Rekabet Kurumu - Karar Sayı 06-46/600-171

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2006-1-78 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-46/600-171
Karar Tarihi : 29.6.2006

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN.

B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Mustafa Mehmet ÖZKARABÜBER

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Özelleştirme İdaresi Başkanlığı

D. TARAFLAR : - Eti Bakır A.Ş.
Mahir İz Cad. No:52 Üsküdar/İstanbul
- Metod Madencilik İnşaat ve Tic. Ltd. Şti.
Hoşdere Cad. 216/6 Çankaya/Ankara
- Limak İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
Hafta Sok. No:9 GOP/Ankara
- Park Holding A.Ş. ve Park Teknik Elektrik Madencilik
Turizm San. Tic. A.Ş. Ortak Girişim Grubu
Söğütözü Cad. SİM İş Merkezi
14/D Beştepeler/Ankara
- Karadeniz Bakır İşletmeleri A.Ş.
Fatih Cad. No:33 Gümüşdere Mah.
06110 Keçiören/Ankara

E.DOSYA KONUSU: Karadeniz Bakır İşletmeleri A.Ş.’nin Murgul
İşletmesinin, maden sahalarının işletme hakkını ifade eden ruhsatlarının
ve Samsun’da yer alan arsalarının satış; Murgul İşletmesi bünyesinde
yer alan hidroelektrik santralinin işletme hakkı devri yöntemiyle
özelleştirilmesi işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın Kurum kayıtlarına
18.5.2006 tarih ve 3169/550 sayı ile intikal eden başvurusunda; Özelleştirme
Yüksek Kurulu’nun 9.2.2006 tarih ve 2006/6 sayılı kararı ile Karadeniz Bakır
İşletmeleri A.Ş.’ye ait Murgul İşletmesi’nin, maden sahalarının işletme hakkını
ifade eden ruhsatlarının ve Samsun’da yer alan arsalarının “satış” ve KBİ-
Murgul bünyesinde yer alan hidroelektrik santrali’nin “işletme hakkı devri”
yöntemiyle özelleştirilmesine karar verildiği belirtilmekte olup, bu özelleştirme
sürecinde 18.5.2006 tarihinde yapılan nihai görüşmeler sonucunda en yüksek
teklif veren Eti Bakır A.Ş., Metod Madencilik İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti., Limak
06-46/600-171

2
İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş., Park Holding A.Ş. Park Teknik Elektrik
Madencilik Turizm Sanayi ve Tic. A.Ş. Ortak Girişim Grubu tarafından 1997/1
sayılı Tebliğ ekinde yer alan form doldurularak gönderilmiştir. Bunun üzerine
muhtemel alıcılar hakkında hazırlanan 23.6.2006 tarih, 2006-1-78/Öİ-06-CS
sayılı devralma ön inceleme raporu 26.6.2006 tarih, REK.0.05.00.00-120/122
sayılı Başkanlık önergesi ile 06-46 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
Karadeniz Bakır İşletmeleri A.Ş.’ye ait Murgul İşletmesi’nin, maden
sahalarının işletme hakkını ifade eden ruhsatlarının ve Samsun’da yer alan
arsalarının “satış” ve KBİ-Murgul bünyesinde yer alan hidroelektrik santrali’nin
“işletme hakkı devri” yöntemiyle
- Metod Madencilik İnşaat ve Tic. Ltd. Şti.
- Limak İnşaat ve Tic. A.Ş.,
tarafından devralınmasının 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi
olmadığı,
- Eti Bakır A.Ş.,
- Park Holding A.Ş. ile Park Teknik Elektrik Madencilik Turizm
San. Tic. A.Ş. ortak girişim grubu
tarafından devralınmasında ise 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ hükümleri çerçevesinde bir sakınca
bulunmadığı ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Eti Bakır A.Ş. (Etibakır)
Dosyada yer alan bilgilere gore, Etibakır’ın 2004 yılında gerçekleştirilen
özelleştirme çerçevesinde Cengiz Grup bünyesine girdiği görülmektedir.
Etibakır’ın sermaye yapısı aşağıdaki şekildedir:
Tablo:1 Etibakır’ın Sermaye Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Adedi
Cengiz İnşaat San. Ve Tic. A.Ş. 399.900
Ce-Ka İnşaat Mak. Mad. Pet. Tur. Nak. Ve Tic. A.Ş. 399.900
Mehmet CENGİZ 40.000
Ahmet CENGİZ 40.000
Ekrem CENGİZ 40.000
Şeref CENGİZ 40.000
Asım CENGİZ 20.000
Kazım CENGİZ 20.000
Etibakır’ın yönetim kurulu; Mehmet CENGİZ, Ekrem CENGİZ, Şeref CENGİZ
ve Ömer MAFA’dan oluşmaktadır.
Etibakır’ı özelleştirme sürecinde devralan Cengiz Grup’un bünyesinde
bulunan diğer şirketler aşağıda sıralanmaktadır:
06-46/600-171

3
 Cengiz İnşaat San. Ve Tic. A.Ş.
 Eti Aliminyum A.Ş.
 Cengiz Enerji San. Ve Tic. A.Ş.
 Samgaz A.Ş.
 Eti Bakır A.Ş.
 Cengiz Turizm San. Ve Tic. A.Ş.
 Bana Turizm San. Ve Tic. A.Ş.
 HCM Makina İthalat İhracat ve Pazarlama San. Ve Tic. A.Ş.
 Balen Makina Enerji İnşaat San. Ve Tic. A.Ş.
 Cengiz Madencilik San ve Tic. A.Ş.
Cengiz Grubu, 2004 yılında gerçekleştirilen özelleştirme ile Eti Bakır A.Ş.
hisselerini ve Karadeniz Bakır İşletmeleri A.Ş.’ye ait olan Samsun Bakır İzabe
ve Asit Fabrikası’nı devralmıştır. Devam eden süreçte Samsun Bakır İzabe ve
Asit Fabrikası ve Kastamonu Küre Madeni Etibakır çatısı altında toplanmıştır.
Küre maden işletmesinde 3 açık ve 1 yeraltı madeni ile yılda 1.000.000 ton
üzerinde touvenant bakır cevheri çıkartılmakta ve işlenerek yılda 90.000 ton
bakır konsantresi üretilmektedir. Samsun tesislerinde ise yılda 36.000 ton
blister bakır ve yılda 220.000 ton sülfirik asit üretilmektedir.
Cengiz Grubu bünyesinde ayrıca Eti Aliminyum A.Ş. tesislerinde kullanılmak
üzere enerji üretmek amacıyla otoprodüktör lisansı kapsamında 540 Mw
kurulu güce sahip Oymapınar Hidroelektrik Santralı yer almaktadır.
H.1.2. Metod Madencilik İnşaat San. ve Tic. A.Ş. (Metod)
Bakır konsantresi pazarında ya da elektrik üretimi ve satışı pazarında
herhangi bir faaliyeti bulunmayan ve faaliyetleri sadece inşaat ve taahhüt işleri
ile satış işlemlerinden oluşan Metod Madencilik İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti.’nin
hissedarları Gürhan ÖZDEMİR ve Gökhan ÖZDEMİR’den oluşmaktadır.
Sadece iki kişiden oluşan bir ortaklar kuruluna sahip olan şirketin 2005 yılı
cirosu 36.900 YTL olarak bildirilmiştir.
H.1.3. Limak İnşaat San. ve Tic. A.Ş. (Limak)
Limak Grup Şirketleri arasında yer alan Limak’ın hisse yapısı aşağıdaki
şekildedir:
Tablo 2:Limak’ın hisse yapısı
Hisse Sahibi Hisse Adedi
Limak Holding A.Ş. 1.798.556
Nihat ÖZDEMİR 9.200
Sezai BACAKSIZ 9.200
Ebru ÖZDEMİR 5.761
Mehmet Serhan BACAKSIZ 5.761
Batuhan ÖZDEMİR 5.761
Turhan Serdar BACAKSIZ 5.761
TOPLAM 1.840.000

06-46/600-171

4
Limak’ın yönetim kurulu Nihat ÖZDEMİR, Sezai BACAKSIZ ve Ebru
ÖZDEMİR’den oluşmaktadır.
Yapılan bildirimde, Limak’ın ya da Limak Grup Şirketlerinden hiçbirinin bakır
sektöründe faaliyetinin bulunmadığı belirtilmiştir.
Limak Enerji Üretim Dağıtım San. ve Tic. A.Ş. bünyesinde yer alan ve 2.2 Mw
kurulu gücü olan Çal Hidroelektrik santralı yıllık 12 milyon Kwh enerji
üretmektedir. Pamuk Hes Elektrik Üretim A.Ş.’ye ait olan ve Limak’ın %25
hissesine sahip olduğu konsorsiyum tarafından 2003 yılında 40 yıl süreli
üretim lisansı alınmış bulunan Pamuk Hidroelektrik Santralı yıllık 90 milyon
Kwh elektrik üretmektedir. Limak’ın ayrıca Bilgin Elektrik ile ortaklığı bulunan
Darenhes Elektrik Üretim A.Ş. ile yılda 1 milyar Kwh elektrik üretimine yönelik
yatırımları mevcuttur.
H.1.4. Park Holding A.Ş. ve Park Teknik Elektrik Madencilik Turizm San.
Tic. A.Ş. Ortak Girişim Grubu (Park)
İhaleye Ortak Girişim Grubu şeklinde teklif veren Park Holding A.Ş. (%70
hisse ile) ve Park Tek. Elek. Mad. Tur. San. Ve Tic. A.Ş. (%30 hisse ile) en
yüksek dördüncü teklifi veren taraf olmuştur. Esas itibarıyla her iki tüzel kişilik
de Ciner Grubu bünyesinde faaliyet göstermektedir. Park Holding A.Ş.’nin
yönetim kurulu Turgay CİNER, Erhan AYGÜN, Eyüp Erzan TANYEL ve İnanç
ŞENEL’den oluşmaktadır. Park Teknik El. Mad. Tur. San Tic. A.Ş.’nin yönetim
kurulu da Yusuf AYDIN, Gürsel USTA, Yakup KAYGUSUZ, İnanç ŞENEL,
İsmet KASAPOĞLU ve Cevdet ÖZÇEVİK’ten oluşmaktadır.
Ortaklık yapısından bulunan iki tüzel kişiliğin hissedarlık yapıları aşağıdaki
tablolarda yer almaktadır.
Tablo 3: Park Holding A.Ş. Sermaye Dağılımı
Hissedar Hisse (%)
Turgay CİNER 84,95712
Erhan AYGÜN 0,00600
Eyüp Erzan TANYEL 0,00052
Inanç ŞENEL 0,00036
Ahmet Mucip GÖKÇEN 0,00040
Park Ter.El. Mad. Tur. San. Tic. A.Ş. 15,00000
Cinerler Oto Servis İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti. 0,03560
Tablo 4: Park Termik El. Mad. Tur. San. Ve Tic. A.Ş. Sermaye Dağılımı
Hissedar Hisse (%)
Turgay Ciner 0,34375
Park Holding A.Ş. 63,75000
Park Enerji Ekip. Mad. A.Ş. 35,87531
Erhan AYGÜN 0,01469
Ismet KASAPOĞLU 0,00406
Gürsel USTA 0,00406
Ayhan Sami ÇAĞATAY 0,00406
Nalan ERKARAKAŞ 0,00406
Park Holding A.Ş.’nin %45,89 hissesine sahip olduğu iştiraklerinden Park
Elektrik Madencilik San. ve Tic. A.Ş.’ye ait olan Siirt – Madenköy Bakır
Madeni’nin toplam rezervi yaklaşık 25 milyon tondur. Konsantratör tesisine
beslenecek ham cevher miktarı 600.000 ton/yıl ve tesisten elde edilecek
konsantre bakır miktarı 60.000 ton/yıl olarak öngörülmektedir. Söz konusu
06-46/600-171

5
tesis henüz ekonomik olarak üretime başlamamış olup Haziran 2006’da
üretime başlanması planlanmaktadır.
Ciner Grubu bünyesinde yer alan Park Termik Elektrik San. ve Tic. A.Ş.’nin
Çayırhan/Ankara’da toplam kurulu gücü 620 Mw olan Çayırhan Termik
Santrali’nin işletme hakkına sahip olduğu görülmektedir. Üretimi yapılan
elektrik enerjisi, 2000 yılında EÜAŞ ile yapılan sözleşme kapsamında
TETAŞ’a satılmaktadır.
H.1.5. Karadeniz Bakır İşletmeleri A.Ş. (KBİ)
KBİ’nin sermaye yapısı şu şekildedir:
Tablo 5: Karadeniz Bakır İşletmeleri A.Ş. Sermaye Dağılımı
Hissedar Hisse Oranı
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 99,99690
Vakıflar Genel Müdürlüğü 0,00099
Muhtelif Oraklar 0,00211
Toplam 100,00
KBİ’ye ait Murgul Bakır İşletmesi, Artvin ili Murgul ilçesi hudutları içerisinde
yer almaktadır. Bu işletmede açık işletme metodu ile cevher üretimi yapılan iki
maden ocağı mevcuttur. Maden sahası 1050-1300 metre kodları arasında ve
Artvin F4683, F4602, F47A3, F47A4, F47D1, F47D2 paftaları içerisinde yer
almaktadır. Aşağıdaki Tablo’da 2006 yılı başı itibarı ile Şirket tarafından
işletilmesi ekonomik bulunmayan Murgul maden rezervleri yer almaktadır.
Tablo 6: Murgul Maden Rezervleri
Cu Ton
Damar Bognari yer altı rezervi % (…..) (……..)
Damar heyelanlı açık ocak rezervi % (…..) (……..)
Çakmakkaya heyelanlı açık ocak rezervi % (…..) (……..)
Çarkbaşı yüksek dekapajlı rezerv % (…..) (……..)
Toplam % (…..) (……..)
İşletmede ayrıca, ana cevher kütlesinin dışında, mevcut durumda içinde
üretimin yapıldığı ağsal yapıda cevherler mevcuttur. İşletmede yeterli cevher
rezervi olmadığından bakır konsantresi kapasite kulanım oranı düşmüştür.
Pirit konsantresinin pazarlama olanağı bulunamadığından 2002 yılından
itibaren üretiminden vazgeçilmiştir.
İşletmenin enerji ihtiyacı Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.’den karşılanmaktadır.
İşletmede 1951 yılından itibaren çalıştırılan ve o günün teknolojisi ile kurulmuş
iki türbinden oluşan 2 x 2350 KW = 4,7 MW kurulu güce sahip yıllık ortalama
9.000.000 kwh/yıl elektrik enerji üretimi sağlayan bir hidroelektrik santrali
mevcuttur. İşletme enterkonnekte sisteme bağlı olarak üretimini TEDAŞ’a
satmakta ve karşılığında yine elektrik enerjisi almaktadır.
Öte yandan, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nca, KBİ’nin özelleştirme
işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında önbildirime tabi olup olmadığı
yönündeki görüş talebine Kurul’un görüş vermesi gerekirken Başkanlık
tarafından 12.4.2006 tarih ve 1106 sayı ile cevap verildiği ve konuya ilişkin
Kurul görüşü oluşturulmadığı görülmekle birlikte, söz konusu işlemin
önbildirime tabi olmadığı ve 1998/4 sayılı Tebliğ’in 6. maddesi kapsamında
izin başvurusu yapıldığı durumda dahi dosya kapsamında bu durumun
sonucu değiştirmediği görülmüştür. Devralma işlemine ilişkin
değerlendirmelere aşağıda yer verilmiştir.
06-46/600-171

6
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bakır ürünleri, yarı ürünler (bakır konsantresi, blister bakır, rafine bakır, katot
bakır) ve ürünler (elektrolitik ürünler, elektrolitik olmayan ürünler ve alaşımlar)
olarak iki ana grup altında toplanmaktadır.
Dosya kapsamında yapılacak ilgili ürün pazarı tanımında, bakır cevheri ve
bakır konsantresi arasındaki ayrımın yapılması önem kazanmaktadır. 4054
sayılı Kanun’da, “mal” ticarete konu olan her türlü taşınır ve taşınmaz eşya
olarak tanımlanmaktadır. İlgili ürün pazarının da bu doğrultuda, herhangi bir
malın ticaretinin söz konusu olduğu durumlarda tanımlanabileceği açıktır.
Rekabet Kurulu’nun 4-22/247-52 sayılı kararında demir cevheri ilgili ürün
pazarı olarak kabul edilmiştir. Buna gerekçe olarak da demir cevherinin de ara
bir mamul olduğu ve piyasalarda pazarlanabildiği gösterilmektedir. Öte
yandan raportörlerce gerek ÖİB gerek firmalarla yapılan görüşmelerde bakır
cevherinde bunun söz konusu olmadığı ve bakır cevherinin piyasalarda alım-
satıma konu olmadığı, maden sahalarında bulunan konsantre tesislerinde
tenörünün artırılması yoluyla bakır cevherinin bakır konsantresi haline
getirildiği ve ancak bundan sonra alım-satımının yapıldığı bilgisi edinilmiştir.
Bunun dışında, bakırla ilgili olarak KBİ’nin ara veya nihai mamül olarak
üretimini gerçekleştirdiği tek ürün, bakır cevherinin işlenmesi sonucu elde
edilen ürün olan bakır konsantresidir. Bakır cevherinde, madenin yoğunluğunu
ifade eden tenör %5’in altında iken (KBİ için %..... ) bakır konsantresinde
%20’ler düzeyine (KBİ için yaklaşık %.....) çıkmaktadır. Bu aşamadan sonra
bakır konsantresi taşınabilecek şekilde taşıma maliyeti düşmeye ve fiyatı
yükselmeye başlamakta; kısaca ticareti yapılabilir hale gelmektedir. Nitekim
KBİ, elde ettiği bakır konsantresini yurtdışındaki izabe tesislerinde blister veya
katot bakır haline getirilmek üzere ihraç etmektedir.
İşbu nedenlerle devre konu olan ürün pazarlarından biri “bakır konsantresi
pazarı” olarak belirlenmiştir.
Dosya konusu özelleştirme kapsamında, KBİ’nin Murgul işletmesinde bulunan
ve esasen tesis içerisinde kullanılacak elektriğin bir kısmını üretmek üzere
kurulmuş bulunan hidroelektrik santrali de mevcuttur. Bu hidroelektrik
santralinin üretimi ile ilgili DSİ, TEDAŞ ve EPDK bünyesinde sahip olunan
lisans ve sözleşmelerden doğan haklardan dolayı “elektrik üretimi ve satışı”
da devir işlemi kapsamında diğer ilgili ürün pazarı olarak kabul edilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Yukarıda tanımı yapılan ürün pazarlarından en önemlisi konumunda olan
bakır konsantresi, tüm dünyada bakır madenlerine bitişik tesislerde bakır
cevherinin işlenmesi ile elde edilmekte ve içerdiği madenin kıymeti dolayısıyla
ülke sınırlarını aşabilecek şekilde ticareti yapılabilmektedir.
Öte yandan KBİ bünyesinde bulunan elektrik üretim tesisleri Türkiye çapındaki
enterkonnekte sisteme bağlı bulunmakta ve ürettiği elektrik enerjisi, TEDAŞ
tarafından ülkenin tamamına iletilebilmektedir.
06-46/600-171

7
İşbu nedenler dikkate alınarak, Kanun’daki kapsam da göz önünde
bulundurularak, ilgili coğrafi pazar her iki ürün pazarı için de “Türkiye
Cumhuriyeti sınırları” olarak tanımlanmıştır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bakır cevheri maden sahalarındaki konsantre tesislerinde işlenerek bakır
konsantresine dönüştürülmektedir. Bu safhadan sonra ortaya çıkan bakır
konsantresi pazarlanabilir bir ürün olmaktadır.
Konsantre bakırın izabe tesislerinde işlenmesi ile blister bakır elde
edilmektedir. Şu anda Türkiye’deki tek izabe tesisi Eti Bakır’a aittir ve
Samsun’da bulunmaktadır. Bu tesisin yılllık 36.000 ton blister bakır üretim
kapasitesi bulunmaktadır. Eti Bakır bu tesisinde gerek kendi üretimi ve
yurtiçindeki diğer üreticilerden gerek yurtdışındaki üreticilerden aldığı bakır
konsantresini işleyerek blister bakır üretmekte ve bu ürünü farklı ara ve nihai
mal üreticilerine satmaktadır. Dosyadaki bilgilere göre, bakır konsantresi
satan yurtdışında kurulu büyük firmalar aynı zamanda blister bakırı talep
edebilmektedir. Yurt dışından gelen bu taleplere yönelik yapılan üretim fason
üretim olarak adlandırmaktadır.
Bakır ara mamullerinin küresel bir pazar yapısına sahip olmasındaki en
önemli unsur bakır fiyatlarının uluslar arası düzeyde belirlenmesidir. Bakır ve
bakır alaşımlı ürünlerin fiyatları, metalik bakır olarak doğrudan Londra Metal
Borsası Endeksi’ne bağlı olup spesifik ürün veya yarı ürün bazında üretimin
katma değeri dikkate alınarak belirlenmektedir. Örneğin blister bakırın fiyatı bu
borsada oluşmaktadır. Herhangi iki teşebbüs arasındaki bakır konsantresi
ticaretinde, borsa fiyatı baz alınmakta, konsantrenin içerdiği bakır madeninin
miktarına bağlı olarak ortaya çıkan değerden o madeni işlemenin maliyetini
çıkarılarak –ki bu eksiltilen miktar izabe şarjı olarak da adlandırılmaktadır-
bakır konsantresinin ederi hesaplanmaktadır. Dolayısı ile herhangi bir bakır
ara veya nihai ürünün fiyatında herhangi bir değişiklik olmamakta, herhangi bir
zamanda herhangi bir teşebbüsün uyguladığı fiyatla başka bir teşebbüsün
uyguladığı fiyat arasındaki farkın izabe şarjındaki farklılıklardan kaynaklandığı
anlaşılmaktadır.
H.3.1. Eti Bakır A.Ş.’nin Devralması Durumu
Bakır konsantresi pazarında, 2005 yılında, 219.492 tonluk yurtiçi üretimin
74.046 tonu Eti Bakır, 29.446 tonu ise KBİ tarafından gerçekleştirilmiştir. Diğer
yandan Eti Bakır 2005 yılında 101.563.548 YTL ve KBİ 14.043.563 YTL ciro
elde etmişlerdir. Eti Bakır’ın bakır konsantresinden kaynaklanan cirosu
yaklaşık olarak 35 milyon YTL’dir. Ciro açısından devralma işleminin Eti Bakır
tarafından gerçekleştirilmesi halinde devralma işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğu görülmektedir. Diğer yandan Eti Bakır’ın
yurtiçinde üretilen bakır konsantresinin % (…)’sini, KBİ’nin ise %(….)’sini
ürettiği görülmektedir.
Devralmanın Eti Bakır tarafından gerçekleştirilecek olması durumunda, yurtiçi
üretimde Eti Bakır yaklaşık % (....) oranında pay sahibi olacaktır. Kaldı ki,
Çayeli Bakır’ın tamamen ihracata yönelik faaliyet gösterdiği dikkate
alındığında, bakır konsantresine ilişkin Türkiye pazarına (ki Türkiye pazarı tek
müşteriden – Eti Bakır İzabe tesisinden oluşmaktadır) yönelik satış yapan
sadece Eti Bakır ve KBİ kalmaktadır. Gerek üretim oranı gerekse yurtiçi
06-46/600-171

8
tüketimdeki %100’e denk gelen pay hakim durum değerlendirmesinde bir
takım soru işaretleri ortaya çıkarsa da, olası devir işleminin değerlendirilmesi
bakımından, sektörün küresel özelliği ve ithalatın serbestliğinin ön plana
çıktığı görülmektedir. Öncelikle belirtmek gerekir ki, ithalatın önünde herhangi
bir yasal engel bulunmamaktadır. Ağırlığına oranla değerinin görece fazla
olması bakımından bakır konsantresinin uzak mesafelerden ithalatının
gerçekleştirilmesi imkan dahilindedir. Nitekim geçmiş yıllarda, izabe şarjını
daha düşük tutan yurtdışı firmalarına KBİ’nin satış yaptığı, 2005 yılında ise
yine ihale sonucunda yurtiçinde Eti Bakır’a bakır konsantresi sattığı
görülmektedir.
4054 sayılı Kanun’da hakim durum, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız
hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik
parametreleri kontrol edebilme gücü olarak tarif edilmiştir. Küresel özellik
taşıyan bakır konsantresi pazarında ülke üretiminin %50’sine yakınının söz
konusu teşebbüsü hakim duruma getirmeyeceği düşünülmektedir. Yine ithalat
mümkün olduğu sürece, fiyatın yerel düzeyde yükseltilmesi mümkün
görülmemektedir; çünkü tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de bakır ve
bakıra ilişkin tüm ürünlerin fiyatı uluslararası borsada oluşan fiyat üzerinden,
bakır konsantresinin saflaştırılmasındaki masraflar düşüldükten veya diğer
ürünlerde söz konusu olabilecek katma değerler eklendikten sonra tespit
edilen fiyat olmaktadır.
Sektörün küresel yapısının oluşturduğu rekabetçi baskılar dikkate alındığında,
Eti Bakır’ın KBİ’yi devralması halinde Türkiye içi üretimde %46,9 oranında pay
sahibi olacak olmasının, devir işleminden sonra da en yüksek kapasitenin
Çayeli Bakır’a ait olması ve diğer teklif sahiplerinden Park Grubu’nun Siirt’te
bulunan maden sahaları ve konsantre tesislerinin faaliyete geçecek olması
gibi unsurlar da dikkate alındığında, hakim durum yaratmasının söz konusu
olmayacağı kanaatine varılmaktadır.
Eti Bakır’ın bağlı bulunduğu Cengiz Grubu bünyesinde ayrıca 540 Mw kurulu
güce sahip Oymapınar Hidroelektrik Santralı yer almaktadır. Ancak bu tesisin
faaliyetleri EÜAŞ tarafından 2003 yılı Temmuz ayından bu yana durdurulmuş
olduğundan Eti Bakır’ın bağlı olduğu grup bu santralden herhangi bir üretim
ve ciro elde etmemektedir.
H.3.2. Metod Madencilik İnşaat ve Tic. Ltd. Şti.’nin Devralması Durumu
En yüksek ikinci teklifi veren Metod’un ne bakır konsantresi ne de elektrik
üretimi ve satışı pazarında faaliyeti bulunmaktadır. Dolayısıyla Metod
tarafından gerçekleştirilecek devralma işlemi, 1998/4 sayılı Tebliğ
kapsamında öngörülen eşiklerin altında kaldığından izne tabi değildir.
H.3.3. Limak İnşaat San. ve Tic. A.Ş.’nin Devralması Durumu
Limak’ın da Metod gibi bakır konsantresi pazarında faaliyeti bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, Limak’ın aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer aldığı Limak
Enerji Üretim Dağıtım San. ve Tic. A.Ş bünyesinde yer alan ve 2.2 Mw kurulu
gücü olan Çal Hidroelektrik santralı yıllık 12 milyon Kwh enerji üretmektedir.
Pamuk Hes Elektrik Üretim A.Ş.’ye ait olan ve Limak’ın %25 hissesine sahip
olduğu konsorsiyum tarafından 2003 yılında 40 yıl süreli üretim lisansı alınmış
bulunan Pamuk Hidroelektrik Santralı yıllık 90 milyon Kwh elektrik
06-46/600-171

9
üretmektedir. Bu iki santralin üretimleri neticesinde 19,5 milyon YTL ciro elde
ettiği görülmektedir.
Elektrik üretimiyle ilgili olarak devralınacak teşebbüs olan KBİ’nin hidroelektrik
santrali 4,7 Mw kurulu güce sahiptir ve yıllık 9,7 milyon Kwh üretim
gerçekleştirmektedir. (………………… TİCARİ SIR…………………). Bu
itibarla KBİ’nin elektrik üretimindeki cirosu 679.000 YTL olmaktadır.
Türkiye genelinde elektrik üretiminin yıllık yaklaşık 162.000.000.000 Kwh
olduğu dikkate alındığında olası bir devralma neticesinde ortaya çıkacak
toplam pay %1’in altında kalmaktadır. Ciro açısından da eşiklerin aşılmadığı
dikkate alındığında, elektrik üretimi ve satışı pazarı açısından da Limak’ın
bildirime konu devralma işleminin izne tabi olmadığı anlaşılmaktadır.
H.3.4. Park Holding A.Ş. ve Park Teknik Elektrik Madencilik Turizm San.
Tic. A.Ş. Ortak Girişim Grubu’nun Devralması Durumu
Madencilik alanında faaliyetleri bulunan Park’ın, Siirt’teki maden sahalarında,
kurulmakta olan konsantre tesislerinin Haziran-2006’da faaliyete geçmesinden
sonra ilgili ürün pazarında faaliyette bulunmaya başlayabileceği
görülmektedir. Söz konusu konsantre tesislerinin kapasitesinin ve yıllık
üretiminin 60.000 ton (bakır konsantresi) olması öngörülmektedir. Bu tesis
henüz faaliyette olmadığından yapılacak bir değerlendirmeye esas
olmamaktadır. Bu nedenle Park’ın devralan taraf olması halinde bakır
konsantresi pazarı bakımından işlem, 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne
tabi bir devralma işlemi olmayacaktır.
Öte yandan, elektrik üretim ve satışı pazarına ilişkin olarak Park ile aynı
ekonomik bütünlük içerisinde yer alan Park Termik Elektrik Sanayii ve Ticaret
A.Ş.’nin sahibi bulunduğu termik santrali yıllık ortalama 3,6 milyar Kwh elektrik
üreterek 216.000.000 YTL ciro elde etmektedir. Dolayısıyla, özelleştirme
sürecinde devralan tarafın Park olması halinde, elektrik üretimi ve satışı
bakımından işlem izne tabi olacaktır. Bununla birlikte, Türkiye genelinde
elektrik üretiminin yıllık yaklaşık 162.000.000.000 Kwh olduğu ve Park’ın
üretimdeki payının %2’nin altında kaldığı göz önünde bulundurulduğunda,
oldukça küçük kapasiteli olan KBİ bünyesindeki elektrik üretim tesislerinin
devralınmasının hakim durum yaratmayacağı veya mevcut hakim durumu
güçlendirmeyeceği kanaatine varılmaktadır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Başkanlık Makamı tarafından 12.4.2006 tarih ve 1106 sayı ile Özelleştirme
İdaresi Başkanlığı’na yazılan yazı sonrasında, 1998/4 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesi çerçevesinde Rekabet Kurulu’nun görüşünün alınması gerekmekte
iken, her ne kadar bu safhada Rekabet Kurulu’nun görüşü alınmamış ise de,
alıcı adayları belli olduktan sonra dahi dosya kapsamına göre, bu durumun
sonucu değiştirmediği dikkate alınarak; Karadeniz Bakır İşletmeleri A.Ş.’ye ait
Murgul İşletmesi’nin, maden sahalarının işletme hakkını ifade eden
ruhsatlarının ve Samsun’da yer alan arsalarının “satış” ve Karadeniz Bakır
İşletmeleri A.Ş. Murgul İşletmesi bünyesinde yer alan hidroelektrik santralinin
“işletme hakkı devri” yöntemiyle özelleştirilmesi işleminin;
1. – Metod Madencilik İnşaat ve Tic. Ltd. Şti. veya
06-46/600-171

10
– Limak İnşaat ve Tic. A.Ş.
tarafından devralınmasının 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca izne
tabi bir devralma olmadığına,
2. – Eti Bakır A.Ş. veya
– Park Holding A.Ş. ile Park Teknik Elektrik Madencilik Turizm San. Tic.
A.Ş. Ortak Girişim Grubu
tarafından devralınmasının ise 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu
Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında
hakim durum yaratılmasına veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesine ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol açmayacağına, bu nedenle
söz konusu işleme izin verilmesine
Başkan Mustafa PARLAK ile Kurul Üyesi M. Sıraç ASLAN’ın farklı gerekçeleri
ve OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

































06-46/600-171

11




FARKLI GEREKÇE
(29.6.2006 tarih ve 06-46/600-171 sayılı Kurul Kararı)




Özelleştirmeye tabi teşebbüsün ciro ve pazar payı itibarıyla ön bildirime
tabi bir işlem olmaması nedeniyle, Özelleştirme İdaresi’nin ön bildirime
gelmemesi usule aykırılık teşkil etmemektedir.






Mustafa PARLAK M. Sıraç ASLAN
Başkan Kurul Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy