Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-1-71 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-44/545-145
Karar Tarihi : 15.6.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : M. Haluk ARI, Kerem TOMUR
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu.
Büyükdere Cad.No: 143 Esentepe 20
34394 İstanbul
D. TARAFLAR : - Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
(Limaş Liman İşletmeleri A.Ş.)
Büyükdere Cad.No: 143 Esentepe 34394 İstanbul
- Cer Çelik Endüstrisi A.Ş.
Rıhtım Cad. İzzettin Sok. Polat İş Hanı No: 2 Kat:5
Kadıköy/İstanbul
- Batıçim Batı Anadolu Çimento Sanayi A.Ş.
Ankara Asfaltı No:335 Bornova/İzmir 30
E. DOSYA KONUSU: Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu bünyesinde bulunan
Limaş Liman İşletmeleri A.Ş. (Limaş) ticari ve iktisadi bütünlüğünün Cer
Çelik Endüstrisi A.Ş. veya (Cer Çelik) Batıçim Batı Anadolu Çimento Sanayi
Anonim Şirketi (Batıçim) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.5.2006 tarih ve 2859 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 24.5.2006 tarih, 3251 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin 40
Alması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ ve 1998/5 sayılı
Rekabet Kurulu Tebliği ile Değişik, Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki
Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve
İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında 1998/4 sayılı Tebliğ
çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 9.6.2006 tarih, 2006-1-
71/Öİ-06-MHA sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 9.6.2006 tarih,
06-44/545-145
2
REK.0.05.00.00-120/99 sayılı Başkanlık Önergesi ile 06-44 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirime konu işlemde, 1998/2 50
sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen ciro ve
pazar payı eşikleri aşılmadığından dosya konusu devralma işleminin izne tabi
olmadığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosyada yer alan bilgilere göre, Liman işletmelerinde verilen hizmetler genel 60
olarak;
Konteyner elleçleme,
Konvansiyonel yük elleçleme,
Ro-Ro gemilerine sunulan liman hizmetleri,
Yolcu gemilerine yönelik liman hizmetleri ve
Pilotaj ve römorkaj
olmak üzere birbirinden farklı 5 ayrı pazar ilgili ürün pazarı olarak
belirlenmektedir.
TMSF tarafından satışı planlanan Limaş Liman İşletmeleri A.Ş.nin verdiği 70
limancılık hizmetleri ise yukarıda belirtilen hizmet türlerinden sadece kargo
hizmetleri başlığının altındaki konvansiyonel yük elleçleme ve liman istifade
hizmetleri olarak tanımlanabilecek pilotaj ve römorkajı kapsamaktadır.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Liman hizmetlerinin verildiği ilgili coğrafi pazarlar gerek limanın bulunduğu
coğrafik konum gerekse limanın hizmet verdiği diğer liman ve hatlar ile yakın
ilişkilidir. Anılan durum, limanlarla ilgili olarak kullanılan ve yakalama alanları
(catchment areas) olarak isimlendirilen, ilgili limana hizmet veren ya da ilgili 80
limanın hizmet verdiği limanlar ve/veya coğrafi alanları kapsayan, diğer bir
deyişle limanın rekabet edebileceği coğrafi aralıklar ile açıklanmaktadır.
Limaş Liman İşletmeleri A.Ş.’nin halihazırda sadece yörede bulunan bazı sanayi
kuruluşlarına hizmet vermesi ve liman tesislerinin sadece konvansiyonel yük
elleçlemeye müsait olması sebebiyle ilgili coğrafi pazar İzmir/Nemrut Körfezi
olarak belirlenmiştir.
90
06-44/545-145
3
H.2. Taraflar
H.2.1. Limaş Liman İşletmeleri A.Ş. (Limaş)
Liman işletmeciliği sektöründe faaliyet gösteren Limaş, Aliağa Nemrut
Körfezi’nde yaklaşık 95.000 metrekarelik bir alan üzerinde, gemi yükleme,
boşaltma ve liman istifade hizmetleri sunmaktadır. 1977 yılında demir-çelik
üreticisi Metaş İzmir Metalurji Fabrikası A.Ş. (Metaş)’ın bağlı ortaklığı olarak
kurulan Limaş, 1980 yılında faaliyetlerine başlamıştır. 2 milyon ton/yıl seviyesinde
önemli bir kapasiteye sahip olan Limaş’a yapılacak yeni yatırımlar ile mevcut
kapasitenin 3-3,5 milyon ton/yıl’a çıkarılması mümkündür. 100
1979 yılında Limaş’a sadece Metaş’a ilişkin malzemenin yükleme ve
boşaltılmasına ilişkin tesislerin açılmasına yönelik izin verilmiştir. Ardından
1983’de Limaş tarafından mevcut iskelenin kullanılmayan kapasitenin Metaş
dışındaki Aliağa-Nemrut Limanı Sanayi Bölgesinde faaliyet gösteren diğer
kuruluşlar tarafından kullanılması Ege Bölgesi Liman ve Deniz İşleri Müdürlüğü
tarafından uygun görülmüştür. 1988 yılında ekonomik darboğaza giren Metaş’ın
faaliyetlerini 1990’da durdurmasının ardından 1992 yılında irtifak sözleşmesi ile
Limaş’a iskele ve dolgu alanı için kullanım hakkı tanınmış ve iki yıl sonra iskele
çalışmaları için gerekli izinler alınmıştır. 110
1995 yılında Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) tarafından satışa çıkarılan
yüzde 42,55 oranındaki Metaş hissesi Uzan Grubu tarafından satın alınarak
Limaş da Metaş aracılığıyla Uzan Grubu’nun eline geçmiştir. 1999 yılının
sonunda ise Metaş’ta üretimin durdurulmasıyla Limaş, tamamen Metaş dışındaki
diger kuruluşlara hizmet vermeye başlamış ve 2004’te Uzan Grubu şirketlerinin
kar payları hariç ortaklık ile yönetim ve denetimi TMSF’ye devredilmiştir.
Limaş tarafından sağlanan limancılık hizmetleri Kargo hizmetleri ve Liman
istifade hizmetleri olarak iki ana grup altında toplamaktadır. Kargo hizmetleri 120
bünyesinde yükleme, boşaltma ve açık depolama bulunmaktadır. Liman
istifadesinde ise kumanya, yakıt, sıvı atık, katı atık, barınma ve su gibi hizmetler
sağlanmakla birlikte, Lİmaş’ın gelirlerinin %95 gibi bir oranı kargo hizmetlerinden
elde edilmektedir. Limaş’ın, 2005 yılı satış hacmi toplam 577 bin 315 ton olarak
belirlenmiştir.
H.2.2. Cer Çelik Endüstrisi A.Ş. (Cer Çelik)
Dosyadaki bilgilere göre Cer Çelik 9.2.2005 tarihinde bildirime konu devralmayı
gerçekleştirmek amacıyla kurulmuş olup, herhangi bir faaliyeti ve cirosu 130
bulunmamaktadır. Toplam sermayesi 10.000.000 YTL olan şirketin hissedarlık
yapısı ise aşağıdaki gibidir:
06-44/545-145
4
Tablo 3 – Cer Çelik hissedarlık yapısı
Hissedar Pay (%)
Rıza Kerim Tanyeri 51
Zeki Tanyeri 42
Gülden Tanyeri 4
Füsun Tanyeri 2
Halime Figen Tanyeri 1
Toplam 100
Bir aile şirketi olan ve yönetim kurulu Rıza Kerim Tanyeri, Zeki Tanyeri, Gülden
Tanyeri, Füsun Tanyeri, Halime Figen Tanyeri‘den oluşan Cer Çelik’in herhangi
bir iştiraki bulunmamaktadır. 140
H.2.3. Batıçim Batı Anadolu Çimento Sanayi A.Ş. (Batıçim)
Batıçim, çimento, klinker, hazır beton ve mıcır üretimi ile satışını yapmaktadır.
Ayrıca Batıçim, çimento ve klinker üretim ve satışı ile iştigal eden Batısöke Söke
Çimento Sanayii Türk A.Ş.’yi (Batısöke) kontrol etmektedir. İlgili ürün pazarında
faaliyette bulunmayan Batıçim, tamamı Ege Bölgesinde olmak üzere toplam 14
adet hazır beton santraline sahiptir. Teşebbüsün ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 3-Batıçim’in ortaklık yapısı 150
Hissedar Hisse oranı (%)
Sevinç İZMİROĞLU 10.56
Halka Açık Olan Kısım 89.34
Toplam 100
Teşebbüsün Yönetim Kurulu Feyyaz İzmiroğlu, Tufan Ünal, Eşref Baltalı, Seyit D.
Şanlı, Muzaffer İzmiroğlu, Sevinç İzmiroğlu, Türkan Baltalı, Mustafa Bükey,
Meltem Günel’den oluşmaktadır.
H.3. DEĞERLENDİRME
1998/4 sayılı Tebliğ’de yer alan ilgili hükümler gereği, Uzan Grubu şirketlerinden
Metaş İzmir Metalurji Fabrikası T.A.Ş. (Metaş), Demaş Demir Mamülleri A.Ş.
(Demaş), Limaş Liman Hizmetleri A.Ş. (Limaş)ve Aysan Anadolu Yay Sanayi ve 160
Ticaret A.Ş. (Aysan)’nin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından
satışına ilişkin önbildirim, Kurumumuz kayıtlarına 25.11.2005 tarih, 1423 sayı ile
intikal eden yazı ile yapılarak, Rekabet Kurulu Görüşü talep edilmiştir.
27.12.2005 tarih, 5431 sayı gönderilen Başkanlık yazısında, “… dosya mevcudu
bilgilerden söz konusu teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri ilgili ürün pazarlarında
1998/4 sayılı Tebliğ’in 3. maddesinde öngörülen pazar payı ve ciro eşiklerini
aşmadıkları ve herhangi bir hukuki veya fiili imtiyaza sahip olmadıkları
anlaşıldığından, bu aşamada söz konusu bildirim ile ilgili olarak 1998/4 sayılı
Tebliğ kapsamında görüş oluşturulmasına gerek bulunmamaktadır. Bununla
birlikte anılan Tebliğ’in 5. maddesine göre ihale işleminin sonuçlanmasını takiben 170
muhtemel alıcılar belirlendikten sonra, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ ve 1998/2 sayılı
06-44/545-145
5
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkındaki
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. Maddesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Tebliğ’de
belirlenen eşiklerin aşılması halinde, işlemin izne tabi olacağı ve söz konusu
Tebliğlere göre değerlendirme yapılması gerekeceği hususunda bilgi ve gereğini
arz ederim.” denilmiştir.
Kurumumuz kayıtlarına 8.5.2006 tarih, 2859 sayı ile intikal eden TMSF’ye ait
nihai bildirimde, Limaş ticari ve iktisadi bütünlüğünün satışı ile ilgili olarak, ekinde
en yüksek teklifi veren Cer Çelik ve Batıçim’e ait 1997/1 sayılı Tebliğ’in ekinde 180
yer alan Form-2 gönderilmek suretiyle, 4054 sayılı Kanun ve ilgili Tebliğler
doğrultusunda gerekli değerlendirmelerin yapılarak TMSF’ye bildirilmesi talep
edilmiştir.
Bildirim konusu dosyadaki bilgilerden, Limaş’ın Cer Çelik veya Batıçim tarafından
devralınması işleminde Limaş’ın kontrolünün el değiştirdiği ve işlemin 1997/1
sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir yoğunlaşma işlemi olduğu
anlaşılmaktadır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde “bir birleşme veya devralma sonucunda
birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında
veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 190
25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş
trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları
zorunludur” ifadesi yer almaktadır.
Limaş’ın 31.12.2005 tarihi itibarıyla ilgili ürün pazarındaki cirosu 1.599.465 YTL
ve pazar payı ise %5’dir.
Dosyada yer alan ve Cer Çelik tarafından gönderilen yazıdan, Cer Çelik’in
Metaş’ın devralınması işlemini gerçekleştirmek üzere 9.2.2005 tarihinde
kurulmuş bir şirket olduğu, dolayısıyla herhangi bir cirosunun veya pazar payının
bulunmadığı, ana şirket olan Cer Metal Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Cer Metal)’nin ise
1995 yılından bu yana üretimi durdurduğu1, gayrı faal olduğu, dolayısıyla ilgili 200
ürün pazarında herhangi bir pazar payının bulunmadığı, Cer Metal’in 2005 yılı
için üretim dışı satışlardan gelen 25.328,50 YTL. tutarında cirosunun bulunduğu
anlaşılmaktadır.
Limaş’a teklif veren ikinci teşebbüs olan Batıçim’in ise ilgili ürün pazarında
faaliyeti bulunmamaktadır.
Başkanlık Makamı tarafından 27.12.2005 tarih ve 5431 sayı ile Tasarruf
Mevduatı Sigorta Fonu’na yazılan yazı sonrasında, 1998/4 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesi çerçevesinde Rekabet Kurulu’nun görüşünün alınması gerekmekte iken,
her ne kadar bu safhada Rekabet Kurulu’nun söz konusu görüşü alınmamış ise
de, alıcı adayı belli olduktan sonra dahi dosya kapsamına göre 1997/1 sayılı 210
Tebliğ’de öngörülen ciro ve pazar payı eşiklerinin aşılmadığı ve bu durumun
sonucu değiştirmediği anlaşılmıştır.
1 Bu tarihe kadar Cer Metal uzun demir çelik mamulleri üreten bir haddeci olarak faaliyette
bulunmuştur.
06-44/545-145
6
Yukarıda yer verilen bilgilerden, 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen ciro ve pazar
payı eşiklerinin çok altında olan bildirime konu işlemin, aynı Tebliğ hükümleri
gereği izne tabi bulunmamaktadır.
I. SONUÇ
Başkanlık Makamı tarafından 27.12.2005 tarih ve 5431 sayı ile Tasarruf
Mevduatı Sigorta Fonu’na yazılan yazı sonrasında, 1998/4 sayılı Tebliğ’in 4. 220
maddesi çerçevesinde Rekabet Kurulu’nun görüşünün alınması gerekmekte
iken, her ne kadar bu safhada Rekabet Kurulu’nun söz konusu görüşü
alınmamış ise de, alıcı adayı belli olduktan sonra dahi dosya kapsamına göre
1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen ciro ve pazar payı eşiklerinin aşılmadığı ve
bu durumun sonucu değiştirmediği dikkate alınarak;
Bildirim konusu işlemin, taraflarının toplam pazar paylarının ve cirolarının
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”de öngörülen
eşikleri aşmaması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 230
sayılı Tebliğ çerçevesinde izne tabi bir devralma olmadığına Kurul Üyesi Prof.
Dr. Zühtü Aytaç, Kurul Üyesi Rıfkı Ünal, Kurul Üyesi Süreyya Çakın’ın farklı
gerekçeleri ve OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
06-44/545-145
7
FARKLI GEREKÇE
(15.06.2006 tarihli ve 06-44/545-145 sayılı Kurul Kararı)
Özelleştirme işlemlerine özgü düzenlenen 1998/4 Tebliği, ön bildirime tabi
başvurularda uygulanacak işlemleri 3 üncü ve 4 üncü maddelerinde
öngörmektedir. Bu bağlamda ilgili hükümlerde özelleştirme işleminin ön bildirime
tabi olup olmaması hususu ciro veya pazar payları eşiği ile fiili veya hukuki
imtiyaz koşullarıyla çözümlenmiş, ön bildirimin bu ölçeklere uygun olup
olmadığının değerlendirmesini Kurum yerine, bizatihi Kurula bırakmıştır. Gerek
Tebliğin 3 üncü, gerekse 4 üncü maddelerinde bu konuda çok açık ifadeler yer
almaktadır.
Özelleştirme uygulamaları ön bildirime tabi olup olmama bakımından
şimdiye değin bu yönde sonuçlandırılmıştır. Ön bildirime tabi olmadığı halde,
herhangi bir şekilde ön bildirimle Kuruma getirilen özelleştirme işleminin Tebliğin
öngördüğü koşulları taşıyıp taşımadığına Başkanlık (İdare) tarafından karar
verilemeyeceği çok açık iken, Başkanlık tarafından bu değerlemelerin yapılarak,
üstelik ihaleye çıkılabileceği hususunun belirtilmesi mevzuata uygun olmamış ve
şimdiye kadarki Kurum uygulamasına ters düşmüştür. Olay bazında, ciro ve
pazar payları itibariyle zaten izne tabi olmayan bu işlemde Kurul yerine Kurumun
başvurunun ön bildirime tabi olmadığını bildirmesi sonucu değiştirmemektedir.
Ancak, alınan Kurul kararında bu sonucu teyit eden ifadeler yer almakla birlikte,
Kuruma yapılan başvuruların eşik ve koşullar bakımından ön bildirime tabi olup
olmayacağı hususunun eskiden olduğu gibi, bundan böyle de -nihai izin kararını
veya ihale sonucunu etkileyip etkilemediğine bakılmaksızın- her durumda
Başkanlık (İdare) tarafından değil, Kurul tarafından karara bağlanabileceğinin de
açıkça öngörülmesi ve uygulamanın bu yönde sürdürülmesi gereğini
belirtmekteyiz.
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ Rıfkı ÜNAL Süreyya ÇAKIN
Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy