Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-2-35 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 06-44/563-151
Karar Tarihi : 15.6.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK,
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖR : Şerife Demet KAYA
C. ŞİKAYET EDEN : Fatih ALAMUR
İvedik Organize Sanayi Matbaacılar Sitesi
559. Sokak No:40 İvedik/Ankara 20
D. HAKKINDA İLK
İNCELEME YAPILAN : Digital Platform İletişim Hizmetleri A.Ş.
Cihannüma Mah. Yıldız Cad. Polat Tower No:34
Beşiktaş/İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Türkiye Kupası maçlarının halihazırda yayın
haklarını elinde bulunduran Digital Platform İletişim Hizmetleri A.Ş.
(Digiturk)’nin bazı takımların maçlarının izlenmesi için üyesi olan
izleyicilerden yüksek ücret talep ederek yayın hakları konusundaki hakim 30
durumunu kötüye kullandığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Şikayet başvurusunda özetle, Türkiye futbol
turnuvalarında kupa maçlarının bir kısmının ücretsiz kanallarda gösterilmesine
rağmen Lig TV’nin büyük takımların kendi aralarındaki maçlarının izlenebilmesi
için kendilerine üye olan izleyicilerden yüksek ücret talep ettiği ve bu durumun Lig
TV’nin yayın hakları konusundaki tekel hakkından kaynaklandığı belirtilmiş,
konunun incelenerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 9.3.2006 tarih, 1454 sayı ile giren 40
başvuru üzerine, yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 3.4.2006 tarih ve 2006-
2-35/BN-06-ŞDK sayılı Bilgi Notu 06-24 sayılı kurul toplantısında görüşülmüş, 06-
28/308-M sayılı karar ile, başvuru konusunun ilk inceleme raporuna bağlanarak
kurul gündemine getirilmesine oybirliği ile karar verilmiştir. Alınan kurul kararı
doğrultusunda, Digiturk’ten 14.4.2006 tarih ve 1126 sayılı yazı ile bilgi talep
edilmiştir. Digiturk’un cevap yazısı 16.5.2006 tarihinde 3089 sayı ile Kurumumuza
06-44/563-151
2
ulaşmıştır. Bunun üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 5.6.2006
tarih, 2006-2-35-/İİ-06-ŞDK sayılı İlk İnceleme Raporu, 12.6.2006 tarih ve
REK.0.06.00.00-110/95 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-44 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 50
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ : İlgili raporda, şikayet konusu ile ilgili olarak 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 40. maddesi uyarınca
önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı kanaat
ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Digiturk’ten Gelen Cevap Yazısı
Konu ile ilgili bilgi talebimize ilişkin Digiturk’ten gelen cevap yazısında, özetle;
- Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) ile 5.8.2005 tarihinde imzaladıkları ve 60
Kurumumuz tarafından menfi tespit verilen “Türkiye Kupası Yayın ve Ticari
Haklar Sözleşmesi” uyarınca kendilerinin Türkiye Kupası maçlarının yurt içi ve
yurt dışı canlı yayın hakkına, bu maçlara ilişkin münhasır sinyal üretme, bu
maçların yurt içine ve yurt dışına bant ve/veya özet yayın hakkına ve bu
hakları dilediği gibi üçüncü gerçek veya tüzel kişilere satma pazarlama ve
kullandırma hakkına sahip oldukları gibi TFF’nin onayıyla paralel yayın
hakkına da sahip oldukları,
- Sahip oldukları bu haklar doğrultusunda, Digiturk’te münhasır yayın yapan
Pluton Televizyon Yayıncılık A.Ş. (Pluton-Lig TV) ile Aks Televizyon
Reklamcılık ve Filmcilik A.Ş. (Aks) arasında “2.1.2006 tarihli Türkiye Kupası 70
Paralel Yayın Sözleşmesi” imzalandığı ve bu sözleşme çerçevesinde grup
maçlarının ve final maçının paralel yayın hakkının TFF bilgisi dahilinde Aks’ın
yayıncısı olduğu Show TV’ye verildiği,
- Digiturk’e üyelik uygulamasının işyeri ya da konut içi olmasına göre farklılık arz
ettiği, konut üyeliklerinde ‘Lig TV’ paketine üye olunması durumunda kupa
maçlarını izlemek için ayrıca bir ücret ödenmesinin gerekmediği, söz konusu
pakete üye olunmaması durumunda ise ‘İzle Öde’ sistemi ile istenilen bir
maçın satın alınıp izlenebileceği; ticari üyeliklerde ise, işyerinin maç başına
gelir elde etmesinden dolayı Lig TV’ye üyelik durumunda bile maçların
izlenebilmesi için ayrı bir ücret talep edildiği, 80
- Lig TV’ye üye olunmaması yani ‘İzle Öde’ sistemi ile Kupa maçının izlenmek
istenmesi durumunda, maç başına fiyatlandırmada yarı final, çeyrek final ve
diğer grup maçları için bir farklılaştırmaya gidildiği; bu kapsamda yarı final
maçları için 38 YTL, çeyrek final maçları için 19 YTL, diğer bütün grup maçları
için de 9,5 YTL ücretlendirme yapıldığı,
- Söz konusu ‘İzle Öde’ sistemi çerçevesinde belirlenen fiyatların, maçların
büyük takımlar ya da Anadolu takımları arasında yapılıp yapılmadığına göre
değil, maçın statüsüne göre, arz talep dengesi gözetilerek ve maç biletlerinin
fiyatlarının maçın statüsüne göre farklılaştığı da dikkate alınarak belirlendiği
06-44/563-151
3
ifade edilmiştir. 90
I.2. Genel Değerlendirme
3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun
gereğince Türkiye’de futbol karşılaşmalarının televizyondan yayınlanmasının
düzenlenmesi ve programlanmasının hakkı münhasıran TFF’ye verilmiştir. Futbol
karşılaşmalarının yayın hakları TFF tarafından aynı Kanun’a istinaden çıkarılan
Yayın Talimatı hükümlerine dayanılarak ihale usulüyle münhasıran tek bir
kuruluşa da verilebilmektedir. 2005-2006 ve 2006-2007 sezonlarında oynanacak
Türkiye Kupası maçlarının yurt içi ve yurt dışı canlı yayın hakkı, maçlara ilişkin
münhasır sinyal üretme hakkı, bu maçların yurt içi ve yurt dışına bant ve/veya
özet yayın hakkı ile bu haklara ek olarak TFF’nin tüm mülkiyet haklarına sahip 100
olduğu Türkiye Kupasının isim hakları (“Title Sponsorluk Hakkı” olarak) ve
Türkiye Kupası ile ilgili tüm ticari hakları da TFF ve Digiturk arasında yapılan
“Türkiye Kupası Yayın ve Ticari Haklar Sözleşmesi” çerçevesinde dünya çapında
münhasıran Digiturk’e devredilmiştir. İlgili Sözleşmeye tarafların başvurusu
üzerine 05-59/881-238 sayılı Kurul Kararı ile menfi tespit belgesi verilmiştir.
Yukarıda anılan Türkiye Kupası Yayın ve Ticari Haklar Sözleşmesi’nin “Yayın
Esas ve Hükümleri” başlıklı 5. maddesi’nin
5.2. bölümünde Digiturk’un Sözleşme kapsamındaki maçların yayın
hakkının kapsamının kablo, açık, izle-öde, şifreli, ödemeli, uydu, mobil TV,
internet ve her türlü abonelik sistemli teknoloji ile görsel yayını olduğu, 110
5.3. bölümünde Digiturk’un Sözleşme’nin ifası sırasında (sadece)
kendisinin de naklen yayınladığı maçlarla sınırlı olmak koşulu ile naklen
yayın programındaki maçları birden fazla kanaldan
yayınlayabileceği/yayınlatabileceği, ancak bununla ilgili koşulların TFF
tarafından tek taraflı olarak belirleneceği ve yine TFF’nin yazılı onayına
tabi olacağı
belirtilmiştir.
Tarafların da ifade ettiği üzere, Lig TV’nin yayıncısı Pluton ile Show TV kanalının
yayıncısı Aks arasında imzalanan Türkiye Kupası Paralel Yayın Sözleşmesi’nin,
yukarıda anılan Sözleşme’nin ilgili maddelerinin Digiturk’e sağladığı haklar 120
doğrultusunda düzenlenmiştir. Anılan sözleşme hükümlerinde Aks’ın
Sözleşme’de kararlaştırıldığı statüde ve sayıdaki Türkiye kupası maçlarının
paralel yayın hakkına sahip olacağı ve bunun için yine Sözleşme’de belirtilen bir
bedel ödeyeceği kararlaştırılmıştır.
Bu bağlamda yapılacak bir değerlendirmede, söz konusu şikayetin birinci kısmını
oluşturan Türkiye Kupası kapsamındaki bazı maçların Lig TV haricinde şifresiz
yayın yapan başka kanallarda ücretsiz olarak yayınlanması hususunun
Digiturk’un anılan Sözleşmeler sayesinde sahip olduğu haklar çerçevesinde
düzenlendiği görülmüştür.
Şikayetin ikinci kısmında yer alan bazı maçların ücretlendirilmesinin düşük 130
düzeylerde tutulurken bazı büyük takımların maçlarının ise yüksek
ücretlendirildiğine ve dolayısıyla maçların ‘İzle Öde’ sistemi içerisinde
06-44/563-151
4
ücretlendirilmesinde bir farklılaştırılmaya gidildiğine ilişkin iddialara ise Digiturk
tarafından, maçların ücretlendirilmesinin arz talep dengesinin ve maçın
statüsünün gözetilerek yapıldığı şeklinde bir açıklama getirilmiştir. Ayrıca, maç
biletlerinin fiyatlarının maçın statüsüne göre değiştiği, futbol karşılaşmasının
oynandığı turun derecesi arttıkça maçın bilet fiyatının da paralel olarak arttığı
belirtilerek kendilerinin ücretlendirme politikalarının da bu duruma paralellik
gösterdiği ifade edilmiştir.
Bu çerçevede, 2005-2006 sezonunda oynanan bazı Türkiye Kupası maçlarının 140
bilet fiyatları karşılaştırılmıştır.
Tarih Takımlar Maçın
statüsü
Bile t fiyatları Maçın oynandığı
Yer
Digiturk’ün
Uyguladığı
Ücret
15.2.2006 Galatasaray-
Diyarbakır
spor
4. hafta 2-4-15 YTL
(ortalama fiyat: ~7
YTL)
Diyarbakır Atatürk
Stadı
9,5 YTL
8.3.2006 Fenerbahçe-
Galatasaray
Çeyrek
final
25-200 YTL arası
(ortalama
fiyat:~75YTL)*
Fenerbahçe Şükrü
Saraçoğlu Stadyumu
19 YTL
22.3.2006 Fenerbahçe-
Galatasaray
Çeyrek
final
50-300 YTL arası
(ortalama
fiyat:~60YTL)*
Galatasaray
Ali Sami Yen Stadyumu
19 YTL
21.3.2006 Beşiktaş-
Kayseri spor
Çeyrek
final
1 YTL ve 30 YTL
(ortalama fiyat:~15
YTL)
Kayseri-Atatürk Stadı 19 YTL
5.4.2006 Beşiktaş-
Gaziantep
spor
Yarı
final
5-10-40 YTL
(ortalama fiyat:~18
YTL)
Gaziantep- Kamil Ocak
Stadı
38 YTL
20.4.2006 Beşiktaş-
Gaziantep
spor
Yarı
final
15-200 YTL arası
(ortalama
fiyat:~59YTL)*
İnönü Stadyumu İstanbul 38 YTL
18.4.2006 Fenerbahçe-
Denizli spor
Yarı
final
5-15-40 YTL arası
(ortalama fiyat:~20
YTL)
Denizli- Atatürk Stadı 38 YTL
* Ortalama fiyatlar belirlenirken genelde VIP koltuklarına uygulanan en üst düzeydeki bilet fiyatları
değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Yukarıdaki veriler incelendiğinde, iki büyük takım arasında yapılan maçların
biletlerinin fiyatlarının tribünlerdeki koltukların stadı görme açısına, koltukların
numaralı olup olmadığına vb. kriterlere göre çok büyük farlılık göstermekte
olduğu, en düşük ve en yüksek bilet ücreti arasındaki farkın bu kriterlere
uygunluklarına göre büyüdüğü görülmektedir. Taraflardan birinin Anadolu takımı
olması ve maça ev sahipliği yapması durumunda ise bilet ücretlerinin daha düşük
belirlendiği gözlemlenmektedir. Sonuç olarak, maç biletlerinin fiyatı her ne kadar 150
maçın statüsüne göre farlılık arz etse de bilet fiyatları arasındaki esas farklılığın
maçın oynandığı sahanın büyük bir takıma ait olup olmadığına ve maçın büyük
takımlar arasında yapılıp yapılmadığına bağlı olduğu sonucuna ulaşmak
mümkündür. Diğer taraftan, Digiturk’un ‘İzle Öde’ sistemi kapsamında maç
06-44/563-151
5
ücretlendirmesi maçın statüsüne göre yapılmaktadır. Bu bağlamda, Digiturk’un
söz konusu ücretleriyle yukarıda örnekleri verilen farklı statüdeki maç biletlerinin
fiyatları arasında bire bir paralellik gözlenmemekle birlikte, söz konusu ücretlerin
ortalama maç biletlerinin çok fazla üstüne çıkmadığı, maçın iki büyük takım
arasında olması durumunda ise oldukça altında kaldığı görülmektedir. Maçı
yapıldığı yerde izleyemeyen bir seyircinin, Digiturk’e üyelik ve ‘İzle Öde’ sistemi 160
içerisinde Digiturk tarafından sağlanan yayınla izlemek istemesi durumunda
ortalamada bilet ücretine yakın ve bazen de daha az ücret ödemesi mümkün
olabilmektedir. Bu durumda, şikayet konusu Türkiye Kupası maçlarının
Digiturk’un ‘İzle Öde’ sistemi kapsamındaki yayın/izleme ücretlerinin, maçların
bilet fiyatları da dikkate alındığında, piyasa şartlarına uygun bir şekilde
belirlendiği sonucuna ulaşılmaktadır. Bu nedenle ücretlerin aşırılık unsuru
taşımadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
170
Dosya konusu şikayete ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında önaraştırma
yapılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
06-44/563-151
6
(Rekabet Kurulu’nun 15.06.2006 tarih, 06-44/563-151 sayılı Kararı’na)
KARŞI OY
Digital Platform A.Ş. ile yapılan 5.8.2005 tarihli sözleşme de Futbol
Federasyonu tarafından Digitürk A.Ş.’ye derbi maçlarının yayınında farklı ücret
uygulayabileceğine ilişkin yetki verilmemesi, Digitürk A.Ş.’nin maç yayınlarında
hakim durumda bulunması ve Derbi maçlarda uyguladığı farklı ve fahiş fiyatın
ekonomik ve rasyonel nedenlerini orta yere koyamaması sebebiyle, hakim
durumunu kötüye kullanıp kullanmadığının belirlenmesi için Önaraştırma
yapılması gerektiği kanaatıyla karara karşıyım.
M. Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy