Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-1-30 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-29/349-83
Karar Tarihi : 24.4.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER: F. Yeşim AKCOLLU, Hakan Deniz KARAKOÇ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Lord Corporation
Temsilcisi: Av.Tolga KARATAŞ
Lamartine Caddesi 10 20
34437, Taksim, İstanbul
D. TARAFLAR : - Lord Corporation
111 Lord Drive, Cary, North Carolina, 27511, ABD
- Henkel KgaA
HenkelStrasse 67, 40191, Duesseldorf, ALMANYA
E. DOSYA KONUSU: Lord Corporation (Lord)’ın iştiraki olan pAr
Oberflaechenchemie GmbH vasıtasıyla, Henkel KgaA (Henkel)’nın lastiğin
substratlara iliştirilmesi ve lastik yüzeylerin işlenmesine yönelik bazı 30
kimyasalların üretimine ilişkin iş segmentinin devralınması işlemine izin
verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.3.2006 tarih, 1402 sayı ile giren
ve 30.3.2006 tarih, 1931 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 14.4.2006 tarih ve 2006-1-30/Öİ-06-FYA sayılı Devralma Ön
İnceleme Raporu, 17.4.2006 tarih ve REK.0.05.00.00-120/54 sayılı Başkanlık 40
önergesi ile 06-29 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, Henkel’in lastiğin substratlara
iliştirilmesi ve lastik yüzeylerin işlenmesine yönelik bazı kimyasalların
üretimine ilişkin iş segmentinin Lord tarafından devralınması işlemine Rekabet
Kurulu’nca izin verilmesi talebiyle yapılan başvuru değerlendirilmiş olup,
- Söz konusu işlemin pazar payı eşiği itibarıyla 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında bir devralma olduğu,
06-29/349-83
2
- Devralma işleminin, hakim durum yaratıcı ya da hakim durumu güçlendirici 50
nitelikte olmadığı,
- Bu nedenle rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğurmayacağından hareketle devralmaya izin verilmesi gerektiği
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Devralmaya konu olan Henkel İş Kolu, Türkiye pazarında lastiklerin 60
substratlara yapıştırılmasına yönelik lastik kimyasalları ile lastik yüzeylerin
işlenmesine yönelik kaplamalar ve floklama yapıştırıcıları pazarlarında faaliyet
göstermektedir. Lord ise Türkiye pazarında lastik yüzeylerin işlenmesine
yönelik kaplamalar hariç olmak üzere yukarıda anılan pazarlar ile aktif
sistemler, şok, titreme, gürültü ile hareketi yönetmek için kontrol edilebilir sıvı
araçları, magneto-reolojik sıvılar ve cihazları pazarlarında faaliyet
göstermektedir. Bu faaliyet alanlarından da anlaşılabileceği her iki tarafın
faaliyetlerinin kesiştiği pazarlar; lastiklerin substratlara yapıştırılmasına yönelik
lastik kimyasalları ile lastik yüzeylerin işlenmesine yönelik floklama
yapıştırıcıları pazarlarıdır. 70
a) Lastiklerin substratlara yapıştırılmasına yönelik lastik kimyasalları pazarı
Lastiğin substrata yapıştırılması, genelde metal olan ancak metal yenileme,
kumaş veya fiber glas gibi başka bir substrat olabilen belirli bir substrat ve
lastik bir parça arasında sabit bir bağ oluşturulması yöntemidir. Lastiğin
substrata yapıştırılması, yaygın olarak, substratın ince yapışkan olmayan bir
yapıştırıcı madde ile kaplanmasıyla ve son olarak lastiğin pişirilmesi ile
gerçekleştirilmektedir. Sanayi tipi yapıştırıcılar veya diğer kimyasallar, anılan
yöntemin ikamesi olarak kullanılmamaktadır.
Bağlama maddeleri, üst uç ve alt uç ürün segmentlerine ayrılabilir. Üst-uç 80
maddeler, titreme önleyici uygulamalar, metalle güçlendirilmiş pencere bandı
profilleri ve diğer özel uygulamalar (örn: sert araba lastikleri, hortumlar,
tekerlekler, düz mühür, contalar ve tank bandı gibi) için kullanılmaktadır. Bu
bağlama sistemleri için başlıca uygulama alanı otomotiv tedarik sanayidir ve
daha az oranla da havacılık, inşaat mühendisliği ve elektronik endüstrileridir.
Üst uç yapıştırıcı sistemleri, sıklıkla teknik olarak dikkat gerektiren (örn:
güvenlik) uygulamalarda kullanılmaktadır ve genel olarak bireysel müşterilerin
ihtiyaç ve gereksinimlerini karşılamaktadır. Alt uç lastikli substrat RFL’li
(resorcinol formaldehyde latex taban) araç lastiği fitillerinin yapıştırılmasına
yönelik kimyasalları ve teknik olarak daha az dikkat gerektiren uygulamalara 90
yönelik ürünleri kapsar.
Hem Lord hem de Devredilen Henkel İş Kolu, lastiklerin substratlara
yapıştırılmasına yönelik lastik kimyasalları pazarının münhasıran üst-uç
06-29/349-83
3
segmentinde1 faaliyet göstermektedirler. Ürün fiyatları, ürün özellikleri,
fonksiyonellikleri ve tedarik yönlü yerine kullanılabilirlik bakımından, üst-uç ve
alt uç lastiklerin yapıştırıldığı substrat kimyasalları birbirleri arasında
değiştirilebilir değillerdir ya da sadece sınırlı bir çerçevede değiştirilerek
kullanılabilirler. Ancak bu ürünlerin üretimi aynı teknolojilere dayanmakta ve
bu alt pazarlardaki tüm teşebbüslerin bahsi geçen ürünlerin tümünü kolaylıkla
üretme kapasitesi bulunmaktadır. Bu nedenle arz ikamesi yönünden 100
değerlendirildiğinde ürünlerin tek bir pazar içerisinde yer alması gerektiği
anlaşılmaktadır.
b) Lastik yüzeylerin işlenmesine yönelik kaplama ve floklama yapıştırıcıları
pazarı
Kaplama, belirli bir fonksiyonelik veya kozmetik bir görünüm kazandırmak için
lastik yüzeylerin işlenmesi yöntemidir. Kaplama lastik bir parça veya yüzeye
bir kaplama maddesi uygulanmasıyla gerçekleştirilir. Kilit bir fonksiyonel
uygulama ise otomobil kapıları gibi metal veya cam yüzeylerin lastik profil
ve/veya su geçirmez bir bariyerden kolay kurtulmasına imkan sağlamak için 110
lastik hava bantlarının kaplanmasıdır (düşük sürtünmeli kaplamalar). Türkiye
pazarına yönelik olan satışlar göz önüne alındığında Henkel’in lastik kaplama
satışları gerçekleştirdiği ancak Lord’un herhangi bir satışının söz konusu
olmadığı ifade edilebilir.
Floklama yapıştırıcıları lastik yüzeylere belirli bir fonksiyonellik veya kozmetik
bir görünüm kazandırmak için uygulanan işleme yöntemidir. Floklama kısa
polyamide veya polyesterden yapılan boylu yoğun fiber katmanının belirli bir
hızda kuruyan floklama yapıştırıcısı vasıtasıyla lastik bir yüzeye veya parçaya
yapıştırılmasını ifade eder. Buradaki kilit fonksiyonel uygulama, metal veya
cam yüzeylerin kolay kurtulması ve/veya su geçirmez bariyerin devamlılığını 120
sağlamak için lastik hava bantlarının uygulanmasıdır. Hem Devredilen Henkel
İş Kolu ve hem de Lord sadece floklama işlemi için gerekli olan yapıştırıcıyı
üretmektedir. Floklamanın yerine lastik yüzeye floklanmış bant yapıştırılması
yöntemi de kullanılabilir. Ancak devralma tarafları olan teşebbüslerden
herhangi birisi bu banttan üretmemektedir.
Floklama lastik profillere yönelik yapıştırıcılar ve kaplamalar farklı teknolojilere
(yapıştırıcı vb. kaplama) dayanmakta ve kısmen farklı şirketler tarafından
üretilmektedir ancak kaplama ve floklama lastik profillere yönelik yapıştırıcılar,
talep yönünden geniş bir şekilde birbirlerinin yerine kullanılabilmektedirler. Her
iki ürün de metal ve/veya cam yüzeylerin kolay kurtulmasına ve/veya su 130
geçirmez bir bariyerin sürekliliğine imkan vermek için ve/veya kozmetik
görünüm için sürtünmeyi azaltmak üzere uygulandığından, fonksiyonelliği
geniş ölçüde benzerdir. Bu nedenle bu ürünlere ilişkin ürün pazarını lastik
yüzeylerin işlenmesine yönelik kaplama ve floklama yapıştırıcıları pazarları
olarak tanımlanması uygun görülmektedir.
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında ve bu dosya çerçevesinde, devralma
işlemine konu olan ilgili ürün pazarlarının “lastiklerin substratlara
yapıştırılmasına yönelik lastik kimyasalları pazarı” ile “lastik yüzeylerin
1 Üst-uç lastiklerin uygulanması metal ve kumaş olarak farklı alanlarda yapılmaktadır. Türkiye’de,
Devredilen Henkel İşi’nin ve Lord’un üst-uç lastiklerin kumaşlara yapıştırılmasına yönelik bağlama
maddeleri alanında herhangi bir satışı bulunmamaktadır.
06-29/349-83
4
işlenmesine yönelik kaplama ve floklama yapıştırıcıları pazarı” olarak olarak
belirlenmiştir. 140
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Gerek Lord’un, gerekse Devredilen Henkel İşi’nin tüm Türkiye genelinde
faaliyette bulunmalarından hareketle bildirim konusu devir işlemi açısından
ilgili coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti sınırları”dır.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Dosyada yer alan bilgilere göre, devir işlemi Henkel’in lastiğin substratlara 150
iliştirilmesi ve lastik yüzeylerin işlenmesine yönelik bazı kimyasalların
üretimine ilişkin iş segmentinin tamamen Lord’un kontrolüne geçecek olması
nedeniyle devralma işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b) maddesi anlamında bir
devralmadır.
Tarafların ilgili ürün pazarlarındaki 2005 yılına ait pazar payları ve ciroları
Tablo 1’deki gibidir.
Tablo 1-Tarafların İlgili Ürün Pazarlarındaki Toplam Ciroları ve Pazar Payları
Ciro (YTL) Pazar Payı (%) İlgili Ürün Pazarları
Lord Henkel Lord Henkel
Lastiklerin substratlara yapıştırılmasına
yönelik lastik kimyasalları
(………) (………) (…) (…)
Lastik yüzeylerin işlenmesine yönelik
kaplama ve floklama yapıştırıcıları
(………) (………) (…) (…)
Tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik
1997/1 sayılı Tebliğin 4. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen ciro eşiğini 160
aşmamakla birlikte, toplam pazar payları (%.... ve %....) söz konusu fıkradaki
pazar payı eşiğini aşmaktadır; dolayısıyla, gerçekleştirilen işlem izne tabi bir
devir işlemidir.
Lastiklerin substratlara yapıştırılmasına yönelik lastik kimyasalları pazarında
faaliyet gösteren rakipler arasında Rohm and Haas, Chemical Innovations
Ltd., Dalton Dynamics, Wacker Chemie ve Rhodia bulunmaktadır. Ayrıca
henüz Avrupa pazarına girmemiş olan çeşitli rakipler Japonya’da ve
Hindistan’da faaliyet göstermektedir. Lastik yüzeylerin işlenmesine yönelik
kaplama ve floklama yapıştırıcıları pazarında ise Rohm and Haas, GE Bayer
Silicones, Klüber, Whitford ve Acheson faaliyet göstermektedir. 170
İlgili ürün pazarlarında büyük otomotiv şirketlerinin yüksek alım güçlerinin
olması, ilgili ürün pazarında taşıma maliyetlerinin düşük olması ve tedarikçi
değiştirmenin çok kolay olması sebepleri ile pazara giriş oldukça kolaydır.
Devralma işleminin sonuçlanmasının ardından, söz konusu ilgili ürün
pazarlarında yoğunlaşma artışı yaşanacak olmasına rağmen pazarların
rekabetçi yapısı ve yukarıda sayılan sebeplerden dolayı giriş engellerinin
olmadığı göz önüne alınırsa, söz konusu devralma işleminin, 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi anlamında bir hakim durum yaratmayacağı veya mevcut
bir hakim durumu güçlendirmeyeceği anlaşılmaktadır.
06-29/349-83
5
Taraflar arasında imzalanan anlaşmanın 13.1. maddesinde devirin ardından 3 180
yıl boyunca satıcıya (Henkel) bazı rekabet etmeme yükümlülükleri
getirilmektedir. Buna göre, 3 yıl süresince, Henkel veya iştirakleri devredilen iş
kolunda iştigal edemeyecekler, bu iş kolundaki müşterileri ayartmayacaklar,
devrolunan çalışanları işten ayrılmaları yönünde teşvik etmeyecekler ve işin
yürütülüş şeklini üçüncü şahıslara ifşa etmeyeceklerdir. Devredilen iş kolu
mülkiyet hakları, know-how, mevcut tedarik sözleşmeleri, siparişleri ve mevcut
ürünleri de kapsamaktadır. Dolayısıyla, dosya konusu devralma işlemindeki
yan sınırlama hükmünün birleşmenin uygulanması açısından doğrudan ilgili
ve gerekli olduğu, ancak bu şekilde devredilen Henkel iş kolunun
müşterilerinin bağlılığının sağlanabileceği ve devralınan malvarlığının 190
değerinin karşılanabilmesinin mümkün olabileceği anlaşılmaktadır. Anılan
kısıtlama süresi, uygulandığı coğrafi alan, konusu ve de tabi olan kişiler
açısından, tanımlanan amacı gerçekleştirmek için makul ve zaruri olarak
değerlendirilmiştir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirime konu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi 200
olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığına, satıcıya getirilen 3 yıllık rekabet
yasağının makul bir yan sınırlama sayılarak bildirime konu işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy