Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-3-42 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 06-35/442-114
Karar Tarihi : 22.5.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif
ERSİN
RAPORTÖRLER : Şahin YAVUZ, Ali İhsan ÇAĞLAYAN
B. BİLDİRİMDE : Birmaş Tüketim Malları Ticaret A.Ş.
BULUNAN Şehit Fethi Bey Cad. No:120 İzmir
20
D. TARAFLAR : Birmaş Tüketim Malları Ticaret A.Ş.
Şehit Fethi Bey Cad. No:120 İzmir
Yavuzlar Meşrubat ve Gıda Paz. Tur.
İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
ALKOP Alimünyumcular San. Sit. Akçaburgaz Mevkii A4 Blok
No:5-6 Hadımköy/İstanbul
Bahadır Su – Serkan Ahmetler
Cennet Mh. Barbaros Cd. No:21/2 Küçükmece/İstanbul 30
E. DOSYA KONUSU: Birmaş Tüketim Malları Ticaret A.Ş. (Birmaş) ile Yavuzlar
Meşrubat ve Gıda Paz. Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. (Yavuzlar Gıda) ve Bahadır
Su-Serkan Ahmetler (Bahadır Su) arasında imzalanan dağıtım anlaşmasına
muafiyet verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.4.2006 tarih 2387 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 5.
maddeleri ile 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebiği’nin ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 12.5.2006 tarih ve 2006–3–40
42/MM–06-Ş.YA sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu, 12.5.2006 tarih ve
REK.0.07.00.00-130/102 sayılı Başkanlık Önergesi ile 06-35 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; ihtiyaren bildirilen Birmaş Tüketim
Malları Ticaret A.Ş. ile Yavuzlar Meşrubat ve Gıda Paz. Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve
Bahadır Su–Serkan Ahmetler arasında imzalanan anlaşmanın, 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesi kapsamında rekabeti sınırlayıcı hükümleri bulunmakla birlikte, 2002/2
sayılı Tebliğ kapsamında olduğu ve grup muafiyetinden yararlanabileceği ifade
edilmiştir. 50
06-35/442-114
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Anlaşmanın Konusu ve Niteliği
2.7.2005 tarih ve 5388 sayılı Kanun ile 4054 sayılı Kanun’un bildirim yükümlülüğüne
ilişkin maddelerinde önemli değişikliklere gidilmiş ve Kanun’un 4. maddesi
kapsamındaki anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararlarının Kurul’a
bildirilmesi zorunluluğu kaldırılmıştır. Bu düzenlemeye paralel olarak, 2006/2 sayılı
Rekabet Kurulu Tebliği ile, 1997/2 sayılı “Anlaşmaların, Uyumlu Eylemler ve
Teşebbüs Birliği Kararlarının Kanunun 10 uncu Maddesine Göre Bildiriminin Usul ve 60
Esasları Hakkında Rekabet Kurulu Tebliği” ve ekindeki Form-1 de yürürlükten
kaldırılmıştır. Bildirim yükümlülüğü kaldırılmasına rağmen, isteğe bağlı olarak
yapılacak bildirimler için “Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Teşebbüs Birliği Kararlarının
İsteğe Bağlı Bildirimine İlişkin Kılavuz” yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve bu nevi
bildirimler için Kılavuz’un ekindeki yer alan Bildirim Formu’nun kullanılması esası
öngörülmüştür. Başvuru konusu anlaşmanın bildirimi de bu çerçevede yapılmıştır.
Bildirime konu olan anlaşma, Birmaş (Sağlayıcı / Ana Dağıtıcı), Yavuzlar Gıda
(Toptan Dağıtıcı) ve Bahadır Su (Perakende Dağıtıcı) arasında 20.3.2006 tarihinde
akdedilmiştir. 70
Birmaş yeni kurulmuş bir şirket olup, Yaşar Topluluğu’nun1 bağlantılı teşebbüsüdür.
Anlaşmanın konusu, Birmaş ürün portföyünde bulunan PC damacana, su pompası,
su dispanseri, su, soda, aromalı içecekler ve sair tüketim mallarının dağıtım bölgesi
içinde yeniden satışının yapılması amacıyla dağıtıcıya sağlanmasıdır. Bununla
birlikte Birmaş yeni kurulan bir şirket olduğundan anlaşma kapsamındaki ürünlerden
PC damacanalarda suyun arz edilmesi ile işe başlanması öngörülmektedir. Bu
kapsamda anlaşma konusu “su”, Birmaş’ın da dahil olduğu Yaşar Topluluğu’nun
bağlantılı teşebbüslerinden Pınar Su Mamulleri San. ve Tic. A.Ş. tarafından 80
doldurulup, ambalajlanarak satışa hazır hale getirilmekte, sonrasında Birmaş
tarafından pazarlanmaktadır.Dosya mevcudu bilgi ve belgeden Birmaş’ın bu amaçla
dikey yapılanmada toptan ve perakende olmak üzere iki dağıtım seviyesi öngördüğü
anlaşılmıştır.
Toptan dağıtıcı görece geniş bir bölge için tayin edilmekte ve kendisinden sorumlu
olduğu bölgede perakende dağıtıcı atayacağı daha küçük bölgeler tayin etmesi ve
bildirime konu sözleşme örneğini o bölgenin perakendecisi ile akdetmesi
beklenmektedir.
SAĞLAYICI / ANA DAĞITICI (Birmaş) 90
▼
TOPTAN DAĞITICI (Yavuzlar Gıda)
▼
PERAKENDE DAĞITICI (Bahadır Su)
Bildirim konusu anlaşma ile asıl amaçlanan toptan dağıtıcı ile Birmaş arasındaki
ilişkinin düzenlenmesi olmakla birlikte, perakende dağıtıcının anlaşma hükümlerinden
Birmaş’a karşı, dağıtıma konu ürünlerin niteliği, dağıtımın verimliliği,
teminatlandırmanın yapılandırılması çerçevesinde sorumlu olması öngörülmektedir.
1 Gıda-içecek, Boya-kimya, ticaret, hizmet, turizm ve kağıt alanlarında faaliyet gösteren grubun 2005
yılı itibarıyla toplam satışları (ciro) 1,3 milyar YTL olarak gerçekleşmiştir.
06-35/442-114
3
Bu çerçevede toptan dağıtıcı ile perakende dağıtıcı arasındaki ticari ilişki şartları 100
tespit edilmemekte, bu ilişki tarafların aralarında yapacakları ayrı bir anlaşmanın
konusunu oluşturmaktadır (Sözleşme m.1/b).
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, söz konusu anlaşma uyarınca, ana dağıtıcının
(sağlayıcı) anlaşma konusu ürünleri tanımlanan bölge içinde yalnızca toptan
dağıtıcıya sağladığı, toptan dağıtıcının ürünleri yalnızca ana dağıtıcıdan, perakende
dağıtıcının da ürünleri yalnızca toptan dağıtıcıdan temin ettiği
anlaşılmaktadır(Sözleşme m.2/a). Diğer bir ifadeyle münhasırlık (tek elden dağıtım)
ve rekabet etmeme yükümlülüğü (tek elden satın alma) birlikte öngörülmüştür. Öte
yandan toptan dağıtıcı, toptan satış düzeyinde faaliyet gösterecek olup, nihai 110
tüketicilere doğrudan satış yapamamaktadır (Sözleşme m.2/b). Bunun yanında ana
dağıtıcı tarafından belirlenen özel müşteri gruplarına (zincir işletme mahiyetindeki
market, catering, otel, turizm işletmeleri ile hastaneler gibi kapsamlı ve merkez
birimler aracılığıyla gerçekleştirilen işlemler) aktif satış yapması yasaklanmaktadır
(m.2/b).
Anlaşmanın 3/c maddesi ile dağıtıcıların (gerek toptan gerekse perakende dağıtıcı)
münhasır başka bölgelere yapacakları aktif satışlar yasaklanmaktadır.
Anlaşmanın satış ve ödemeleri düzenleyen 8. maddesine göre toptan dağıtıcı, 120
perakende dağıtıcıya uygulayacağı satış ve ödeme koşullarını belirlemede serbest
bırakılmakta ancak, ana dağıtıcının azami fiyat tespit etme hakkı saklı
bırakılmaktadır.
İrdelenmesi gereken bir diğer konu anlaşmanın süresine ilişkindir. Anlaşma
20.3.2006 tarihinden itibaren 1 yıl geçerli olmak üzere imzalanmış olup, taraflarca
süre sonundan 1 ay öncesinden bildirilmediği takdirde 1 yıl süre ile kendiliğinden
yenilenmektedir. Ancak her halükarda bu yenileme, anlaşmanın imza tarihinden
itibaren 5 yılı geçememekte ve 5. yılın sonunda sona ermektedir (Sözleşme m.12/a)
130
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirime konu anlaşma, asgari düzeyde ele alındığında dahi müşteri ve/veya bölge
paylaşımı, azami fiyat tespitine olanak sağlaması gibi hükümleri dolayısıyla 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti sınırlayıcı amaç ve etkiye sahip
bulunmaktadır. Bununla birlikte ilgili grup muafiyeti tebliği çerçevesinde, Kanun’un
söz konusu hükmünün öngördüğü yasaklamadan muaf olup olmadığına bakılması
gerekmektedir.
2002/2 sayılı Tebliği ile iki temel yasak alanı belirlendikten sonra diğer sınırlamaların 140
grup muafiyeti kapsamında serbestçe belirlenebileceği öngörülmüştür. Bu yasaklar
(Tebliğ m.4);
“Alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi. Şu kadar ki;
taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari
satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi
veya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür.
Aşağıdaki haller dışında, alıcının sözleşme konusu mal veya hizmetleri satacağı
bölge veya müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirilmesi.
06-35/442-114
4
Alıcının müşterilerince yapılacak satışları kapsamaması kaydıyla, sağlayıcı
tarafından kendisine veya bir alıcıya tahsis edilmiş münhasır bir bölgeye ya da 150
münhasır müşteri grubuna yapılacak aktif satışların kısıtlanması,
Toptancı seviyesinde faaliyet gösteren alıcının son kullanıcılara yönelik
satışlarının kısıtlanması,
[…]”
Yukarıdaki hükümler çerçevesinde muafiyet kapsamı dışında tutulan faaliyetler, esas
itibarıyla “yeniden satış fiyatlarının tespiti” ve “pasif satışların engellenmesi” olarak
özetlenebilecektir. Bildirime konu anlaşmada bu yöndeki faaliyetler için getirilen
düzenlemeler Tebliğ’e uygundur.
160
Diğer önemli bir nokta rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkindir. İlgili Tebliğ belirsiz
ya da beş yılı aşan süreyle getirilecek bu türden yükümlülükleri Tebliğ’in sağladığı
muafiyetten yararlandırmamaktadır. Bildirime konu anlaşma ise her halükarda imza
tarihinden (20.3.2006) itibaren 5. yılın sonunda sona ermekte ve kendiliğinden
yenilenmemektedir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
170
Birmaş Tüketim Malları Ticaret A.Ş. ile Yavuzlar Meşrubat ve Gıda Paz. Tur. İnş.
San. Tic. Ltd. Şti. ve Bahadır Su – Serkan Ahmetler arasında imzalanan dağıtım
anlaşmasının, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti kapsamında
grup muafiyetinden yararlandığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy