Rekabet Kurumu - Karar Sayı 06-05/86-23

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

(Danıştay’ın İptal Kararı Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : Ş.Y./2-D-98/1
Karar Sayısı : 06-05/86-23
Karar Tarihi : 27.1.2006

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç
ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Ümit GÖRGÜLÜ, Hakan SABUNCU

C. ŞİKAYET EDENLER
1.Türkiye Fırıncılar Federasyonu
Farabi Üsküp Cad. (Eski Çevre Sok.) No:25/3 Çankaya -
Ankara 20

2.Ankara Ticaret Odası
Söğütözü Mah. 2. Cad. No:5 Söğütözü - Ankara

D. KARŞI TARAF
Akmaya Sanayi ve Ticaret A.Ş. yönetim kurulu üyeleri
Hasan YAŞAR ve A.Kadir EKŞİ temsilcisi Av. Hamdi
SAY
Üniversite Mah. Civan Sok. No:6/8 Avcılar İstanbul
30
E. DOSYA KONUSU : 27.6.2000 tarih ve 00-24/255-138 sayılı Rekabet
Kurulu Kararı’nın Akmaya San. ve Tic. A.Ş. yönetim kurulu üyeleri Hasan
YAŞAR ve A.Kadir EKŞİ ile ilgili kısmının iptaline ilişkin Danıştay 13.
Dairesi’nin 14.9.2005 tarih, 2005/1693 E. 2005/3614 K. sayılı kararı üzerine
Hasan YAŞAR ve A.Kadir EKŞİ’nin durumlarının yeniden
değerlendirilmesi.


F. İDDİALARIN ÖZETİ: Türkiye Fırıncılar Federasyonu’nun 2.12.1997 tarihli
başvurusunda, Türkiye'de faaliyet gösteren maya üreticilerinin, ekmek 40
mayasına; gizli anlaşmalar yapmak suretiyle aynı gün ve aynı oranda zam
yaparak fiyat birliği sağladıkları ve bölge paylaşımı gerçekleştirdikleri iddia
edilmiştir.

Keza Ankara Ticaret Odası da, 26.1.2000 tarihli dilekçesinde, maya pazarında
üretim yapan Teşebbüslerin, Hükümetin %25'lik enflasyon hedefine karşılık,
Ocak 2000 tarihinde birlikte hareket etmek suretiyle, fiyatlarını %42 oranında
arttırdıklarını ileri sürmüştür.

06-05/86-23
2
G. DOSYA EVRELERİ: Türkiye Fırıncılar Federasyonu'nun, 2.12.1997 tarihli 50
şikayet dilekçesi üzerine, Kurum Raportörleri tarafından hazırlanan, 19.1.1998
tarih ve Ş.Y./2-D1-98/1 sayılı İlk İnceleme Raporunu ele alan Rekabet Kurulu,
5.2.1998 tarih ve 364-39 sayılı Karar ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca, konuya ilişkin, önaraştırma
başlatmış;

Önaraştırma sonucunda, Raportörlerin düzenlediği 12.5.1999 tarih ve
D3/2/A.Ç.-99/2 sayılı Önaraştırma Raporunu görüşen Kurul, 20.5.1999 tarih
ve 99-24/208-121 sayılı karar ile,
60
4054 sayılı Kanun'un 41. ve 43/1. maddeleri uyarınca;

- Pak Gıda Üretim ve Pazarlama A.Ş. (Pak Gıda),
- Lesaffre Grubuna bağlı Özmaya Sanayi A.Ş. (Özmaya) ve Safmaya
Sanayi A.Ş. (Safmaya),
- Akmaya Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Akmaya),
- Mauri Maya Sanayi A.Ş. (Maurimaya)

haklarında, Mezkur Kanun'un 4. maddesinin ikinci fıkrasının (a), (b) ve (c)
bentlerini ihlal ettikleri gerekçesiyle soruşturma açılmasına karar vermiştir. 70

4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 1.6.1999 tarihinde
haklarında soruşturma açıldığına dair bildirimde bulunulan ve 30 gün içinde ilk
yazılı savunmalarını göndermeleri istenilen Tarafların, ilk yazılı savunmaları,
6.7.1999 - 28.7.1999 tarihleri arasında Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

Soruşturma Heyetince tamamlanan 12.11.1999 tarih ve SR/99-7 sayılı
Soruşturma Raporu, Kanun'un 45. maddesinin 1. fıkrası uyarınca,
Başkanlıkça Tüm Kurul Üyeleri ile İlgili Taraflara, 17.11.1999 tarihinde tebliğe
çıkarılmış ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince de, Taraflara, 30 gün 80
içinde yazılı savunmalarını göndermeleri gerektiği hususu bildirilmiştir.

Soruşturma Raporunun tebliğini takiben, Kanun’un 45. maddesinin 2. fıkrasına
göre savunma sürelerinin 30 gün uzatılmasını talep eden, Kurul'ca bu istekleri
kabul edilerek 30 gün ek savunma süresi tanınan, Özmaya, Safmaya,
Akmaya ve Maurimaya'nın ikinci yazılı savunmaları, 17.12.1999 ve 25.1.2000
tarihleri arasında Rekabet Kurumuna ulaşmıştır.

Ankara Ticaret Odası'nın, yukarıda sözü edilen başvurusu üzerine, 10.2.2000
tarihinde toplanan Rekabet Kurulu, bu iddiaların, maya üreticileri hakkındaki 90
mevcut soruşturmanın konusuyla aynı olduğu düşüncesinden hareketle
mevcut soruşturma süreci içerisinde tamamlanmasına, gerekli inceleme ve
delil tespiti için Soruşturma Heyetine 15 gün ek süre verilmesine, tespit
edilecek yeni delillerin, mevcut bulgu ve deliller çerçevesinde ele alınmasına,
sözlü savunma toplantısı yapılması halinde, Ankara Ticaret Odası'nın da bu
toplantıya çağrılmasına karar vermiştir.

Soruşturma Heyetinin hazırladığı "Ek Yazılı Görüş"ün, Kanun'un 45.
maddesinin 2. fıkrası uyarınca, Kurul Üyeleri ve Taraflara 25.02.2000 tarihinde
06-05/86-23
3
tebliğini takiben, Kanun’un Aynı fıkrasına göre tahkikata tabi tüm 100
Teşebbüslerin savunma müddetlerinin uzatılması istekleri, Rekabet Kurulunca
uygun görülerek her Teşebbüse 30'ar gün ek savunma süresi tanınmış olup,
ilgili Teşebbüslerin "ek yazılı görüş"e karşı yazılı savunmaları 18.4.2000 ve
01.05.2000 tarihleri arasında Rekabet Kurumu kayıtlarına girmiştir.

Soruşturma kapsamındaki Teşebbüslerin talepleri üzerine; Rekabet
Kurulu'nun 9.5.2000 tarih ve 00-17 sayılı toplantısında, yürütülen soruşturma
ile ilgili olarak 21.6.2000 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar
verilmiş ve sözlü savunma toplantısı davetiyeleri, Kanun'un 46. maddesinin 2.
fıkrası uyarınca ilgililere gönderilmiştir. 110

21.6.2000 tarihinde yapılan “Sözlü Savunma Toplantısı”nda, Taraflar son
savunmalarını yapmışlardır.

Rekabet Kurulu, 27.6.2000 tarihinde 00-24/255-138 sayılı nihai kararını
vermiştir.

Gerekçeli karar taraf olan teşebbüsler tarafından 20.10.2000 tarihinde tebellüğ
edilmiştir. Taraf teşebbüslerin tamamı ve teşebbüslerden Akmaya San. ve Tic.
A.Ş. yönetim kurulu üyeleri Nizam GARİPOĞLU, Hasan YAŞAR ve A.Kadir 120
EKŞİ karara karşı Danıştay’da dava açmışlardır. Danıştay 13. Dairesinde
açılan davada alınan 14.9.2005 tarih ve 2005/163 E., 2005/3614 K. sayılı
karar ile Akmaya Sanayi ve Ticaret A.Ş. yönünden süre aşımı nedeniyle
davanın reddine, yönetim kurulu üyeleri Hasan Yaşar ve A.Kadir Ekşi
yönünden ise soruşturmayı yürüten Kurul üyesinin nihai karar toplantısına
katılarak oy kullanmasının hukuka aykırı bulunması gerekçesiyle kararın bu
kişilere ilişkin kısmının iptali hükme bağlanmıştır.

Bunun üzerine 27.10.2005 tarih ve 05-74/1005-M sayılı Kurul toplantısında;
mevcut dosya üzerinden yeniden karar verilmesini teminen gerekli hazırlık 130
çalışmalarının yapılmasına ve konunun Kurul gündemine getirilmesine karar
verilmiştir.

Kurul’un konu ile ilgili almış olduğu kararın gereği olarak dosya üzerinde
yapılan yeniden değerlendirmeler ışığında düzenlenen 5.1.2006 tarihli Bilgi
Notu, 20.1.2006 tarih ve 3 sayılı Başkanlık önergesi ile Rekabet Kurulu,
önaraştırmaya ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü
savunma tutanakları, sözlü savunma toplantısının ses kayıtlarının yazılı
açılımı, raporlar, Danıştay’ın iptal kararı, tüm dosya münderecatında yer alan
bilgi ve belgeleri inceleyerek, 27.1.2006 tarih ve 06-05/86-23 sayılı 140
toplantısında nihai kararını vermiştir.

2.7.2005 tarih ve 5388 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun Bazı
Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun”un 5. maddesinde yer alan
“Soruşturma yapılmasına karar verildiği takdirde Kurul, ilgili daire başkanının
gözetiminde soruşturmayı yürütecek raportör veya raportörleri belirler.” hükmü
uyarınca alınan 13.7.2005 tarih, 05-46/667 sayılı Kurul kararının “Soruşturma
heyeti Başkanı olarak belirlenmiş bulunan Rekabet Kurulu Üyelerinin, söz
konusu dosyalara ilişkin nihai kararın alındığı toplantılara katılmaması
06-05/86-23
4
gerektiği ”hükmünü içeren 3. maddesi doğrultusunda, mevcut soruşturmanın 150
Heyet Başkanlığını yürüten Kurul Üyesi Mehmet Zeki UZUN’un görev
süresinin dolması nedeniyle kurul üyeliğinden de ayrıldığından nihai karar
toplantısında bulunmamıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ

Kurul’un 27.6.2000 tarih ve 00-24/255-138 sayılı Kararının Akmaya Sanayi ve
Ticaret A.Ş. yönetim kurulu üyeleri Hasan Yaşar ve A.Kadir Ekşi ile ilgili
kısımlarının Danıştay’ın 13. Dairesinde açılan davada alınan 14.9.2005 tarih
ve 2005/163 E., 2005/3614 K. sayılı karar ile iptal edilmesinin ardından 160
hazırlanan 5.1.2006 tarihli Bilgi Notu’nda,

- 5388 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile 4054 sayılı Kanun kapsamında
bulunan anlaşmaların Kurul’a bildirilmesi yükümlülüğünün ortadan
kaldırılması nedeniyle Akmaya San. ve Tic. A.Ş. yönetim kurulu üyeleri
Hasan Yaşar ve A.Kadir Ekşi hakkında bildirimde bulunmamaları
açısından herhangi bir karar verilmesine gerek bulunmadığı,

- Önaraştırma döneminde 15.04.1999 tarihinde Akmaya San. ve Tic. A.Ş.’de
yapılan yerinde inceleme sırasında gerçekleşen yanıltıcı bilgi verme 170
eyleminden dolayı, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca Kurul’un, yönetim kurulu üyeleri Hasan Yaşar ve A.Kadir Ekşi’ye,
Akmaya Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ne verilen 1.216.800.000 TL’lik para
cezasının %10’una kadar para cezası uygulayabileceği

ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Pazar 180

I.1.1.İlgili Ürün Pazarı

Şikayet konusunun ekmek mayası olması, şikayet edilen teşebbüslerin
başlıca faaliyet alanlarının ekmek mayası üretimi ve dağıtımı olduğu dikkate
alınarak, ilgili ürün pazarı “ekmek mayası” olarak belirlenmiştir1.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar:

Maya üreticilerinin ürünleri tüm Türkiye’ye ulaştırma kapasitelerinin olması ve 190
satışlarını tüm Türkiye çapında gerçekleştirmeleri sebebiyle coğrafi pazar
olarak “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” tespit edilmiştir.

I.2. Taraflar

Hasan YAŞAR ve A.Kadir EKŞİ Akmaya San. ve Tic. A.Ş.’nin yönetim kurulu
üyeleridir.

1 Fırınlar ekmek üretiminde genellikle yaşmaya kullanmaktadırlar. Dolayısıyla, kararda
"ekmek mayası" ya da kısaca "maya" olarak ifade edilen maya çeşidi yaşmayadır.
06-05/86-23
5

I.3. Değerlendirme
200
Şikayetçi tarafın öncelikli iddiası, maya üreticilerinin, ekmek mayası fiyatlarını
birlikte arttırdıklarına ilişkindir. Bu iddianın açıklığa kavuşturulabilmesi
amacıyla soruşturma döneminde, maya üreticilerinin üç yıllık dönemdeki fiyat
artışları, yine bu dönemdeki maya üretiminde kullanılan önemli girdilerdeki
maliyet artışları incelenmiş ve maya fiyatlarındaki artışların DİE’ce yayınlanan
Tüketici fiyat endeksindeki artışlarla karşılaştırması yapılmıştır. Bayi satış
fiyatlarına ilişkin olarak, bayiler ile üretici firmalar arasında gerçekleştirilen
yazışmalar incelenmiştir. Pazar ve müşteri paylaşma iddiasına yönelik olarak,
üreticilerin faaliyet gösterdikleri bölgeler incelenmiştir. Üreticilerin maya
aktivitesini azalttıkları yönündeki iddiayı açıklığa kavuşturmak için ise, 210
üreticilerin birbirlerinden bağımsız olarak gerçekleştirdikleri aktivite ölçümleri
incelemeye alınmıştır.

Kurul’un 27.6.2000 tarih ve 00-24/255-138 sayılı Kararında, Akmaya San. ve
Tic. A.Ş.’ye ve dolayısıyla yönetim kurulu üyelerine, Grup Muafiyeti
Tebliği’nde izin verilen rekabet kısıtlamaları haricinde rekabet kısıtlamaları
içeren dağıtım anlaşmalarının süresi içerisinde Kuruma bildirilmemesinden ve
yerinde inceleme sırasında eksik, yanlış ve yanıltıcı bilgi verilmesinden dolayı
para cezası uygulanmıştır.
220
5388 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile 4054 sayılı Kanun kapsamında bulunan
anlaşmaların Kurul’a bildirilmesi yükümlülüğü ortadan kaldırılmıştır. Bu
nedenle, Akmaya San. ve Tic. A.Ş. yönetim kurulu üyeleri Hasan Yaşar ve
A.Kadir Ekşi hakkında bildirimde bulunmamaları açısından herhangi bir karar
verilmesine gerek bulunmamaktadır.

Öte yandan, Hasan Yaşar ve A.Kadir Ekşi’ye, Akmaya San. ve Tic. A.Ş.’nin
yanıltıcı bilgi vermeye yönelik eylemlerinden dolayı 4054 sayılı Kanun’un 16.
maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen cezanın uygulanması gerekmektedir.
Önaraştırma döneminde 15.4.1999 tarihinde Akmaya San. ve Tic. A.Ş.’de 230
yapılan yerinde inceleme sırasında, bayilerden Tangüler Tic. hakkında
hazırlanmış “Bayi Bilgi Formu” ile 21.3.1998 tarihli “İsmail Tangüler” başlıklı
yazı tespit edilmiş ve söz konusu iki belgenin sureti talep edilmiştir. Ancak,
ilgili evrakın çoğaltılması sırasında şirket çalışanlarından Zekeriya Selvi
tarafından evrak üzerinde tahrifat yapıldığı tespit edilmiştir. “Bayi Bilgi Formu”
başlıklı yazıda yer alan “Mayacılar anlaşmış. Remzi İnce uymuyor.” ifadesi
silinerek yerine “Mayacılar iyi. Remzi İnce şikayetçi” ifadesi yazılmıştır.
21.3.1998 tarihli yazıda yer alan “Mayacılar anlaşmış, kimse kimsenin fırınına
girmiyor” cümlesindeki “Mayacılar anlaşmış” ifadesi silinmiştir. Söz konusu
evraklarda yapılan ve tutanakla tespit edilen tahrifatların, yerinde inceleme 240
yapmakta olan raportörleri yanıltmaya yönelik olduğu sonucuna varılmıştır.

Akmaya San. ve Tic. A.Ş.’nin ilk yazılı savunmasında yukarıda belirtilen olaya
ilişkin olarak duyulan mahcubiyet belirtilmiş, ikinci yazılı savunmada ise söz
konusu olayın yöneticinin Rekabet Hukuku uygulamalarına yabancı
olmasından kaynaklandığı belirtilmiş ve yanıltıcı bilgi vermeden dolayı 4054
sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca Akmaya
06-05/86-23
6
San. ve Tic. A.Ş.'ye para cezasının uygulanması gerektiği yönündeki
Soruşturma Heyeti görüşüne katıldıkları ifade edilmiştir.
250
J. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK

4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, yerinde
inceleme hallerinde hiç bilgi verilmemesi, eksik, yanlış veya yanıltıcı bilgi
verilmesi halinde, teşebbüslere idari para cezası uygulanacağı hükmü yer
almaktadır. Böyle bir durumda teşebbüsün yönetim organlarında yer alan
kişilere de para cezası uygulanacağı, Kanun’un aynı maddesinin üçüncü
fıkrasında düzenlenmiştir.

Bu çerçevede, Akmaya San. ve Tic. A.Ş. yönetim kurulu üyeleri Hasan Yaşar 260
ve A.Kadir Ekşi’ye 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında
belirtilen cezanın tatbik edilmesi gerekmektedir. Danıştay 13. Dairesinin
14.9.2005 tarih ve 2005/163 E., 2005/3614 K. sayılı kararında, Rekabet
Kurulu’nun dava konusu 27.6.2000 tarih ve 00-24/255-138 sayılı kararı
Akmaya Sanayi ve Ticaret A.Ş. yönünden bozulmamış ve şirket Danıştay’ın
bu kararını temyiz etmiştir. Dolayısıyla, 27.6.2000 tarih ve 00-24/255-138
sayılı kararda yanıltıcı bilgi vermeden dolayı Akmaya Sanayi ve Ticaret
A.Ş.’ye verilen 1.216,8 YTL’lik para cezası geçerliliğini korumaktadır. Bu
çerçevede, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
yönetim kurulu üyeleri Hasan Yaşar ve A.Kadir Ekşi’ye, Akmaya Sanayi ve 270
Ticaret A.Ş.’ne verilen 1.216,8 YTL’lik para cezasının %5’i oranında 60,84
YTL (altmış YTL, seksendört Ykr) para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.

K. SONUÇ

Önaraştırma ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma
tutanakları, sözlü savunma toplantısının ses kayıtlarının yazılı açılımı,
raporlar, Danıştay’ın iptal kararları, tüm dosya münderecatında yer alan bilgi
ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
280
1. 5388 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile 4054 sayılı Kanun kapsamında
bulunan anlaşmaların bildirilmesi yükümlülüğü kaldırıldığından, Akmaya
San. ve Tic. A.Ş. yönetim kurulu üyeleri Hasan Yaşar ve A.Kadir Ekşi
hakkında, bildirimde bulunmamaları açısından, karar verilmesine gerek
olmadığına,

2. 15.4.1999 tarihinde Akmaya San. ve Tic. A.Ş.’de yapılan yerinde inceleme
sırasında Rekabet Kurumu Raportörleri tarafından birer sureti istenen iki
belge üzerinde tahrifat yapılmak suretiyle, 4054 sayılı Kanun’un, 5388
sayılı Kanun ile değişik, 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde 290
belirtilen “…yerinde inceleme hallerinde hiç bilgi verilmemesi, eksik, yanlış
veya yanıltıcı bilgi verilmesi” eyleminin gerçekleştirilmiş olması nedeniyle,
aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca Akmaya San. ve Tic. A.Ş.’nin
yönetim kurulu üyeleri Hasan Yaşar ve A.Kadir Ekşi’ye ayrı ayrı olmak
üzere Akmaya San. ve Tic. A.Ş.’ye 27.6.2000 tarih ve 00-24/255-138
sayılı Karar’da verilen 1.216,8 YTL’lik para cezasının %5’i oranında 60,84
YTL (altmış YTL, seksendört Ykr) para cezası uygulanmasına
06-05/86-23
7

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy