Rekabet Kurumu - Karar Sayı 06-36/460-122

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2006-3-40 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 06-36/460-122
Karar Tarihi : 26.5.2006

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof.
Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN

B.RAPORTÖRLER : Tarkan ERDOĞAN, Ali Fuat KOÇ

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Metalfrio Solutions Ltda.
Temsicileri: Av.Sibel YURTTUTAN ve Av.Berrak ZORLU
Ahi Evran Caddesi Polaris Plaza, Kat:25 D: 89
34398 Maslak / İstanbul 20

D. TARAFLAR : -Metalfrio Solutions Ltda.
Av. Abrahão Gonçalves Braga, 412, São Paulo, State of São
Paulo BREZİLYA

-Özlider Plastik ve Metal Sanayi Ticaret Anonim Şirketi
Merkez Mahallesi İstanbul Cad. No:7 (Gürpınar Kavaklı yolu)
Beylikdüzü / Büyükçekmece / İstanbul

-Serkan GÜLEÇ 30
Çınar 01-02 Ada, D 2 Blo, Kat:14 Daire:65,
Bahçeşehir / İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Metalfrio Solutions Ltda, Özlider Plastik ve Metal Sanayi
Ticaret Anonim Şirketi ve Serkan GÜLEÇ arasında imzalanmış olan “Ortak
Girişim Sözleşmesi” uyarınca, söz konusu taraflar arasında bir ortak girişim
şirketi kurulması işlemine menfi tespit belgesi veya izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.4.2006 tarih ve 2266 sayı ile giren ve
en son 12.5.2006 tarih ve 2980 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 40
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 22.5.2006 tarih ve 2006-3-
40/Öİ-06-T.E. sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 23.5.2006 tarih ve REK.0.07.00.00-
120/111 sayılı Başkanlık Önergesi ile 06-36 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;

06-36/460-122
2
1.Metalfrio Solutions Ltda, Özlider Plastik ve Metal Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ve 50
Serkan Güleç arasında imzalanmış olan “Ortak Girişim Sözleşmesi” uyarınca, bir
ortak girişim şirketi kurulması işleminin; tarafların ilgili ürün pazarlarındaki toplam
pazar paylarının ve cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen
eşiklerin altında kalması nedeniyle Rekabet Kurulu iznine tabi olmadığı,

2. “Ortak Girişim Sözleşmesi”nin;
- 12. maddesinde düzenlenen rekabet yasağının sadece Ortak Girişimin
faaliyetleri ile sınırlandırılması, rekabet yasağı kapsamının sadece tarafları
içermesi ve taraflara ortak kontrolün devam ettiği sürece rekabet yasağı
yüklenmesi koşuluyla, 60
- 13. maddesinde düzenlenen ayartma yasağının ortak kontrolün devam ettiği
süre ile sınırlı olması koşuluyla,
- 14. maddesinde yer alan süresiz nitelikteki gizlilik hükmünün
yan sınırlama olarak kabul edilerek menfi tespit belgesinin verilebileceği,

3.“Ortak Girişim Sözleşmesi” ile getirilen rekabet yasağının ortak kontrolün bitimi
sonrasını içermesi, üçüncü tarafları ve Metalfrio ürünlerini de kapsaması gerekçesiyle
anılan hükme ve aynı biçimde ayartma yasağına bu haliyle 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet tanınamayacağı
70
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. Sektöre İlişkin Bilgiler

Anılan ortak girişimin ticari soğutucu ekipmanları pazarında faaliyet göstermesi
planlanmaktadır. Soğutucu ekipmanları pazarı esas olarak buzdolapları, soğutucular
ve derin donduruculardan oluşmaktadır. Türkiye’de ticari soğutucu pazarında faaliyet
gösteren belli başlı teşebbüslere ve pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. 80

Tablo 1. 2005 Yılı Ticari Soğutucu Pazar Payları
Firma Toplam Üretim
(Adet)
Yurt İçi Satış
(Adet)
İhracat (Adet) Yurt İçi Pazar Payı
KLİMASAN (………) (………) (………) %(…..)
UĞUR (………) (………) (………) %(…..)
DİĞER (………) (………) (………) %(…..)
TOPLAM (………) (………) (………) %(…..)

Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere ticari soğutucular ve derin dondurucular
alanında esas olarak Şenocak Soğutma Sistemleri A.Ş.(Klimasan) ve Uğur Soğutma
Makineleri Sanayi ve Tic. A.Ş. faaliyet göstermektedir. Anılan firmalar özellikle ticari
içecekler pazarlarında faaliyet gösteren Coca Cola, Pepsi, Efes Pilsen, Tuborg, Erikli,
Ülker gibi firmalara soğutucu; Algida, Panda, Kerevitaş, Dardanel gibi firmalara ve
çeşitli süpermarket zincirlerine derin dondurucu tedarik etmektedir.
90




06-36/460-122
3
H.2. İlgili Pazar

H.2.1. İlgili Ürün Pazarı

Taraflar arasında imzalanan “Ortak Girişim Sözleşmesi” uyarınca, ortak girişim şirketi
niteliğinde kurulacak olan Lider Metalfrio Solutions Soğutma Sanayi ve Ticaret 100
Anonim Şirketi’nin soğutucular, dondurucular, buzdolapları, buz makineleri ve soğuk
hava depoları dahil olmak üzere ticari soğutucu ekipmanların tasarımı, üretimi ve
satışı alanlarında faaliyet göstermesi planlanmaktadır. Bildirim formunda, her ne
kadar kurulacak olan ortak girişim şirketinin esas mukavelesinin kapsam maddesinde
buz makineleri ve soğuk hava depolarının üretimi faaliyetleri yer alıyor olsa da, söz
konusu ortak girişim şirketinin bu alanlarda herhangi bir faaliyette bulunmayacağı
belirtilmekte ve Bildirim’in amaçları açısından, ilgili ürün pazarları arasında “buz
makineleri pazarı” ve “soğuk hava depoları pazarı”nın gösterilmediği ifade
edilmektedir.
110
Kurulacak olan ortak girişim şirketinin ürün gamında bulunan soğutucular,
buzdolapları, dondurucular, buz makineleri ve soğuk hava depoları kullanım amaçları
ve ürün özellikleri bakımından birbirinden farklı niteliktedir. Bu doğrultuda, ilgili ürün
pazarlarını “ticari buzdolabı pazarı”, “ticari dondurucu pazarı” ve “ticari soğutucu
pazarı” olarak alt pazarlara ayırmak mümkün olmakla birlikte söz konusu işlemin
özellikleri çerçevesinde; ilgili ürün pazarı, geniş bir biçimde “ ticari soğutucu
ekipmanlar pazarı” olarak tanımlanmıştır.

H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
120
Pazara giriş, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık
göstermediği ve sözleşmenin etkili olacağı Bölge’nin tüm ülkeyi kapsadığı göz önüne
alınarak, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.

H.3. Taraflar

H.3.1. Metalfrio Solutions Ltda (Metalfrio)

Metalfrio, Brezilya’da kurulmuş bir şirkettir. Metalfrio hisselerinin ve oy hakkının
%95’ine Brezilya kanunları uyarınca bir anonim şirket olarak kurulmuş olan Serra do 130
Acarai Empreendimentos e Participações S.A.(Serra do Acarai) sahiptir. Dolayısıyla
Metalfrio, Serra do Acarai tarafından kontrol edilmekte olup, hissedarlarlık yapısına
Tablo 2’de yer verilmiştir.

Tablo 2- Serra do Acarai ortaklık yapısı
HİSSEDAR HİSSE ORANI (%)
Marcelo Faria de Lima (…..)
Erwin Theodor Herman Louise Russel (…..)
Marcio da Rocha Camargo (…..)
Maurice Ferdinand Bernard Marina Russel (…..)
TOPLAM 100

Türkiye’de herhangi bir faaliyeti bulunmayan Metalfrio’nun faaliyet alanları şunlardır:

06-36/460-122
4
1. Buzdolapları, dondurucular ve benzeri makinelerin üretimi, otomatik satış
makinelerinin ve söz konusu makinelerin ilgili teçhizat ve parçalarının üretimi ve/veya 140
montajlarının yapılması dahil olmak üzere metalürji sanayi dalında işletme
faaliyetlerinde bulunulması ve genel olarak bu ürünlerin ticaretinin yapılması;
2.Şirket tarafından üretilen ve satılan ürünlerin tamiri ve bakımı için teknik yardım
hizmetlerinin sunulması;

3.Söz konusu ürünler ve bu ürünlerin ilgili teçhizat ve parçaları ile ilgili genel olarak
ticari faaliyetlerde bulunulması;

4.Soğutucular, buzdolapları, dondurucular, otomatik satış makineleri ve benzeri
makineler için kullanılacak parçalara ve aksesuarlara ilişkin sanayi ve ticari 150
faaliyetlerde bulunulması ve bu ürünlerin ithalat ve ihracatının yapılması;

5.Genel olarak temsilcilik faaliyetlerinde bulunulması;

6.Diğer şirketlere hissedar veya ortak olarak iştirak edilmesi.

Metalfrio’nun dünya çapındaki cirosu 2005 yılında yaklaşık (…………) Euro’dur.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, Metalfrio’nun 2005 yılında Türkiye’ye yapmış
olduğu herhangi bir satışının ve bu doğrultuda herhangi bir cirosunun bulunmadığı
anlaşılmıştır. 160

H.3.2. Özlider Plastik ve Metal Sanayi Ticaret Anonim Şirketi (Özlider)

Özlider, Türkiye Cumhuriyeti yasaları uyarınca kurulmuş, (………...) -YTL sermayeli
bir anonim şirkettir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, Özlider’in kontrol ettiği
ve/veya Özlider tarafından kontrol edilen herhangi bir şirketin bulunmadığı; söz
konusu şirketin hissedarlarının hepsinin gerçek kişiler olduğu ve bu gerçek kişilerin
Ortak Girişimin faaliyet alanlarını oluşturan ilgili ürün pazarlarında faaliyet gösteren
başka bir şirkette hissedarlıklarının bulunmadığı anlaşılmıştır. Özlider’in Yönetim
Kurulu üyeleri; Cevat Güleç (Yönetim Kurulu Başkanı), Faruk Tüysüz ve Celil 170
Güleç’ten oluşmaktadır. Özlider’in ortaklık yapısına ise Tablo 3’de yer verilmiştir.

Tablo 3- Özlider’in ortaklık yapısı
HİSSEDARIN ADI-SOYADI HİSSE ADEDİ HİSSE MİKTARI (YTL)
Cevat Güleç (……..) adet A Grubu hisse (……..)
Şermin Güleç (……..) adet A Grubu hisse (……..)
Faruk Tüysüz (……..) adet B grubu hisse (……..)
Neşe Tüysüz (……..) adet B grubu hisse (……..)
Celil Güleç (……..) adet C grubu hisse (……..)
Nursen Güleç (……..) adet C grubu hisse (……..)
TOPLAM 150.000 1.500.000

Özlider’in amaç ve faaliyet alanı aşağıda sunulmuştur:
1.PLASTİK SAHASI: (i) Plastik eşyaların imalinde kullanılan her nevi plastik ana
hammaddeler ile birleştirici, çözücü ve kaydırıcı gibi yardımcı maddeleri, bu sahada
kullanılan yağları, boyaları, alkol türlerini ve diğer gerekli kimyevi maddeleri imal,
ithal, ihraç, taahhüt eder, alım satımını yapar, pazarlar; (ii) Şirket plastik ana
hammaddelerden plastik levhaları çeker, termoform ve tvinsheet, termoforming yolu 180
ile şekillendirir, şişirme, enjeksiyon ve vakum yolu ile banyo aksesuarları, banyo
dolapları ve aksesuarları, paspasları, banyo küvetleri, duş kabinleri, bunların metal ve
06-36/460-122
5
plastik aksamı, büro, ev ve mutfaklar ile gıda sanayiinde kullanılan her nevi kapları ve
eşyaları imal, ithal, ihraç, taahhüt eder, pazarlar, iç ticaretini yapar, bunların fason
imalatını taahhüt eder veya fason imal ettirir. Mamullerinde kullandığı aynaları,
camları çeşitli şekillerde keser ve işler.

2.METAL SAHASI: (i) Kara nakil vasıtalarının, traktör gibi motorlu araçlarının plastik,
metal ve mekanik yedek parçalarını ve yedek aksamını, tarım alet ve makineleri ve
bunların aksamını imal, ithal, ihraç, taahhüt eder ve pazarlar, dahili ticaretini yapar, 190
bunların fason imalatını yapar veya yaptırır; (ii) Şirket imalatında kullandığı demir,
pirinç, alüminyum, zamak gibi metalleri levha, kütük, profil, tel gibi şekillerde ve
bunların işlenmesi için gerekli kalıp, fırınları, soğuk ve sıcak çekme alet ve
makinelerini, cihazları, komple tesisleri, şişirme, enjeksiyon, vakum, levha çekme gibi
makineleri, cihazları, aletleri ve bunların aksam ve yedek parçalarını imal, ithal, ihraç,
taahhüt eder, pazarlar, iç ticaretini yapar.

Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, Özlider’in 2005 yılında ihracat satışlarından
oluşan cirosunun (………….).-YTL, Türkiye’deki satışlarından oluşan 2005 yılı
cirosunun ise (……………).-YTL olduğu, ancak, Özlider’in kurulacak olan Ortak 200
Girişimin faaliyet alanlarını oluşturan ilgili ürün pazarlarında faaliyette bulunmadığı ve
dolayısıyla ilgili ürün pazarlarından elde ettiği bir cirosunun da olmadığı anlaşılmıştır.

H.3.3. Serkan Güleç

Serkan Güleç yeni kurulacak olan anonim şirkette (……….) YTL değerinde
sermayeye sahip bir hissedar olacaktır. Serkan Güleç, aynı zamanda Özlider’de
Genel Koordinatör olarak görev yapmaktadır

H.4.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 210

H.4.1. İşlem

Metalfrio, Özlider ve Serkan Güleç arasında 6 Şubat 2006 tarihinde imzalanmış olan
“Ortak Girişim Sözleşmesi” uyarınca, Bölge’de dondurucular ve buzdolapları dahil
olmak üzere, ticari soğutucu ekipmanlarının tasarımı, üretimi ve satışı ve ayrıca
bunlarla ilgili bakım ve diğer tür hizmetlerin verilmesi işini gerçekleştirip, yürütmek
üzere söz konusu taraflar arasında bir ortak girişim şirketi kurulacak ve unvanı, “Lider
Metalfrio Solutions Soğutma Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi” olacaktır.
220
Ortak Girişim’in amaçları açısından Bölge aşağıdaki anlamlara gelmektedir:

Avrasya: (………..), (………..),(………..),(………..), (………..), (………..),(………..),
(………..),(………..),(………..) ve (………..),

Avrupa Birliği Ülkeleri: (………..), (………..), (………..), (………..),(………..),
(………..), (………..), (………..), (………..), (………..), (………..), (………..),
(………..), (………..), (………..), (………..), (………..), (………..), (………..),
(………..), (………..), (………..), (………..), (………..),ve (………..),
230
Ortadoğu Ülkeleri: (………..), (………..), (………..),(………..), (………..),(………..),
(………..),(………..),(………..),(………..), (………..), (………..),(………..),
06-36/460-122
6
Kuzey Afrika Ülkeleri: (………..), (………..), (………..), (………..),(………..), ve
(………..)
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(c) maddesinde, "Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve
malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve
taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı
veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint-venture)." tanımı yer almaktadır. Bu
tanımdan hareketle, bir ortak girişimin yoğunlaşma doğurucu nitelikte kabul edilmesi,
dolayısıyla 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirme yapılabilmesi; ortak 240
kontrol altında bir teşebbüsün bulunması, ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık
olarak ortaya çıkması ve ortak girişimin rekabetçi davranışların koordinasyonuna yol
açmaması şartlarını birlikte sağlamasına bağlıdır.

H.4.1.1. Ortak Kontrol

Ortak Girişim’in hisselerinin %(…)’inin sahibi Metalfrio, %(….)’sinin sahibi Özlider ve
%(…)’inin sahibi de Serkan Güleç olacaktır. Serkan Güleç Özlider’de genel
koordinatör olarak çalışmaktadır. Rekabet hukuku bağlamında Özlider ve Serkan
Güleç’i tek bir teşebbüs olarak nitelendirmek mümkündür. Bu gerekçe ile Özlider ve 250
Serkan Güleç “Lider Grubu” olarak anılacaktır. Ortak Girişim’de herhangi bir imtiyazlı
hisse bulunmamaktadır.

Sözleşme’nin 8.3. maddesi uyarınca, Ortak Girişim’in Hissedarlar Genel Kurulu’nun,
8.3. maddesinde belirtilen konularda alacağı kararlar için Ortak Girişim’in esas
sermayesinin en az %80’ine sahip hissedarların hazır bulunmaları ve bu konularda
olumlu oy kullanmaları gerekmektedir.

Sözleşme’nin 9.3. maddesi uyarınca, Yönetim Kurulu üyeleri, Ortak Girişim’in
Hissedarlar Genel Kurulu toplantılarında taraflarca seçilecektir; ancak Metalfrio 260
daima Ortak Girişim’in Yönetim Kurulu için 4 üye aday gösterme hakkına sahip
olurken, Lider Grubu, her zaman 2 üye aday gösterme hakkına sahip olacaktır. Ortak
Girişim’in Yönetim Kurulu 6 üyeden oluşacaktır.

Sözleşme’nin 5.4. maddesi uyarınca, Özlider ve Serkan Güleç’e Metalfrio’nun
hisseleri üzerinde bir alış opsiyonu verilmiştir. Söz konusu alış opsiyonunun
Sözleşme’nin 5. maddesinde açıklanan hükümleri çerçevesinde alış opsiyonuna tabi
hisselerin tümü üzerinde kullanılması halinde, Ortak Girişim’in sermayesinin %51’ine
Metalfrio, %49’una ise Özlider ve Serkan Güleç sahip olacaktır.
270
Yukarıda yer verilen bilgilerden, taraflardan herhangi birinin Ortak Girişim’in
yönetimine ve kritik kararlara ilişkin karar alma sürecinde tek başına etki
edemeyeceği, bu nedenle de Ortak Girişim üzerinde, Metalfrio ve Lider Grubu’nun
ortak kontrole sahip olduğu anlaşılmaktadır.

H.4.1.2. Bağımsız İktisadi Varlık Olma

Tasarlanan işlem için toplam (…………) Euro yatırım yapılması planlanmış, bu
doğrultuda Ortak Girişim’in sermayesinin (…………).-YTL olması ve söz konusu
şirketin süresiz olarak kurulması kararlaştırılmıştır. Ayrıca, Ortak Girişim kendi idari 280
ve teknik personeline sahip olacak ve mülkiyetine Özlider’in sahip olduğu bir bina için
Ortak Girişim’in kurulmasından önceki herhangi bir zamanda beş yıllık bir kira
06-36/460-122
7
sözleşmesi imzalanacaktır. Kira sözleşmesinin ilk üç yıllık süresi içerisinde herhangi
bir zamanda, Ortak Girişim belli bir satın alım fiyatı karşılığında binayı devralma
hakkına da sahip olacaktır.

Sözleşme’nin “Ticarileşme” başlıklı 7. maddesi uyarınca, Ortak Girişim kendisinin ve
Metalfrio’nun ürünlerinin Bölge’de pazarlanmasından sorumlu olacaktır ve
Metalfrio’nun ürünleri, Ortak Girişim’e makul piyasa koşulları üzerinden temin
edilecektir. Benzer şekilde, Metalfrio, Ortak Girişim’in ürünlerini Bölge dışında 290
pazarlamak istemesi halinde, Ortak Girişim de makul piyasa koşulları üzerinden
Metalfrio’ya ürün verecektir. Sözleşme’nin 7.2. maddesi uyarınca, Ortak Girişim
Bölge içerisinde gerçekleşen ticari amaçlı soğutma teçhizatı satışlarından elde edilen
tüm gelirlerin, yedek parça satışlarından, bakım hizmetlerinden ve işle ilgili diğer
hizmetlerden elde edilen gelirlerin ve ekipmanların kiralanmasından ve Bölge
içerisinde işle ilgili olarak elde edilen diğer gelirlerin hak sahibi olacaktır.

Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, Ortak Girişim’in belirlenen Bölge içerisinde
ürünlerinin dağıtımının şeklini ve satış fiyatlarını kendisinin belirlemesinin mümkün
olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır. 300

Ortak girişime faaliyetlerini bağımsız bir şekilde sürdürebilmesi için gerekli
kaynakların tahsis edilmesi ve ayrıca ortak girişim şirketinin süresiz olarak
kurulmasının kararlaştırılmış olması, bağımsız iktisadi varlık olma şartının yerine
getirildiğini göstermektedir.

H.4.1.3. Rekabetçi Davranışların Koordinasyonuna Yol Açılmaması

İlgili pazarda tarafların faaliyetinin olmaması ya da ana teşebbüslerden en fazla
birinin ilgili pazarda kalması halinde, taraflar arasında veya taraflarla ortak girişim 310
arasında rekabeti sınırlayıcı amaç veya etkinin bulunmadığı kabul edilmektedir.
Bildirime konu işlemde ana teşebbüslerin ortak girişimin alanında herhangi bir
faaliyeti yoktur. Ayrıca, Sözleşme’nin 12. maddesinde yer alan rekabet yasağı
sebebiyle, tarafların Ortak Girişim’in faaliyette bulunacağı ilgili ürün pazarına girme
ihtimali de ortadan kalkmaktadır. Dolayısıyla rekabetçi davranışların
koordinasyonuna yol açılmaması şartı da sağlanmış olmaktadır.

Yukarıda yer verilen açıklamalardan, dosya konusu ortak girişimin söz konusu
şartları taşıdığı ve bu doğrultuda, bildirim konusu işlemin, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2.
maddesi kapsamında yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişim olduğu anlaşılmıştır. 320

1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre bir birleşme/devralmanın Rekabet Kurulu
iznine tabi olabilmesi için işlemin taraflarının ilgili ürün piyasasında toplam %25 pazar
payı veya 25 milyon YTL ciro eşiğini aşmaları gerekmektedir. Dosya konusu ortak
girişim kurulması işlemine taraf olan teşebbüslerin Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde
ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyetleri bulunmaması nedeniyle anılan eşiklerin
aşılması söz konusu değildir. Bu gerekçe ile Metalfrio Solutions Ltda, Özlider Plastik
ve Metal Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ve Serkan Güleç arasında imzalanmış olan
“Ortak Girişim Sözleşmesi” uyarınca, bir ortak girişim şirketi kurulması işlemi;
tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam pazar paylarının ve cirolarının 1997/1 sayılı 330
Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen eşiklerin altında kalması nedeniyle izne tabi
değildir.
06-36/460-122
8
Ancak bildirimde bulunan taraf Ortak Girişim Sözleşmesi’nin “Rekabet Yasağı”
başlıklı 12. maddesine ve “Ayartma Yoktur” başlıklı 13. maddesine ilişkin olarak
menfi tespit belgesi verilmesi talebinde bulunmuştur.

H.4.2. Rekabet Etmeme Yükümlülüğü

Ortak Girişim Sözleşmesi’nin 12. maddesinde rekabet etmeme yükümlülükleri
düzenlenmektedir. Sözleşme’nin 12.1. maddesinde bahsedilen ve sözleşme 340
taraflarının sözleşme süresi1 boyunca doğrudan ya da iştirakleri veya ilgili tarafları
aracılığıyla dolaylı olarak ortak girişim ile rekabet etmemesini öngören rekabet yasağı
maddesi tarafların eşlerini, eski eşlerini, ebeveynlerini, çocuklarını, torunlarını ve 3.
dereceye kadar olan akrabalarını da kapsayacak şekilde düzenlenmiştir. Taraflarca
sunulan gerekçede; söz konusu İlgili Taraf tanımının ve bu doğrultuda bu maddede
düzenlenen rekabet yasağının bu şekilde kabulünün Metalfrio açısından çok önemli
bir unsur olduğu, Metalfrio’nun Türkiye’de yatırım yapmaya karar verdiğinde bu
hususu iki şarta bağladığı, bunlardan birinin Türkiye’de yerel bir ortağa sahip
olunması ve diğerinin de yerel ortakla yapılacak olan sözleşmede rekabet etmeme
hükmünün bulunması olduğu, İlgili Taraf kavramının geniş bir şekilde tanımlanarak, 350
ileride tarafların bu maddede düzenlenen rekabet yasağını ihlal etmelerinin önüne
geçilmesinin amaçlandığı belirtilmiştir. İlgili Taraf içeriğinin bu kadar kapsamlı
tanımlanmaması durumunda, tarafların aile bireylerine (eş, çocuk, kuzen, yeğen vs.)
gerekli finansmanı sağlayarak, rekabet yasağını fiilen hükümsüz kılabilecekleri ileri
sürülmektedir.

Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, rekabet yasağına ilişkin hükmün işin devamının
garanti edilmesi, “goodwill”, “know-how” ve müşteri portföyü gibi maddi olmayan
varlıkların ortak girişime devredilmesinin temini ve müşteri bağlılığının devamının
sağlanması için zorunlu olduğu yönünde gerekçelendirildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca, 360
taraflarca yukarıda bahsedilen rekabet yasağı süresince işi yönetmek için gerekli
know how’ı ve goodwill’i ortak girişime aktardıktan sonra, rakip bir iş ile iştigal
etmeleri durumunda, taraflar arasında anlaşılan mali dengenin ve ticari gerekçelerin
son derece zarar göreceği ve tarafların ortak girişimin oluşturulması için gösterdiği
çabaların ve yapmış oldukları yatırımların olumsuz etkileneceği ifade edilmiştir.

Ayrıca dosya mevcudu bilgi ve belgeden, rekabet yasağı maddesinin kapsamının
sadece İşlem’den etkilenen ilgili ürün pazarlarını kapsadığı ve gerek hissedarlık
süresince uygulanacak olan rekabet yasağının gerekse de hissedarlığın sona
ermesinden sonra 5 yıllık döneme ve daha farklı düzenlemeler için daha farklı 370
dönemlere ilişkin rekabet yasaklarının makul, zorunlu ve objektif sınırlamalar
olduğunun taraflarca ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Ortak kontrolün bulunduğu yoğunlaşma doğurucu ortak girişimlerde rekabet yasağı
ana şirketlerin ortak girişimle rekabet etmemesi şeklinde yer almaktadır. Söz konusu
rekabet yasağı, ana şirketlerin pazardan çekilmesi veya pazara hiç girmemesi
anlamına geldiği için ortak girişimin yoğunluk doğurucu bir işlem olması açısından
önem kazanmaktadır. Ana şirketlerin pazara girmemesi gerek ana şirketler
arasındaki, gerekse ana şirketlerle ortak girişim arasındaki rekabetçi davranışların
koordinasyonu riskini ortadan kaldırmaktadır. 380

1 Sözleşme’nin 16. maddesine göre, sözleşme tarafların ortak girişimin hissedarları olarak kaldığı sürece
uygulanacaktır.
06-36/460-122
9
Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama kavramı çerçevesinde yoğunlaşma
işlemi ile birlikte değerlendirilebilmesi için, yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli
olma kriterinin yanı sıra sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma ve “orantılılık”
(ortak girişimin faaliyette bulunduğu ürün pazarı, süre ve coğrafi pazarla sınırlı olma
gibi) kriterlerini de sağlaması gerekmektedir.

Ortak girişimlerde rekabet yasağının içerdiği coğrafi alanın ve ilgili ürünün, ortak
girişimin faaliyet gösterdiği ilgili coğrafi pazar ve ürün pazarıyla sınırlı olması
gerekmektedir. Dosya konusu sözleşmenin 12.2. maddesinde ise Lider’in Ortak
Girişim’deki hissedarlığının sona ermesinden sonraki bir zaman için getirilen rekabet 390
yasağı Ortak Girişim’in faaliyetleri yanında Metalfrio’nun faaliyetlerini de
kapsamaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, tarafların Ortak Girişim’in süresi
boyunca hem kendi ürünlerini hem de Metalfrio ürünlerini pazarlayacak olduğu,
ancak Lider’in ortak girişim hissedarı olma sıfatını kaybettikten sonra Metalfrio
ürünlerine ilişkin pazarlama teknikleri, pazarlama kanalları gibi bilgileri öğrenmiş
olacağından bu bilgilerin korunmaya ihtiyacı olduğunun dile getirildiği anlaşılmaktadır.
Sözleşmede bulunan rekabet yasağının yan sınırlama sayılabilmesi için rekabet
yasağının sadece Ortak Girişimin faaliyetleri ile sınırlandırılması gerekmektedir. Bu
gerekçe ile Lider’e Metalfrio ürünlerine yönelik rekabet yasağı getirilmesinin yan
sınırlama olarak kabulü mümkün değildir. 400

Yukarıda belirtildiği üzere ortak girişim işlemlerinde kontrolü paylaşan ortaklara ortak
kontrol devam ettiği müddetçe rekabet yasağı getirilmesi makul sayılmaktadır.
Sözleşme’de düzenlendiği gibi “hissedarlık devam ettiği müddetçe” ya da
“hissedarlığın sona ermesi” gibi kavramlar “ortak kontrolün devam etmesi” ölçütünü
karşılamamaktadır. Ayrıca anılan ortakları kontrol eden teşebbüsler ve bunlar
tarafından kontrol edilen teşebbüsler de rekabet yasağı kapsamında
değerlendirilmektedir. Anılan işlemde rekabet yasağının tarafların eşlerini, eski
eşlerini, ebeveynlerini, çocuklarını, torunlarını ve 3. dereceye kadar olan akrabalarını
da kapsayacak şekilde düzenlenmesinin “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma” 410
kriterini önemli ölçüde aştığı görülmektedir.

Diğer yandan ana şirketlerin ortak girişimle rekabet etme yasağının belirli bir süre ile
sınırlı olması gerekmektedir. Süre açısından bakıldığında, ortak girişim işlemi
bakımından öngörülen rekabet yasağının süresinin tarafların ortak kontrollerinin
devam ettiği müddeti aşmaması gerekmektedir.

Ancak başvuru tarafı Türkiye’de sadece önceki kararlar baz alınarak yan sınırlama
talebiyle başvuruların yapıldığını ve söz konusu devir sırasında tarafların ciro
eşiklerini aşmamaları durumunda başvuru zorunluluğunun bulunmadığı dikkate 420
alındığında Metalfrio’nun ileride bu şekilde bir belirsizlik yaşamak istemediğini ve
ortak girişimin kurulması aşamasında bu korumayı elde etmek istediğini
belirtmektedir. Bildirim formunda örnek karar olarak verilen 03-76/933-391 sayılı ve
4.12.2003 tarihli Rekabet Kurulu Kararı’nda, ortak kontrol sona erdikten sonraki 2
yıllık rekabet yasağı yan sınırlama olarak kabul edilmiş, 99-27/244-148 sayılı ve
3.6.1999 tarihli bir başka kararda ise tarafların ortak girişimdeki menfaatlerinin sona
ermesinden sonraki 5 yıllık dönem için öngörülen rekabet yasağı; ortak girişimin
varlığının devamı için zorunlu ve makul bir yan sınırlama olarak değerlendirilmiştir.

06-36/460-122
10
Yukarıda da belirtildiği üzere, ortak girişim işlemlerinde rekabet etme yasağının ortak 430
kontrolün devam ettiği süre ile sınırlı olması gerekmektedir. Geçmiş tarihli Rekabet
Kurulu kararlarında genelde, ortak girişim hissedarlarına getirilen rekabet
yasaklarının kural olarak ortak kontrolün devam ettiği süre ile sınırlı olması
öngörülmüştür. Bunun gerekçesi olarak, ortak girişimin taraflarının sonradan
yapacakları hisse devrinin yeni bir devir işlemi olduğu için bu devir sırasında satıcı
hissedara rekabet yasağının getirilebileceği, bu nedenle hisse devri sonrasında
geçerli olacak rekabet yasaklarına ortak girişimin kurulduğu anda değil, bu hisse
devri sırasında karar verilmesi gerektiği açıklamaları yer almaktadır. Bu bağlamda,
Ortak Girişim başvurularında yer alan rekabet yasaklarının, hissedarların ortak
kontrolü paylaştıkları süreyle sınırlı olması gerektiği ve rekabet yasağının süresinin 440
ortak kontrolün ömrünü aşması durumunda ilgili sözleşmelere, Kanun’un 5.
maddesinde öngörülen muafiyet koşullarından olan “rekabetin zorunlu olandan fazla
sınırlanmasına yol açmaması” koşulunu karşılamaması nedeniyle bireysel muafiyet
tanınmasının mümkün olamayacağı hususlarına ilgili Kurul kararlarında yer
verilmiştir.

Bu çerçevede; her ne kadar ortak kontrolün bitimi süresini aşan rekabet yasaklarına
izin veren istisnai Kurul Kararları bulunsa da, ortak kontrolün ömrünü aşan yan
sınırlamalara izin verilmemesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
450
Ortak Girişim Sözleşmesi’nin 12. maddesinde yer alan rekabet yasağının ortak
kontrol süresini aşması, taraflar dışındaki üçüncü kişileri de kapsaması nedeniyle,
söz konusu maddedeki kapsama ilişkin düzenlemenin Kanun’un 4. maddesi
çerçevesinde rekabet ihlali olarak değerlendirilmesi gerekecektir. Ayrıca Lider’e
getirilen rekabet yasağının ortak girişimin faaliyeti yanında Metalfrio ürünlerini
içermesi de anılan hükmün bu yönüyle Kanun’un 4. maddesi kapsamına girmesine
neden olmaktadır.

H.4.3. Ayartmama Yükümlülüğü
460
Sözleşmenin 13. maddesinde;
“13. AYARTMA YOKTUR
13.1 Taraflar, işbu Sözleşme’nin süresi içerisinde ve fesih tarihinden sonraki
3 (üç) tam yıl boyunca, Ortak Girişim’in mevcut herhangi bir çalışanını
işe almayacak, ayartmayacak, hizmetlerinden yararlanmayacak veya
sunduğu hizmetleri kabul etmeyecek veya Ortak Girişim’deki işinden
ayrılması yönünde kendisini teşvik etmeyecek veya bu şekilde
girişimlerde bulunmayacaktır; ancak (i) Ortak Girişim’in söz konusu
çalışanla istihdam ilişkisini sona erdirdiği ve (ii) kamuoyuna yönelik
genel bir iş ilanı verildiği durumlarda başvuran kişiler için bu hüküm 470
geçerli olmayacaktır.”
ifadelerine yer verilmiştir.

Dosya mevcudu bilgi ve belgeden taraflarca, rekabet etmeme yasağı ile paralel
olarak, söz konusu ayartmama hükmünün de İşlem için gerekli ve bununla doğrudan
ilgili ve bu sebeple ona bağlı olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.

Rekabet etmeme hükümlerine yönelik düzenlemeler ayartmama hükümlerine de
uygulanmaktadır. Dolayısıyla ayartma yasağının taraflara ortak kontrolün devam
06-36/460-122
11
ettiği süre boyunca getirilmesi durumunda yan sınırlama olarak nitelendirilmesi 480
mümkündür.

Sözleşme ile getirilen rekabet yasağının hem üçüncü tarafları hem de Metalfrio
ürünlerini kapsaması ve ortak kontrol süresini aştığından ve aynı şekilde ayartma
yasağına da mevcut haliyle Kanun’un 5. maddesinde öngörülen muafiyet
koşullarından olan “rekabetin zorunlu olandan fazla sınırlanmasına yol açmaması”
koşulunu karşılamaması nedeniyle, rekabet yasağını ve ayartma yasağını içeren
hükümlere bireysel muafiyet tanınamayacağı kanaatine varılmıştır.

H.4.4.Gizlilik 490

Sözleşme’nin 14. maddesi gizlilik ile ilgili hükümler içermektedir.

Söz konusu başvuruda Sözleşme’nin 14. maddesine ilişkin olarak herhangi bir menfi
tespit talebinde bulunulmamıştır. Ancak rekabet hukukunda gizliliğe ilişkin hükümler
rekabet yasağıyla aynı biçimde değerlendirilmekte ve bu düzenlemenin kısıtlayıcı
etkisinin rekabet etme yasağının kısıtlayıcı etkisini aşamayacağı kabul edilmektedir.
Söz konusu sözleşmede anılan gizlilik hükmü süresiz niteliktedir. Rekabet Kurulu bir
çok kararında süresiz nitelikteki gizlilik hükmünü makul bularak yan sınırlama olarak
nitelendirmiştir. İlgili maddede gizli bilgilere örnek olarak sayılan potansiyel iş 500
stratejileri, faaliyetleri, mali konular gibi bir takım bilgilerin gizlilik hükmü kapsamında
yan sınırlama olarak kabul edilebileceği kanaatine varılmıştır.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

1. Metalfrio Solutions Ltda, Özlider Plastik ve Metal Sanayi Ticaret Anonim
Şirketi ve Serkan Güleç arasında imzalanmış olan “Ortak Girişim Sözleşmesi”
uyarınca, bir ortak girişim şirketi kurulması işleminin; tarafların ilgili ürün 510
pazarlarındaki toplam pazar paylarının ve cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesinde öngörülen eşiklerin altında kalması nedeniyle Rekabet Kurulu
iznine tabi olmadığına,

2. “Ortak Girişim Sözleşmesi”nin;

- 12. maddesinde düzenlenen rekabet yasağının sadece Ortak Girişimin
faaliyetleri ile sınırlandırılması, rekabet yasağı kapsamının sadece tarafları
içermesi ve taraflara ortak kontrolün devam ettiği sürece rekabet yasağı
yüklenmesi koşuluyla, 520
-13. maddesinde düzenlenen ayartma yasağının ortak kontrolün devam ettiği
süre ile sınırlı olması koşuluyla,
-14. maddesinde yer alan süresiz nitelikteki gizlilik hükmünün

yan sınırlama olarak kabul edilerek menfi tespit belgesinin verilebileceğine,

3. “Ortak Girişim Sözleşmesi” ile getirilen rekabet yasağının ortak kontrol sona
erdikten sonra da devam etmesi, üçüncü tarafları ve Metalfrio ürünlerini de
kapsaması gerekçesiyle anılan hükme ve aynı biçimde ayartma yasağına bu
06-36/460-122
12
haliyle 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet 530
tanınamayacağına,

4. Söz konusu değişikliklerin 60 gün içerisinde yapılarak Kurumumuza tevsik
edilmesine, aksi halde ilgili sözleşme maddesinin 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde rekabet ihlali olarak değerlendirilerek haklarında işlem
yapılacağının ilgili taraflara bildirilmesine;

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.






Full & Egal Universal Law Academy