Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-3-54 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 06-46/589-161
Karar Tarihi : 29.6.2006
A.TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan), Prof. Dr. Zühtü
AYTAÇ, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
B.RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Neşe Nur YAZGAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Vateks Tekstil Sanayi ve Tic A.Ş. Temsilcisi Av. Mine
Özarslan Tamusta
Somay Hukuk Bürosu Büyükdere Cad. No:118/7 34394
Esentepe İstanbul 20
D. TARAFLAR : Vateks Tekstil Sanayi ve Tic A.Ş.
Piyale Paşa Bulv. Kastel İş Merkezi D Blok Kat:6 34440
Kasımpaşa İstanbul
Freudenberg Vilene Tel San. ve Tic A.Ş.
1. Karaoğlanoğlu Cad. Ethem Zengin İş Merkezi No:25/A
Seyrantepe İstanbul
30
E. DOSYA KONUSU: Vateks Tekstil Sanayi ve Tic A.Ş. ile Freudenberg
Vilene Tel San. ve Tic A.Ş.’nin belirli ürünlerinin satışı, pazarlaması ve
distribütörlüğü alanında ortak girişim kurmaları işlemine ilişkin izin talebi
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.5.2006 tarih ve 3131 sayı ile
giren ve en son 22.6.2006 tarih ve 4019 sayı ile eksikleri tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucu düzenlenen 23.06.2006; 2006-3-54/ Ö.İ.-06-ÜG sayılı Ön İnceleme 40
Raporu, 26.6.2006 tarih ve REK.0.07.00.00-120/165 sayılı Başkanlık Önergesi
ile 06-46 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
- Vateks Tekstil Sanayi ve Tic A.Ş. ile Freudenberg Vilene Tel San. ve Tic
A.Ş.’nin belirli ürünlerinin satışı, pazarlaması ve distribütörlüğü alanında
“Ortak Girişim” kurmaları işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi
çerçevesinde birleşme ve devralma sayılabilmesi için taşıması gereken
06-46/589-161
2
unsurlardan olan bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkma ve taraflar 50
arasında rekabeti sınırlayıcı amaç ya da etki taşımama unsurlarını
taşımadığı, bu nedenle anılan işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir ortak girişim işlemi olmadığı,
- Mezkur ortak girişim anlaşmasının Kanun'un 4 üncü maddesini ihlal edecek
olmasından dolayı menfi tespit belgesi almasının mümkün olmadığı,
- Söz konusu ortak girişim anlaşmasının muafiyet alabilmek için gerekli
koşulları taşımaması nedeniyle Kanun’un 5. maddesi kapsamında
muafiyetten yararlanmasının uygun olmadığı kanaat ve sonucuna ulaşıldığı 60
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Freudenberg Vilene Tel San. ve Tic A.Ş. ve Freudenberg
Vliessftoffe KG (Freudenberg Grup),
70
Ortak Girişimin taraflarından biri olan Freudenberg Grup dünya çapında
dokunmamış (non-woven) dahil birçok alanda faaliyet göstermekte ve
ürünlerini bir çok ülkeye ihraç etmektedir. Freudenberg tela grubunun
Türkiye’deki şirketi olan Freudenberg Vilene Tel San. ve Tic A.Ş. ise
konfeksiyon ve diğer sektörlerde kullanılan tela çeşitlerinin satışı alanında
faaliyet göstermekte olup, Türkiye’de üretim yapmamaktadır.
Bildirime konu işlem sayesinde Freudenberg ilgili ürün pazarında daha düşük
maliyetli tela ürünü sunabilir hale gelmeyi ve pazarlama ağından
yararlanabileceği yerel bir ortakla işbirliği yapmayı amaçlamaktadır. 80
Freudenberg ürünlerinin Türkiye’deki satış hacmi (…………) YTL’dir . Bu satış
hacminin (…………) YTL’lik kısmı yurt dışı kaynaklı firmalarca yurtdışından
Türkiye’ye satışlar (ithalat) yoluyla gerçekleşmektedir. İkinci kısım olan
(…………) YTL ise, Freudenberg Vilene Tela San ve Tic. A.Ş.’nin bizzat iç
pazarda (Türkiye) yaptığı satışlardan elde ettiği cirodur.
Ayrıca, Freudenberg Vilene Tela San ve Tic. A.Ş., yurt dışından Türkiye’ye
satış yapan ve yukarıda ifade olunan (…………) YTL’lik satış hacmini
gerçekleştiren yabancı firmaların söz konusu satışlarından komisyon
almaktadır. Bu yabancı firmalar, (………………..), (………………..), 90
(………………..), (………………..) adlı şirketler ve (………………..)’dir
((………………..), (………………..) ve (………………..) tarafından yurtdışında
kurulmuş bir ortak girişim şirketidir). Freudenberg’in elde ettiği toplam
komisyon tutarı yaklaşık (…………) YTL seviyesindedir.
06-46/589-161
3
H.1.2. Vateks Tekstil Sanayi ve Tic A.Ş. (Vateks), Tezman Holding A.Ş.
(Tezman Holding) 100
İnceleme konusu ortak girişimin diğer kurucularından birisi olan Vateks’in
çoğunluk hissesine Tezman Holding sahiptir ve bu şirketin Vateks haricinde
ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Vateks ise, hijyen,
ev bakım ürünleri, otomotiv yan sanayii, filtre, kablo, çocuk bezi, ıslak mendil
ve kadın pedi üreticileri için hammadde üretimi yapmaktadır. Vateks, bu
sektörlere sağladığı hammaddenin yanısıra, konfeksiyonda kullanılan
dokunmamış (non-woven) tela ürünlerinin üretimini de yapmakta ve bu
ürünlerin yurt dışında satışı ve distribütörlüğü ile de uğraşmaktadır.
110
Vateks’in iç piyasadaki tela satışından elde ettiği ciro (…………) YTL’dir. Bu
cironun elde edilmesi için (…………) m2 tela satışı yapılmıştır
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Kurulması düşünülen Ortak Girişim, Vateks’in ve Freudenberg’in ürettiği ve
sattığı belirli tela ürünlerinin satışı, pazarlaması ve distribütörlüğü ile iştigal
edecektir. Tela, hazır giyimde bir yan sanayi malzemesidir. Hazır giyim 120
parçasının daha kolay dikilmesi için, hem de formunun iyi görünmesi için
kullanılır. Tela çeşitleri bez (dokuma), kağıt (nonwoven), örgü (örme) tela
olarak üçe ayrılabilir. Bu bilgiler ışığında ilgili ürün pazarı “tela” olarak tespit
edilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Bildirime konu ortak girişimin, tela ürünlerinin satış ve dağıtımını ülke çapında
yapmasının planlanmasından dolayı, söz konusu işlemin etkilerinin dikkate
alınacağı coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” dahili olarak 130
belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Ortak Girişimin Niteliği
İncelemesi yapılan işlem, Vateks’in ve Freudenberg’in belirli ürünlerinin satışı,
pazarlaması ve distribütörlüğü alanında, bir Ortak Girişim kurmaları ile ilgilidir.
Ortak Girişim, Vateks ve Freudenberg’in ortaklaşa sahip olacakları Newco-1 ve
Newco-2 isimli iki anonim şirket kurulması suretiyle yapılandırılacaktır. Newco-140
1, Vateks’in ürettiği tüm tela ürünleri ile Freudenberg’in ürettiği ve kendi
markası “Xetex” altında sattığı belirli tela ürünlerinin (“Newco-1 Ürünleri”),
(………..), (………..), (………..), (………..), (………..), (………..), (………..),
(………..), (………..), (………..), (………..), (………..), (………..), (………..),
(………..), (………..), (………..), (………..), (………..), (………..), (………..),
(………..), (………..), (………..), (………..), (………..), (………..), (………..),
(………..), (………..), (………..) ve (………..) coğrafi bölgesinde (“Newco-1
Bölgesi”) satışı, pazarlaması ve distribütörlüğü faaliyetini yürütecektir. Ayrıca,
06-46/589-161
4
Newco-1, Vateks’in, (………..), (………..) ve (………..)’de bulunan
müşterilerine, münhasıran mal satmaya ve bunları dağıtmaya yetkili olacaktır. 150
Newco-2 ise Freudenberg’in “Vilene” markası altında ürettiği tela ürünlerinin
(“Newco-2 Ürünleri”) (………..), (………..), (………..), (………..), (………..),
(………..) ve (………..) coğrafi bölgesinde (“Newco-2 Bölgesi”) satışı,
pazarlaması ve distribütörlüğü ile iştigal edecektir.
Bu doğrultuda, Vateks ve Freudenberg, Ortak Girişime ve Newco-1 ile Newco-
2’nin faaliyetleri ve yönetimine ilişkin prensipleri içeren bir ortaklar sözleşmesi
(“Ortaklar Sözleşmesi”) üzerinde anlaşmışlardır. Ortaklar Sözleşmesi, Vateks,
Freudenberg, Tezman Holding A.Ş. ve Freudenberg Vliessftoffe KG arasında,
28 Nisan 2006 tarihinde imzalanmıştır. Anılan sözleşmenin kapanışı Rekabet 160
Kurulu’nun iznine bağlanmıştır.
Ortaklar Sözleşmesi’nde öngörüldüğü üzere, Newco-1 ve Newco-2
faaliyetlerinin tesis edilebilmesi amacıyla Vateks, Newco-1 Ürünlerinin Newco-
1 Bölgesindeki satış, pazarlama ve dağıtım işlerini Newco-1’e ve Freudenberg
de Xetex ürünlerinin Newco-1 Bölgesindeki satış, pazarlama ve dağıtım işlerini
Newco-1’e, Vilene ürünlerinin Newco-2 Bölgesindeki satış, pazarlama ve
dağıtım işlerini Newco-2’ye devredecektir. Vateks ve Freudenberg söz konusu
faaliyetlere ilişkin işçilerin ve varlıkların da Newco-1 ve Newco-2’ye devrini
sağlayacaklardır. 170
Bildirim formunda, Freudenberg’in ortak girişim çerçevesinde kurulması
planlanan şirketler ile ilgili ürün pazarında daha düşük maliyetli tela ürünü
sunabilir hale gelmeyi ve pazarlama ağından yararlanabileceği yerel bir ortakla
işbirliği yapmayı amaçladığı belirtilmektedir. İnceleme konusu işlemi
gerçekleştirmek konusundaki amacı daha çok yurt dışı satışlara yönelik olan
Vateks’in ise özellikle Avrupa’daki ülkelere yapacağı satışlarda yabancı
ortaktan destek almayı ve böylelikle Avrupa dahil dünya tela pazarında ağırlık
sahibi olmaya başlayan Çin menşeili üreticilerle rekabet edebilmeyi amaçladığı
ifade edilmektedir. 180
H.3.2. 1997/1 sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendinde; “Amaçlarını
gerçekleştirmek üzere işgücü ve mal varlığına sahip olacak şekilde bağımsız
bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak
girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler
(joint venture)” teşebbüsler arası birleşme ve devralma kabul edilmekte ve
bunlar hakkında Tebliğ’in 4. maddesindeki koşullara bağlı olarak Rekabet
Kurulu’ndan izin alınması gerekmektedir. 190
Diğer bir deyişle, teşebbüsler arası bir işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in ilgili
maddesi çerçevesinde birleşme ve devralma sayılabilmesi için taşıması
gereken unsurlar şunlardır:
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
06-46/589-161
5
- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim
arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması
200
Bu noktada Vateks ve Freudenberg’in ortaklaşa sahip olacakları Newco-1 ve
Newco-2 isimli şirketlerin 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında ortak girişim niteliği
kazanıp kazanmayacaklarının, yukarıda sayılan unsurlar bakımından
değerlendirilmesi gerekmektedir.
• Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması
İki veya daha çok sayıda teşebbüs ya da gerçek kişinin başka bir teşebbüs
üzerinde belirleyici etki uygulama olanağına sahip olmaları halinde ortak
kontrolün varlığından bahsedilmektedir. Ortak kontrolün varlığının en açık 210
ifadesi oy haklarını ve karar organlarına atanacak kişi sayısını, aralarında eşit
olarak bölüşen iki ana teşebbüs tarafından ortak girişimin oluşturulmuş
olmasıdır. Diğer yandan ortak girişimin iki tarafı arasında ilgili unsurlar
açısından eşitlik olmasa, ya da ikiden fazla ana teşebbüs bulunsa dahi belli
koşullar altında ortak kontrolden bahsedilebilecektir. Bildirim formunda ortak
girişimi oluşturan her iki şirketin sermayesinin 200.000 YTL olacağı ve
sermayeyi oluşturan her biri 1 YTL nominal değerdeki 200.000 adet hissenin 2
gruba ayrılacağı belirtilmektedir. Her iki şirkette de, toplam sermayeyi temsil
eden hisselerin yarısından bir azını (%49) A grubu hisseler oluşturacak ve bu
hisseler Vateks’e (A Grubu Hissedarlar) ait olacaktır. Toplam sermayeyi temsil 220
eden hisselerin yarısından bir fazlasını (%51) ise B grubu hisseler oluşturacak
ve bunlar da Freudenberg’e (B Grubu Hissedarlar) ait olacaktır.
Buna ek olarak inceleme konusu işlemi düzenleyen Ortaklar Sözleşmesi’nin
4.4. maddesinde şirketlerin her birinin 4 kişiden oluşan bir yönetim kurulu
tarafından idare edileceği; söz konusu yönetim kurulunun 2 üyesinin A Grubu
Hissedarlar (Vateks) tarafından, diğer 2 üyesinin ise B Grubu Hissedarlar
(Freudenberg) tarafından belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Newco-1’in
Yönetim Kurulu Başkanı ve Newco-2’nin Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı
her zaman A Grubu Hissedarların atadığı yönetim kurulu üyeleri arasından, 230
Newco-2’nin Yönetim Kurulu Başkanı ve Newco-1’in Yönetim Kurulu Başkan
Yardımcısı ise her zaman B Grubu Hissedarların atadığı yönetim kurulu üyeleri
arasından seçilecektir.
Ayrıca şirketler için belirlenmiş olan bazı önemli kararlar genel kurul
seviyesinde alındıkları takdirde, hem A Grubu Hissedarların, hem de B Grubu
Hissedarların olumlu oyunu, yönetim kurulu seviyesinde alındıkları takdirde,
tüm yönetim kurulu üyelerinin olumlu oyunu ve bu önemli kararlara ilişkin imza
sirküleri seviyesinde şirket adına bir işlem yapılması sözkonusu olduğunda, bir
A Grubu ve bir B Grubu temsilcinin müşterek imzasını gerektirmektedir. 240
Ortaklar Sözleşmesinin 4.5.1. maddesinde Newco-1 için ve 4.5.2. maddesinde
Newco-2 için sayılan bu önemli kararlar arasında, Şirket Ana Sözleşmelerinin
değiştirilmesi, Şirket varlıkların önemli bir bölümünün satılması veya bunlar
üzerinde takyidat yaratılması, başka bir şirketle birleşme, tasfiyeye girme,
şirket faaliyetlerini önemli ölçüde değiştirme, 100.000 Avro üzerinde borç
yaratılması veya yatırım yapılması, bağımsız denetçinin değiştirilmesi, bağlı
şirketlerle işlem yapma, yıllık bütçenin onaylanması, Genel Müdür ve Mali İşler
06-46/589-161
6
Müdürünün atanması, dağıtılabilir karın %75’inden az kar dağıtılması gibi
kararlar sayılmaktadır.
250
Yukarıda yer verilen bilgiler göz önünde bulundurulduğunda ortak girişim
çerçevesinde kurulması planlanan her iki şirketin de Vateks ve Freudenberg’in
ortak kontrolü altında olacağı anlaşılmaktadır.
• Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olması
Ortak girişimin devamlılık arz edecek şekilde özerk bir iktisadi varlığın tüm
fonksiyonlarını yerine getirmesi gerekmektedir. Bu gereklilik ortak girişimin,
aynı pazarda faaliyet gösteren diğer firmaların normal şartlar altında yerine
getirdikleri işlevleri yerine getirebilmesi anlamına gelmektedir. Ortak girişim 260
pazara girmeksizin, ana teşebbüslerin ticari faaliyetlerinden spesifik olarak
birini ifa etmek üzere kurulmuş ise bunun bağımsız iktisadi varlık olduğunu ileri
sürmek mümkün olmayacaktır. Mehaz düzenleme niteliğinde olan AT rekabet
hukuku uygulamasında da Komisyon’un olaya bakış açısı, ilgili pazarda
bağımsız bir alıcı ve satıcı gibi davranan "tam işlevsel" (full-function) bir yapıya
sahip olmayan ortak girişimlerin bağımsız bir iktisadi varlık olarak kabul
edilemeyeceği yönündedir. Bu kriterin aranmasındaki temel amaç, kurulacak
olan ortak girişimin kurucularından bağımsız olarak ilgili pazarda faaliyetlerini
sürdürebilen ayrı bir firma olarak tanımlanabilmesini sağlamaktır. Ortak girişim,
pazarda faaliyet gösteren diğer firmaların gerçekleştirdiği araştırma-geliştirme, 270
üretim, dağıtım gibi tüm faaliyetlerde bulunmalı ve faaliyet konusunu
gerçekleştirebilmek üzere bir yönetime; personel de dahil mali, taşınır ve
taşınmaz malvarlıklarını da içeren yeterli kaynaklara sahip olmalıdır.
Buna ek olarak ortak girişimin bağımsız bir varlık olarak ortaya çıkabilmesi için
ticari kararlarını özgürce alabilmesi, başka bir ifadeyle pazar stratejilerini
kurucularından bağımsız olarak belirleyebilmesi gerekmektedir. Ortak girişim
şirketinin ticari faaliyetlerinin büyük bir kısmını kurucu şirketlerle
gerçekleştirmesi ya da kurucu şirketlerin ortak girişimle aynı pazarda veya
alt/üst pazarlarda faaliyet göstermesi halinde ortak girişim şirketinin ticaret 280
politikalarını bağımsızca belirlemesi söz konusu olamayacaktır. Bildirim
konusu işlem ile iki yeni şirket kurulması planlanmaktadır. Bu şirketlerden
Newco-1 Vateks’in tüm tela ürünleri ile Freudenberg’in “Xetex” markalı
ürünlerinin, Newco-2 ise sadece Freudenberg’in “Vilene” markalı ürünlerinin
Türkiye’nin de dahil olduğu belirli ülkelerde satış, dağıtım ve distribütörlüğü
faaliyeti ile iştigal edecektir. Başka bir ifadeyle, bu şirketler tela pazarında
üretici konumunda olmayıp sadece dağıtım alanında faaliyet göstereceklerdir.
Dolayısıyla, anılan şirketler tam işlevsel bir yapı sergilememektedirler.
Buna ek olarak Ortaklar Sözleşmesi’nin “Şirketlerin Esas Amacı” başlıklı 2.8.1. 290
maddesinde kurulması planlanan ortak girişim şirketlerinin esas amaçlarının
kurucu firmaların ürünlerinin ilgili bölgelerde münhasıran satışı ve pazarlaması
olduğu ifade edilmektedir. Ayrıca anılan sözleşmenin “Hacim Paylaşımı”
başlıklı 6.2. maddesinde Newco-1’in kendi bölgesindeki satış hacmine yönelik
düzenlemeler getirilmektedir. Tarafların 2005 yılında anılan bölgedeki satış
hacimleri göz önünde bulundurularak Newco-1’in gelecekteki satışlarının bu
miktardan fazla ya da az olması durumunda aradaki farkın Vateks ve
06-46/589-161
7
Freudenberg tarafından eşit olarak paylaşılacağı belirtilmektedir. Bu durum
Newco-1’in dağıtımını gerçekleştireceği ürünlerin miktarı hakkında bağımsız
karar alamayacağını ortaya koymaktadır. Bu bilgiler ışığında kurulması 300
planlanan ortak girişim şirketlerinin bağımsız bir iktisadi varlık olma kriterini
karşılamadıkları görülmektedir.
• Taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti
sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması
Tarafların ortak girişimin faaliyet gösterdiği ilgili ürün pazarında aktif
olmamaları, ana teşebbüslerden sadece birinin ilgili ürün pazarındaki
faaliyetlerine devam etmesi ya da ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet
göstereceği ilgili ürün pazarındaki tüm faaliyetlerini ortak girişime devretmeleri 310
hallerinde bağımsız teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların
koordinasyonu riski bulunmamaktadır. Buna karşılık ortak girişim ile kurucu
firmalar arasında arz ya da dağıtım konularında devam eden bir dikey ilişkinin
olması ya da kurucu firmaların en az birinin ilgili ürün pazarı ya da alt/üst
pazarlarda faaliyette bulunması durumunda ortak girişimin firmalar arasında
koordinasyon yaratarak rekabeti sınırlama ihtimali bulunmaktadır.
İnceleme konusu işlem ile kurulması planlanan ortak girişim şirketlerinden
Newco-1 Vateks’in ürettiği tüm tela ürünleri ile Freudenberg’in ürettiği belirli
tela ürünlerinin Türkiye’de pazarlama ve dağıtımını gerçekleştirecektir. Newco-320
2 ise Vateks’in herhangi bir ürününü dağıtmayıp sadece Freudenberg’in farklı
bir marka ile üretilen tela ürünlerinin Türkiye’de pazarlama ve dağıtımını
gerçekleştirecektir. Ortaklar Sözleşmesi’nin “Rekabet Etmeme ve Münhasırlık”
başlıklı 10. maddesinde Vateks ve Freudenberg’in anılan ortak girişim
şirketlerinin faaliyet alanında olan ürünler ve faaliyet gösterdikleri coğrafi
alanda bu şirketler ile rekabet etmeyecekleri ve bu faaliyetleri münhasır olarak
ortak girişim şirketleri üzerinden yürütecekleri üzerinde mutabık kalmışlardır.
Dolayısıyla Vateks Türkiye’deki tüm tela dağıtım faaliyetini Newco-1’e
devretmekte, Freudenberg ise sadece belirli ürünlerinin dağıtımını bu şirkete
bırakmaktadır. Ancak Freudenberg, farklı ürünler açısından dağıtım alanında 330
ortak girişim şirketi ile rakip olma konumu devam etmektedir. Kaldı ki, kurucu
firmaların ortak girişim şirketlerinin faaliyet alanı olan dağıtım faaliyetinden
bütünüyle çekilmeleri durumunda dahi, üst pazar olan tela üretimi pazarında
faaliyette bulunacak olmaları ve Newco-1 ile Newco-2’nin esas amacının
kurucu şirketlerin ürünlerinin ilgili bölgelerdeki pazarlama ve dağıtımı olması
nedeniyle ortak girişim ile kurucu firmalar arasında dikey nitelikli bir ilişki
mevcut olacaktır. Bu durumda da, kurulucak olan ortak girişim şirketlerinin
taraflar arasında rekabetçi davranışların koordinasyonuna yönelik bir işlevi
ortaya çıkabilecektir.
340
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, inceleme konusu işlemin 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesi çerçevesinde birleşme ve devralma sayılabilmesi için
taşıması gereken unsurlardan olan bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya
çıkma ve taraflar arasında rekabeti sınırlayıcı amaç ya da etki taşımama
unsurlarını karşılamadığı, bu nedenle anılan işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir ortak girişim işlemi niteliğinde
olmadığı görülmektedir.
06-46/589-161
8
H.3.3. Menfi Tespit Değerlendirmesi
Yukarıda da değinildiği üzere bildirim konusu Ortak Girişim’in Kanun’un 7. 350
maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığından, Kanun’un 4.
maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Ortak Girişim
anlaşmasının incelenmesi neticesinde yukarıda “Taraflar arasındaki veya
taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin
olmaması” başlığında da ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, söz konusu Ortak
Girişim anlaşmasının taraflar arasındaki rekabeti sınırlayıcı amaç ya da etki
taşıması nedeniyle menfi tespit belgesi alması mümkün değildir.
H.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
360
Taraflar, Kurul’un söz konusu Ortak Girişimi 4. madde kapsamında
değerlendirmesi ve menfi tespit vermemesi durumunda bireysel muafiyet
talebinde bulunduklarını beyan etmişler ve muafiyet koşullarını sağladıklarına
ilişkin açıklamalarda bulunmuşlardır.
Buna göre, söz konusu ortak girişime izin verilmesi durumunda tüketicilere
daha iyi hizmet verilebilmesi için Türkiye’de Freudenberg bünyesinde kurulan
teknik laboratuarın Vateks’in kullanımına açılacağı, söz konusu laboratuar
sayesinde de konfeksiyoncular lehine Almanya’dan bir teknolojik iyileşme
sağlanacağı beyan edilmektedir. Söz konusu teknik laboratuar vasıtasıyla 370
ihracat yapılacak tüm ülkelerdeki müşterilere ve kullanıcı veya tüketici olarak
değerlendirilebilecek yerel konfeksiyonculara satış öncesi ve sonrası teknik
destek hizmeti sağlanabilecektir. Kumaşa uygun telanın tespiti, kuru
temizlemeye mukavemet gösteren telanın tespiti, telanın kumaşa
yapıştırılması ile ilgili değişik sistemlerin bulunması gibi spesifik taleplerin
araştırılması ve geliştirilmesinin yürütüleceği teknik laboratuarda kullanılacak
teknoloji, Ortaklar Sözleşmesi'nin eki olan, "Technical Assistance Agreement"
sonucu, yurtdışında yerleşik bir Freudenberg Grup şirketinin, Türkiye'deki
Vateks'e teknik yardım sağlaması ile gerçekleşecektir.
380
Yurtdışından sağlanacak teknik destek sonucu Türkiye'de verilebilecek
hizmetle, kullanıcı veya tüketici olarak değerlendirilebilecek konfeksiyoncuların
fayda sağlayacağı iddia edilmektedir. Yine tarafların beyanına göre,
konfeksiyon üretimini Türkiye'de yapsa dahi, hammadde olan telayı
yurtdışından ithal eden birçok büyük konfeksiyon firması (örneğin (………..)
A.Ş, (………..) Ltd. Şti, (………..), (………..), (………..) vs.), teknik çözümler
sunabilen, bu konfeksiyoncuların ürettikleri kumaşa uygun tela ve yapıştırma
sistemlerini araştırıp geliştirilebilecek, en son teknoloji ile işleyen laboratuara
sahip bir firma ile çalışmayı tercih edebilecektir. Bu tür hizmetlerin,
konfeksiyon üretiminin yapıldığı ülke sınırları içerisinde verilebilmesinin ise, 390
konfeksiyonculara maliyet bazında fayda getirebileceği gibi,
konfeksiyoncuların, yüksek teknoloji sonucunda genişleyen ürün
yelpazesinden ve kalitesi yüksek üründen yararlanması sonucunu doğuracağı;
böylelikle, yurtdışından yapılan alımların yurtiçinden sağlanabilmesinin de söz
konusu olacağı belirtilmektedir. Ortak girişim tarafları ise konfeksiyonculara
ucuzundan pahalısına kadar, çeşitli kalitelerde tela ürünü sunabilmeyi
amaçlamaktadır.
06-46/589-161
9
Taraflar ayrıca, ithalat ağırlıklı ve dolayısıyla yurtdışından kaynaklı yoğun
rekabete açık olan, herhangi hukuki veya yapısal bir pazar giriş engelinin 400
bulunmadığı ve irili ufaklı yerli veya yabancı bir çok rakibin faaliyette
bulunduğu Türkiye tela piyasasında, rekabetin (ve potansiyel rekabetin)
ortadan kalkmasının söz konusu olmadığını, gerek Türkiye'de gerekse
yurtdışında kalitesi düşük fakat ucuz tela ile piyasaya giren Çin menşeli
firmalarla daha iyi rekabet etmenin amaçlandığını belirtmektedirler.
Son olarak, taraflar Ortak Girişimin varlığını başarılı bir şekilde idame ettirmesi
ve tarafların konuyla ilgili paylarına düşen uzmanlıklarını ve tüm enerjilerini
Ortak Girişim şirketlerine aktarmaları için zorunlu olarak nitelendirebilecek yan
sınırlamalar (tarafların ortak girişim şirketleri ile rekabet etmemesi) dışında 410
herhangi bir şekilde rekabetin sınırlanmadığını, söz konusu rekabet
sınırlamasının ise, Ortak Girişim şirketleri (Newco-1 ve Newco-2) ile ana
işletmeler (Vateks-Freudenberg) arasında koordinasyon sağlayıcı oluşumların
gerçekleşme ihtimalini düşürdüğü için Rekabet Kanunu'nun 4. maddesine
aykırılık teşkil etmediğini belirtmektedirler.
Bilindiği üzere, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde belirtilen iki olumlu, iki
olumsuz koşulun birlikte karşılanması halinde Kurul’un teşebbüsler arası
anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4. madde
hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına karar verebileceği 420
düzenlenmiştir.
Ortak Girişim’in yapısı ve gayesi incelendiğinde tarafların önemle üzerinde
durduğu "Technical Assistance Agreement" çerçevesinde Türkiye’de
Freudenberg bünyesinde kurulan teknik laboratuarın Vateks’in kullanımına
açılması ile kurulması planlanan Ortak Girişimin faaliyetleri arasında doğrudan
bir bağ gözükmemektedir. Daha önce de belirtildiği üzere, Ortak Girişim’in
kuruluş amacı ve faaliyetleri Vateks’in tüm tela ürünleri ile Freudenberg’in
“Xetex” ve “Vilene” markalı ürünlerinin Türkiye’nin de dahil olduğu belirli
ülkelerde satış, dağıtım ve distribütörlüğüdür. Bir başka deyişle, Ortak 430
Girişim’in olumlu etkileri arasında sayılan teknik gelişme ile Ortak Girişim’in
faaliyetlerinin herhangi bir ilişkisi mevcut değildir. Bahse konu Ortak Girişim
kurulmadan da taraflar rahatlıkla söz konusu “Technical Assistance
Agreement" çerçevesinde Türkiye’de Freudenberg bünyesinde kurulan teknik
laboratuarın belirli bir ücret karşılığında Vateks’in kullanımına açılması
konusunda mutabakat sağlayabilirler. Dolayısıyla, mezkur Ortak Girişim’in
faaliyete geçmesini makul gösterecek ölçülerde Kanun’un 5. maddesinin “a” ve
“b” bentlerinde belirtilen koşulları sağlayabilecek dikkate değer ek bir fayda
bulunmamaktadır.
440
Diğer yandan, pazar durumu incelendiğinde de Freudenberg’in % (…)’lık pazar
payı ile pazar önderi konumunda olduğu, Vateks’in de yaklaşık (….)’lik pazar
payına sahip olduğu görülmektedir. Pazarın geri kalan kısmı çok sayıda
(30’dan fazla) firma tarafından paylaşılmaktadır. Anılan Ortak Girişim’in hayata
geçmesi durumunda pazarın %(…)’lik kısmına hitab eden iki rakip firmanın
önemli ölçüde birlikte hareket etme imkânı doğacaktır. Dolayısıyla, piyasanın
önemli bir bölümünde rekabet kısıtlanmış olacaktır.
06-46/589-161
10
Bu itibarla, zikredilen ortak girişim anlaşmasının muafiyet alabilmek için gerekli
şartları haiz olmaması sebebiyle, Kanun’un 5. maddesi kapsamında 450
muafiyetten yararlanması mümkün değildir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1) Anılan işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında bir ortak
girişim işlemi olmadığına,
460
2) Mezkur ortak girişim anlaşmasının rekabeti sınırlayıcı amaç ya da etki
taşıması nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
3) Söz konusu ortak girişim anlaşmasının muafiyet alabilmek için gerekli
koşulları taşımaması nedeniyle Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyetten
yararlanamayacağına,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy