Rekabet Kurumu - Karar Sayı 06-24/305-72

05-36/453-106

1
Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2005-3-114 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 06-24/305-72
Karar Tarihi : 6.4.2006

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.
Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN

B. RAPORTÖRLER : Ali Fuat KOÇ, Osman Tan ÇATALCALI

C. ŞİKAYET EDEN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.

D. HAKKINDA
ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR
: Ek-Dağ Ekmek Pazarlama Ltd. Şti.
Kirişçi Mah. 48. Sok. No:6 Kat:2 Karaman

Tünelsan Gıda Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Organize Sanayi Bölgesi 2. Sok. No:7 Karaman

Zafer Ekmek Fabrikası
Mümine Hatun Mah. 1442 Sok. No:8 Karaman

Ergin Ekmek Fabrikası
Hisar MAh. Özcan Genç Cad. No:169 Karaman

Özen Ekmek Fabrikası
İbrahim Hakkı Konyalı Mah. A. Türkeş Bulvarı No:150
Karaman

Koç Ekmekçilik Ltd. Şti.
Gim Toptancılar Sitesi No:1-2 Karaman

Tutkunlar Tavukçuluk Gıda Tarım Ürünleri Üretim ve
Pazarlama Ltd. Şti.
2. Tabakhane Geçidi No:81 Karaman

Altın Ekmek Fabrikası Unlu Mamulleri
Yeni Mahalle Rıfat Bacak Sok. No:10 Karaman

Özkader Ekmek Gıda Tavukçuluk İnşaat Nakliye San.
ve Tic. Ltd. Şti.
Ali Şahane Mah. 16. Sok. No:25 Karaman

Meltem Ekmek
Hamidiye Mah. Galericiler sitesi No:9 Karaman
05-36/453-106

2
E. DOSYA KONUSU: Karaman il merkezinde faaliyet gösteren fırıncı
esnafının aralarında bir anlaşma akdetmek suretiyle rekabeti
kısıtladıkları iddiası ve Ek-Dağ Ekmek Pazarlama Ltd. Şti.’nin kuruluşuna
ilişkin yapılan başvurunun söz konusu iddia çerçevesinde
değerlendirilmesi.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayetçi tarafından yapılan başvuruda, Karaman il
merkezinde faaliyet gösteren fırıncı esnafının aralarında bir anlaşma
akdetmek suretiyle rekabeti kısıtladıkları iddia edilmektedir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.10.2005 tarih ve 6974 sayı ile
intikal eden başvuru üzerine; 7.11.2005 tarih, 2005-3-114/İİ-05-HS sayılı İlk
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 10.11.2005 tarih ve 05-78 sayılı
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabeti Korunması Hakkında
Kanun çerçevesinde bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının
belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 31.3.2006 tarih ve 2005-3-114/ÖA-06-AFK sayılı Önaraştırma
Raporu 4.4.2006 tarih, REK.0.07.00.00-110/49 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-
24 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ:

İlgili Raporda;

 Tünelsan Gıda Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin Karaman il merkezindeki bazı
fırıncılar ile anlaşarak Karaman il merkezindeki ekmek piyasasında rekabeti
bozduğu yönündeki şikayetçinin iddialarına yönelik olarak soruşturma
açılmasına gerek bulunmadığı, şikayetin reddinin gerektiği,
 Ek-Dağ Ekmek Pazarlama Ltd. Şti.’nin bir ortak girişim şirketi olarak faaliyette
bulunması için yapılan başvurunun, Ek-Dağ Ekmek Pazarlama Ltd. Şti.’nin
taraflar arasındaki rekabeti sınırlaması nedeniyle ortak girişim olarak kabul
edilemeyeceği, bu nedenle Ek-Dağ Ekmek Pazarlama Ltd. Şti.’nin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir anlaşma niteliğinde olduğu,
 Bir anlaşma olarak kabul edilen Ek-Dağ Ekmek Pazarlama Ltd. Şti.’nin
varlığının ve faaliyetlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde bir
ihlal niteliğini haiz olması nedeniyle bu anlaşmaya menfi tespit
verilemeyeceği,
 Bir anlaşma olarak kabul edilen Ek-Dağ Ekmek Pazarlama Ltd. Şti.’nin
Kanun’un 5. maddesinde yer alan şartları sağlamadığı ve bu nedenle söz
konusu anlaşmaya muafiyet tanınamayacağı,
 Bununla birlikte Ek-Dağ Ekmek Pazarlama Ltd. Şti.’nin sağladığı maliyet
etkinliği ve ilgili piyasadaki rekabet üzerinde ağır ölçüde etkilerinin
bulunmadığı göz önüne alınarak, ekmekleri Ek-Dağ Ekmek Pazarlama Ltd.
Şti. tarafından pazarlanan fırıncılar hakkında soruşturma açılmasına gerek
olmadığı,
 Ancak, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. bendi uyarınca, Ek-Dağ
Ekmek Pazarlama Ltd. Şti. tarafından ekmek üreticileri arasında rekabetçi
davranışların koordinasyonu sonucunu doğuran faaliyetlerin
sonlandırılmasının gerektiği,
05-36/453-106

3
 Ek-Dağ Ekmek Pazarlama Ltd. Şti.’nin Rekabet Kurulu kararının gereği
doğrultusunda değişiklik yapabilmesi ve yeni düzenlemenin yapıldığına dair
bilgileri Rekabet Kurumu’na bildirmesi için, gerekçeli kararın Ek-Dağ Ekmek
Pazarlama Ltd. Şti.’ne tebliğinden itibaren 60 gün süre tanınmasının uygun
olacağı,
 Aksi takdirde, Ek-Dağ Ekmek Pazarlama Ltd. Şti.’nin mevcut yapısı ile
faaliyetine devam etmesi halinde, Ek-Dağ Ekmek Pazarlama Ltd. Şti. ve Ek-
Dağ Ekmek Pazarlama Ltd. Şti. aracılığı ile ekmek ürünlerinin dağıtımı
yapılan teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasının gerekeceği
ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar
I.1.1. Şikayetçi

İsminin gizli tutulmasını istemiştir.

I.1.2. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraflar

Karaman il merkezinde önaraştırma tarihi itibarıyla 22 adet ekmek üreticisi
teşebbüs faaliyet göstermektedir. Bu fırınlardan sadece 20 tanesi francala
ekmeği tabir edilen ekmek çeşidini üretmekte, diğer fırınlar ise Trabzon Ekmeği,
Somun Ekmeği gibi farklı ekmek türlerini üretmektedirler. Bununla birlikte
Karaman il merkezinde yapılan incelemelerde asıl şikâyet konusunun Ek-Dağ
Ekmek Pazarlama Ltd. Şti. (Ek-Dağ) şirketi ve ürünleri Ek-Dağ şirketi aracılığıyla
dağıtılan teşebbüsler hakkında olduğu belirlenmiştir. Bu bağlamda önaraştırma
kapsamında hakkında önaraştırma yapılan taraf olarak Ek-Dağ şirketi ile ürünleri
Ek-Dağ şirketi aracılığıyla dağıtılan teşebbüsler belirlenmiştir.

I.1.2.1. Ek-Dağ Ekmek Pazarlama Ticaret Ltd. Şti. (Ek-Dağ)
Ek-Dağ şirketi 4.10.2005 tarihinde üye fırınların ekmeklerinin nihai satış
noktalarına dağıtımını gerçekleştirmek amacıyla kurulmuş bir şirkettir. Şirketin
kuruluş amacının, Karaman il merkezindeki ekmek piyasasında faaliyet gösteren
fırıncı esnafının, ürünlerinin nihai satış noktalarına dağıtımı sırasında katlandığı
dağıtım maliyetinin en aza indirilrmesi ve böylelikle, aynı güzergâh üzerinde yer
alan bakkal ve marketlere artık tek elden dağıtım yapılarak dağıtım ve pazarlama
giderlerinin düşürülmesi ve sağlanan maliyet indiriminin zor durumda olan fırıncı
esnafının karlılığını arttırması hedeflenmektedir.

Şirketin ortaklık yapısına Tablo 1’de yer verilmiştir.

Tablo 1: Ek-Dağ şirketinin ortaklık yapısı
Hissedar Kuruluştaki Pay Oranı %
Ahmet Coşkun 30.000 20
İlyas Yiğitoğlu 30.000 20
Süleyman Ergin 30.000 20
Mustafa Mavi 30.000 20
Hüseyin Canmaya 15.000 10
Ali Canmaya 15.000 10
Toplam 150.000 100
05-36/453-106

4
I.1.2.2. Tünelsan Gıda Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Tünelsan)

Tünelsan 7.12.2004 tarihinde kurulmuş, tescil ilanı ise 22.12.2004 tarihli Ticaret
Sicil Gazetesi’nde yayınlanmıştır. Şirketin 2005 yılı net satışları 435.310,21 YTL
olup kuruluşundaki ve en son ortaklık yapısına Tablo 2’de yer verilmiştir.

Tablo 2: Tünelsan şirketinin ortaklık yapısı
Hissedar Kuruluştaki Pay Oranı % En Son Pay Oranı %
Adnan Övenç 25.000 16,67 50.000 14,29
Lütfi Olcay 25.000 16,67 50.000 14,29
Ali Tekin 25.000 16,67 50.000 14,29
İlyas Yiğitoğlu 25.000 16,67 50.000 14,29
Hüseyin Canmaya 12.500 8,33 25.000 7,14
Ali Canmaya 12.500 8,33 25.000 7,14
Ali Akgül 12.500 8,33 25.000 7,14
Efrayim Sarıaltın 12.500 8,33 25.000 7,14
Hüseyin Koca 0 0 25.000 7,14
Derviş İsmail Güney 0 0 25.000 7,14
Toplam 150.000 100,00 350.000 100,00

Şirketin yılık kapasitesi yaklaşık 27.000.000 ekmek olup günlük kapasitesi ise
yaklaşık 73.000 – 74.000 ekmektir.

I.1.2.3. Zafer Ekmek Fabrikası (Zafer Ekmek)
Zafer Ekmek adi bir şirket olarak kurulmuş olup sahibi Tahir Ergin’dir. Şirket,
2004 ve 2005 yıllarındaki satışlarından sırasıyla 102.083,47 Ytl ve 121.323,08
Ytl’lik gelir elde etmiştir.

I.1.2.4. Ergin Ekmek Fabrikası (Ergin Ekmek)
Meltem Ekmek adi bir şirket olarak kurulmuş olup sahibi Abdurrahman
Akdede’dir. Şirketin 2005 yılındaki net satışları 58.733,32 Ytl’dir.

I.1.2.5. Özen Ekmek Fabrikası (Özen Ekmek)
Özen Ekmek adi bir şirket olarak kurulmuş olup sahibi İsmet Balta’dır. Şirket,
2004 ve 2005 yıllarındaki satışlarından sırasıyla 193.717,04 Ytl ve 144.492,84
Ytl’lik gelir elde etmiştir. Şirketin günlük kapasitesi yaklaşık 6.800 ekmek olup
2005 yılında günde yaklaşık olarak 2000 adet ekmek üretmiştir.

I.1.2.6. Koç Ekmekçilik Ltd. Şti. (Mis Ekmek)
Mis Ekmek şirketinin ortakları İsmet Eski (%50) ve Metin Sünbüloğlu
(%50)’dur. Şirketin 2005 yılı net satışı 46.088,06 Ytl’dir. Şirketin günlük üretim
kapasitesi yaklaşık 10.000 ekmektir.

I.1.2.7. Tutkunlar Tavukçuluk Gıda Tarım Ürünleri Üretim ve Pazarlama
Ltd. Şti. (Tutkunlar)
Tutkunlar şirketinin ortakları Celal Çoşkun (%33,33), Mehmet Coşkun
(%33,33) ve Ahmet Coşkun (%33,33)’dur. Şirketin 2004 ve 2005 yıllarına
ilişkin net satışları sırasıyla 1.248.897,94 Ytl ve 911.102,06 Ytl’dir. Şirketin
günlük üretim kapasitesi yaklaşık 10.000 ekmektir.


05-36/453-106

5
I.1.2.8. Altın Ekmek Fabrikası Unlu Mamulleri (Altın Ekmek)
Altın ekmek fabrikası adi bir şirket olarak kurulmuş olup sahibi Ramazan
Mavi’dir. Şirket, 2004 ve 2005 yıllarındaki satışlarından sırasıyla 91.600,50 Ytl
ve 107.809,53 Ytl’lik gelir elde etmiştir. Şirketin günlük kapasitesi 10.000
ekmektir. Söz konusu teşebbüs tarafından yapılan açıklamada 2005 yılında
kapasitenin tamamı kullanılmamış ve günde sadece yaklaşık olarak 1.600
adet ekmek üretmiştir.

I.1.2.9. Özkader Ekmek Gıda Tavukçuluk İnşaat Nakliye San. ve Tic. Ltd.
Şti. (Özkader)
Özkader şirketinin ortakları Fadime Demirel ve Mehmet Dimli’dir. Şirketin
2003 ve 2004 yılında gerçekleştirdiği net satışlar sırasıyla 92.948,65 Ytl ve
121.461,66 Ytl’dir. Şirketin kapasitesi günde 5.000 ekmek olmasına karşın
günde yaklaşık 1.500 ekmek ürettiği belirtilmiştir.

I.1.2.10. Meltem Ekmek
Meltem Ekmek şirketi adi bir şirket olarak kurulmuş olup şirketin sahibi
Abdulbaki Eyvaztekin’dir. Şirketin 2004 ve 2005 yıllarında gerçekleştirdiği
satışlar sırasıyla 54.607,68 YTL ve 7.600,00 YTL’dir.

I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı

İlgili ürün pazarı; ürün özellikleri, fiyatları ve kullanım amaçları bakımından
tüketici tarafından değiştirilebilir ya da ikame edilebilir sayılan bütün ürünleri
ve/veya hizmetleri kapsar.

Piyasa arz yönünden incelendiğinde, pide ekmek üreten teşebbüslerin küçük
üreticiler olduğu, diğer ekmek üreticilerinin ise büyük bir kısmının organize
üreticiler olduğu görülmüştür. Pide fırınlarının francala ekmek üretme
kapasitelerinin sınırlı olması nedeniyle pide fırınları normal ekmek üreten
fırınlar için bir alternatif oluşturmamaktadır.

Piyasanın talep yapısı incelendiğinde, Karaman il merkezindeki tüketicilerin
pide dışındaki ekmek ürünlerini (Trabzon ekmeği, somun ekmeği gibi)
rahatlıkla birbiri yerine tüketebildikleri, birinin fiyatının artması durumunda
tüketicilerin diğer bir ürünü tercih ettikleri tespit edilmiştir. Ayrıca pide ekmeği
ile diğer ekmekler arasında fiyat yönünden de fark bulunmaktadır (150 gr.
pidenin tarife fiyatı 30 Ykrş olup 200 gr ekmeğin tarife fiyatı ise 25 Ykrş’tur).
Bu bakımdan hem tüketici tercihleri hem de fiyat yönüyle pide türü ekmekler
ile diğer ekmekler tüketicilerin gözünde birbirlerinden ayrılmaktadırlar.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında ilgili ürün pazarı somun ekmeği,
francala ekmeği ve Trabzon ekmeği türlerini kapsayacak şekilde ekmek
pazarı olarak belirlenmiştir.

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

Teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri alanın, rekabet koşullarının yeterli
derecede homojen ve özellikle komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı
05-36/453-106

6
olması; ilgili coğrafi pazarın tespitinde büyük bir önem taşımakta ve belirleyici
olmaktadır.

Fırıncılar tarafından üretilen ekmek pazarında yer alan teşebbüsler Karaman il
merkezinde faaliyet göstermektedir. Ayrıca önaraştırma döneminde yapılan
görüşmelerde, Karaman il merkezine dışarıdan ekmek gelmediği, dışarıya da
ekmek gitmediği bilgisine ulaşılmıştır. Dolayısıyla ilgili coğrafi pazar Karaman
il merkezi olarak belirlenmiştir.

I.3 Ekmek Piyasasına İlişkin Bilgiler

I.3.1. Karaman İl Merkezi Ekmek Piyasasına İlişkin Bilgiler

Karaman il merkezindeki fırıncı esnafı tarafından pek çok farklı çeşitte ekmek
üretilmektedir. Söz konusu ekmek türleri francala ekmek, Trabzon ekmeği,
somun ekmeği, karafırın ekmeği ve diğer yöresel ekmekler olarak sıralanabilir.

Küçük bir il merkezine sahip olan Karaman’da yaklaşık 600 satış noktası
bulunmaktadır. Karaman il merkezinde 19 ekmek fabrikası, 1 somun ekmeği
üreten fırın, 1 Trabzon ekmeği üreten fırın ve 1 de tünel tipi fırın
bulunmaktadır. Bunun yanında 45–50 pide fırını da il merkezinde faaliyet
göstermektedir. Yapılan görüşmelerde günlük ekmek tüketiminin yaklaşık
70.000 – 80.000 adet olduğu belirlenmiştir. Ayrıca Karaman il merkezinde
yaklaşık 100.000 kişi yaşamakta, ancak yaz aylarında nüfus il merkezine
yurtdışından gelenler nedeniyle artmaktadır.

I.3.2. Ekmeğin Azami Fiyatının Belirlenmesine İlişkin Bilgiler

Ekmeğin azami fiyatının belirlenmesine ilişkin tacir ve esnaf niteliğindeki
fırıncılar için iki ayrı mevzuat vardır.

I.3.2.1 Esnaf Odalarına Kayıtlı Fırıncılar İçin Geçerli Mevzuat

Esnaf ve Sanatkârlar Odaları’na bağlı esnaf niteliğindeki işletmeler 5362 sayılı
Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 62. maddesine göre
belirlenen azami fiyatlara uymak durumundadırlar. Bu maddeye göre ekmek
için azami satış fiyatının tespiti şu şekildedir:

“MADDE 62. — Bu Kanuna tabi esnaf ve sanatkârlarca üretilen mal ve
hizmetlerin fiyat tarifeleri, bağlı bulundukları odalarca hazırlanır ve odanın
mensubu olduğu birlik yönetim kurulu tarafından fiyat tarifesinin
sunulmasından sonra otuz gün içinde onaylanır veya reddedilir. Onaylanan
fiyat tarifesi belediye, mülki amirlik ve ilgili odaya yedi gün içerisinde bildirilir
ve bu andan itibaren yürürlüğe girer. Fiyat tarifeleri, uygulanacak azami
hadleri gösterir.

Belediyeler veya o yerin en büyük mülki amiri tespit edilen bu tarifeleri uygun
bulmadıkları takdirde esnaf teşekkülü ile anlaşmaya varamazlarsa onbeş gün
içinde o yerin mülki amirinin ya da görevlendireceği yardımcısının
başkanlığında, ticaret ve sanayi veya ticaret odasından bir temsilci ile esnaf
05-36/453-106

7
ve sanatkârlar odaları birliği temsilcisinden teşekkül edecek bir komisyonda
görüşülüp karar verilmesini isteyebilirler.

Komisyon kararları salt çoğunlukla alınır. Komisyon, tarifeleri uygun bulmadığı
takdirde tarife yürürlükten kalkar.

Komisyon kararına karşı, ilgililer yazılı bildirim tarihinden itibaren on gün
içinde ticari davaları görmeye yetkili mahkeme nezdinde itirazda bulunabilirler.
Bu mahkemenin kararı kesindir.”

I.3.2.2. Ticaret Odalarına Kayıtlı Fırıncılar İçin Geçerli Mevzuat

Diğer yandan, tacir ve sanayici niteliğindeki ve Ticaret ve Sanayi Odalarına
kayıtlı işletmeler, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve
Borsalar Kanunu’nun 12. maddesi ve bu maddeye dayalı olarak çıkarılan
“Tacir ve sanayiciler tarafından üretilen mal ve hizmetlerin azami fiyat
tarifelerinin düzenlenmesi hakkında yönetmelik” hükümleri çerçevesinde
belirlenen azami satış fiyat tarifesine uymak durumundadırlar. Tarifenin
belirlenmesi, tarifeye nasıl itiraz edileceği gibi diğer hususlar, Esnaf Odalarına
kayıtlı fırıncı esnafı için geçerli olan mevzuata paralel bir şekilde
düzenlenmiştir.

I.4. Taraflarla Yapılan Görüşmeler

I.4.1. Şikayetçi ile yapılan görüşme

14.3.2006 tarihinde şikayetçi ile yapılan görüşmede, Tünelsan şirketi
odağında dile getirdiği şikayetin geçerliğini korumadığı anlaşılmış ve
aşağıdaki hususları belirtmiştir;

“Ek-Dağ dağıtım şirketi kurulduktan sonra dağıtım arabalarında şirkete
dağıtım yaptıran tüm fırınlara ait ekmekler bulunmakta ve istediğimiz fırının
ekmeğini satın alabilmekteyiz. Ayrıca Ek-Dağ dağıtım şirketi dışında bulunan
YHM fırınından da ekmek alabilmekteyiz. Rekabet Kurumu’na yaptığım
şikayetlerim şu an itibarıyla ortadan kalkmıştır. İstemediğim fırıncının
ekmeğini getirmeleri durumunda bu ekmekleri iade edip başka ekmekler
alabilmekteyim.”

I.4.2. Karaman Fırıncılar, Pastacılar, Lokantacılar ve Gıda Üreten İşyeri
Odası ile yapılan görüşme

14.3.2005 tarihinde Tahsin Ünal Mah. Gazipaşa Cad. Geçidi Öcal Apt. Kat: 2
adresinde Karaman Fırıncılar, Pastacılar, Lokantacılar ve Gıda Üreten
İşyerleri Odası başkanı Ahmet Yenilmez ile yapılan görüşmede aşağıdaki
bilgilere ulaşılmıştır;

“Karaman il merkezinde günde yaklaşık olarak 50.000 – 55.000 adet francala
ekmek üretilmektedir. Ancak yaz aylarında Karaman il merkezinde yaşanan
nüfus artışına paralel olarak üretilen ekmek miktarı artmakta ve yaklaşık
80.000 – 85.000’e çıkmaktadır. İl merkezinde 19 ekmek fabrikası, 1 adet
05-36/453-106

8
Karafırın ekmek üreten tesis ve 1 adet tünel fırın vardır. Bununla birlikte 45-50
adet pide fırını da bulunmaktadır. Ekmek fabrikalarının 12 tanesi, pide
fırınlarının ise hepsi Oda’mızın üyesidir. Diğerleri ise Ticaret Odası’na
kayıtlıdır. İl merkezine dışarıdan ekmek gelmemektedir. İl merkezinde üretim
yapan fırınlar atıl çalışmaktadır. Bazı fırınlar bunun önüne geçmek ve
maliyetlerini düşürmek için Tünelsan isimli tünel fırın açmışlardır. Bu fırın
günde yaklaşık 20.000 – 25.000 adet ekmek üretmektedir. Bazı fırıncı esnafı
dağıtım maliyetlerini azaltmak için Ek-Dağ isimli dağıtım şirketini kurmuşlardır.
Diğer fırınlar ise kendi dağıtımlarını kendileri yapmaktadırlar. Ek-dağ şirketi
kurulduktan sonra gerek bakkallar düzeyinde gerekse nihai tüketiciler
düzeyinde fırıncı esnafı arasındaki rekabette herhangi bir bozulma olmamıştır.
Şu anda piyasada çok çeşitli fiyatlara rastlanmaktadır.

Karaman il merkezindeki tüketiciler aynı zamanda evlerine un almak suretiyle
kendi ekmeklerini de yapmaktadırlar. Bu nedenle il merkezindeki ekmek
satışlarımız diğer illere göre düşüktür. Aynı zamanda diğer ekmek türlerini ve
pide fırınlarında üretilen ekmekleri de tüketebilmektedirler. Bunun nedeni ise
geleneksel alışkanlıkların devam ettirilmek istenmesidir. Pidenin kilogram
fiyatı ekmekten pahalıdır. 150 gr. pidenin tarife fiyatı 30 Ykrş olup 200 gr
ekmeğin tarife fiyatı 25 Ykrş’dir. “

I.4.3. Karaman Bakkallar ve Bayiler Odası ile Yapılan Görüşme

15.3.2006 tarihinde Karaman Bakkallar ve Bayiler Odası başkanı Bayram
Uysal ile yapılan görüşmede aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir;

“Ek-Dağ ekmek dağıtım şirketi kurulmadan önce ekmek üreticileri ile biz
bakkallar arasında bir takım problemler yaşanmıştı. Bu sorunların nedeni
bakkal komisyonumuzun azaltılmaya çalışılmasıydı. Hatta bu anlaşmazlıklar
sonucunda bakkallar olarak 3 gün ekmek satmamak suretiyle boykot
uyguladık.
Sonrasında karşılıklı müzakereler ile anlaşmaya varıldı. Ek-Dağ’ın faaliyete
geçmesi sonrasında herhangi bir sorun yaşanmadı. Şu an için bakkallar
istediği fırından ekmek alabilmektedir. Şu an için herhangi bir bakkalın ekmek
fırınları ile bir anlaşmazlık yaşadığına dair bir şikayet elimize ulaşmadı.
Ekmek üretimi için 2 yeni fırın açılacağına dair duyumlarımız var. Aynı
zamanda “Bakkallar Odası” olarak bizim de bir fırın açma projemiz vardı
ancak şu an için askıya almış durumdayız. Yeni açılan fırınlarla birlikte yakın
gelecekte ekmek pazarında yaşanan rekabetin daha da artacağını
düşünüyorum.”

I.4.4. Ek-Dağ Şirketinin Yetkilileri İle Yapılan Görüşme

14.3.2005 tarihinde Ek-Dağ şirketinin yetkilileri Ahmet Coşkun, Hüseyin
Canmaya ve Ali Tekin ile yapılan görüşmede aşağıdaki hususlar belirtilmiştir;

“Ek-Dağ şirketini 6 ortak olarak kurduk ve söz konusu şirketin kurulumu
sırasında Rekabet Kurumu’na izin başvurusunda bulunduk. Eğer bu durumu
ile izin verilemeyecek konumda ise bize yapmamız gereken değişiklikler
konusunda yol göstermesini istedik.
05-36/453-106

9
Söz konusu şirketi ekmek dağıtımında maliyetleri düşürmek için kurduk. Son
yıllarda ekmek üretim sektörü zorluklar yaşamış ve hatta bazı fırıncılar iflas
etmiştir. Dağıtım şirketi sayesinde her fırın kendi ekmeğini dağıtmak yerine
sadece Ek-Dağ arabaları ve elemanları ile dağıtım gerçekleştirmektedir.
Dağıtım maliyetlerinin yanında, aynı zamanda bayat ekmek maliyetlerinde de
önemli kazançlar elde edilmektedir. Maliyetlerin ekmek başına 10 Ykrş
düştüğünü tahmin ediyoruz.
Şirketimiz ortalama olarak yaklaşık günde 36.000 – 37.000 civarında ekmek
dağıtımı yapmaktadır. Bu ekmeklerin yaklaşık %10’u bayat ekmek olarak geri
dönmektedir. Şirket ekmek dağıtımında ekmek başına 3 Ykrş civarında
dağıtım ücreti almaktadır. Ekmek nihai satış fiyatı şu an 200 gram ekmek için
yaklaşık olarak 25 Ykrş civarındadır. Bakkallara ve diğer satış yerlerine 4 Ykrş
ondalık verilmekle birlikte 6 Ykrş’luk da ondalık verilebilmektedir. Şirket 4
Ykrş’ten daha fazla ıskonto verdiği zaman, söz konusu maliyete ekmeği
sağlayan firma katlanmaktadır. Eğer biz ekmeğin dağıtım maliyetini
azaltmasaydık ekmeğin tavan fiyatının yükseltilmesini talep etmek zorunda
kalacaktık. Şirket sayesinde vatandaşlar daha ucuza ekmek
tüketebilmektedirler.
Hangi fırından ne kadar ekmek alınıp dağıtılacağı üye fırınların şirketin
kurulmasından önceki satışlarına göre belirlenmiştir. Ancak zaman içinde
fırınlardan alınan ekmek miktarları değişmektedir. Satış noktalarına hangi
fırının ekmeğini isterlerse o fırının ekmeğini verdiğimiz için bazı fırınlardan
yapılan alımlar artarken bazılarından olan alımlar azalmıştır. Örneğin Meltem
fırını ekmekleri beğenilmediği için bu fırından yapılan dağıtım miktarı önemli
oranda azalmıştır. Aynı zamanda firmalar yapılan ihalelere kendileri girmekte
ve buralara kazanan fırının ekmek dağıtımını Ek-Dağ yapmaktadır.
Ek-Dağ şirketinin ekmeğini dağıttığı fırınlar Zafer Ekmek, Meltem Ekmek,
Özen Ekmek, Mis Ekmek, Tutkunlar Ekmek, Altın Ekmek, Kader Ekmek ve
Tünalsan’dır. Şirket tarafından ekmeği dağıtılmayan fırınlar Nur Ekmek,
Dilkent, Afra Fırını, Birlik Ekmek, Somuncubaba, Trabzon Ekmek ve Şafak
Ekmek’tir.
Ek-Dağ şu an 9 adet fırının ekmek dağıtımını yapmaktadır. Bu fırınlar
tezgahlarında satış yaptıkları gibi nadiren kendileri de dağıtımlarını
yapmaktadırlar. Karaman il merkezinde tüketilen ekmeğin ne kadarını Ek-
Dağ’ın dağıttığını belirleyebilmek çok zor çünkü ekmek tüketimi dönemsel
olarak değiştiği gibi pide fırınları, Trabzon Ekmeği ve halk tarafından evlerde
yapılan ekmekler ekmek tüketim miktarını değiştirmektedir. Sadece 200 gram
ekmek söz konusu olduğunda dahi Ek-Dağ’ın pazar payının %40’ı
geçmediğini düşünüyoruz.
Ek-Dağ tarafından ekmeği satılmayan 5-6 fırın bulunmaktadır. Bu fırınlar
piyasada yoğun bir rekabet olmasını sağlamaktadırlar. Özellikle 2-3 fırın
arkasında güçlü firmalar bulunması nedeniyle ucuza ekmek satabilmekte veya
isteyen tüm bakkallara ekmek sağlamak için çeşitli çabalarda bulunmaktadır.
Ayrıca diğer ekmek türlerinin de göz önünde bulundurulması gerektiğini
düşünüyoruz.
Sonuçta bizim piyasadaki rekabeti ortadan kaldırmak gibi bir amacımız hiçbir
zaman olmadı. Aksine piyasada tutunabilmek için maliyetlerimizi azaltmak ve
müşterilere daha iyi şartlarda ekmek sunmak için bu şirketi kurduk. Rekabeti
bozmak gibi bir amacımız olmadığını Rekabet Kurumu’na yaptığımız
05-36/453-106

10
başvuruda belirtmiştik. Rekabet Kurumu tarafından bize yol gösterilmesini
istiyor ve verilen kararlara uyacağımızı eklemek istiyoruz. “

I.5.5. İsmailoğlu Pazarlama İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. (Dilkent) ile
Yapılan Görüşme

15.3.2006 tarihinde Dilkent fırını yetkilisi Mustafa Binarbaşı ile yapılan
görüşmede aşağıdaki hususlar dile getirilmiştir;

“Karaman il merkezinde faaliyet gösteren bakkallar istedikleri fırının ekmeğini
alabilmektedirler. Bizim hem marketlerimiz hem de fırınımız var. İsteyen
bakkala ekmeğimizi verebiliyoruz. Ekmeği tarife fiyatının altında da
satabiliyoruz. Karaman il merkezinde fırın açmak isteyen herkes bunu
gerçekleştirebilir. Biz de fırınımızı 3–4 ay önce açtık. Bununla birlikte il
merkezinde Trabzon ekmeği satan yeni fırınlar açıldı. Dolayısıyla il
merkezindeki ekmek piyasasında rekabetin sürdüğünü söyleyebiliriz.”

I.6. Değerlendirme

I.6.1. Rekabet İhlaline İlişkin Değerlendirme

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin 1. fıkrası “belirli bir mal ya da hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da
kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran ya da doğurabilecek nitelikte
olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemleri” yasaklamakta ve devam
eden fıkra tahdidi olmamakla birlikte yasaklanan hallere örnekler vermektedir.

Genel olarak tüm Türkiye'de ve özel olarak da Karaman il merkezinde, üretici
konumundaki fırıncıların ekmek fiyatlarına bir düzenleme getirilmiştir. Bir
başka ifade ile yasal düzenlemeler çerçevesinde, yetkili kuruluşlar tarafından
ekmeğin azami fiyatı belirlenmekte ve fırıncıların ve satış noktalarının bu satış
fiyatının üzerine çıkmaları yasaklanmaktadır. Bu nedenle, fırıncılar, ancak
kendi maliyetleri ile bu azami fiyat arasında kalan aralık içerisinde rekabet
etmek durumundadırlar.

Karaman il merkezinde önaraştırma döneminde yapılan incelemelerde il
merkezinde faaliyet gösteren tüm ekmek üreticileri arasında rekabeti
engelleyen, azaltan veya bozan herhangi bir yazılı veya sözlü anlaşmaya
ilişkin bir bilgi veya belgeye ulaşılmamıştır. Bu bağlamda Karaman il
merkezinde faaliyet gösteren ekmek üreticisi teşebbüslerin aralarında bir
anlaşma akdetmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal eden herhangi bir eylem
içerisinde bulunmamışlardır. Ancak aşağıda da belirtileceği üzere Karaman il
merkezindeki ekmek piyasasında rekabeti etkileyen başka hususlara
rastlanılmıştır.

I.6.2. Ek-Dağ Tarafından Yapılan “Ortak Girişim” Başvurusu

Kurum kayıtlarına 28.10.2005 tarih ve 7536 sayı ile intikal eden başvuru ile
Karaman il merkezinde faaliyet gösteren bazı fırıncı esnafı tarafından üretilen
05-36/453-106

11
ekmeklerin dağıtımını tek elden yapmak için kurulan Ek-Dağ şirketinin
kuruluşuna izin verilmesi için Rekabet Kurulu’na başvurulmuştur.

Bilindiği üzere 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’de ortak girişim “amaçlarını
gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız
bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak
girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak
teşebbüs” olarak tanımlanmaktadır.

Söz konusu tanıma göre bir ortak girişimin sahip olması gereken unsurlar
ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması, ortak girişimin bağımsız bir
iktisadi varlık olarak örgütlenmesi ve taraflar veya taraflarla ortak girişim
arasındaki rekabeti sınırlayıcı amaç veya etkisinin bulunmamasıdır.

I.6.2.1. Ortak Kontrol Altında Bir Teşebbüsün Bulunması

Ek-Dağ’ın ortaklık yapısı incelendiğinde, Ek-Dağ şirketinin hakim bir hissedarı
bulunmamakta, şirketin kontrolü hisseleri oranında ortaklar tarafından birlikte
yürütülmektedir. Ayrıca şirketi temsil eden yöneticiler şirketin ortaklarının
çoğunluğunun oylarıyla değiştirilebilmektedir. Bu nedenlerden dolayı Ek-Dağ
şirketinin ortaklarının ortak kontrolü altında olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

I.6.2.2. Ortak Girişimin Bağımsız Bir İktisadi Varlık Olması

Ek-Dağ şirketinin kurulmasıyla birlikte kendisine ait dağıtım araçları, personel,
taşınmaz mal ve yeterli ekipmana sahip olmuştur. Böylelikle ortak girişimin
devamlılık arz edecek şekilde özerk bir iktisadi varlık olduğu ve herhangi bir
bağımsız teşebbüsün normal şartlar altında yerine getirdiği dağıtım işlevini
yerine getirebilecek durumda bulunduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla Ek-Dağ
şirketi bağımsız bir iktisadi varlık olarak faaliyetlerini sürdürmektedir.

I.6.2.3. Ortak Girişimin Taraflar veya Taraflarla Ortak Girişim Arasındaki
Rekabeti Azaltıcı veya Sınırlandırıcı Etkisinin Olmaması

Ek-Dağ şirketi tarafından yapılan başvuruda şirketin Tünelsan, Altın Ekmek,
Meltem Ekmek ve Tutkunlar Ekmek tarafından üretilen ekmeği dağıtacağı,
şirketin faaliyete geçmesinden sonra bu teşebbüslerin ekmek dağıtım
faaliyetlerine son verecekleri ve Ek-Dağ’ın ekmek üreticisi teşebbüslere bir
gün önceden bildireceği miktardaki ekmeği satmakla yükümlü olduğu
belirtilmektedir. Önaraştırma döneminde Ek-Dağ şirketinin yetkilileri ile
raportörlerce yapılan görüşmeden şirket tarafından yapılan başvurudan sonra
şirketin 9 teşebbüs tarafından üretilen ekmekleri dağıtmaya başladığı
anlaşılmıştır.

Ek-Dağ şirketinin ortaklarının bir kısmı aynı zamanda ekmek üretim
faaliyetlerini sürdüren teşebbüslerdir. Ek-Dağ şirketinin ortaklarından İlyas
Yiğitoğlu, Hüseyin Canmaya ve Ali Canmaya hâlihazırda Tünelsan şirketinin
de ortakları olup Ahmet Coşkun ise Tutkunlar şirketinin ortağıdır. Ahmet
Coşkun ve Hüseyin Canmaya şirketin kuruluşundan itibaren ilk beş yıl için
05-36/453-106

12
Şirket Müdürü olarak yetkilendirilmişlerdir. Bu bağlamda Ek-Dağ şirketinin
%60 hissesine sahip kişilerin ve şirket müdürlerinin aynı zamanda ekmek
üretimi yapan fırınların da ortağı olduğu görülmektedir. Şirketin söz konusu
yapılanmasının, ürettiği ekmeği Ek-Dağ aracılığıyla dağıtan rakip ekmek
üreticisi taraflar arasındaki rekabeti sınırlayıcı etki doğurma ihtimali
bulunmaktadır. Zira ekmek üreticisi teşebbüslerde ortaklığı bulunan kişilerin
aynı zamanda rakiplerinin ekmeklerinin dağıtımını yapan bir teşebbüse de
ortak olmalarının, ekmek üreticileri arasında bilgi değişimini ve rakipler
arasındaki koordinasyonu kolaylaştırıcı etkileri olabileceği öngörülmektedir.
Kaldı ki, raportörlerce yapılan yerinde incelemelerde; Ek-Dağ şirketinde her
gün için hangi fırının ne kadar ekmeğini dağıttığının kaydının herkese açık
şekilde tutulduğu görülmüştür.

Dolayısıyla Ek-Dağ şirketi, taraflar arasındaki rekabeti sınırlayıcı etkilerinin
bulunması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ’de yer alan “ortak girişim” tanımına
uymamaktadır. Bu nedenle Ek-Dağ şirketinin, 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi çerçevesinde bir anlaşma olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

I.6.3. Ek-Dağ’ın 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Çerçevesinde
Değerlendirilmesi

Ek-Dağ’ın ekmek dağıtımını gerçekleştirdiği 9 ekmek üreticisinin hepsi Ek-
Dağ ortağı değildirler. Ancak Ek-Dağ ortaklarından 4’ü ekmek üreticisi
teşebbüslerin sahipleri veya ortaklarından oluşmaktadır. Ayrıca her iki şirket
müdürü de iki farklı ekmek üreticisi fırının ortağıdır. Bu durumun Ek-Dağ
vasıtasıyla ekmek üreticisi firmalar arasında rekabetçi davranışların
koordinasyonunu kolaylaştırıcı rol oynama ihtimali bulunmaktadır. Yukarıdaki
açıklamalarda da belirtildiği üzere, Ek-Dağ’ın bünyesinde aynı zamanda
ekmek üreticisi olan teşebbüsler bulunmakta ve bu durumun da Ek-Dağ
bünyesinde ekmek dağıtımı yapılan firmalar arasındaki rekabeti bozucu
etkileri ve rekabeti engelleme riski bulunmaktadır. Bu nedenle Ek-Dağ
şirketinin 4054 sayılı Kanun'un Birleşme ve Devralmaları düzenleyen 7.
maddesi çerçevesinde değil, rekabeti kısıtlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve
kararları düzenleyen 4. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi
gerekmektedir. Ek-Dağ şirketi, yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişim
olmaktan ziyade Karaman il merkezinde faaliyet gösteren ekmek üreticileri
arasında işbirliği doğurucu bir anlaşma niteliğine sahiptir.

Karaman il merkezinde faaliyet gösteren 9 ekmek üreticisi ekmek dağıtım
işlerini Ek- Dağ’a devretmişlerdir. Böylelikle, şirketin dağıtım sistemine üye
olan fırıncılar artık kendi ürettikleri ekmeklerin dağıtımı işi için Ek-Dağ’ın
kullanılacağı hususunda anlaşmışlardır. Ek-Dağ tarafından gerçekleştirilen
ekmek dağıtım sisteminin açıklanmasında yarar vardır. Şirket ile anlaşan
fırıncılar ekmek üretimini kendileri bağımsız olarak gerçekleştirmektedirler.
Daha sonra üretilen bu ekmekler Ek-Dağ’a bağlı elemanlar tarafından
alınmakta ve şirketten gelen emirler doğrultusunda belirlenen satış
noktalarına götürülmektedir. Gerek Ek-Dağ yetkilileri gerekse şikâyetçi ve
ekmeğin nihai tüketicilere sunulduğu il merkezindeki nihai satış noktalarının
(bakkallar, marketler, büfeler ...) sahipleri ve bu işletmelerin üst birliği
niteliğindeki Bakkallar Odası yetkilileri ile raportörlerce yapılan
05-36/453-106

13
görüşmelerden, ekmek dağıtımı yapan arabalarda birden çok sayıda fırının
ekmeğinin yer aldığı, bakkalların bunlar içinden istedikleri ekmeği alabildikleri
veya istenilen ekmeğin bakkala ulaştırıldığı anlaşılmıştır.

Genel olarak bakıldığında ekmek pazarında iki farklı seviyede rekabet
yaşandığı görülmektedir. Birincisi, fırıncıların ürettikleri ekmeğin satıldığı nihai
satış noktaları üzerinde yaptıkları rekabet, ikincisi ise ekmek üreticileri
tarafından doğrudan nihai tüketicilere yapılan satışlar aşamasında yaşanan
rekabettir. Birinci durumda nihai satış noktaları ile bir fırıncı anlaşmakta ve
belli bir ıskonto ile bu satış noktasına ekmeğini satmaktadır. Nihai satış
noktası istediği fırının ekmeğini alabilmekte ve daha avantajlı bir durum
oluştuğunda kolaylıkla ekmek aldığı fırını değiştirebilmektedir. Doğrudan
fırıncı ile nihai satış noktası arasında bir anlaşma bulunmaması halinde nihai
satış noktaları Ek-Dağ tarafından sunulan ekmekler arasından tercih
yapmakta ve fırıncıların Ek-Dağ’a bildirdikleri fiyattan ekmeği almaktadır. İkinci
durumda ise, ekmek üreticileri arasında tezgâhta yapılan satışlar ve bazı
kamu ve özel kurumların açmış oldukları ihaleler yolu ile yapılan satışların
artırılması yönünde bir rekabet yaşanmaktadır. Ancak burada ilk duruma göre
daha az rekabet vardır. Bunun sebebi ise, tezgahtan ve ihale ile yapılan
satışların oranının toplam satışlar içindeki payının düşük olmasıdır.

Ek-Dağ, fırınların doğrudan tezgâhta yaptıkları satışlar dışındaki tüm
satışlarda rol oynamaktadır. İhale yöntemi ile gerçekleştirilen satışlar da Ek-
Dağ vasıtası ile gerçekleştirilmektedir. Üretici ile nihai satıcı veya alıcı
arasında aksi bir sözleşme söz konusu değilse yapılan satışların bedellerini
Ek-Dağ toplamakta ve kendisi 3 ykrş komisyon veya hizmet bedeli almaktadır.
Farklı nihai satış noktaları veya ihale yoluyla ekmek alan kurumlar ile farklı
fırınlar arasında çeşitli fiyatlardan ekmek satışlarının olduğunu gösteren bazı
fatura örnekleri bulunmaktadır. Dosya mevudu bilgi ve belgelerden, pazarın
genelinde Fırıncılar Odası tarafından belirlenen azami hadleri gösteren ekmek
satış fiyatının nihai satış noktalarında uygulandığı ve nihai satış noktalarına
verilen komisyonların da istisnaları bulunmakla birlikte genelde birbirine yakın
olduğu görülmüştür. Bu durumun başlıca nedenleri, ürünün homojen bir ürün
olması, bakkalların alım gücü (Karaman Bakkallar ve Bayiler Odası başkanı
Bayram Uysal ile yapılan görüşmede görüldüğü üzere bakkallar, 3 gün boykot
uygulayarak istedikleri koşulları fırınlara kabul ettirebilecek güçtedirler),
pazardaki bilgi akışının yoğunluğu ve hızı olarak sayılabilir. Bu noktada
pazarda uzun vadeli dengelerin hiçbir zaman oluşmadığı ve sürdürülemediği
de belirtilmelidir. Bakkal ile fırıncı ilişkilerindeki ve bakkal komisyonlarındaki
değişmeler bu durumu gösterir niteliktedir.

Ayrıca pazarda faaliyet gösteren ve ekmek dağıtımını gerçekleştiren Ek-Dağ
dışında fırınların da bulunması ve ekmeklerini istedikleri satış noktalarına
ulaştırabilmeleri ve hatta aynı satış noktalarında Ek-Dağ yanında bu fırınların
ürünlerinin de bulunması pazardaki rekabetin değerlendirilmesinde göz
önünde bulundurulması gereken faktörlerdir. Ek-Dağ dışında kendi dağıtımını
yapan fırınlardan birisinin de Ek-Dağ’ın ekmek dağıtımını yaptığı Tünelsan
fırınının ortaklarından olması ve bu fırının gerek Tünelsan ile gerekse dağıtım
aşamasında Ek- Dağ ile rekabet halinde olması dikkat çekicidir. Ayrıca,
pazarda giriş ve çıkış engellerinin çok düşük olduğu görülmektedir. Yakın
05-36/453-106

14
geçmiş zamanda faaliyetlerine son veren 4-5 fırın bulunduğu gibi, faaliyete
yeni başlayan fırınlar da bulunmaktadır. Söz konusu giriş çıkış kolaylıkları
pazardaki rekabet açısından önemli olduğu gibi, pazarda tüm taraflar
açısından geçerli olmak üzere uzun vadeli bir dengenin veya anlaşmanın
sağlanamamasında da etkili olmaktadır.

Ek-Dağ’a ekmek veren üreticilerin ne kadar ekmek üreteceğinin veya Ek-Dağ
tarafından dağıtılacak ekmek miktarının fırınlar arasında dağıtımının ne
şekilde yapıldığına ilişkin raportörlerce yöneltilen sorulara şirket yetkilileri
tarafından tatmin edici cevaplar verilememiştir. Her ne kadar isteyen bakkal
istediği fırının ekmeğini alabiliyorsa da bu noktaların çoğunluğunun tercih
belirtmeyip getirilen ekmeği aldıkları tespit edilmiştir. Dosya mevcudu bilgi ve
belgelerden, şirket yetkilileri Ek-Dağ ilk kurulduğunda her şirketin ne kadar
ekmek vereceğinin daha önceki fiili satışları göz önünde bulundurularak
belirlendiğini ifade ettikleri anlaşılmaktadır. Ayrıca Ek-Dağ tarafından dağıtımı
yapılan toplam ekmek miktarı içerisinde bireysel olarak fırınların paylarının
zaman içerisinde değişimi (1.1.2006 – 28.2.2006 tarihleri arası) incelendiğinde
önemli sayılabilecek değişmelerin olmadığı görülmektedir. Bu durum Ek-Dağ
tarafından fırınların ekmek üretim miktarlarının belirlendiği yönünde bir karine
oluşturmaktadır.

Bir anlaşma olarak kabul edilen Ek-Dağ şirketinin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinde belirtilen hususlara uyarlık gösterdiği anlaşılmıştır.

I.6.4. Ek-Dağ’ın 4054 sayılı Kanun’un 5. ve 8. Maddeleri Çerçevesinde
Değerlendirilmesi

4054 sayılı Kanun’un Menfi Tespit başlıklı 8. maddesinde yer alan “...Kurul bir
anlaşmanın, kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın bu Kanun’un 4, 6
ve 7. maddelerine aykırı olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verebilir”
hükmü bu dosya çerçevesinde değerlendirildiğinde, söz konusu fırıncılar
arasındaki anlaşmaya menfi tespit belgesi verilebilmesi için hiçbir şekilde
Kanun’un 4. maddesini ihlal etmemesi gerekmektedir. Teşebbüsler arasında
akdedilen anlaşmaların rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıması veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olması
durumunda, yapılan anlaşmalar 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
etmektedir. Bu bağlamda üye fırıncılar arasında yapılan anlaşmanın rekabeti
engelleyici etkilerinin olma ihtimali bulunması nedeniyle menfi tespit
alamayacağı anlaşılmıştır.

Menfi tespit belgesi alamayacak bir anlaşmaya ilişkin olarak Kanun’un 5.
maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet değerlendirmesi yapılması
gerekmektedir. Bir anlaşmanın Kanun’un 5. maddesiyle sağlanan muafiyetten
yararlanması için aşağıda belirtilen şartları birlikte sağlaması gerekmektedir:

a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmenin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b) Tüketicilerin bundan yarar sağlaması,
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
05-36/453-106

15
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlandırılmaması,
gerekmektedir.

Ek-Dağ ile fırıncılar arasında yapılan anlaşmanın amacı, şirket ile anlaşması
bulunan fırıncıların ekmeklerinin dağıtımının tek bir şirket çatısı altında
yürütülmesidir. Böylelikle ekmeği dağıtılan fırıncıların üzerindeki yüksek
dağıtım maliyetinin azaltılması hedeflenmiştir. Ek-Dağ ve fırıncıların
aralarında yaptıkları anlaşma bu bağlamda değerlendirildiğinde, yapılan
anlaşma ile üye fırıncıların ürettikleri ekmeklerin dağıtımı daha etkin bir
şekilde gerçekleştirilmektedir. Söz konusu fırıncıların tümü ürünlerini Karaman
il merkezindeki satış noktalarına satmaktadırlar. Bu bakımdan, birbirine çok
yakın bir coğrafi alan içinde faaliyet gösteren teşebbüslerin dağıtımda
yaşadıkları zorlukları ve dağıtımın getirdiği yüksek maliyeti en aza indirmek
için dağıtım ağlarını birleştirmeleri veya bu faaliyeti ortaklaşa
gerçekleştirmelerinin dağıtımda etkinlik sağlayacağı açıktır. Dolayısıyla, Ek-
Dağ ile fırıncıların yaptıkları anlaşma, her ne kadar aralarındaki rekabeti
sınırlıyor olsa da, bu anlaşmanın ekmek dağıtımında yaratacağı ekonomik
gelişme nedeniyle Kanun’un 5. maddesinin (a) bendinde belirtilen şartı
taşımaktadır.

Ek-Dağ ile fırınlar arasındaki anlaşmanın, muafiyet değerlendirmesi
kapsamında incelenmesi gereken bir diğer yönü ise, söz konusu anlaşmanın
tüketici yararına olup olmadığıdır. Ek-Dağ’ın kurulması ile birlikte, şirketin
kurduğu sisteme üye olan fırıncıların kendi aralarındaki rekabet azalmıştır. Ek-
Dağ’ın özellikle ortaklarından bir kısmının ekmek üreten kişi veya teşebbüs
ortaklarından oluşması nedeniyle, yol açacağı rakipler arasındaki
koordinasyon ve rekabetin azalması riski tüketicilere yüksek fiyat ve/veya
düşük kalite olarak yansıyabilecektir. Her ne kadar isteyen nihai satış
noktasının istediği fırının ekmeğini alabilmesine olanak sağlayan bir dağıtım
ağı kurulmaya çalışılmış olsa da, sağlanan dağıtım maliyet etkinliğinin
doğrudan tüketiciye yansıdığı yönünde bir gösterge bulunmamaktadır.

Söz konusu anlaşmanın muafiyet alıp alamayacağı konusunda
değerlendirilmesi gereken bir diğer husus da, Ek-Dağ’ın kurulmasıyla birlikte
ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkıp kalkmadığıdır.
Karaman il merkezinde çarşı ekmeği üreten toplam 22 fırın vardır. Bunlardan
9’unun ürettikleri ekmekler Ek-Dağ tarafından dağıtılmaktadır. Karaman
toplam ekmek tüketiminin 70.000 ila 80.000 civarında olduğu kabul edilirse,
Ek-Dağ tarafından dağıtımı yapılan ekmek miktarının toplam pazarın % 44–
50’sini oluşturduğu görülmektedir. Dolayısıyla, Ek-Dağ vasıtasıyla rakipler
arasında sağlanabilecek koordinasyonun ilgili pazarın önemli bir bölümünde
etkili olacağı görüşüne ulaşılmıştır.

Ek-Dağ tarafından kurulan dağıtım sistemi incelendiğinde bu sistem ile üye
fırıncılar arasındaki rekabetin gerekli olandan fazla sınırladığı kanaatine
ulaşılmıştır. Pazardaki iki önemli rekabet unsuru olan, fırıncıların kendi
aralarındaki rekabet ve bakkalların istediği fırıncı ile çalışabilmesi hususlarının
değerlendirilmesi gerekmektedir. Söz konusu sistemde bakkallar istedikleri
fırın ile çalışabilmektedir. Ancak üye fırıncıların kendi aralarındaki rekabet
05-36/453-106

16
hususunda sorunlar olduğu yönünde göstergeler mevcuttur. Üye fırınların her
birinin %50 civarında atıl kapasitesi bulunmakla birlikte Ek-Dağ vasıtasıyla
dağıtılan ekmekler içinde her fırına ait ekmek satış oranları zaman içinde
değişiklik göstermemektedir. Bu durum, söz konusu fırınların üretim
miktarlarının piyasa dışında belirlendiği yönünde bir gösterge oluşturmaktadır.
Ayrıca, Ek-Dağ tarafından dağıtımı yapılan ekmeklerin alıcısı durumundaki
nihai satış noktalarının büyük bölümünün fırınlar ile doğrudan anlaşma
yapmak yerine Ek-Dağ tarafından kendilerine sunulan fiyat üzerinden alım
yaptığı göz önüne alınırsa, fiyat konusunda da rekabetin gereğinden fazla
sınırlandığı görülmektedir. Her ne kadar dağıtımda bir maliyet avantajı
oluşturuluyor olsa da, yaratılan bu maliyet avantajı fırıncılar tarafından
içselleştirilmekte ve tüketiciler oluşan bu faydadan yarar
sağlayamamaktadırlar.

Bu değerlendirmelerle birlikte belirtilmesi gereken bir diğer husus ise herhangi
bir coğrafyada faaliyet gösteren birden fazla fırıncı esnafın taraf olduğu bir
“dağıtım anlaşması”na, 4054 sayılı Kanun bakımından dağıtımda maliyet
etkinliğini sağlaması nedeniyle bazı koşullar altında izin verilebileceğidir. Bu
koşullar, dağıtım şirketinin üye fırıncılar arasındaki rekabeti kısıtlamayacak bir
sistemle çalışması (özellikle fiyat rekabetinin kısıtlanmaması ve üreticilerin
üretim miktarlarının belirlenmemesi), fırıncılar arasındaki rekabetçi
davranışların koordinasyonuna yol açmaması için dağıtım şirketinin ekmek
üreticilerinden bağımsız bir teşebbüs olarak ortaya çıkması, teşebbüsün
bakkalların istedikleri fırıncının ekmeğini alabilecek şekilde organize olması
olarak sıralanabilir. Ancak, Ek-Dağ tarafından kurulan mevcut sistem, üye
fırıncılar tarafından üretilen ekmeklerin satış hakkını elinde bulundurması ve
Ek-Dağ’a ortak bulunan ekmek üreticileri dolayısıyla yüksek oranda rekabetçi
davranışların koordinasyonu riski taşıması nedeniyle fırıncılar arasındaki
rekabeti sınırlamakta, tüketiciye beklenen faydayı sağlamamaktadır.
Dolayısıyla, ilgili ürün pazarındaki rekabeti gereğinden çok sınırlandırdığı için
Ek-Dağ ile ekmek üreticileri arasında akdedilen anlaşma Kanun’un 5.
maddesinin (d) bendindeki koşulları sağlamamaktadır.

Ek-Dağ ile üye fırıncılar tarafından akdedilen anlaşmalara, Kanun’un 4.
maddesinde belirtilen hususlara uymadığı için menfi tespit verilemeyeceği ve
Kanun’un 5. maddesinde yer alan şartları sağlamamasından dolayı da
Kanun’un 4. maddesinin uygulanmasından muaf tutulamayacağı kanaatine
ulaşılmıştır.

I.6.5. 4054 sayılı Kanun’un 9. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme

Ek-Dağ şirketinin kuruluş aşamasında kurucuları tarafından Kurum’a yapılan
birleşme devralma bildirimi ve bu bildirimde Kurul tarafından verilecek
kararları uygulamaya hazır olduklarının belirtilmesi ve kendilerine yol
gösterilmesinin istenmesi ve bu konuda Önaraştırma yapılması kararından
önce başvuruda bulunmaları tarafların lehine olarak değerlendirilebilecek bir
durumdur. Ayrıca, dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, ilgililerle yapılan
görüşmelerden Ek-Dağ’ın ortaya çıkardığı maliyet etkinliklerinin varlığının ve
yanı sıra, pazardaki rekabet ve rakipler üzerinde ağır ve geri dönüşü olmayan
olumsuz etkilerinin bulunmadığı dikkate alındığında, dosya konusu Ek-Dağ ve
05-36/453-106

17
fırın işletmeleri arasında akdedilen anlaşmalara taraf olan teşebbüsler
hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmamaktadır. Ancak Kanun’un
“ihlale son verme” başlıklı 9. maddesinin 3. bendi uyarınca Ek-Dağ tarafından
gerçekleştirilen ekmek dağıtımına ilişkin aynı seviyede faaliyet gösteren rakip
ekmek üreticileri arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu sonucunu
doğurabilecek faaliyetlerin sonlandırılmasının, aksi halde teşebbüsler
hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılacağının taraflara
bildirilmesi gerekmektedir.

Taraflar yukarıda yer verilen rekabetçi davranışların koordinasyonu sonucunu
doğurucu faaliyetlerini temel olarak iki şekilde sonlandırabilirler. İlk olarak;
taraflar Ek-Dağ’ın faaliyetlerini sonlandırma yolunu seçebilirler. Böylelikle, her
fırın kendi dağıtımını gerçekleştirecek ve Ek-Dağ’ın pazardaki rekabet
üzerindeki olumsuz etkileri ortadan kalkacaktır. İkinci olarak; Ek-Dağ’ın
ortakları ve yöneticileri, Karaman ilinde ekmek üretimi yapan herhangi bir
teşebbüsle olan ortaklık ilişkilerini sonlandırma yolunu seçebilirler. Diğer bir
deyişle Ek-Dağ’ın hissedarlarının veya yöneticilerinin, Karaman il merkezinde
faaliyet gösteren ekmek üreticileri ile olan hissedarlık bağını sona erdirmeleri
durumunda Ek-Dağ’ın rekabetçi davranışların koordinasyonu sonucunu
doğurucu faaliyetlerde bulunması riski ortadan kaldırılabilecektir. Benzer
şekilde, Ek-Dağ ortağı durumunda bulunan ekmek üreticilerinin Ek-Dağ’daki
hisselerini ekmek üretimi ile herhangibir ilişkisi olmayan 3. kişilere
devretmeleri yolu ile de bu seçenek uygulanabilecektir. Tarafların ikinci
seçenekte belirtilen Ek-Dağ’ın ortaklık yapısını değiştirme şeklinde bir yöntemi
tercih etmesi durumunda, Ek-Dağ’ın pazar payı dikkate alındığında, Ek-Dağ’ın
kontrolünü belirleyen ortaklık yapısında bir değişiklik olacağından söz konusu
ortaklık paylarının devrine ilişkin olarak 1997/1 sayılı Tebliğ çerçevesinde
Rekabet Kurumu’na başvuru yapılması gerekecektir. Bunun yanı sıra, ortaya
çıkacak yeni şirketin ekmek üreticileri ile akdedeceği sözleşmeleri 2002/2
sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup
muafiyetinden faydalanabilecek şekilde düzenlemesi gerekecektir.

J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

1. Tünelsan Gıda Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin Karaman il merkezindeki bazı
fırıncılar ile anlaşarak Karaman il merkezindeki ekmek piyasasında
rekabeti bozduğu yönündeki şikayetçi iddialarına yönelik olarak
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine,
2. Ek-Dağ Ekmek Pazarlama Ltd. Şti.’nin (Ek-Dağ) bir ortak girişim şirketi
olarak faaliyette bulunması için yapılan başvurunun, Ek-Dağ’ın taraflar
arasındaki rekabeti sınırlaması nedeniyle ortak girişim olarak kabul
edilemeyeceğine, bu nedenle Ek-Dağ’ın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında bir anlaşma niteliğinde olduğuna,
3. Bir anlaşma olarak kabul edilen Ek-Dağ’ın varlığının ve faaliyetlerinin 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde bir ihlal niteliğini haiz olabileceği
nedeniyle bu anlaşmaya menfi tespit verilemeyeceğine,
05-36/453-106

18
4. Bir anlaşma olarak kabul edilen Ek-Dağ’ın Kanun’un 5. maddesinde yer
alan şartları sağlamadığı ve bu nedenle söz konusu anlaşmaya muafiyet
tanınamayacağına,
5. Bununla birlikte Ek-Dağ’ın sağladığı maliyet etkinliği ve ilgili piyasadaki
rekabet üzerinde ağır ölçüde etkilerinin bulunmadığı göz önüne alınarak,
ekmekleri Ek-Dağ tarafından pazarlanan fırıncılar hakkında soruşturma
açılmasına gerek olmadığına,
6. Ancak, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. bendi uyarınca, Ek-Dağ
tarafından ekmek üreticileri arasında rekabetçi davranışların
koordinasyonu sonucunu doğurabilecek faaliyetlerin sonlandırılmasının
gerektiğine,
7. Ek-Dağ’ın Rekabet Kurulu kararının gereği doğrultusunda değişiklik
yapabilmesi ve yeni düzenlemenin yapıldığına dair bilgileri Rekabet
Kurumu’na bildirmesi için, gerekçeli kararın Ek-Dağ şirketine tebliğinden
itibaren 60 gün süre tanınmasına,
8. Aksi takdirde, Ek-Dağ’ın mevcut yapısı ile faaliyetine devam etmesi
halinde, Ek-Dağ ve Ek-Dağ aracılığı ile ekmek ürünlerinin dağıtımı yapılan
teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılacağının ve Kanun’un 16. ve 17. maddeleri uyarınca işlem
yapılacağının taraflara bildirilmesine,

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.





Full & Egal Universal Law Academy