Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-4-130 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 06-16/189-49
Karar Tarihi : 2.3.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : K. Oğuz KARAKOÇ, Evren SESLİ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - PADOK Turizm Tanıtım A.Ş.
Temsilcisi: Av. Arzu SAYHAN
Turan Güneş Bulvarı 42/4 Çankaya/Ankara 20
D. TARAFLAR : - PADOK Turizm Tanıtım A.Ş.
Kayseri Cad. Tusan Sok. No:1/4 Nevşehir
- Özaltın Turizm İşletmeleri ve Ticaret A.Ş.
Altınöz Otel, Ragıp Üner Cad. No:23 Nevşehir
- Uzgören Turizm İnşaat Ticaret ve San. A.Ş.
Altınyazı Otel, Zelve Cad. Avanos/ Nevşehir
- Kotaş Kızılırmak Otelcilik ve Turizm A.Ş.
Avanos Irmak Otel, Yeni Mahalle Jan Zakari Cad. No:1
Avanos/ Nevşehir 30
- Dedeman Turizm Yatırımları A.Ş.
Dedeman Otel, Ürgüp Yolu 2.Km Nevşehir
- Dinler Turizm İşletmeleri A.Ş.
Dinler Nevşehir Otel, Ürgüp Yolu 2.Km Nevşehir
- Dinler Turizm Organizasyon A.Ş.,
Dinler Ürgüp Otel, Mehmet Dinler Bulvarı No:7
Ürgüp/ Nevşehir
- Festival Otel İşletmeleri A.Ş.
Kapadokya Inn Otel, Ortahisar Kasabası Göreme Kavşağı
Ürgüp/ Nevşehir 40
- Silkar Turizm Yatırım ve İşletmeleri A.Ş.
Kapadokya Lodge Otel, Ürgüp Yolu
Uçhisar Yol Kavşağı Nevşehir
- Mustur Organizasyon Turizm Tic. A.Ş.
Mustafa Otel, Mehmet Dinler Bulvarı No:9
06-16/189-49
2
Ürgüp/ Nevşehir
- İnci Otel İşletmeciliği ve Turizm Ltd. Şti.
Perissia Otel, Mehmet Dinler Bulvarı No:17
Ürgüp/ NEVŞEHİR 50
- Peri Turizm Yatırım ve İşletmeleri Ltd. Şti.
Peritower Otel, Nar Kasabası NEVŞEHİR
- Orta Anadolu Turizm İnşaat Pazarlama
Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Yıltok Otel, Abdi İpekçi Cad. No:62/3 Avanos/ NEVŞEHİR
E. DOSYA KONUSU: “PADOK Turizm Tanıtım A.Ş. Ana Sözleşmesi” ve bu
Sözleşme’nin tarafları arasında imzalanan “Asgari Alım Garantili Otel
Rezervasyon Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet
tanınması talebi. 60
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.12.2005 tarih, 9227 sayı ile intikal eden
başvuruda, Rekabet Kurulu’nun 15.9.2005 tarih, 05-58/858-233 sayılı Kararı’nda
öngörülen değişikliklerin yerine getirildiği ifade edilerek PADOK Tanıtım Ana
Sözleşmesi ve PADOK Tanıtım ile PADOK Tanıtım kurucusu 12 otel arasında
imzalanan Asgari Alım Garantili Otel Rezervasyon Sözleşmesi’ne menfi tespit belgesi
verilmesi veya muafiyet tanınması talep edilmiştir. Başvuru üzerine 4054 sayılı
"Rekabetin Korunması Hakkında Kanun"un 5. ve 8. maddeleri uyarınca yapılan
inceleme sonucu düzenlenen 27.2.2006 tarih, 2005-4-130/MM-06-KOK sayılı
Muafiyet Ön İnceleme Raporu 27.2.2006 tarih, REK.0.08.00.00-130/44 sayılı 70
Başkanlık önergesi ile 06-16 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da,
- Kapadokya bölgesinde faaliyet gösteren 12 otel arasında imzalanan “PADOK
Turizm Tanıtım A.Ş. Ana Sözleşmesi’ne ve PADOK Turizm Tanıtım A.Ş. ile oteller
arasında imzalanan “Asgari Alım Garantili Otel Rezervasyon Sözleşmesi”ne 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı hükümler içermesi sebebiyle Menfi Tespit
Belgesi verilemeyeceği,
- Söz konusu Sözleşmelere 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesindeki hükümleri 80
yerine getirmemesi sebebiyle Muafiyet tanınamayacağı,
- Sözleşmelerde yapılan değişikliklerin Kurul’un 15.9.2005 tarih, 05-58/858-233
sayılı kararında belirtilen yükümlükleri yerine getirmediği, söz konusu Kurul
kararının yerine getirilebilmesi için Kanun’un 9/3. maddesi uyarınca, otellerin ortak
pazarlanmasına/satışına ya da bu etkiyi doğurabilecek tüm faaliyetlerine kararın
tebliğinden itibaren son verilmesi ve bu değişikliklerin yapıldığının 15 gün içinde
Rekabet Kurumu’na bildirilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
90
06-16/189-49
3
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Padok Tanıtım bünyesinde yer alan otellerin ağırlıklı olarak dört yıldızlı otel olduğu ve
bölgedeki dört, beş yıldızlı otellerin standartlarının birbirine yakınlığı göz önüne
alınarak, ilgili ürün pazarı “dört ve beş yıldızlı otelcilik hizmetleri” olarak tespit
edilmiştir. 100
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Nevşehir ile Aksaray, Niğde, Kayseri ve Kırşehir gibi çevre iller arasında 75-90 km.
mesafe olması nedeniyle söz konusu ilde sunulan konaklama arzının alternatifi
bulunmamaktadır. Kapadokya Bölgesi’ndeki tarihi alanların ve turistik tesislerin
Uçhisar, Ürgüp, Avanos, Göreme, Derinkuyu, Kaymaklı, Ihlara ve çevresinde
yoğunlaştığı da göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazar “Nevşehir İli ve İlçeleri” olarak
belirlenmiştir.
H.2. TARAFLAR 110
H.2.1. PADOK Turizm Tanıtım A.Ş.
PADOK Turizm Tanıtım A.Ş. (PADOK Tanıtım), Dedeman Turizm Yatırımları A.Ş.
(Dedeman Otel), Dinler Turizm İşletmeleri Tic. A.Ş. (Dinler Otel), Silkar Turizm
Yatırım ve İşletmeleri A.Ş. (Kapadokya Lodge Otel), Mustur Organizasyon Turizm
Tic. A.Ş. (Mustafa Otel), İnci Otel İşletmeciliği ve Turizm Ltd. Şti. (Perissia Otel), Peri
Turizm Yatırım ve İşletmeleri Ltd. Şti. (Peri Tower Otel), Orta Anadolu Turizm İnşaat
Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Yıltok Otel), Uzgören Turizm İnşaat Ticaret ve
Sanayi A.Ş. (Altınyazı Otel), Kotaş Kızılırmak Otelcilik ve Turizm A.Ş. (Avanos Irmak
Otel), Dinler Turizm Organizasyon A.Ş. (Dinler Otel), Festival Otel İşletmeleri A.Ş.
(Kapadokya Inn Otel) ve Özaltın Turizm İşletmeleri ve Ticaret A.Ş. (Altınöz Otel)’nin 120
biraraya gelmesiyle 30.5.2005 tarihinde Ana Tüzüğü tescil ve ilan edilmek sureti ile
kurulmuş, merkezi Nevşehir İli Merkez İlçesinde olan bir anonim şirkettir. Şirketin
kuruluşunda PADOK Turizm Tanıtım Pazarlama Yatırım İşletme ve Danışmanlık A.Ş.
(PADOK A.Ş.) olan ticari unvanı 17.10.2005 tarihli Genel Kurul kararıyla PADOK
Turizm Tanıtım A.Ş. (PADOK Tanıtım) olarak değiştirilmiştir.
Rekabet Kurulu’nun 15.9.2005 tarih ve 05-58/858-233 sayılı Kararı’nda öngörülen
değişiklikler üzerine hazırlanan yeni Ana Sözleşme’de şirketin amaç ve konusu şu
şekilde ifade edilmiştir:
“Şirketin amacı, Türkiye’nin gerek iç gerekse dış turizm potansiyelinin geliştirilmesi ve
mevcut kaynaklarından en verimli şekilde faydalanılmasını sağlamak, bölgesel 130
turizmi geliştirici faaliyetlerde bulunmaktır. Şirket bu amaca ulaşmak için, haksız
rekabetten sakınmak ve rekabet kurallarını ihlal etmemek üzere, özellikle aşağıdaki
amaç ve konularda faaliyette bulunur…”
06-16/189-49
4
PADOK Tanıtım’ın hisse yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Dedeman Turizm Yat. A.Ş. 8.33
Dinler Turizm İşl. Tic. A.Ş. 8.33
Silkar Turizm Yat. ve İşl. A.Ş. 8.33
Mustur Organizasyon Tur. Tic. A.Ş. 8.33
İnci Otel İşetmeciliği ve Tur. Ltd. Şti. 8.33
Peri Turizm Yat. ve İşl. Ltd. Şti. 8.33
Orta Anadolu Tur. İnş. Paz. San. ve Tic. A.Ş. 8.33
Uzgören Tur. İnş. Tic. ve San. A.Ş. 8.33
Kotaş Kızılırmak Otelcilik ve Tur. A.Ş. 8.33
Dinler Tur. Org. A.Ş. 8.33
Festival Otel İşl. A.Ş. 8.33
Özaltın Tur. İşl. ve Tic. A.Ş. 8.33
Toplam 100
Şirket Ana Sözleşmesi’nde, şirketin işleri ve idaresinin hissedarlar arasından 140
seçilecek 7 üyeden oluşan bir yönetim kurulu tarafından yürütüleceği ve ilk yönetim
kurulu üyelerinin bir yıl için seçildiği belirtilmiştir. PADOK Tanıtım’ın Yönetim Kurulu
üyelerinin isimleri aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
Yönetim Kurulu Üyeleri
Görevi
Otel
Ahmet TOK Başkan Yıltok Otel
Ahmet BAYRAM Başkan Vekili Mustafa Otel
Yılmaz ÇEKİRDEKÇİ Üye Avanos Irmak Otel
Ercan TURHAN Üye Dedeman Otel
Nazif DEMİR Üye Kapadokya Inn Otel
Nebil TAHİNCİOĞLU Üye Perissia Otel
Yakup DİNLER Üye Dinler Otel
PADOK Tanıtım’ın denetçileri ise Kapadokya Lodge Otel’den Selçuk ÖZSÜNGÜR ve
Peri Tower Otel’den Cem LALE’dir.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. PADOK Turizm Tanıtım A.Ş. Ana Sözleşmesi
17.10.2005 tarihinde PADOK Tanıtım Genel Kurulu tarafından, 15.9.2005 tarih ve 05-150
58/858-233 sayılı Rekabet Kurulu Kararı üzerine şirket Ana Sözleşmesi’nde yapılan
değişiklikler aşağıdadır:
H.3.1.1. Sözleşmenin Eski Şekli
“Madde-3 Şirketin başlıca amaç ve konuları şunlardır:
06-16/189-49
5
Türkiye’nin gerek iç gerekse dış turizm potansiyelinin geliştirilmesi ve mevcut
kaynaklarından en verimli şekilde faydalanılması noktasından hareketle, turizm
sektörünün satın alma, pazarlama gücünü birleştirmek, turizmle ilgili konaklama,
dinlenme, eğlenme, yeme içme, sağlık, sosyal, eğitim, kültürel, sportif, dinsel
alanlardaki gereksinimlerin müşterek bir standart çerçevesinde karşılanması
konularında her türlü hizmeti çağdaş esaslara bilimsel ve teknik verilere uygun olarak 160
üretmek bu iş ve hizmetlerin gerektirdiği her türlü ticari, ekonomik ve teknik
faaliyetlerde bulunmak olup, şirket bu amaç ve konu çerçevesinde aşağıdaki
faaliyetlerde bulunur:
I- Genel olarak müşterisi olan kişi, kurum ve kuruluşların amaçlarına ulaşmalarında
yönetimlerini kolaylaştıracak, kurum içi ve kurumlar arası iletişim, tanıtım, pazarlama,
danışmanlık ve halkla ilişkiler hizmetleri vermek, bu maksatla:
- Turistlere konaklama, gezi, ulaştırma, spor ve eğlence başta olmak üzere, turizmle
ilgili tüm hizmetleri sağlamak amacıyla seyahat acenteleriyle işbirliği yapmak,
- Turizm tesislerinin hizmet ve fiyat standardını hazırlamak, yabancı, yerli tur
operatörleri, seyahat acenteleri ile turizm tesislerinin pazarlama sözleşmelerini 170
akdetmek,
- Turizm tesislerinde hizmet ve fiyat standardını, uyumunu sağlamak, bunun için
gerekli araştırmaları yapmak, turizm tesislerini rekabete açmak, rekabeti önleyici
etkenleri ortadan kaldırmak, bu hususlarda gerekli çalışmaları yapmak, araştırma
neticelerini duyurmak, sponsorluk yapmak,
- Ticari mahiyette olmak üzere, kamu kuruluşlarına özel firmalara, tüzel ve hakiki
şahıslara teknik, ticari ve mali alanlarda sevk ve iş idaresi ve işletmecilik alanlarında
danışmanlık ve hizmet vermek, yatırım, pazarlama, ekonomi, organizasyon, fizibilite
etütleri yapmak, turizm sektörü çalışanları konusunda sertifikasyon, eğitim
programları hazırlamak ve bunların yetkili kurumlarca hayata geçirilmesine çalışmak, 180
…
- Kriz dönemlerinde turizm tesisi işletmelerinin etkilenmelerini en aza indirgemek için
gerekli girişimlerde, çalışmalarda bulunmak,
- Dünya turizm hareketlerini izlemek, turizm eğitimi, tanıtma, halkla ilişkiler,
konaklama, yeme içme ve eğlence hizmetleri konularında bilgi toplamak, dağıtma ve
benzeri konularda ilgililere yardımcı olmak, araştırmalar, etütler yapmak, yaptırmak,
sonuçları tüm ilgililerin yaralanmasına sunmak, uluslararası standartlar göz önünde
bulundurularak tesislerin eksik yönlerinin düzeltilmesi için çalışmak, tesislerin
ihtiyaçlarına cevap verecek finansman kaynaklarını araştırmak,
… 190
II- a) Yurt içinde ve yurt dışında turistik yerlerde, turizme elverişli alanlarda, hakiki ve
hükmi şahıs ya da devlete ait arazi ve arsları satın almak, tahsis ve sair yollarla
kiralamak, kiraya vermek, satmak bu arsa ve araziler üzerinde her türlü turistik
tesisleri, her türlü merkezi yemek üretim, dağıtım (catering) tesisleri, çamaşırhane,
eğlence merkezleri, temalı parklar, sportif tesisli, açık-kapalı spor alanları gibi
turizmle ilgili her nevi ana, yardımcı ve tamamlayıcı tesisleri bizzat kurmak, inşa
etmek ya da ettirmek, bu tesislerin işletilmesini tamamlayıcı turizmle ilgili her türlü ek
faaliyetlerde bulunmak, ev pansiyonculuğu yapmak, yaptırmak,
06-16/189-49
6
Turizmle ilgili Kongre Sarayı ve benzeri yapı ve kuruluşlardan oluşan tesisleri bizzat
kurmak, kiraya vermek, kiralamak ve sair suretlerle kullanmak kongre turizmi 200
hizmetlerinin gerektirdiği her türlü örgütlenmeyi gerçekleştirmek, bu konuyla ilgili
olarak, özel ve kamusal nitelikli kişi, kurum ve kuruluşlarla her çeşit hukuki, ticari ve
ekonomik ilişkileri kurmak, bunların gerektirdiği yatırımları, harcamaları yapmak,
yaptırmak,
b) Her türlü turistik tesisi ve bunları tamamlayıcı yardımcı tesisleri işletmek,
işlettirmek ve satın almak, kiralamak, kiraya vermek ya da satmak, bunların
iletilmesini tamamlayıcı her türlü faaliyette bulunmak,
…
d) Turistik yerlere bağlı veya bağımsız olarak turizm amaçlı el sanatları merkezleri
kurmak, işletmek, kiralamak, turistik eşya satışı mahalleri açıp işletmek buralarda 210
satılabilecek çeşitli materyalden üretilmiş turistik eşyaları imal ettirmek, satın almak,
teşhir etmek, yurt içi ve yurt dışı ticaretini yapmak,
…”
H.3.1.2. Sözleşmenin Yeni Şekli
“ŞİRKETİN AMACI VE FAALİYET KONUSU
Madde-3 Şirketin başlıca amaç ve konuları şunlardır:
Şirketin amacı, Türkiye’nin gerek iç gerekse dış turizm potansiyelinin geliştirilmesi ve
mevcut kaynaklarından en verimli şekilde faydalanılmasını sağlamak, bölgesel
turizmi geliştirici faaliyetlerde bulunmaktır. Şirket bu amaca ulaşmak için, haksız
rekabetten sakınmak ve rekabet kurallarını ihlal etmemek üzere, özellikle aşağıdaki 220
amaç ve konularda faaliyette bulunur.
I- Genel olarak turizm sektöründe çalışan işletmelerin amaçlarına ulaşmaları
bakımından, yönetimlerini kolaylaştıracak kurum içi ve kurumlar arası iletişim, tanıtım,
pazarlama, danışmanlık ve halkla ilişkiler hizmetleri vermek, araştırma geliştirme
çalışmaları yapmak; bu maksatla:
- Turizm tesislerini rekabete açmak, rekabeti önleyici etkenleri ortadan kaldırmak, bu
hususlarda çalışmalar yapmak, araştırma neticelerini duyurmak, sponsorluk yapmak,
- Ticari mahiyette olmak üzere, kamu kuruluşlarına özel firmalara, tüzel ve hakiki
şahıslara teknik, ticari ve mali alanlarda sevk ve iş idaresi ve işletmecilik alanlarında
danışmanlık ve hizmet vermek, yatırım, pazarlama, ekonomi, organizasyon, fizibilite 230
etütleri yapmak, turizm sektörü çalışanları konusunda sertifikasyon, eğitim
programları hazırlamak ve bunların yetkili kurumlarca hayata geçirilmesine çalışmak,
- İç ve dış turizm hareketlerinde gelişmeyi sağlamak üzere araştırmalar yapmak,
uluslararası alandaki gelişmeleri tatbik etmek suretiyle, ülke turizm potansiyelinin
artırılmasını sağlamak, her türlü teknolojik imkanları tanıtmak ve kullanmak;
- Dünya turizm hareketlerini izlemek, turizm eğitimi, tanıtma, halkla ilişkiler,
konaklama, yeme içme ve eğlence hizmetleri konularında bilgi toplamak, dağıtma ve
benzeri konularda ilgililere yardımcı olmak, araştırmalar, etütler yapmak, yaptırmak,
sonuçları tüm ilgililerin yaralanmasına sunmak, uluslararası standartlar göz önünde
bulundurularak tesislerin eksik yönlerinin düzeltilmesi için çalışmak, tesislerin 240
ihtiyaçlarına cevap verecek finansman kaynaklarını araştırmak,
06-16/189-49
7
- Müşteriler için önemli olan kişi, grup, ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar,
ülkeler, hükümetler kamuoyu gibi hedef kitleleri saptamak ve ölçme değerlendirme
faaliyetlerinde bulunmak ve benzeri amaçla çeşitli yatırımlar yapmak yaptırmak,
iletişim stratejilerini belirlemek, her türlü etüt ve projeler hazırlama, her türlü iletişimde
kullanılacak veri tabanı oluşturmak,
- Yurt içi ve yurt dışı fuarlar, seminerler, kongre ve konferanslar, toplantılar, yurt içi ve
yurt dışı seyahatler gibi özel olayları programlamak ve gerekli uzman hizmetlerini
satın alarak, kiralayarak, üreterek zamanlayıp gerçekleştirmek, yurt içi ve yurt dışı
fuarlara, kongre ve konferanslara katılmak, 250
- Gerek ülke ve gerekse sektörde çalışan işletmelerin tanıtımı için, kitle iletişim
araçlarıyla, reklam, bülten, katalog, gazete, kitap, broşür, afiş, video, teyp, film, radyo,
televizyon gibi müşterilerinin iç ve dış iletişimini kolaylaştıracak basılı ve görsel/işitsel
iletişim araçlarını belirlemek ve bunların üretimini, kullanımını, işlerliğini sağlamak,
- Turizm işletmelerinin, ekonomik faaliyetlerini gerçekleştirirken çevreden aldıklarını
yine çevreye ve topluma sorumlu bir biçimde geri vermelerini gözetmelerini
sağlayacak projeler geliştirmek, bunun için kültürel ve doğal çevrenin korunması,
değerlendirilmesi, yaşatılması amacına dönük her türlü girişimde bulunmak, kültür,
çevre koruma amaçlı tesisler kurmak, seminer, sergi düzenleme ve benzeri
girişimlerde bulunmak, bu konuda ve genel olarak halkla ilişkiler/iletişim alanında 260
ulusal ve uluslararası etkinlikler düzenlemek, katılmak, katılmayı teşvik etmek,
II- Turizmi teşvik ve geliştirmek; turizm yatırımlarını cazip kılmak; ülkenin turizm
cazibesini artırmak amacıyla,
…
- Turizm tesisleri kurmak, işletmek ve turizm işletmeciliği yapmak;”
- Turizm işletmeciliği için gerekli teknik, donanım, tanıtım, organizasyon ve pazarlama
hizmetlerini ulusal ve uluslararası düzeyde vermek…”
H.3.2. Menfi Tespit İncelemesi
4054 Sayılı Kanun’un 8. maddesinde “İlgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin
başvurusu üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın, 270
kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın bu Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerine
aykırı olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verebilir.” hükmü yer almaktadır.
Şirket Ana Sözleşmesi’nin Kapadokya Bölgesi’nin tanıtılması, bölgeye olan talebin
artırılması için girişimlerde bulunulması, ulusal ve uluslararası fuar
organizasyonlarına katılımın sağlanması gibi olumlu katkıların olabileceği
anlaşılmakla beraber, anlaşma metni genel olarak taraflar arasında koordinasyonu
kolaylaştırıcı etkilere sahip ve işbirliği doğurucu niteliktedir. PADOK Tanıtım’ın
hissedarı olan 12 otel işletmesi ya da sahibinin aynı piyasada faaliyet gösteren rakip
teşebbüsler olması ve şirketin faaliyet alanının incoming müşteriler (yurtdışından
gelen turistler) için Türkiye’de yerleşik turizm acentelerine verilecek pazarlama/satış 280
faaliyetleriyle doğrudan ilgili olması sebepleriyle şirket Ana Sözleşmesi’nin, Kanun’un
4. maddesinde belirtilen “rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan
veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan” bir anlaşma olduğu
kanaatine ulaşılmıştır. Dolayısıyla, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık
taşıyan bu anlaşmaya menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir.
06-16/189-49
8
H.3.3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan şartların tamamının varlığı halinde
teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararları 4. madde 290
hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulabilir. Bu şartlar:
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması
şeklindedir.
Bildirime konu anlaşma anılan kriterler çerçevesinde değerlendirilmiştir:
H.3.3.1. Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni 300
Gelişme Ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
PADOK Tanıtım kurucuları merkezi tanıtım ve pazarlama faaliyetleriyle PADOK
Tanıtım'a bağlı otellerin hizmet standardını artırmayı ve bölgenin tanıtımını
sağlayacak kültürel amaçlı projeler gerçekleştirmeyi hedeflediklerini belirtmişlerdir.
Bununla beraber, ortak satış ve pazarlama sistemi otellerin arasındaki kalite ve fiyat
rekabetini ortadan kaldıracaktır.
H.3.3.2. Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması
PADOK Tanıtım’ın bölgedeki otellerde hizmet standardını artırmayı ve kültürel amaçlı
projeler gerçekleştirmeyi hedeflemesi, otellerde konaklayan müşteriler için fayda
sağlamakla birlikte, otellerdeki konaklama hizmetlerinde meydana geldiği anlaşılan 310
%50 ila %100 arasındaki fiyat artışlarının olumsuz etkisi daha ağırlıklıdır. Kanun’un
tüketicinin bu anlaşmadan yarar sağlaması kavramıyla sadece bir mal ya da hizmetin
nihai kullanıcılarının değil, etkilenen pazarda yer alan ve bu hizmetin alıcısı
konumunda bulunan ara kademelerin de anlaşılması gerekmektedir. PADOK
Tanıtım’ın bünyesindeki otellerin uygulayacağı fiyatlarda artış yapmak üzere aldığı
karar, paket tur ürünü kapsamında bu otelleri yurtdışındaki tur operatörlerine
pazarlayan Türkiye’de yerleşik acenteleri pazar kaybına uğratabilecek ve büyük
ölçüde olumsuz etkileyecektir.
H.3.3.3. İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması
Aynı turistik bölgede faaliyet gösteren otellerin % 80’inin bir araya gelerek 12 otelin 320
tanıtım, pazarlama ve satış faaliyetlerini gerçekleştirecek bir şirket kurmaları ilgili
piyasanın önemli bir bölümünde rekabeti ortadan kaldıracaktır.
H.3.3.4. Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu
Olandan Fazla Sınırlanmaması
Otellerin tek bir merkez tarafından satış ve pazarlamasının yapılması oteller
arasındaki rekabeti büyük ölçüde ortadan kaldıracak bir uygulamadır.
06-16/189-49
9
Sonuç olarak PADOK Tanıtım’ın Ana Sözleşmesi’nin Kanun’un 5. maddesinde
belirtilen yukarıdaki koşulları yerine getirmediği ve dolayısıyla Sözleşme’ye bireysel
muafiyet verilmesinin uygun olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
H.3.4. Asgari Alım Garantili Otel Rezervasyon Sözleşmesi 330
Kurulumuzun PADOK A.Ş. hakkındaki 05-58/858-233 sayılı Kararını takiben
sistemde bazı değişikliklere gidilmiş ve ortaklarla “Asgari Alım Garantili Otel
Rezervasyon Sözleşmesi” imzalanmasına karar verilmiştir. Bildirime konu Asgari
Alım Garantili Otel Rezervasyon Sözleşmesi’nin konusu anlaşmanın “Amaç ve Konu”
başlıklı 3. maddesinde aşağıdaki şekilde açıklanmaktadır:
“İşbu sözleşmenin konusu, alıcı tarafından, otel işletmelerinde asgari alım garantili
konaklama hizmeti satın alınmasıdır. Bu sözleşmenin imzalanması, aşağıda
belirlenen miktarda ön rezervasyon yapılmış olması anlamına gelir. Bu konu
çerçevesinde müşteri alıcının işletmenin standardının yükseltilmesi, turizm tanıtımı,
tüketici yararına optimum fiyatların oluşması için işletme faaliyetine katılımcı olmasını 340
kabul eder. Bu sebeple alıcı ve müşteri, bizzat satış, piyasa araştırması yapma, kalite
ve standardın geliştirilmesi, turizm hizmetlerinin arzında kalitenin artırılması, yabancı
turistler bakımından ülke, bölge ve otel olarak talebin artırılması, özellikle yabancı
turizm acentelerinin yıkıcı pazarlama stratejileri karşısında, tüketicileri bilgilendiren ve
koruyan, etkin ve verimli bir pazarlama stratejisinin geliştirilmesi, yüksek hizmet
standardının sağlanması, sürdürülmesi ve garanti edilmesi, finansman imkânlarının
sağlanması hak ve yükümlülüklerine sahip olacaktır.”
Şirket ortakları ile sınırlı olmamak üzere, ancak başlangıçta isteyen ortaklarla
akdedilmek üzere hazırlanan ve sistemin işleyişine ilişkin düzenlemeler içeren
“Asgari Alım Garantili Otel Rezervasyon Sözleşmesi”nde aşağıdaki ifadelere yer 350
verilmiştir:
“MADDE-5 TARAFLARIN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
1- Alıcı, müşteriye ait, işbu sözleşme kapsamında olduğu belirlenen otel işletmesi
tesislerinin incoming tüketicilere satmak üzere, bu sözleşme ile yapılan ön
rezervasyon kapsamında rezervasyon hakkına sahip olacaktır. Incoming dışındaki
talepler bakımından alıcının böyle bir hakkı yoktur.
2- Bu sözleşme ile alıcı şirket, müşteriye ön rezervasyon miktarı kadar alım garantisi
verir. Müşteri ise, ön rezervasyon miktarı kadar olmak üzere alıcının rezervasyon
tekliflerine öncelik tanır.
3- Alıcının öncelik hakkı, kendisi için bir inhisar hakkı anlamına gelmediği gibi, 360
müşterinin otelini münferiden pazarlama imkânını da ortadan kaldırmaz. Bu
cümleden olmak üzere, müşteri, alıcı tarafından talep edilmeyen yatak kapasitesini
münferiden pazarlayabileceği gibi, yabancı toplantı gruplarının rezervasyon talebini
de münferiden kabul edebilir. Şu kadar ki müşteri, yabancı uyruklu bir toplantı
grubundan rezervasyon talebi aldığında bunu alıcıya bildirir. Alıcı, yapacağı inceleme
sonucunda rezervasyon teklifinin bir toplantı grubu olmadığı sonucuna ulaşırsa, bu
rezervasyon, rezervasyon garantisinden mahsup edilir. Ayrıca, müşteri, incoming
rezervasyonlar dışındaki tüm satışları münferiden yapar.
Müşteri(nin) herhangi bir incoming operasyon yapan acente ile işbirliği yapması
durumunda, imzaladıkları taahhütname geçerli olacaktır. 370
06-16/189-49
10
4- Müşterinin 1.5.2005 tarihinden önce vermiş olduğu fiyatlar ve yaptıkları
rezervasyonlarla ilgili olarak doğabilecek her türlü cezai müeyyide alıcı tarafından
karşılanacaktır.
5- Alıcı, müşteriye, toplam rezervasyon potansiyeli ile orantılı olarak ve otel
işletmesinin mevcut oda sayısının iki katının, bir dönem içindeki şirketin müşterilerinin
toplam yatak kapasitesine oranına göre belirlenecek miktarda rezervasyon garantisi
sağlar. Buna karşılık müşteri de, 10 odadan az olmamak kaydıyla grup oda
rezervasyonu yaptırılan hallerde, her grup için bir oda pansiyon bazında free olarak
vermeyi taahhüt eder.
6- Alıcı, müşteriye ait otel işletmesi için, objektif ve bilimsel verilere göre hizmet 380
standardı grubu belirleyebilir. Alıcı belirlediği hizmet gruplarını ve hangisine dahil
olduğunu müşteriye bildirir. Müşteri de bu standarda uygun hizmeti tüketicinin
yararına olacak optimum fiyatlarla sağlamayı taahhüt eder. Alıcı, talep miktarını,
talebin içeriğine göre, bu sınıflandırmayı nazara alarak müşteriye sunar. Alıcı gerekli
hallerde, üst sınıfa dahil işletmeye rezervasyon yapabilir.
7- Müşteri, bayram, yılbaşı ve diğer özel dönemlerde, toplam oda sayısının %60’ı
için, anılan özel günün 30 gün öncesine kadar alıcının rezervasyon tekliflerine öncelik
tanır.
8- Müşteri, alıcının rezervasyon taleplerini kapasitesi oranında kabul edecektir.
Herhangi bir sebeple müşteri tarafından kabul edilmeyen rezervasyonlar, müşteriye 390
ait tesisin doluluğuna sayılır. Alıcı, bir müşteri tarafından kabul edilmeyen
rezervasyon tekliflerini, haksız rekabete meydan vermemek ve rekabet kurallarını
bozmamak kaydıyla diğer müşterilerine sunar.
9- Müşteri, alıcının elindeki rezervasyon kapasitesini verimli olarak kullanabilmesi
için; önceden kendisinin yapmış olduğu, toplantı ve kongre rezervasyonlarını, alıcıya
bildirir.
10- Alıcı, turizm verileri, objektif ve bilimsel esaslarla, sabit ve asgari satış fiyatı
mahiyetinde olmayan tavsiye niteliğinde fiyatlar belirleyebilir. Ayrıca, yine aynı
esaslarla, tek kişi farkı, üçüncü yatak farkı, ücretsiz ve indirimli çocuk konaklaması
konusunda tavsiye niteliğinde standart belirleyebilir. Bildirilen fiyatların sabit veya 400
asgari fiyat haline dönüşmesine sebep olacak hiçbir baskı veya telkinde
bulunulamaz. Aksi takdirde, alıcının veya diğer müşterilerin bu tür davranışları işbu
sözleşmeye aykırı davranış sayılır. Alıcının müşteriye teklif ettiği rezervasyonlar için
müşteri tarafından bildirilen fiyat, tüketicinin yararına ve optimum fiyat olmaz ve diğer
bir müşterinin fiyatı daha uygun olursa, alıcı diğer müşteriyi tercih etmekte serbesttir.
11- Acentelerin talebi üzerine, müşterinin sunacağı oda kahvaltı standardı; alıcının,
hizmet kalitesini artırmak ve tüketicilere karşı dürüst olmak prensibinden hareketle;
turizm sektöründe görülebilen olumsuzlukları ortadan kaldırmak amacıyla
belirleyeceği standarttan daha düşük olmayacaktır. Alıcı, oda kahvaltı hizmeti için;
turizm verileri, objektif ve bilimsel esaslarla, sabit ve asgari satış fiyatı mahiyetinde 410
olmayan tavsiye niteliğinde fiyatlar belirleyebilir.
…
12- Alıcı, müşteriye ait işletmenin, kalite ve standart sürekliliğini sağlayıp
sağlamadığını kontrol etme yetki ve hakkına sahiptir. Müşteri kontroller sonucunda
oluşacak tavsiyelere uymayı taahhüt eder. Bu cümleden olarak, alıcının müşterilere
06-16/189-49
11
yönelik olarak, kategorik asgari hizmet standardına ilişkin önerileri (büfeler, buklet
malzemeleri ve personel sayısı gibi), alıcı şirketin yönetim kurulunun kararı ile
müşterilere bildirilir. Alıcı, piyasa araştırmaları ve analizleri yaparak, bunları ve
sonuçlarını müşterilere sunacaktır.
13- Müşteri, 31.12.2006 tarihine kadar HACCIP belgesi almak üzere çalışma 420
başlatmayı taahhüt eder.
MADDE-6 HESAP İLİŞKİLERİ
1- Konaklama tahsilâtları alıcı tarafından yapılacaktır. Konaklayıcıya şirket fatura
eder. Bu sebeple, grupların çıkış günü itibariyle müşteri, konaklayıcının konaklama
harcamalarının faturasını alıcıya kesecektir.
..
3- Şirket, müşterinin alacağını, konaklama bedellerinin tahsil edilip edilmediğine
bakmaksızın, bütün müşterileri için hazırlayacağı alacak yaşlandırma çizelgesine
göre ödeme yapar. Ne var ki, şirketin tahsil edemediği alacaklar olması halinde,
buradan doğacak risk bütün müşteriler arasında eşit olarak yüklenilir.” 430
H.3.5. Menfi Tespit İncelemesi
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre; ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin
başvurusu üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın,
eylemin veya birleşme ve devralmanın Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı
olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verebilir.
Yatay işbirliği anlaşmaları, bir pazarın aynı seviyesinde faaliyet gösteren şirketler ve
özellikle rakip teşebbüsler arasında akdedilen işbirliği anlaşmalarıdır. Rakipler
arasında işbirliği öngören yatay anlaşmalar arasında AR-GE, üretim, satın alma,
standardizasyon ve reklam anlaşmaları yer almaktadır. Yatay işbirliği anlaşmaları
çıktı ya da fiyat tespiti; pazar paylaşımı; taraflara ürünün fiyat, kalite, arz miktarı ve 440
çeşitlendirilmesini olumsuz yönde etkileme imkanı sağlayacak bir pazar gücüne
ulaşılması veya pazar gücünü artırması gibi birtakım rekabet ihlallerine neden
olabilmektedir. Diğer taraftan, yatay işbirliği anlaşmaları küreselleşmenin beraberinde
getirdiği teknolojik gelişme hızı, artan rekabetçi baskı ve değişen pazar yapısı
karşısında firmalara riskleri paylaşma, maliyetleri azaltma, teknolojik bilgi havuzları
oluşturma ve yeni gelişmeleri hızlandırmak gibi bazı faydalar da sağlamaktadır.
Değişen pazar yapısına uyum sağlamak özellikle küçük ve orta ölçekli firmalar
açısından önem arz etmektedir.
PADOK Tanıtım’ın “Asgari Alım Garantili Otel Rezervasyon Sözleşmesi” ile
Kapadokya Bölgesi’nde faaliyet gösteren 12 otelin incoming müşterilerine ait 450
rezervasyon hakkına sahip olması, ancak PADOK Tanıtım tarafından talep
edilmeyen yatak kapasitesinin münferiden pazarlanabilecek olması, yabancı toplantı
gruplarına ilişkin olarak münferiden yapılan rezervasyonların doğruluğunun PADOK
Tanıtım tarafından incelenmesi, tavsiye niteliğinde de olsa fiyat tespiti yapılması
Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil etmektedir.
Söz konusu anlaşma ile fiyatların yükselmesi sonucunda elde edilecek gelirlerle
otellerde belirli bir standardın yakalanması ve bu amaçla HACCIP belgesinin
alınması gibi olumlu katkıların olabileceği anlaşılmakla beraber anlaşma metni genel
olarak taraflar arasında işbirliği doğurucu etkileşimlere yol açabilecek niteliktedir. Bu
nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabet kısıtlamaları içeren 460
06-16/189-49
12
sözleşmeye Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesi mümkün
görülmemektedir.
H.3.6. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan şartların tamamının varlığı teşebbüsler
arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararları 4. madde hükümlerinin
uygulanmasından muaf tutulabilir. Bildirime konu anlaşma anılan kriterler
çerçevesinde değerlendirilmiştir:
H.3.6.1. Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni 470
Gelişme Ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
Asgari Alım Garantili Otel Sözleşmesi’yle oteller, yine yönetimlerinde yer aldıkları bir
şirket tarafından pazarlanması amacıyla otellerin yatak kapasitelerinin (otel
işletmesinin mevcut oda sayısının iki katının, bir dönem içindeki şirketin müşterilerinin
toplam yatak kapasitesine oranına göre belirlenecek miktarı) belirli bir miktarını
(özellikle talebin yoğun olduğu bayram, yılbaşı ve özel günlerde %60’ını) öncelikle bu
şirkete aktarmaktadırlar. Alıcı şirket (PADOK Tanıtım) oteller arasında bir hizmet
standardı grubu belirlemekte ve oteller için tavsiye niteliğinde fiyatları belirleyeceğini
belirtmektedir. Otellerin belirli niteliklerde sınıflandırılması ve yönetimlerinde yer
aldıkları şirket tarafından pazarlanmasıyla, tavsiye niteliğindeki satış fiyatları sabit 480
fiyata dönüşecektir.
Her ne kadar sözleşmede otel sahibinin alıcı tarafından talep edilmeyen yatak
kapasitesini münferiden pazarlayabileceği belirtilse de, oteller diğer kaynaklardan
aldıkları rezervasyon taleplerini alıcı şirkete bildirmek zorundadırlar ve alıcı yapacağı
değerlendirmede rezervasyon teklifinin bir toplantı grubu olmadığı sonucuna ulaşırsa
bu talep, rezervasyon garantisinden mahsup edilmektedir. Dolayısıyla alıcı kendisine
bağlı otellerin rezervasyon taleplerini kontrol etmekte ve buna göre miktar paylaşımı
yapmaktadır.
Nihai olarak, sözleşmede turizm hizmetlerinin arzında kalitenin artırılması hedeflense
de, sözleşmenin temel amacının oteller arasında miktar paylaşımı ve ortak 490
satış/pazarlama olduğu görülmektedir.
H.3.6.2. Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması
(a) bendindeki açıklamaların ışığında, oteller arasında yapılacak bir miktar paylaşım
anlaşması ve fiyatların bir merkezden belirlenmesi oteller arasındaki rekabeti ortadan
kaldıracaktır. Tüketicilerin ve bu hizmetlerin alıcısı konumundaki yerli acentelerin
fiyatlarda artışa yol açacak bu sözleşmelerden yarar sağlaması mümkün değildir.
H.3.6.3. İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması
Kapadokya bölgesindeki 12 oteli bir araya getiren Sözleşme, satış pazarlamayı tek
merkezden gerçekleştirmesi, miktar paylaşımı ve fiyat rejimiyle bu pazardaki rekabeti
büyük ölçüde ortadan kaldıracaktır. 500
H.3.6.4. Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu
Olandan Fazla Sınırlanmaması
06-16/189-49
13
Asgari Alım Garantili Otel Rezervasyon Sözleşmesi, oteller arasındaki hizmet
rekabetini ve fiyat rekabetini büyük ölçüde ortadan kaldırdığından, hizmetlerin
sunumunda gelişme ve iyileşme şartlarının gerçekleşmesi ve tüketicinin bundan yarar
sağlaması gibi kriterler yerine getiremeyecektir. Dolayısıyla, bu bentteki şartın
gerçekleşmesinin de mümkün olmadığı görülmektedir.
Sonuç olarak “Asgari Alım Garantili Otel Rezervasyon Sözleşmesi”nin Kanun’un 5.
maddesinde belirtilen koşulları yerine getirmediği ve dolayısıyla Sözleşme’ye bireysel
muafiyet verilmesinin uygun olmadığı kanaatine ulaşılmıştır. 510
I. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
Şirketin amacı, bildirim formunda işletmelerin tek tek gerçekleştiremedikleri turizm
tanıtım faaliyetini yapmak, uluslararası faaliyetlere katılmak, standardın yükseltilmesi
ve kültür turizmi alanında dış talebin artırılması olarak tanımlanmış ve şirketin faaliyet
konularının otel konaklama arzıyla ilgili olmadığı belirtilmiş olsa da, uygulamada bu
yönde etkilerin bulunduğu görülmektedir.
PADOK Tanıtım’ın Ana Sözleşmesi’ndeki ortak pazarlama ve fiyat tespitine ilişkin
hükümlerin bir kısmı değiştirilmiştir. Bu kapsamda sözleşmenin 3. maddesinde yer
alan, 520
birinci fıkradaki “pazarlama gücünü birleştirmek”,
ikinci fıkra 2. bendindeki “turizm tesislerinin hizmet ve fiyat standardını hazırlamak
yabancı yerli tur operatörleri seyahat acenteleri ile turizm tesislerinin pazarlama
sözleşmelerini akdetmek”,
üçüncü bendindeki “turizm tesislerinde hizmet ve fiyat standardını, uyumunu
sağlamak”,
altıncı bendindeki “kriz dönemlerine turizm tesisi işletmelerinin etkilenmelerini en aza
indirgemek için gerekli girişimlerde, çalışmalarda bulunmak” ifadelerinin ana
sözleşmeden çıkarıldığı görülmektedir.
Bununla beraber, yeniden düzenlenmiş Ana Sözleşme’nin 3. madde birinci fıkrasında 530
“genel olarak turizm sektöründe çalışan işletmelerin amaçlarına ulaşmaları
bakımından, yönetimlerini kolaylaştıracak kurum içi ve kurumlar arası iletişim, tanıtım,
pazarlama, danışmanlık ve halkla ilişkiler hizmetleri vermek”, 3/II maddesinin üçüncü
bendinde “turizm tesisleri kurmak, işletmek ve turizm işletmeciliği yapmak”, dördüncü
bendinde “turizm işletmeciliği için gerekli donanım, tanıtım, organizasyon ve
pazarlama hizmetlerini ulusal ve uluslararası düzeyde vermek” ifadeleri korunmuştur.
Dolayısıyla, bölgedeki 12 otelin hissedarı olduğu PADOK Tanıtım, yeni Ana
Sözleşme ve Asgari Alım Garantili Otel Rezervasyon Sözleşmesi’yle de otellerin
ortak pazarlanması faaliyetini sürdürebilecektir.
Nitekim Başvuru Formu’nda, turizm sektöründe tanıtım ve satışın çoğunlukla eş 540
zamanlı olması, en azından birbirini takip etmesi sebebiyle şirketin faaliyetlerini
gerçekleştirirken satış imkânının bulunması gerektiği ifade edilmiştir. Bu ihtiyacı
karşılamak için, otel işletmeleri ile akdedilen sözleşmede, otel işletmelerinden belli
miktarda konaklama satın alınmasının zorunlu olduğu, bu alımın Kurul kararındaki
hususlar nazara alınarak, ortak pazarlama niteliğinde olmayacak şekilde bir ön alım
şeklinde gerçekleştirilmesi yoluna gidildiği belirtilmiştir. Bir diğer deyişle, taraflar
06-16/189-49
14
başvurularında, PADOK Tanıtım bünyesinde ortak pazarlama ve satış faaliyetlerine
devam edeceklerini bildirmektedirler.
Başvuru Formu’nda, ayrıca, uluslararası alanda tanıtım yaparken, talepçilerle anında
ticari bağlantı kurulması gerektiği tanıtım ve satışı birbirinden ayırmanın mümkün 550
olmadığı, turizm sektöründe kalıcı ilişkilerin sağlanması bakımından böyle bir
faaliyetin içinde satış yetkisinin olmasının büyük önem taşıdığı belirtilmiştir. Şirket bu
pazarlama ve satış faaliyetlerini yurtdışında gerçekleştirdiğinde söz konusu faaliyetler
4054 sayılı Kanun’un kapsamında olmayacaktır. Ancak sektördeki acentelerle
yapılan görüşmelerden ve acentelerin gönderdiği belgelerden otellerin satış ve
pazarlama işlemlerinin PADOK Tanıtım üzerinden gerçekleştirilmeye devam edildiği
görülmektedir.
Ayrıca , Form’da, Ana Sözleşme’nin 3/II. maddesi, üçüncü bendinde yer alan, “turizm
tesisleri kurmak, işletmek ve turizm işletmeciliği yapmak” ifadesiyle şirketin sektör için
lokomotif sayılabilecek ve yatırımcıların ilgi göstermeyeceği türden yatırımların 560
yapılması ihtiyacının düşünüldüğü, bu hükümle otel işletmeciliği yapmanın amaç
edinilmediği belirtilse de, benzer bir ifade aynı fıkranın dördüncü bendinde turizm
işletmeciliği için gerekli donanım, tanıtım, organizasyon ve pazarlama hizmetlerini
ulusal ve uluslararası düzeyde vermek ifadesiyle tekrarlanmakta ve turizm
işletmeciliği için pazarlama faaliyetlerinin yapılabileceği bildirilmektedir.
Öte yandan, otellerin yatak kapasitelerinin önemli bir bölümünü PADOK Tanıtım’a
aktarmaları, PADOK Tanıtım tarafından oteller için bir hizmet standardı grubu ve bu
gruba uygun tavsiye niteliğinde fiyatlar belirlenmesi ve otellerin yönetimlerinde yer
aldıkları şirket tarafından pazarlanmasıyla, tavsiye niteliğindeki satış fiyatları
rahatlıkla sabit fiyata dönüşebilecektir. 570
Her ne kadar sözleşmede otel sahibinin alıcı tarafından talep edilmeyen yatak
kapasitesini münferiden pazarlayabileceği belirtilse de, oteller diğer kaynaklardan
aldıkları rezervasyon taleplerini alıcı şirkete bildirmek zorunda olup, alıcı yapacağı
değerlendirmede rezervasyon teklifinin bir toplantı grubu olmadığı sonucuna ulaşırsa
bu talep, rezervasyon garantisinden mahsup edilmektedir. Dolayısıyla alıcı kendisine
bağlı otellerin rezervasyon taleplerini kontrol etmekte ve buna göre miktar paylaşımı
yapmaktadır.
Nihai olarak, Ana Sözleşme’nin 3/I. maddesi, 3/I maddesinin ikinci bendi, 3/II.
maddesinin üçüncü ve dördüncü bentleri ile “Asgari Alım Garantili Otel Rezervasyon
Sözleşmesi”nin 3, 5/3, 5/5, 5/6, 5/7, 5/8, 5/9, 5/10, 5/11 ve 6/1. maddelerinin 580
Kanun’un 4. maddesine aykırı olduğu tespit edilmiş olup, oteller arasında miktar
paylaşımı ve ortak satış/pazarlama faaliyetlerinin sürdürüldüğü görülmektedir. Bu
nedenle Kanun’un 4. maddesine aykırı hüküm ve etkileri olan söz konusu
sözleşmelere menfi tespit/muafiyet verilmesi mümkün değildir.
Taraflar arasında akdedilen Ana Sözleşme’de ve “Asgari Alım Garantili Otel
Rezervasyon Sözleşmesi”nde 15.9.2005 tarih ve 05-58/858-233 sayılı Kurul
kararındaki hükümler uyarıca bir takım değişiklikler yapıldığı, ancak otellerin ortak
pazarlanması, fiyat tespiti ve miktar paylaşımı uygulamalarına son verilmediği
görülmektedir. Nitekim Kurumumuza intikal eden çeşitli seyahat acenteleri ve seyahat
acenteleri meslek birliğinin gönderdiği bilgi ve belgelerden bölge otellerine ilişkin 590
şikâyetlerin devam ettiği görülmektedir. Dolayısıyla, ilgili Kurul kararındaki taleplerin
yerine getirilmediği kanaatine ulaşılmıştır.
06-16/189-49
15
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Kapadokya Bölgesi’nde faaliyet gösteren 12 otel arasında imzalanan “PADOK
Turizm Tanıtım A.Ş. Ana Sözleşmesi”ne ve PADOK Turizm Tanıtım A.Ş. ile oteller 600
arasında imzalanan “Asgari Alım Garantili Otel Rezervasyon Sözleşmesi”ne 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı hükümler içermesi sebebiyle menfi tespit belgesi
verilemeyeceğine ve Kanun’un 5. maddesindeki hükümleri yerine getirmemesi
sebebiyle muafiyet tanınamayacağına OYÇOKLUĞU ile,
2. Sözleşmelerde yapılan değişikliklerin Kurul’un 15.9.2005 tarih ve 05-58/858-233
sayılı kararında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmediği, söz konusu Kurul
kararının yerine getirilebilmesi için Kanun’un 9/3. maddesi uyarınca, otellerin ortak
pazarlanmasına/satışına ya da bu etkiyi doğurabilecek tüm faaliyetlerine kararın
tebliğinden itibaren son verilmesine ve bu değişikliklerin yapıldığının 15 gün içinde
Rekabet Kurumu’na bildirilmesine, gerekli görülen bu değişikliklerin yapılmadan 610
uygulamaya devam edilmesi halinde, haklarında soruşturma açılacağının ve 4054
sayılı Kanun’un 16. ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara
bildirilmesine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
Başkan İkinci Başkan
Mustafa PARLAK Tuncay SONGÖR
(1. karşı oy)
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ Rıfkı ÜNAL
(2. karşı oy) (2. karşı oy)
(mazeretli)
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI M. Sıraç ASLAN
Süreyya ÇAKIN Mehmet Akif ERSİN
(2. karşı oy)
06-16/189-49
16
(02.03.2006 tarihli ve 06–16/189- 49 sayılı Kurul Kararı’na)
KARŞI OY GEREKÇESİ
Rekabet Kurulu’nun 15.09.2005 tarih ve 05-58/858-233 sayılı kararı ile,
“Nevşehir ili ve ilçelerinde hizmet veren on iki otelin bir araya gelerek kurdukları PADOK
Turizm Tanıtım Pazarlama ve Danışmanlık A.Ş.’nin işleyişini düzenlemek amacıyla akdedilen
“sözleşmenin” işbirliği doğurucu bir anlaşma niteliğinde olduğuna ………… otellerin ortak
pazarlanması ve ortak fiyat tespiti gibi rekabeti kısıtlayıcı hükümlerin söz konusu
sözleşmeden çıkarılması gerektiğine” karar verilmiştir.
Rekabet Kurulu’nun bu kararı üzerine şirket ana sözleşmesi Kurul’un kararı
doğrultusunda değiştirilmiştir.
Yapılan değişiklik ile şirketin “Padok Turizm Tanıtım Pazarlama Yatırım
İşletme ve Danışmanlık” (PADOK A.Ş.) olan ticaret ünvanı “Padok Turizm Tanıtım
A.Ş.” (PADOK TANITIM) olmuştur.
15.09.2005 tarih ve 05-58/858-233 sayılı Kurul Kararında belirtilen hususlar
dikkate alınarak yeni bir “sözleşme” metni hazırlanmış ve bu metin genel kurul kararı
ile kabul edilerek taraflarca imzalanmıştır. Ayrıca, Kapadokya bölgesinde faaliyet
gösteren 12 otel işletmesi sahibi gerçek ve tüzel kişiler kurdukları anonim şirkette
ortaklarla sınırlı olmamak üzere ancak başlangıçta isteyen ortaklarla akdedilmek
üzere “Asgari Alım Garantili Otel Rezervasyon Sözleşmesi” akdetmeyi
amaçlamışlardır.
Ana sözleşmede “ortak pazarlama” sayılabilecek faaliyet konularının
çıkarıldığı, bunun yerine ortak pazarlama unsuru bulunmayan faaliyet konularının
muhafaza edildiği görülmektedir.
Şirketin amacı ve faaliyet konularını içeren ve Rekabet Kurulu kararına uygun
değişiklikler yapılan ana sözleşmenin ilgili maddesine aşağıda yer verilmiştir.
Şirketin Amacı ve Faaliyet Konusu:
“Madde 3: Şirketin başlıca amaç ve konuları şunlardır:
Şirketin amacı, Türkiye’nin gerek iç gerekse dış turizm potansiyelinin geliştirilmesi ve
mevcut kaynaklarından en verimli şekilde faydalanılmasını sağlamak, bölgesel turizmi
geliştirici faaliyetlerde bulunmaktır. Şirket bu amaca ulaşmak için, haksız rekabetten
sakınmak ve rekabet kurallarını ihlal etmemek üzere, özellikle aşağıdaki amaç ve konularda
faaliyette bulunur.
I- Genel olarak turizm sektöründe çalışan işletmelerin amaçlarına ulaşmaları
bakımından, yönetimlerini kolaylaştıracak kurum içi ve kurumlar arası
06-16/189-49
17
iletişim, tanıtım, pazarlama, danışmanlık ve halkla ilişkiler hizmetleri vermek,
araştırma geliştirme çalışmaları yapmak; bu maksatla:
- Turizm, tesislerini rekabete açmak, rekabeti önleyici etkenleri ortada
kaldırmak, bu hususlarda çalışmalar yapmak, araştırma neticelerini
duyurmak, sponsorluk yapmak,
- Ticari mahiyette olmak üzere, kamu kuruluşlarına özel firmalara, tüzel ve
hakiki şahıslara teknik, ticari ve mali alanlarda sevk ve iş idaresi ve
işletmecilik alanlarında danışmanlık ve hizmet vermek, yatırım, pazarlama,
ekonomi, organizasyon, fizibilite etütleri yapmak, turizm sektörü
çalışanları konusunda sertifikasyon, eğitim programları hazırlamak ve
bunların yetkili kurumlarca hayata geçirilmesine çalışmak,
- İç ve dış turizm hareketlerinde gelişmeyi sağlamak üzere araştırmalar
yapmak, uluslar arası alandaki gelişmeleri tatbik etmek suretiyle, ülke
turizm potansiyelinin arttırılmasını sağlamak, her türlü teknolojik
imkanları tanıtmak ve kullanmak;
- Dünya Turizm hareketlerini izlemek, turizm eğitimi, tanıtma, halkla
ilişkiler, konaklama, yeme içme ve eğlence hizmetleri konularında bilgi
toplamak, dağıtma ve benzeri konularda ilgililere yardımcı olmak,
araştırmalar, etütler yapmak, yaptırmak, sonuçları tüm ilgililerin
yararlanmasına sunmak, uluslar arası standartlar göz önünde
bulundurularak tesislerin eksik yönlerinin düzeltilmesi için çalışmak,
tesislerin ihtiyaçlarına cevap verecek finansman kaynakları araştırmak,
- Müşteriler için önemli olan kişi, grup, ulusal ve uluslar arası kurum ve
kuruluşlar, ülkeler, hükümetler, kamuoyu gibi hedef kitleleri saptamak ve
ölçme değerlendirme faaliyetlerinde bulunmak ve benzeri amaçla çeşitli
yatırımlar yapmak yaptırmak, iletişim stratejilerini belirlemek, her türlü
etüt ve projeler hazırlamak, her türlü iletişimde kullanılacak veri tabanı
oluşturmak,
- Yurt içi ve yurt dışı fuarlar, seminerler, kongre ve konferanslar, toplantılar,
yurt içi ve yurt dışı seyahatler gezintiler gibi özel olayları programlayarak
ve gerekli uzman hizmetlerini satın alarak, kiralayarak, üreterek
zamanlayıp gerçekleştirmek, yurt içi ve yurt dışı fuarlara, kongre ve
konferanslara katılmak,
- Gerek ülke ve gerekse sektörde çalışan işletmelerin tanıtımı için, kitle
iletişim araçlarıyla, reklam, bülten, katalog, gazete, kitap, broşür, afiş,
video, teyp, film, radyo, televizyon gibi müşterilerinin iç ve dış iletişimini
kolaylaştıracak basılı ve görsel/işitsel iletişim araçlarını belirlemek ve
bunların üretimini, kullanımını, işlerliğini sağlamak,
- Turizm işletmelerinin, ekonomik faaliyetlerini gerçekleştirirken çevreden
aldıklarını yine çevreye ve topluma sorumlu bir biçimde geri vermelerini
gözetmelerini sağlayacak projeler geliştirmek, bunun için kültürel ve doğal
çevrenin konması, değerlendirilmesi, yaşatılması amacına dönük her türlü
06-16/189-49
18
girişimde bulunmak, kültür, çevre koruma amaçlı tesisler kurmak, seminer,
sergi düzenleme ve benzeri girişimlerde bulunmak, bu konuda ve genel
olarak halkla ilişkiler/iletişim alanında ulusal ve uluslar arası etkinlikler
düzenlemek, katılmak, katılmayı teşvik etmek,
II- Turizmi teşvik ve geliştirmek; turizm yatırımlarını cazip kılmak; ülkenin turizm
cazibesini artırmak amacıyla,
- Yurt içinde ve yurt dışında turistik yerlerde, turizme elverişli alanlarda,
hakiki ve hükmi şahıs ya da Devlete ait arazi ve arsaları satın almak, tahsis
ve sair yollarla kiralamak, kiraya vermek, satmak bu arsa ve araziler
üzerinde her türlü turistik tesisleri, her türlü merkezi yemek üretim, dağıtım
(catering) tesisleri, çamaşırhane, eğlence merkezleri, temalı parklar,
sportif tesirli, açık-kapalı spor alanları gibi turizmle ilgili her nevi ana,
yardımcı ve tamamlayıcı tesisleri bizzat kurmak, inşa etmek yada ettirmek,
ev pansiyonculuğu yapmak ve yapılmasını teşvik edici projeler geliştirmek,
- Turizmle ilgili Kongre Sarayı ve benzeri yapı ve kuruluşlardan oluşan
tesisleri bizzat kurmak, kiraya vermek, kiralamak ve sair suretlerle
kullanmak Kongre turizmi hizmetlerinin gerektirdiği her türlü örgütlenmeyi
gerçekleştirmek, bu konuyla ilgili olarak, özel ve kamusal nitelikli kişi
kurum ve kuruluşlarla her çeşit hukuki ticari ve ekonomik ilişkileri kurmak,
bunların gerektirdiği yatırımları, harcamaları yapmak, yaptırmak.
- Turizm tesisleri kurmak, işletmek ve turizm işletmeciliği yapmak;
- Turizm işletmeciliği için gerekli teknik, donanım, tanıtım, organizasyon ve
pazarlama hizmetlerini ulusal ve uluslar arası düzeyde vermek; teknik
donanım, servis ekipmanları, işletme malzemeleri ticareti yapmak,
- Turistik yerlere bağlı veya bağımsız olarak turizm amaçlı el sanatları
merkezleri kurmak, işletmek, kiralamak, turistik eşya satışı mahalleri açıp
işletmek buralarda satılabilecek çeşitli materyalden üretilmiş turistik
eşyaları imal ettirmek satın almak, teşhir etmek, yurtiçi ve yurtdışı tanıtım
ve ticaretini yapmak,
- Amaç ve konusu ile ilgili olarak kurulmuş ve kurulacak yerli ve yabancı
şirketlere iştirak etmek, bunlara ait menkul kıymetleri aracılık yapmamak
koşuluyla almak, satmak,
- Amaç ve konusuyla ilgili olarak, her türlü menkul, gayrimenkul, gayri
maddi hakları satın alarak, kiralayarak, amacına ilişkin hizmetleri
gerçekleştirmek,
- Amaç ve konu ile ilgili olarak piyasalardan uzun orta ve kısa vadeli
kredileri temin etmek,”
Görüldüğü üzere, şirket ana sözleşmesindeki, ortak pazarlama ve fiyat
tespitine yönelik hükümler değiştirilmiştir. Şirket faaliyetleri kültür turizmine olan dış
06-16/189-49
19
talebe yöneliktir. Diğer bir ifadeyle, sözleşme incoming pazarı ile ilgili olup, iç talep
anlaşma kapsamında değildir. Şirket amaçlarına ulaşmak için rekabet kurallarını ihlal
etmemeye, turizm tesislerini rekabete açmaya, rekabeti önleyici etkenleri ortadan
kaldırmaya, turizmi teşvik ve geliştirmeye özen gösterecektir. Otel işletmelerinin
bireysel olarak her türlü satışlarının serbest olduğu belirtilmiş, ferdi pazarlama
imkanları ortadan kaldırılmamıştır. Yine tavsiye niteliğindeki fiyatların, asgari ve sabit
fiyata dönüşmemesi için gereken tedbirler alınmıştır.
Aynı şekilde “Asgari Alım Garantili Otel Rezervasyon Sözleşmesi”nde yer alan
hükümler uyarınca da otellerin ortak pazarlanması ve fiyat tespitine neden olabilecek
uygulamaları engelleyici tedbirlerin alındığı görülmektedir.
Şöyle ki;
Madde 1: NİYET
İşbu sözleşmenin akdedilmesinde tarafların niyeti, ülkenin kültürel ve dini turizm
çekiciliğinin, geçmişte var olan önemini gün geçtikçe kaybetmesi sebebiyle; turizm hizmetleri
bakımından küçük bir pazar haline gelen kültür turizmi unsurlarının tanıtılması, kültürel ve
dini turizmin geliştirilmesi, hizmet standardının yükseltilmesi, kültür turizmine talepte
bulunabilecek yabancı tüketici grubunun ortalama beklentileri ve ortalama maddi imkanları
tespit edilerek, ülkemize ait kültür turizmi bölgelerinin Dünya kültür turizmindeki payını
artıracak optimum şartların belirlenmesi, işletmelerin yıkıcı rekabet karşısında, rekabet
güçlerini artırmak için başvurdukları ve özellikle hizmet standardının düşmesine ve tüketiciye
karşı dürüst davranılması prensibine uygun olmayan yollara başvurmalarının önlenmesi, bu
suretle, oluşabilecek olumsuz imajın engellenmesidir.
Madde 3: AMAÇ ve KONU
Ülke turizm potansiyeli içinde giderek payı azalan kültür turizminin geliştirilmesi,
müşteri hizmet standardının yükseltilmesi, karlılığının artması, turizmi etkileyen kriz
dönemlerinin en az zararla atlatılması; turizmin gelişmesi, müşteri hizmetlerinin ve
müşterinin hizmet verdiği bölgenin tanıtılması için gerekli çalışmaların alıcı tarafından
yapılması, kamu kurum ve kuruluşları ile bu anlamda işbirliği yapılması ve projeler
geliştirilmesi, finansman imkanları sağlanması işbu sözleşmenin amacıdır.
İşbu sözleşmenin konusu, alıcı tarafından, otel işletmelerinde asgari alım garantili
konaklama hizmeti satın alınmasıdır. Bu sözleşmenin imzalanması, aşağıda belirlenen
miktarda ön rezervasyon yapılmış olması anlamına gelir. Bu konu çerçevesinde müşteri
alıcının işletmenin standardının yükseltilmesi, turizm tanıtımı, tüketici yararına optimum
fiyatların oluşması için işletme faaliyetine katılımcı olmasını kabul eder. Bu sebeple, alıcı ve
müşteri, bizzat satış, piyasa araştırması yapma, kalite ve standardın geliştirilmesi, turizm
hizmetlerinin arzında kalitenin artırılması, yabancı turistler bakımından ülke, bölge ve otel
olarak talebin artırılması, özellikle yabancı turizm acentelerinin yıkıcı pazarlama stratejileri
karşısında, tüketicileri bilgilendiren ve koruyan, etkin ve verimli bir pazarlama stratejisinin
geliştirilmesi, yüksek hizmet standardının sağlanması, sürdürülmesi ve garanti edilmesi,
finansman imkanlarının sağlanması hak ve yükümlülüklerine sahip olacaktır.
Madde 4: KAPSAM
06-16/189-49
20
İşbu sözleşmenin kapsamı, kültür turizmi çerçevesinde yabancı tüketicinin
sağlanmasıdır. Turizm sektörü ve incoming dışındaki tüm ticari faaliyetler bu sözleşmenin
kapsamı dışındadır.
Madde 5: TARAFLARIN HAK ve YÜKÜMLÜLÜKLERİ
1- Alıcı, müşteriye ait, işbu sözleşme kapsamında olduğu belirlenen otel işletmesi
tesislerinin incoming tüketicilere satmak üzere, bu sözleşme ile yapılan ön
rezervasyon kapsamında rezervasyon hakkına sahip olacaktır. Incoming dışındaki
talepler bakımından alıcının böyle bir hakkı yoktur.
2- Bu sözleşme ile alıcı şirket, müşteriye ön rezervasyon miktarı kadar alım garantisi
verir. Müşteri ise, ön rezervasyon miktarı kadar olmak üzere alıcının rezervasyon
tekliflerine öncelik tanır.
3- Alıcının öncelik hakkı, kendisi için bir inhisar hakkı anlamına gelmediği gibi,
müşterinin otelini münferiden pazarlama imkanını da ortadan kaldırmaz. Bu
cümleden olmak üzere, müşteri, alıcı tarafından talep edilmeyen yatak kapasitesini
münferiden pazarlayabileceği gibi, yabancı toplantı gruplarının rezervasyon
talebini de münferiden kabul edebilir. Şu kadar ki müşteri, yabancı uyruklu bir
toplantı grubundan rezervasyon teklifi aldığında bunu alıcıya bildirir. Alıcı,
yapacağı inceleme sonucunda rezervasyon teklifinin bir toplantı grubu olmadığı
sonucuna ulaşırsa, bu rezervasyon, rezervasyon garantisinden mahsup edilir.
Ayrıca müşteri, incoming rezervasyonlar dışındaki tüm satışlarını münferiden
yapar.
Müşteri, herhangi bir incoming operasyon yapan acenta ile işbirliği yapması
durumunda, imzaladıkları taahhütname geçerli olacaktır.
8- Müşteri, alıcının rezervasyon taleplerini kapasitesi oranında kabul edecektir.
Herhangi bir sebeple müşteri tarafından kabul edilmeyen rezervasyonlar,
müşteriye ait tesisin doluluğuna sayılır. Alıcı, bir müşteri tarafından kabul
edilmeyen rezervasyon tekliflerini, haksız rekabete meydan vermemek ve rekabet
kurallarını bozmamak kaydıyla diğer müşterilerine sunar.
10- Alıcı, turizm verileri, objektif ve bilimsel esaslarla, sabit ve asgari satış fiyatı
mahiyetinde olmayan tavsiye niteliğinde fiyatlar belirleyebilir. Ayrıca, yine aynı
esaslarla, tek kişi farkı, üçüncü yatak farkı, ücretsiz ve indirimli çocuk
konaklaması konusunda tavsiye niteliğinde standart belirleyebilir. Bildirilen
fiyatların sabit veya asgari fiyat haline dönüşmesine sebep olacak hiçbir baskı
veya telkinde bulunulamaz. Aksi takdirde, alıcının veya diğer müşterilerin bu tür
aykırı davranışları işbu sözleşmeye aykırı davranış sayılır. Alıcının müşteriye teklif
ettiği rezervasyonlar için müşteri tarafından bildirilen fiyat, tüketicinin yararına
06-16/189-49
21
ve optimum fiyat olmaz ve diğer bir müşterinin fiyatı daha uygun olursa, alıcı
diğer müşteriyi tercih etmekte serbesttir.
11- Acentelerin talebi üzerine, müşterinin sunacağı oda kahvaltı standardı; hizmet
kalitesini artırmak ve tüketicilere karşı dürüst olmak prensibinden hareketle;
turizm sektöründe görülebilen olumsuzlukları ortadan kaldırmak amacıyla
belirleyeceği standarttan daha düşük olmayacaktır. Alıcı, oda kahvaltı hizmeti
için; turizm verileri, objektif ve bilimsel esaslarla, sabit ve asgari satış fiyatı
mahiyetinde olmayan tavsiye niteliğinde fiyatlar belirleyebilir. Belirlenen
fiyatların sabit veya asgari fiyat haline dönüşmesine sebep olacak hiçbir baskı
veya telkinde bulunulamaz. Aksi takdirde, alıcının veya diğer müşterilerin bu tür
davranışları işbu sözleşmeye aykırı davranış sayılır. Alıcının müşteriye teklif ettiği
rezervasyonlar için müşteri tarafından bildirilen fiyat, tüketicinin yararına ve
optimum fiyat olmaz ve diğer bir müşterinin fiyatı daha uygun olursa, alıcı diğer
müşteriyi tercih etmekte serbesttir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere tarafların niyeti
kültürel ve din turizminin geliştirilmesi, ülke turizm payının artırılması, hizmet
standartının düşmesinin önlenmesi olarak özetlenebilir. Taraflar kalite ve standartın
geliştirilmesi, tüketicileri bilgilendiren ve koruyan, etkin ve verimli bir pazarlama
stratejisinin geliştirilmesi hak ve yükümlülüklerine sahiptirler.
Ana sözleşmede de vurgulandığı üzere incoming dışındaki tüm ticari faaliyetler
“Asgari Alım Garantili Otel Rezervasyon Sözleşmesi”nin kapsamı dışındadır. Yani iç
talep anlaşma kapsamı dışındadır. Tarafların kendi otellerini münferiden pazarlama
imkanları ellerinden alınmamıştır. Taraflar, PADOK’ un rezervasyon taleplerini
kapasiteleri oranında kabul etmekte serbesttirler. Ana sözleşmede olduğu gibi
fiyatların sabit veya asgari fiyata dönüşmemesi için gereken tedbirler alınmış olup
PADOK, turizm verileri ile objektif ve bilimsel esaslar dahilinde tavsiye niteliğinde
fiyatlar belirleyebilmektedir.
Rekabet Kurulu’nun 01.02.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı kararında (BİMAŞ
KARARI) yer alan;
“tarafların söz konusu sözleşmeyi akdetmek suretiyle yayıncılık piyasasındaki
faaliyetlerini daha etkin ve verimli kılmayı hedefledikleri yolundaki savunmaları kabul
edilerek, yayıncılık faaliyetlerinde birbirleriyle koordinasyona girmemeleri, piyasayı
paylaşmamaları, reklam yerlerinin satış fiyatlarını ve diğer satış koşullarını
birbirlerinden bağımsız olarak belirlemeleri, reklam yerlerini talep eden müşterilerin
reklamlarının hangi kanalda yayınlanacağına ilişkin iradelerini etkilememeleri ve
böylece bu hususların garanti edilmesi ile iki rakip kuruluşun ortak bir satış ve
pazarlama şirketi kurmasının mümkün olabileceği gerekçesiyle, BİMAŞ kuruluş
sözleşmesine, 34. maddesinin sözleşme metninden çıkarılması ve uygulanmaması
koşuluyla muafiyet verilmiştir.”
İfadelerinden rakip teşebbüslerin piyasayı paylaşmamaları, satış fiyatlarını
birlikte belirlememeleri şartıyla ortak bir satış ve pazarlama şirketi kurmasının
mümkün olabileceği vurgulanmaktadır.
06-16/189-49
22
Yukarıda açıklanan nedenlerle, 12 otel arasında imzalanan “PADOK Turizm
Tanıtım A.Ş. Ana Sözleşmesi”nde ve PADOK Turizm Tanıtım A.Ş. ile oteller arasında
imzalanan “Asgari Alım Garantili Otel Rezervasyon Sözleşmesi”nde otellerin ortak
pazarlanması ve fiyat tespitine engel olacak tedbirlerin alınmış olduğu kanaatını
taşıdığımdan menfi tespit ve muafiyet verilemeyeceğine dair çoğunluk görüşüne
katılmıyorum.
12 otel işletmecisi, piyasayı paylaşmamak, satış fiyatlarını birlikte
belirlememek, satış koşullarını birbirlerinden bağımsız olarak belirlemek koşuluyla
pazarlama şirketi kurabilmelidirler. Bu amaçla kurulan pazarlama şirketi
sözleşmesinde 4054 sayılı Kanun’a aykırı hükümler varsa, genel olarak menfi tespit
ya da muafiyet alınamayacağına hükmetmek yerine somut olarak hangi hükümlerin
menfi tespit ya da muafiyetten yararlanamadığını belirtmenin daha yerinde bir karar
olacağını düşünüyorum.
Tuncay SONGÖR
İkinci Başkan
06-16/189-49
23
KARŞI OY GEREKÇESİ
(02.03.2006 tarihli ve 06-16/189-49 sayılı Kurul Kararı)
Kapadokya bölgesinde faaliyet gösteren 12 otelin yetkilileri bir araya gelerek
“PADOK Turizm Tanıtım Pazarlama Yatırım İşletme ve Danışmanlık A.Ş.” (kısaca
PADOK) ticaret unvanlı bir pazarlama şirketi kurmuş ve bu şirketin otellerle ve
acentelerle ilişkilerini düzenleyen sözleşmeler uygulamaya sokulmuştur. Bu
sözleşmelerin ve uygulamaların rekabet mevzuatına aykırılığı nedeniyle ön araştırma
yapılması kararı alınmış ve 15.09.2005 tarihli ve 05-58/858-233 sayılı Kurul kararı ile
de; PADOK ve kurucusu işletmeler hakkında, soruşturma açılmasına gerek
olmamakla birlikte, Kanun’un 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrası uyarınca ve ihlale son
verilmesi bağlamında, ortak pazarlama ve ortak fiyat tespitine ilişkin rekabeti
kısıtlayıcı hükümlerin sözleşmelerden çıkarılması ve bu yöndeki uygulamalara son
verilmesi sonucuna varılmıştır.
Öngörülen değişikliklerin yerine getirilebilmesi amacıyla da, Kurulun benzer
kararlarında yer aldığı şekilde, taraflara kararın tebliğinden itibaren 60 günlük süre
tanınmış, aksi takdirde Kanun’un 56 ncı maddesi uyarınca sözleşmelerin geçersiz
olacağı, uygulamaya devam edilmesi halinde, yine Kanun’un 16 ncı ve 17 nci
maddesi uyarınca işlem yapılacağı taraflara bildirilmiştir.
Hal böyle iken, bir başka ifadeyle Kurul kararıyla varılan sonuç ve yerine
getirilecek hususlar açıkça ortaya konulmuş iken, PADOK 27.12.2005 tarihinde
Kuruma başvurarak gerek şirket ana sözleşmesi, gerekse ismi değiştirilerek sunulan
diğer sözleşmeye menfi tespit/muafiyet talebinde bulunmuştur. Bunun üzerine
hazırlanan 27.02.2006 tarihli ön inceleme raporunda;
- İlgili sözleşmelerin, Kanun’un 4 üncü maddesine aykırılığı nedeniyle menfi
tespit verilemeyeceği,
- Yine sözleşmelerin Kanun’un 5 inci maddesine göre muafiyet alamayacağı,
- Sözleşmelerde yapılan değişikliklerin önceden alınan Kurul kararının
gereklerini yerine getirmediği, söz konusu hususların yerine getirilmesi için
Kanun’un 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrası uyarınca 15 günlük süre
verilmesi,
kanaat ve sonucuna varılmıştır.
Kurul, çoğunluk görüşüyle, soruşturma açmayarak, aynen rapor doğrultusunda
karar almıştır. Kararın menfi tespit ve muafiyet verilemeyeceğine ilişkin birinci
kısmına katılmakla birlikte, ikinci kısmında yer alan ve soruşturma açılmasına gerek
olmadığı ve süre tanınması sonucunu paylaşmıyoruz:
Her şeyden önce açıkça Kanun’un 4 üncü maddesine aykırı sözleşme
hükümleri ve bununla ilgili uygulama söz konusudur. Bu konu gerek raporda ayrıntılı
bir biçimde ortaya konulmuş, gerekse Kurul kararında aynen kabul edilmiştir. Eğer
aksi söz konusu olsaydı, menfi tespit veya muafiyet verilmesi sonucu kabul görecekti.
Nitekim, Kurul kararının gerekçe ve hukuki dayanak bölümünde aynen; “Nihai olarak,
Ana Sözleşme’nin 3/I. maddesi, 3/I maddesinin ikinci bendi, 3/II. maddesinin üçüncü
06-16/189-49
24
ve dördüncü bentleri ile “Asgari Alım Garantili Otel Rezervasyon Sözleşmesi”nin 3,
5/3, 5/5, 5/6, 5/7, 5/8, 5/9, 5/10, 5/11 ve 6/1. maddelerinin Kanun’un 4. maddesine
aykırı olduğu tespit edilmiş olup, oteller arasında miktar paylaşımı ve ortak
satış/pazarlama faaliyetlerinin sürdürüldüğü görülmektedir. Bu nedenle Kanun’un 4.
maddesine aykırı hüküm ve etkileri olan söz konusu sözleşmelere menfi
tespit/muafiyet verilmesi mümkün değildir.” denilmektedir.
İkinci olarak, bu aykırılık 2005 yılından itibaren, hatta Kurul kararına rağmen,
bazı küçük değişiklikler yapılarak sürdürülmektedir. Kurulun bunu teyit eden
kararında; “Taraflar arasında akdedilen Ana Sözleşme’de ve “Asgari Alım Garantili
Otel Rezervasyon Sözleşmesi”nde 15.9.2005 tarih ve 05-58/858-233 sayılı Kurul
kararındaki hükümler uyarıca bir takım değişiklikler yapıldığı, ancak otellerin ortak
pazarlanması, fiyat tespiti ve miktar paylaşımı uygulamalarına son verilmediği
görülmektedir. Nitekim Kurumumuza intikal eden çeşitli seyahat acenteleri ve seyahat
acenteleri meslek birliğinin gönderdiği bilgi ve belgelerden bölge otellerine ilişkin
şikâyetlerin devam ettiği görülmektedir. Dolayısıyla, ilgili Kurul kararındaki taleplerin
yerine getirilmediği kanaatine ulaşılmıştır.” ifadeleri yer almaktadır. İhlalin ağırlıklı
olarak varlığı tespit edilirse, mevzuatımıza göre soruşturma açılması yöntemine
başvurulur ve sonucuna göre hareket edilir. Kurul şimdiye değin aldığı kararlarla
ihlalin sona erdiği hallerde dahi soruşturma açma yöntemini benimsemiştir.
Nihayet, karar konusu işlem ve uygulamalar için 15.09.2005 tarihli Kurul kararı
ile bir defa 9 uncu maddenin 3 üncü fıkrası hükmü uygulanmış, buna rağmen ihlal
sürdürülmüş, sonuç alınamamıştır. Bu kararla ve bildirimle, ihlale ve uygulamaya
devam edilmesi halinde soruşturma açılacağı açıkça vurgulanmaktadır. Kanun’da ve
ikincil düzenlemelerde, 9/3 hükmünün ikinci defa uygulanabilmesine imkân tanıyan
bir düzenleme mevcut değildir. Prosedür gayet açıktır. İkinci defa süre tanınması ve
soruşturma açılmaması mevzuata aykırıdır.
Yukarıda sıraladığımız gerekçelere dayanarak, hukuki ve objektif bir gerekçe
gösterilmeden alınan ve Kanun hükümleriyle uyuşmayan sonuca katılmıyor ve ihlale
ilişkin olarak soruşturma açılması gerektiği görüşünde olduğumuzu belirtiyoruz.
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ Rıfkı ÜNAL Süreyya ÇAKIN
Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy