Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-1-71 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-41/514-135
Karar Tarihi : 7.6.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER: Hasan Hüseyin Ünlü, İsmail Yücel ARDIÇ, Metin PEKTAŞ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
Büyükdere Cad.No: 143 Esentepe
34394 İstanbul
D. TARAFLAR : - Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (Metaş İzmir Metalurji
Fabrikası T.A.Ş.)
Büyükdere Cad.No: 143 Esentepe
34394 İstanbul
- Cer Çelik Endüstrisi A.Ş.
Rıhtım Cad. İzzettin Sok. Polat İş Hanı No: 2 Kat:5
Kadıköy - İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu bünyesinde bulunan
Metaş İzmir Metalürji Fabrikası T.A.Ş. ticari ve iktisadi bütünlüğünün Cer
Çelik Endüstrisi A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.5.2006 tarih ve 2858 sayı ile giren
ve eksiklikleri en son 18.5.2006 tarih, 3139 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” ve 1998/4 sayılı
“Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin
Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip
Edilecek Usul Ve Esaslar Hakkında Tebliğ” çerçevesinde yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 1.6.2006 tarih, 2006-1-71/Öİ-06-HHÜ sayılı Devralma
Ön İnceleme Raporu 2.6.2006 tarih, REK.0.05.00.00-120/95 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 06-41 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
Bildirime konu işlemde, 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in
06-41/514-135
2
4. maddesinde öngörülen ciro ve pazar payı eşikleri aşılmadığından dosya
konusu devralma işleminin izne tabi olmadığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Kurulumuzun daha önceki kararlarında1 belirtildiği üzere demir-çelik sektöründe,
uzun demir çelik, yassı demir çelik ve vasıflı çelik ürünleri olmak üzere üç temel
ürün grubu ve bu ürün gruplarına dayanılarak tanımlanan üç temel ürün pazarı
bulunmaktadır. Ancak gerek Metaş İzmir Metalurji Fabrikası T.A.Ş, gerekse Cer
Çelik Endüstrisi A.Ş. gayri faal olduğundan ayrıntılı bir pazar tanımı yapılmasına
gerek olmadığı, ilgili ürün pazarının genel olarak “uzun demir çelik ürünleri
pazarı” olarak tanımlanmasının yeterli olacağı kanaatine varılmıştır.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Demir çelik sektöründe ülke içindeki rekabet şartlarının bölgesel olarak
farklılaşmasına neden olacak bir unsurun bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi
pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Metaş İzmir Metalürji Fabrikası T.A.Ş. (Metaş)
Dosyada yer alan bilgi ve belgelere göre Metaş, tel halat ve kaynak elektrodu
gibi çelik ürünlerinin imalatı amacıyla 1956 yılında kurulmuştur. Metaş, 1988
yılında ekonomik darboğaza girerek 1990 yılında faaliyetlerini durdurmuştur.
Şirkete 1992 yılında Kamu Ortaklığı Fonu tarafından kredi sağlanmış ve bu
krediye karşılık gelen şirket hisseleri Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığı lehine
rehin edilmiştir. Daha sonra Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığı elinde bulunan
%42,55 oranındaki Metaş hisseleri, 14.4.1995 tarihinde Uzan Grubuna bağlı
Rumeli Çelik Sanayi A.Ş.’ye satılmıştır. Metaş, Uzan Grubu bünyesinde de
faaliyetlerini istikrarlı bir biçimde sürdürememiştir. Bu dönemde Metaş, düşük
kapasite ile çalışmış ve sonunda üretime ara vermek zorunda kalmıştır. 1999
yılından beri gayri faal durumda olan Metaş’ın yönetimine 2004 yılında TMSF
tarafından el konulmuştur.
Metaş faal olduğu dönemlerde aşağıdaki ana ürün gruplarında üretim yapmıştır:
- betonarme inşaat çelikleri,
- soğuk çekme işlemine elverişli düşük karbonlu çelikler,
- kaynak elektrodu ve gazaltı kaynak teli üretimine yönelik çelikler,
- halat ve yay üretimine yönelik çelikler,
- özel yay çelikleri,
- ısıl işlemine elverişli yalın karbon ve düşük alışımlı çelikler,
- vida, cıvata ve somun çelikleri
1 24.11.2005 tarih 05-79/1083-271 sayılı Erdemir T.A.Ş.’nin özelleştirilmesine ilişkin karar ve
14.10.2005 tarih 05-68/958-259 sayılı demir çelik üreticileri hakkındaki karar.
06-41/514-135
3
Aşağıdaki tabloda Metaş’ın sahip olduğu kapasitesi gösterilmiştir:
Tablo 1- Metaş’ın kapasitesi2
Ürün Kapasite (ton/yıl)
Kütük demir üretim kapasitesi 750.000
Haddelenmiş çelik üretimi 430.000
Metaş tarafından 1995 ila üretimin durduğu 1999 yılları arasındaki dönemde
gerçekleştirilen üretim ve satış miktarları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tablo 2- Metaş’ın Üretim ve Satışları
Üretim (bin ton) Satışlar (bin ton)
Yıl Çelikhane Haddehane Yurtiçi Yurtdışı Toplam
1995 (……..) (……..) (……..) (……..) (……..)
1996 (……..) (……..) (……..) (……..) (……..)
1997 (……..) (……..) (……..) (……..) (……..)
1998 (……..) (……..) (……..) (……..) (……..)
1999 (……..) (……..) (……..) (……..) (……..)
TMSF tarafından gönderilen tanıtım kitapçığında, Metaş’ın tekrar üretime
geçirilmesi için, oldukça eski bir teknolojiye sahip olan çelikhane ve haddehane
bölümlerinde önemli tutarda bir yenileme yatırımına ihtiyaç bulunduğu ifade
edilmektedir.
H.2.2. Cer Çelik Endüstrisi A.Ş. (Cer Çelik)
Dosyadaki bilgilere göre Cer Çelik 9.2.2005 tarihinde bildirime konu devralmayı
gerçekleştirmek amacıyla kurulmuş olup, herhangi bir faaliyeti ve cirosu
bulunmamaktadır. Toplam sermayesi 10.000.000 YTL olan şirketin hissedarlık
yapısı ise aşağıdaki gibidir:
Tablo 3 – Cer Çelik hissedarlık yapısı
Hissedar Pay (%)
Rıza Kerim Tanyeri 51
Zeki Tanyeri 42
Gülden Tanyeri 4
Füsun Tanyeri 2
Halime Figen Tanyeri 1
Toplam 100
Bir aile şirketi olan ve yönetim kurulu Rıza Kerim Tanyeri, Zeki Tanyeri, Gülden
Tanyeri, Füsun Tanyeri, Halime Figen Tanyeri‘den oluşan Cer Çelik’in herhangi
bir iştiraki bulunmamaktadır.
Öte yandan aynı kişilerce kontrol edilen ancak bildirim konusu devralmanın
tarafı olmayan Cer Metal Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Cer Metal) 1995 yılına kadar
bağımsız haddehane olarak uzun demir çelik üretimi gerçekleştirmiştir. Söz
konusu haddehane üçüncü kişilere devredilmiş durumdadır. Dolayısıyla Cer
2 Uzun demir çelik ürün üretimine yönelik olarak Türkiye’nin toplam yıllık sıvı çelik (kütük) üretim
kapasitesinin 20 milyon ton, nihai uzun ürün üretim kapasitesinin ise 30 milyon ton civarında
olduğu tahmin edilmektedir. Buna göre Metaş’ın, Türkiye toplam kütük üretim kapasitesi içinde
payının yaklaşık %3,75; nihai ürün üretim kapasitesi içerisindeki payının ise yaklaşık %1,43
olmaktadır.
06-41/514-135
4
Metal’in 1995 yılından bu yana herhangi bir üretim faaliyeti bulunmamaktadır.
7.000.000 YTL sermayeye sahip olan Cer Metal hissedarlık yapısı aşağıdaki
gibidir:
Tablo 4 – Cer Metal hissedarlık yapısı
Hissedar Pay (%)
Rıza Kerim Tanyeri 55
Zeki Tanyeri 20
Gülden Tanyeri 10
Füsun Tanyeri 10
Halime Figen Tanyeri 5
Toplam 100
Cer Metal’in yönetim kurulu R. Kerim Tanyeri, Zeki Tanyeri, Gülden Tanyeri,
Füsun Tanyeri, H. Figen Tanyeri’den oluşmaktadır.
H.3. Değerlendirme
1998/4 sayılı Tebliğ’de yer alan ilgili hükümler gereği, Uzan Grubu şirketlerinden
Metaş İzmir Metalurji Fabrikası T.A.Ş. (Metaş), Demaş Demir Mamülleri A.Ş.
(Demaş), Limaş Liman Hizmetleri A.Ş. (Limaş) ve Aysan Anadolu Yay Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (Aysan)’nin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından
satışına ilişkin önbildirim, Kurumumuz kayıtlarına 25.11.2005 tarih, 1423 sayı ile
intikal eden yazı ile yapılarak, Rekabet Kurulu Görüşü talep edilmiştir.
27.12.2005 tarih, 5431 sayı gönderilen Başkanlık yazısında, “… dosya mevcudu
bilgilerden söz konusu teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri ilgili ürün pazarlarında
1998/4 sayılı Tebliğ’in 3. maddesinde öngörülen pazar payı ve ciro eşiklerini
aşmadıkları ve herhangi bir hukuki veya fiili imtiyaza sahip olmadıkları
anlaşıldığından, bu aşamada söz konusu bildirim ile ilgili olarak 1998/4 sayılı
Tebliğ kapsamında görüş oluşturulmasına gerek bulunmamaktadır. Bununla
birlikte anılan Tebliğ’in 5. maddesine göre ihale işleminin sonuçlanmasını
takiben muhtemel alıcılar belirlendikten sonra, 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ ve
1998/2 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkındaki 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. Maddesinde Değişiklik
Yapılmasına İlişkin Tebliğ’de belirlenen eşiklerin aşılması halinde, işlemin izne
tabi olacağı ve söz konusu Tebliğlere göre değerlendirme yapılması gerekeceği
hususunda bilgi ve gereğini arz ederim.” denilmiştir.
Kurumumuz kayıtlarına 8.5.2006 tarih, 2858 sayı ile intikal eden TMSF’ye ait
nihai bildirimde, Metaş’ın ticari ve iktisadi bütünlüğünün satışı ile ilgili olarak,
ekinde en yüksek teklifi veren Cer Çelik’e3 ait 1997/1 sayılı Tebliğ’in ekinde yer
alan Form-2 gönderilmek suretiyle, 4054 sayılı Kanun ve ilgili Tebliğler
doğrultusunda gerekli değerlendirmelerin yapılarak TMSF’ye bildirilmesi talep
edilmektedir.
3 Artırmaya sadece Cer Çelik katılmıştır.
06-41/514-135
5
Bildirim konusu dosyada yer alan bilgilerden, Metaş’ın Cer Çelik tarafından
devralınması işleminde Metaş’ın kontrolünün el değiştirdiği ve işlemin 1997/1
sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir devir işlemi olduğu anlaşılmaktadır.
1998/2 sayılı tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde “bir birleşme
veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında,
toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı
aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur” ifadesi yer almaktadır.
Yukarıda da belirtildiği üzere, Metaş’ın 1999 yılından bu yana faaliyet konusu ile
ilgili olarak, herhangi bir üretimi veya satışı bulunmamaktadır. Dolayısıyla ilgili
ürün pazarında herhangi bir pazar payı söz konusu değildir. Dosya mevcudu
bilgilerden Metaş’ın 2004 yılı cirosunun (………) YTL. olduğu anlaşılmaktadır.
Metaş bu ciroyu hurda, bakır yolluk, elektrik kablosu ve çelik halat gibi işletme
malzemesi satışından elde etmiştir.
Cer Çelik tarafından gönderilen yazılardan, Cer Çelik’in Metaş’ın devralınması
işlemini gerçekleştirmek üzere 9.2.2005 tarihinde kurulmuş bir şirket olduğu,
dolayısıyla herhangi bir cirosunun veya pazar payının bulunmadığı, ana şirket
olan Cer Metal’in ise 1995 yılından bu yana üretimi durdurduğu4, gayrı faal
olduğu, dolayısıyla ilgili ürün pazarında herhangi bir pazar payının bulunmadığı,
Cer Metal’in 2005 yılı için gayrimenkul kira gelirlerinden elde ettiği (………….)
YTL. tutarında cirosunun bulunduğu anlaşılmaktadır.
Başkanlık Makamı tarafından 27.12.2005 tarih ve 5431 sayı ile Tasarruf
Mevduatı Sigorta Fonu’na yazılan yazı sonrasında, 1998/4 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesi çerçevesinde Rekabet Kurulu’nun görüşünün alınması gerekmekte
iken, her ne kadar bu safhada Rekabet Kurulu’nun söz konusu görüşü
alınmamış ise de, alıcı adayı belli olduktan sonra dahi dosya kapsamına göre
1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen ciro ve pazar payı eşiklerinin aşılmadığı ve bu
durumun sonucu değiştirmediği anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen bilgilerden, 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen ciro ve pazar
payı eşiklerinin çok altında olan bildirime konu işlemin, aynı Tebliğ hükümleri
gereği izne tabi olmadığı anlaşılmaktadır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Başkanlık Makamı tarafından 27.12.2005 tarih ve 5431 sayı ile Tasarruf
Mevduatı Sigorta Fonu’na yazılan yazı sonrasında, 1998/4 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesi çerçevesinde Rekabet Kurulu’nun görüşünün alınması gerekmekte
iken, her ne kadar bu safhada Rekabet Kurulu’nun söz konusu görüşü
alınmamış ise de, alıcı adayı belli olduktan sonra dahi dosya kapsamına göre
1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen ciro ve pazar payı eşiklerinin aşılmadığı ve
bu durumun sonucu değiştirmediği dikkate alınarak;
4 Bu tarihe kadar Cer Metal uzun demir çelik mamulleri üreten bir haddehane olarak faaliyette
bulunmuştur.
06-41/514-135
6
Bildirim konusu işlemin, taraflarının toplam pazar paylarının ve cirolarının
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”de öngörülen
eşikleri aşmaması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1
sayılı Tebliğ çerçevesinde izne tabi bir devralma olmadığına Kurul Üyesi
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Kurul Üyesi Rıfkı ÜNAL, Kurul Üyesi Süreyya
ÇAKIN’ın farklı gerekçeleri ve OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
06-41/514-135
7
FARKLI GEREKÇE
(07.06.2006 tarihli ve 06-41/514-135 sayılı Kurul Kararı)
Özelleştirme işlemlerine özgü düzenlenen 1998/4 Tebliği, ön bildirime
tabi başvurularda uygulanacak işlemleri 3 üncü ve 4 üncü maddelerinde
öngörmektedir. Bu bağlamda ilgili hükümlerde özelleştirme işleminin ön bildirime
tabi olup olmaması hususu ciro veya pazar payları eşiği ile fiili veya hukuki
imtiyaz koşullarıyla çözümlenmiş, ön bildirimin bu ölçeklere uygun olup
olmadığının değerlendirmesini Kurum yerine, bizatihi Kurula bırakmıştır. Gerek
Tebliğin 3 üncü, gerekse 4 üncü maddelerinde bu konuda çok açık ifadeler yer
almaktadır.
Özelleştirme uygulamaları ön bildirime tabi olup olmama bakımından
şimdiye değin bu yönde sonuçlandırılmıştır. Ön bildirime tabi olmadığı halde,
herhangi bir şekilde ön bildirimle Kuruma getirilen özelleştirme işleminin Tebliğin
öngördüğü koşulları taşıyıp taşımadığına Başkanlık (İdare) tarafından karar
verilemeyeceği çok açık iken, Başkanlık tarafından bu değerlemelerin yapılarak,
üstelik ihaleye çıkılabileceği hususunun belirtilmesi mevzuata uygun olmamış ve
şimdiye kadarki Kurum uygulamasına ters düşmüştür. Olay bazında, ciro ve
pazar payları itibariyle zaten izne tabi olmayan bu işlemde Kurul yerine Kurumun
başvurunun ön bildirime tabi olmadığını bildirmesi sonucu değiştirmemektedir.
Ancak, alınan Kurul kararında bu sonucu teyit eden ifadeler yer almakla birlikte,
Kuruma yapılan başvuruların eşik ve koşullar bakımından ön bildirime tabi olup
olmayacağı hususunun eskiden olduğu gibi, bundan böyle de -nihai izin kararını
veya ihale sonucunu etkileyip etkilemediğine bakılmaksızın- her durumda
Başkanlık (İdare) tarafından değil, Kurul tarafından karara bağlanabileceğinin de
açıkça öngörülmesi ve uygulamanın bu yönde sürdürülmesi gereğini
belirtmekteyiz.
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ Rıfkı ÜNAL Süreyya ÇAKIN
Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy