliye edilecek yer olarak İZMİT olarak gözükmesi ve sizin talebinize
istinaden Yeniköy limanına yanaşmanın kabul edilmesine rağmen, başka bir
acente ile çalışılmaya zorlanılması ticari etik kuralları ve rekabet yasaları ile
bağdaşmamaktadır. Bu vesile ile Taşıma senedinde belirtilen kurallar
neticesinde, İzmit liman hudutları dahilinde bulunan Derince limanına ilgi geminin
yanaşacağını bildirir, yine taşıma şartlarında da belirtildiği üzere, malın 330
tahliyesine müteakiben oluşacak her türlü sorumluluğun tarafınıza ait olacağını
hatırlatırız. Derince limanına ödenecek tahliye ücreti tarafımızdan yapılacak olup,
ilgi araçlarınızı liman işletmesine Derince stok sahasında teslim edilecektir.
Bilginizi rica eder, geminin Yeniköy takribi varışının Derince takribi varışının aynı
tarihlerde olduğunu bildiririz.”

27.8.2005 tarihinde Dabkoviç yetkilisi tarafından Ford Otosan yetkilisine
gönderilen bir diğer elektronik posta iletisinde;

“Biraz önceki telefon görüşmemizde belirttiğim üzere gemi armatörü ile 340
yaptığımız görüşmede geminin tahliye limanı olarak Yeniköy’e yanaşmasında bir
problem olmadığı, fakat gemi armatörü, MOL, olarak Yeniköy limanında kendi
acentesinden başka bir firmayla çalışmaya sıcak bakmadıkları ve eğer mal
tahliyesi ile alakalı hizmeti UECC acentesi Mastership yapacaksa buna herhangi
06-04/68-22
9
bir itirazı olmadıkları, fakat gemiye verilecek acentelik hizmeti için kendi acentesi
ile çalışmayı tercih edeceklerini bildirmişlerdir. Ayrıca MOL firması bu malın
taşıma anlaşması sırasında yükleyici firmanın bu konuda MOL’e herhangi bir bilgi
vermediklerini bildirmişlerdir.

Bizim Türkiye genel acentesi olduğumuz MOL-Japonya’ya konuyu aktarırken 350
FORD firmasına ait Yeniköy limanı için FORD firması ile UECC firması ve/veya
UECC firmasının Türkiye genel acentesi MASTERSHIP ile limanın işletmesi ile
ilgili anlaşmaları olduğu anlaşma dahilinde limandaki mal elleçleme ve gemi
acentelik hizmetlerinin sadece UECC ve/veya MASTERSHIP tarafından
yapılacağı belirtilmekte, bu nedenle FORD firması olarak başka bir gemi
acentesinin YENİKÖY limanında acentelik hizmeti vermesinin kabul
edilmeyeceğini bildirdik. Bize kendilerinin Ford-Japonya ile konuşmalarında böyle
bir bilgiyi kendilerine kimsenin vermediğini, ve bizim konuyu yanlış anlamış
olabileceğimiz dolayısıyla, tarafınızdan konunun tekrar teyid edilmesini rica
etmişlerdir. Bu nedenle bizim MOL-Tokyo’ya bildirdiğimiz konunun tekrar teyid 360
edilmesini (mümkünse İngilizce) rica ederiz.

Buna istinaden tarafımıza ivedilikle bilgi vermenizi rica eder, geminin Yeniköy
limanına gideceğine dair gemi kaptanına talimat geçildiğini bildiririz.”

ifadelerine yer verilmiştir.

- 27.8.2005 tarihinde MOL yetkilisi tarafından Ford Otosan yetkilisine gönderilen
elektronik posta iletisinde, “Geminin Yeniköy limanına geleceğini ve kargonun
UECC operasyonu ile dağıtılacağını onaylıyoruz. ISS’ın yapacağı onay daha 370
sonra iletilecektir.” denilmiştir.

- 12.10.2005 tarihinde Dabkoviç firmasından bir yetkilinin UECC yetkilisine
gönderdiği elektronik posta iletisi;

“Aşağıda detayları verilen konu gemi Ford adına tahliye yapmak üzere
18/10/2005 İzmit Yeniköy Limanı’nda beklenmektedir. Gerekli hazırlık ve
ihbarların buna göre yapılmasını ve tarafımıza Yeniköy Liman proforma D/A
geçmenizi rica ederiz.
380
Toplam tahliye edilecek araç adedi 317.
Not: Çanakkale giriş/çıkış ve Yeniköy Liman Koruyucu Acenteliği Şirketimiz
tarafından yapılacaktır.”

şeklindedir.

- 12.10.2005 tarihinde Mitsui O.S.K. Bulk Shipping (Europe) Ltd. yetkilisi Ali ADİL
tarafından MOL yetkilisine gönderilen elektronik posta iletisinde, “Biz ISS’ı
koruyucu acente, UECC’yi geminin acentesi olarak tayin edeceğiz.” denilmiştir.
390
- 12.10.2005 tarihinde MOL yetkilisi tarafından Ali ADİL’e gönderilen eketronik
posta iletisinde “Yeniköy’ü aramalısınız. Ford, Yeniköy için MOL’un UECC’yi
06-04/68-22
10
acente olarak tayin etmesini isteyebilir. ISS ile bağlantı kurun lütfen.” Ifadeleri
bulunmaktadır.

- 12.10.2005 tarihinde Mitsui (Europe) Ltd. yetkilisi Goro YAMASHİTA tarafından
Mitsui O.S.K. Bulk Shipping (Europe) Ltd. yetkilisi Ali ADİL ile MOL ve Dabkoviç
yetkililerine gönderilen elektronik posta iletisinde aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
400
“Bilginiz için, Yeniköy ve Derince’nin İzmit Körfezindeki konumlarını gösteren ekli
dosyaya bakınız.

Anladığım kadarıyla Ford ihracat ve ithalat için Yeniköy’ü kullanıyor. Tedbiren
Ford Japonya ile irtibata geçilerek, boşaltma limanı olarak Yeniköy’ün mü
Derince’nin mi kullanılacağının netleştirilmesini öneriyorum.”

I.2.7. TCDD tarafından işletilen Kocaeli/Derince limanı ile Ford Yeniköy
Limanı’na ait taşıma İstatistikleri’nin Karşılaştırılması
410
2004
Liman Elleçlenen Yük
Miktarı (Otomobil,
İş makinesi, Vagon)
Uğrayan Gemi
Sayısı
Depolama İmkanları
Gümrüklü
Alan)/Gümrüksüz Alan
(m2)
Gemi
Bekleme
İskelesi
Ford
Otosan

189.683

204

30.000/160.000

2
Derince 372.229 404 423.000/- Yok

J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK

Dabkoviç’e ait şikayet dilekçesinde, Ford-Otosan ile UECC Lojistik’in Ford
Yeniköy Limanı’nın işletilmesi amacı ile aralarında imzaladıkları “Ford Otosan
Liman ve Terminal İşletmesi ve Ana Lojistik Hizmet Sağlayıcı Sorumluluğuna
İlişkin 1 Mayıs 2004 Tarihli Sözleşme”nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde
yasaklanan hükümleri içerdiği ve gemi acenteleri arasındaki rekabet ortamını
bozduğu şeklinde iddialar yer almaktadır.
420
“Sözleşme”nin 1. maddesinde UECC Lojistiğin Ford-Otosan’ın ana lojistik hizmet
sağlayıcı ve liman/terminal işletmecisi olarak sorumlu olduğu hususlar
belirlenmektedir. Söz konusu sorumluluk alanları içerisinde liman işletmeciliği ve
gemi acenteliği açısından özellikle önem taşıyan;

“b) Liman ve Terminalin işletme ve emniyeti;
…
06-04/68-22
11
c) Ford Otosan adına, ithal/ihraç edilen araçlarla ilgili gümrük işlemlerinin
(gümrük komisyonculuğu hariç) koordinasyon ve ikmali ve bu Araçlarla bağlantılı
olarak gümrük işlemleri için gereken dokümanların hazırlanması; 430
…
f) Liman ve Terminalde Araçları taşıyıcılara ve gemilere yükleme ya da
taşıyıcılardan ve gemilerden boşaltma işlerinin organize edilmesi;”

hususları yer almaktadır.

Ayrıca Sözleşme’nin 4.2. maddesinin (b) bendinde UECC Lojistiğin; “deniz
nakliyecilerine hizmet veren, zorunlu kılavuz alma, çekme ve römorkör
hizmetlerini organize eden bir deniz acentesi olarak” hareket edeceği
düzenlenmektedir. 440

Sözleşmenin ilgili hükümleri Ford Yeniköy Limanı’nın işletilmesi ve limanda
yapılan yükleme/boşaltma hizmetlerinin temini işinin münhasıran UECC Lojistik’e
bırakıldığını göstermektedir. Ford Otosan ve UECC Lojistik arasındaki
“Sözleşme” sadece limanın işletilmesi ile ilgili değildir. UECC firması; Ford
Otosan’ın yurt içi satışa sunduğu araçların fabrika çıkışından teslim alınması,
limanının yanında yer alan terminalde depolanması, bayilere dağıtım için
organizasyonun sağlanması, bu kapsamda yerel taşıma ihalelerinin
düzenlenmesi, araçların nakliye öncesi kalite kontrolünün yapılması gibi birçok
farklı lojistik hizmetini de vermektedir. 450

Yukarıda yer verilen bilgiler ve taraf teşebbüs yetkililerinin ifadeleri UECC
Lojistik’in sadece gemi acenteliği hizmeti veren bir teşebbüs olarak kabul
edilmesini engellemektedir. UECC Lojistik, Ford Otosan için LLP (“Lead Logistic
Provider”) şeklinde tanımlanan taşımacılık organizasyonu ve güvenliği hizmeti
vermekte, ayrıca Türkiye’de sadece Ford Otosan ile çalışmaktadır. Taraflar
arasındaki “Sözleşme”nin 16.1. maddesinde; UECC Lojistiğin mülkiyet yapısında
ya da kontrolünde önceden Ford Otosan’ın yazılı izni alınmadıkça değişiklik
yapılmayacağı, UECC Lojistik’in yönetiminde yetki ve sorumluluk taşıyan
kişilerde yapılacak değişikliklerin Ford Otosan’a önceden bildirilmesi ve Ford 460
Otosan’ın UECC Lojistik’in herhangi bir personel veya müdürünün değiştirilmesini
talep edebileceği düzenlenmiştir. Anlaşılacağı üzere, UECC Lojistik Türkiye’de
tamamen Ford Otosan ile çalışmaya özgülenmiş bir şirket olarak kurulmuş olup,
bağlı bulunduğu ana şirket Norveç merkezli United European Car Carriers AS’dir.

UECC Lojistik’in yukarıda belirtilen şirket yapısı ve Ford Otosan için sürdürdüğü
faaliyetleri önaraştırma konusu iddiaların değerlendirilmesi açısından önem
taşımaktadır. Ford-Otosan kendi üretimi olan ve/veya ithal ettiği otomotiv
ürünlerinin limanda yüklenme/boşaltılmasında sorumlu acente olarak UECC
Lojistik ile çalışmaktadır. Bir başka ifadeyle, limanın sahibi sıfatı ile değil taşınan 470
yükün alıcısı olarak acenteyi tayin etmektedir. Bu çerçevede, 4054 sayılı Kanun
açısından esas incelenmesi gereken Ford Otosan Yeniköy Limanı’nın 3. şahıslar
tarafından kullanımında yaşanan durumdur.

06-04/68-22
12
5 sıra sayılı tespitte yer verildiği üzere Ford Yeniköy Limanı halihazırda 3.
şahıslar ve büyük oranda Hyundai firması tarafından (son dönemde yaklaşık % 7
oranında) kullanılmaktadır. Otomotiv ürünlerinin deniz yoluyla nakliyesi büyük ro-
ro gemileri ile gerçekleştirilmektedir. Bu gemiler belirli hatlarda düzenli olarak
araçları taşımakta (konteynır gemilerinde olduğu gibi) ve birden çok firmanın
otomotiv ürünleri aynı gemide taşınabilmektedir. Konuya ilişkin olarak Ford 480
Otosan yetkilileri; gemilerin Ford araçları ile yüklü olarak geldiğini, gemilerde
boşluk olması halinde donatanın diğer otomotiv firmalarının araçlarını da
taşıdığını, bu araçların önceden onay alınması şartıyla Liman’dan istifade
edebildiğini, ancak sadece 3. şahısların yükünü taşıyan gemilerin limanda
yükleme-boşaltma yapmasına yönelik olarak bugüne kadar talep gelmediğini
belirtmişlerdir.

Yürütülen önaraştırma kapsamındaki -şikayete konu- 3. şahıslara ait taşımalar
daha önceki tarihlerde Kurul tarafından karara bağlanan Liman A.Ş./Densay A.Ş.
soruşturması (şikayetçi tarafından atıfta bulunulmuştur) ve aynı konudaki bir 490
diğer inceleme olan Erdemir A.Ş./Erdemir Lojistik A.Ş. önaraştırmasındaki 3.
şahıs taşımalarından farklıdır. Anılan bu iki durumda 3. şahıslara ait yükler kendi
anlaşmalarının bulunduğu gemiler ile taşınmaktadır. Otomotiv ürünlerini taşıyan
bir ro-ro gemisinde Ford markalı araçların yanı sıra örneğin Hyundai araçlarının
da bulunması ise, söz konusu navlun sözleşmesinde Ford Otosan’ın “taşıtan”
olmasını, dolayısıyla kendi belirlediği acenteyi boşaltma işleminde yetkili
kılmasını engellememektedir. Dolayısıyla, Ford Yeniköy Limanı’nın sadece 3.
şahıslar tarafından kullanımı değil, belirli taşımalarda Ford Otosan ile birlikte
diğer teşebbüslerce ortak kullanımı söz konusudur. Aynı geminin boşaltılmasında
birden çok acentenin çalışmasının (örneğin Ford için UECC Lojistik, Hyundai için 500
başka bir acente) ise liman trafiği ve koordinasyonu açısından uygun olmayacağı
Ford Otosan yetkililerince ifade edilmektedir.

Dabkoviç firmasının şikayet dilekçesinde yer alan iki örnek olayın ayrıca
incelenmesi gerekmektedir. Ford Otosan’ın Ford Yeniköy Limanı’nda yüklerini
boşaltabilmeleri için tahliyeden sorumlu acente olarak UECC Lojistik’i tayin ettiği
iki gemi, M/V Heroic ACE ve M/V Acacia ACE, Uzakdoğu’dan gelen ve Ford
Ranger tipinde araç yüklü gemilerdir. Ford Otosan, gemilerin tahliyesinde ortaya
çıkan “acente sorununun” aşılması için, otomobillerin Derince Limanı’nda
boşaltılmasını ve bu noktadan Ford Otosan tesislerine getirilmesini önermiştir. 510
Ancak anılan iki geminin donatanı Mitsui firması Derince’den Ford tesislerine
kadar yapılacak taşımaların maliyetine katlanmamak için boşaltmaları Ford
Yeniköy Limanı’nda, UECC Lojistik’i tahliye acentesi olarak tayin etmek suretiyle
kabul etmiştir. Anlaşıldığı üzere söz konusu iki olayda da Ford Otosan taşınan
yükün alıcısı olarak istediği şartları donatana kabul ettirmiştir.

Yürütülen önaraştırma kapsamında belirtilmesi gereken son bir husus da Ford
Yeniköy Limanı’nın bulunduğu coğrafyada otomotiv ürünlerinin
yükleme/boşaltması açısından alternatif olarak TCDD tarafından işletilen Derince
Limanı’nın bulunmasıdır. Söz konusu Liman 7 sıra sayılı tespitte de görüldüğü 520
üzere gerek kapasite gerekse de kullanım açısından Ford limanını ikame
edebilmektedir. Ford Yeniköy Limanı’nın Ford dışındaki otomotiv firmalarınca
06-04/68-22
13
ancak çok sınırlı biçimde kullanılması da bu durumu göstermektedir. Ford Otosan
yetkilileri limanın ilk faaliyete geçtiği dönemde Toyota ile kullanım için görüşmede
bulunduklarını ancak Toyota’nın taşımalarda Derince limanını tercih ettiğini ifade
etmişlerdir.

Ford Otosan’ın kendine ait yüklerin taşınmasında acente tayin etmesi ve/veya
Ford Yeniköy Limanı’nın işletilmesi de dahil taşıma organizasyonlarını UECC
Lojistik’e devretmesi tamamen Ford Otosan’ın kendi aldığı ticari kararlardır. 530

K. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Ford Otomotiv Sanayi
A.Ş. ve UECC Lojistik Hizmetleri Taşımacılık ve Ticaret A.Ş.’nin aralarında
imzaladıkları “Ford Otosan Liman ve Terminal İşletmesi ve Ana Lojistik Hizmet
Sağlayıcı Sorumluluğuna İlişkin 1 Mayıs 2004 Tarihli Sözleşme”nin 4054 sayılı
“Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”a aykırı hükümler içerdiği ve gemi
acenteleri arasındaki rekabeti bozduğu iddiasının gerçeği yansıtmadığına, bu
sebeple adı geçen teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesi 540
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy