Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-135 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 06-08/100-27
Karar Tarihi : 2.2.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER: İsmail Atalay YOLCU, Cumhur Atalay HATİPOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Erdem Holding A.Ş.
Temsilcileri: Av. Sinem MUĞLA ve Av. Azra ERÖZLER
GMK Bulvarı No:31/8 06440 Maltepe/Ankara 20
D. TARAFLAR : - Erdem Holding A.Ş.
Etiler Sk. No:1 34337 Etiler/İstanbul
- Sistem Organizasyon Yapı İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Nispetiye Cad. No:41 34337 Etiler/İstanbul
- Dörken GmbH Co&KG
Wetterstraße 58 D-58313 Herdecke ALMANYA
30
E. DOSYA KONUSU: Erdem Holding A.Ş., Sistem Organizasyon Yapı İnşaat
Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve Dörken GmbH Co&KG arasında, Dörken
Sistem Yapı Malzemeleri İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. adlı bir ortaklık
kurulması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 31.10.2005 tarih ve 7607 sayı ile giren
ve eksiklikleri en son 28.12.2005 tarih ve 9242 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4, 5 ve 8. maddeleri
uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 3.1.2006 tarih, 2005-1-135/MM-
06-İAY sayılı Menfi Tespit Raporu, 4.1.2006 tarih, REK.0.05.00.00-130/4 sayılı 40
Başkanlık önergesi ile 06-08 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Erdem Holding A.Ş., Sistem
Organizasyon Yapı İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve Dörken GmbH
Co&KG arasında, Türkiye’de yalıtım malzemeleri sektöründe faaliyette bulunmak
üzere, Dörken Sistem Yapı Malzemeleri İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. adıyla bir
ortak girişim kurulmasına ilişkin işlemin;
1997/1 sayılı Tebliğ hükümleri çerçevesinde devralma sayılan hallerden olduğu; 50
ancak, tarafların ciroları ve pazar payları itibarıyla aynı Tebliğ’de yer verilen
06-08/100-27
2
eşiklerin aşılmaması nedeniyle 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi çerçevesinde
Rekabet Kurulu’nun iznini gerektirmediği; işleme Kanun’un 8. Maddesi kapsamında
menfi tespit verilmesinde de bir sakınca bulunmadığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Erdem Holding A.Ş. (Erdem Holding)
Dosyada yer alan bilgilere göre; 1996 yılında kurulmuş olan Erdem Holding, çeşitli 60
sektörlerde faaliyetlerde bulunmakla birlikte, kendisi ve iştirakleri aracılığıyla
yürüttüğü ağırlıklı faaliyet konuları dış ticaret, bilişim ve sigortacılık alanlarına
ilişkindir. Erdem Holding’in hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 1 – Erdem Holding’in Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Adedi Pay (%)
Zeynel Abidin ERDEM 299.994 99,9980
Mehmet Nezih ERDEM 1 0,0003
Emine Perviz ERDEM 1 0,0003
Gülten ERDEM 1 0,0003
Gökhan ERDEM 1 0,0003
Muhammed Fatih ERDEM 1 0,0003
Orhan Seyfi ARAS 1 0,0003
TOPLAM 300.000 100,0000
Tablodan da görüldüğü üzere, Erdem Holding bir aile şirketi görünümü arz
etmesine rağmen, teşebbüs üzerinde Zeynel Abidin Erdem tarafından sahip olunan
bir şahıs kontrolü mevcuttur. Holding’in 2004 yılı cirosu (…………) YTL olarak
gerçekleşmiştir. 70
.
H.1.2. Sistem Organizasyon Yapı İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Sistem
Organizasyon)
Dosya mevcudundaki bilgilere göre; 2002 yılında, yalıtım malzemeleri üretim ve
satışı alanında faaliyet göstermek üzere kurulmuş olan Sistem Organizasyon, 2004
yılı başında üretime geçmek üzere yatırım planlaması yapmıştır. Üretim amacıyla
kullanılacak makinelerin çoğunluğu Türkiye’de üretilmiş, bir bölümü de yurt
dışından getirtilmiş, ancak girişilen ilk deneme üretiminden istenilen sonuçlar elde
edilememiştir. 80
Taraflarca sağlanan bilgilere göre ham madde olarak Petkim tarafından üretilen en
yüksek kalitedeki polietilen kullanılmasına rağmen, know-how eksikliği nedeniyle,
ürünün kalınlık, kırılganlık ve basınca dayanıklılık kriterleri sağlanamamıştır. Bu
nedenle know-how birikimi olan bir uluslararası şirketle ortaklık yolunu seçen
Sistem Organizasyon’un 2004 yılı cirosu (………) YTL olup, hissedarlık yapısı
aşağıdaki gibidir:
Tablo 2 – Sistem Organizasyon’un Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Mehmet Nezih ERDEM % 99
Orhan Seyfi ARAS % 1
Tablodan görüldüğü üzere teşebbüs, Mehmet Nezih Erdem tarafından kontrol
edilmektedir. 90
06-08/100-27
3
H.1.3. Dörken GmbH Co&KG (Dörken)
Dosyadaki bilgilere göre; Alman kanunlarına göre kurulmuş olup, plastik kaplamalı
bitkisel ve sentetik taşıyıcı malzemeler ve bunlardan elde edilen ürünlerle, her türlü
yapı malzemesi üretim ve satışı ile iştigal etmekte olan Dörken’in, yalıtım
malzemeleri alanında Türkiye’ye yönelik faaliyetleri bulunmaktadır.
11.11.2003 tarihinde, Harmancı Dış Ticaret A.Ş. ile imzaladığı distribütörlük
anlaşması çerçevesinde yürüttüğü ticari faaliyetlerle, su ve nem yalıtımına yönelik
malzemeler pazarından yaklaşık %(…) düzeyinde bir pazar payı elde etmiştir. 100
Harmancı Dış Ticaret ile akdedilen distribütörlük sözleşmesi, tarafların karşılıklı
anlaşmaları üzerine 31.12.2004 tarihinde sona ermiş bulunmaktadır. Bu tarihten
sonra Dörken Türkiye’deki faaliyetlerini distribütör aracılığı olmadan yürütmüştür.
Alman kanunları uyarınca limited şirket olarak kurulan Dörken’in ortaklık yapısına
aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 3 – Dörken’in Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Sermaye Payı
Ewald DÖRKEN 900.000,-DM
(yaklaşık 461.538 EURO)
Dr. Hellmut HERMINGHAUS 680.000,-DM
(yaklaşık 348.717 EURO)
Anneliese Thomsen 352.000,-DM
(yaklaşık 180.512 EURO)
Margarete HOLTMANN 154.000,-DM
(yaklaşık 78.974 EURO)
Christine DÖRKEN-JUNG 440.000,-DM
(yaklaşık 225.641 EURO)
Karl-Ewald DÖRKEN 440.000,-DM
(yaklaşık 225.641 EURO)
Ute HERMINGHAUS-LUTZ 220.000,-DM
(yaklaşık 112.820 EURO)
Sigrun HERMINGHAUS-LUTZ 220.000,-DM
(yaklaşık 112.820 EURO)
Tabloda yer alan ortaklık payları ve Form’da yer verilen bilgilerden görüldüğü üzere
teşebbüs üzerinde Dörken ailesinin kontrolü mevcuttur. 2004 yılında dünya 110
çapında elde edilen ciro (…………) Euro olup aynı dönemde Türkiye’deki
faaliyetlerinden elde ettiği toplam ciro yaklaşık (……….) YTL olarak
gerçekleşmiştir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Sistem Organizasyon’un 2004 yılında gerçekleştirdiği drenaj levhası üretiminin
deneme amaçlı olduğu dikkate alındığında, ortak girişim taraflarının halihazırdaki
faaliyetlerinin birbiri ile çakışmadığı, dolayısı ile ilgili ürün pazarının, ortak girişimin 120
ve Dörken’in faaliyetleri dikkate alınarak tanımlanması gerekmektedir.
Erdem Holding, Sistem Organizayon ve Dörken tarafından, 1.4.2005 tarihinde
kurulan bir ortak girişim olan Dörken Sistem Yapı Malzemeleri İnşaat Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (Dörken Sistem)’in, inşaat sektöründe; temel duvarları koruma
levhaları, drenaj levhaları ve çatı örtülerinin (hepsi bir arada Delta MS ürünleri
06-08/100-27
4
olarak ifade edilmekte olup, su, nem ve hava yalıtım ürünleridir) üretimi, dağıtımı,
ihracatı, ithalatı ve dahili ticareti ile iştigal etmesi planlanmıştır. Ayrıca, Ortak
Girişim Anlaşması’nın 4.2 nolu maddesinde belirtildiği üzere, Dörken Sistem,
distribütör olarak Dörken’in ürün gamı dahilinde yer alan çatı örtülerinin ithalatı ve 130
satışı ile ilgili faaliyette bulunacaktır.
Petrol türevi olan yüksek yoğunluklu polietilen maddesinden imal edilen koruyucu
ve drenaj levhaları, her tür toprak üstü ve toprak altı yapılarda (bina, metro, tünel,
kanal gibi) toprak veya herhangi bir dolgu malzemesi ile temas eden
yalıtımlı/yalıtımsız yüzeylerin korunmasını ve drenaj edilmesini sağlamaktadır.
Çatı örtüleri ise, her tür toprak üstü yapıların çatı ve cephelerinde içten ve/veya
dıştan uygulanarak su, nem ve hava yalıtımı görevini yerine getirmektedir.
140
Söz konusu yalıtım malzemelerinin tümünde ham madde olarak polietilen
kullanılmaktadır. Üretim bandının istenilen ürüne göre kolaylıkla
dönüştürülebileceği ve ilgili ürün pazarının belirlenmesinde arz yönlü ikame
edilebilirlik kriterine belirli ölçülerde yer verilebileceği görülmüştür.
Bununla birlikte, yukarıda değinilen ürün gruplarının her biri talep yönünden
bağımsız ürünler olarak ortaya çıkmaktadır; bir başka ifadeyle, herhangi bir binanın
yalnızca temel korumasına yönelik ürünlerin ya da yalnızca çatı korumasına ilişkin
ürünlerin satın alınarak kullanılması mümkün olup, özellikle mevcut yapılarda
yalıtım sistemi uygulamasına geçilmesi halinde, müşteriler bu ürünleri ayrı ayrı 150
talep etmektedir.
Dolayısıyla, ham madde ve üretim sürecindeki ortaklıklara rağmen, “koruma
levhaları”, “drenaj levhaları” ve “çatı örtüleri” ayrı ayrı ilgili ürün pazarları olarak ele
alınmıştır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Söz konusu ürünlerin dağıtım ve pazarlaması konusunda dikkate değer bölgesel
farklılıklar bulunmamaktadır. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti 160
sınırları” olarak tespit edilmiştir.
H.3. Değerlendirme
H.3.1. Ortak Girişimin Mahiyetine İlişkin Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2.
maddesinin (c) bendine göre ortak girişim, “amaçlarını gerçekleştirmek üzere
işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız iktisadi bir varlık olarak
ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti
sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan" ortaklıklardır. 170
Bu çerçevede, Ortak Girişim Anlaşması kapsamında ortaya konulan ortaklık modeli
incelendiğinde, söz konusu işlemin anılan Tebliğ kapsamında devralma sayılan
hallerden biri olduğu anlaşılmaktadır.
06-08/100-27
5
Ancak, taraflar ve ilgili ürün pazarına ilişkin bilgilerden görüldüğü üzere, 1997/1
sayılı Tebliğ’de yer verilen pazar payı ve ciro eşikleri aşılmadığından, söz konusu
işlemin, bir devralma olması yönüyle izne tabi olmadığı görülmektedir.
Bu durumda, tarafların talepleri doğrultusunda menfi tespit verilebilmesi için; gerek 180
Ortak Girişim Anlaşması ve gerekse diğer sözleşmelerde yer verilen hükümlerin,
devralma sayılan hallerden olduğu görülen söz konusu ortak girişim işlemi ile
birlikte değerlendirilerek olası rekabet kısıtlamalarının yan sınırlamalardan olup
olmadığına bakmak gerekmektedir.
H.3.2. Rekabet Yasağı
İnceleme konusu "Ortak Girişim Sözleşmesi”nin 14. maddesi, "taraflar arasında
aksi kararlaştırılmadıkça ve tarafların Şirketteki ortak kontrolü devam ettiği
müddetçe, taraflardan hiçbirinin doğrudan ya da dolaylı olarak, münferiden veya 190
ortaklıkla ya da müştereken veyahut herhangi bir şahıs ya da şahıslarla birlikte,
hissedar, acente, danışman, vekil olarak ya da başka bir şekilde bölge’de Şirketle
aynı olan veya Şirketle rekabet eden hiçbir faaliyette bulunmayacak, bahse konu
faaliyetlerle ilgilenmeyecek, böylesi bir faaliyette herhangi bir pay iktisap
etmeyecek veya bunlara sahip olmayacak ve bağlı şirketlerinin de böylesi
faaliyetlerde bulunmamalarını sağlayacaklardır." şeklinde düzenlenmiştir.
Bu madde ile ana teşebbüslerin, ortak girişim şirketinde ortak kontrolleri devam
ettiği sürece ortak girişimin faaliyet konusuna giren işlerde bu şirketle rekabet
etmeyecekleri hükme bağlanmıştır. Bu düzenleme ortak girişim işleminden 200
bağımsız olarak ele alındığında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilmesi gerektiği izlenimini ortaya çıkarmaktadır.
Ancak 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde öngörülen; taraflar arasında veya
taraflarla ortak girişim arasında rekabetçi davranışların koordinasyonuna yol
açılmaması gerekliliği, ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili
pazardan çekilmeleri ve böylelikle yeni ekonomik birimin fiili ya da potansiyel rakibi
olma imkânlarının ortadan kaldırılmış olması ile sağlanmış olmaktadır. Bu nedenle
rekabet yasağına ilişkin hükümler 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında ortak girişimin
birleşme ve devralma sayılabilmesi için gerekli bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır. 210
Yoğunlaşmanın uygulanabilmesi için yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olan
bu tür kısıtlamalar da yan sınırlama olarak nitelendirilmektedir.
Ana teşebbüslerden birinin, hisselerinin bir kısmını ve buna bağlı olarak kendisine
kontrol hakkı veren araçları diğer ana teşebbüse veya üçüncü bir kişi ya da
teşebbüse devretmesi durumunda, 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında yeni bir
devralma hali ortaya çıkacaktır. Ortak Girişim Sözleşmesi’nin 8.3. Maddesi’nde, bu
nitelikteki devir işlemleri ayrıca düzenlenmiş ve taraflar arasında ön alım hakkı
getirilmiş bulunmaktadır.
220
Rekabet yasağının süresine ilişkin yaklaşım, kontrol hisselerinin devri konusuyla
bağlantılı olarak ortaya konmuş bulunmaktadır. Bu nitelikte bir devir işlemi
neticesinde, devreden ana teşebbüs bakımından ortak girişim işlemi ve ortak
girişim sözleşmesinin sona ereceği açıktır. Bu çerçevede “rekabet etmeme”
hükmü, tarafların ortak kontrolü devam ettirdikleri süre ile sınırlı olmalıdır.
06-08/100-27
6
Dolayısıyla, yukarıda anılan rekabet etme yasağına ilişkin maddedeki
düzenlemenin uygun olduğu görülmektedir.
H.3.3. Marka Lisans Sözleşmesi
230
Ortak Girişim Anlaşması’nda, taraflar arasında ayrıca Marka Lisans Sözleşmesi
imzalanmış ve Bildirim Formu ekinde gönderilmiştir. Sözleşme üzerinde yapılan
incelemeler çerçevesinde, işleme menfi tespit verilmesine engel herhangi bir
hüküm bulunmadığı anlaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre:
Drenaj levhası alanında, Dörken Sistem Yapı Malzemeleri İnşaat Sanayi ve Ticaret 240
A.Ş. unvanlı bir ortak girişim kurulmasına ilişkin işlemin; 1997/1 sayılı Tebliğ
hükümleri çerçevesinde devralma sayılan hallerden olduğuna; ancak tarafların
ciroları ve pazar payları itibarıyla aynı Tebliğ’de yer verilen eşiklerin aşılmaması
nedeniyle Rekabet Kurulu iznine tabi olmadığına; ortak girişim kurulması işlemi ile
marka lisans sözleşmesine menfi tespit verilmesinde bir sakınca olmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy