Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-3-66 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-47/630-179
Karar Tarihi : 6.7.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, M. Sıraç
ASLAN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER:Orçun SENYÜCEL, Ali İhsan ÇAĞLAYAN, Nazlı UĞURLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Berkshire Hathaway Inc. Temsilcisi: Av. Tolga KARATAŞ
La Martin Caddesi No.10, 34437 Taksim İstanbul
D. TARAFLAR : Berkshire Hathaway Inc 20
1440 Kiewit Plaza Omaha
Nebraska 68131 ABD
Iscar Ltd.
Iscar Centre, Box 11
Tefen 24959 İSRAİL
E. DOSYA KONUSU: Berkshire Hathaway Inc. tarafından Wertheimer
Company Ltd’nin altında bulunan Iscar Ltd’nin sahibi bulunduğu,
seramik metal çalışma aletleri üretimi ve sağlanması işi ile ilgilenen IMC 30
International Metalworking Companies B.V.’nin kendisine kontrol
yetkisini sağlayan %80 hissesinin devralınması işlemine izin verilmesi
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.6.2006 tarih ve 3559 sayı ile
giren ve en son 22.6.2006 tarih ve 4052 sayı ile eksikleri tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucu düzenlenen 30.6.2006 tarih ve 2006-3-66/Öİ-06-OS sayılı 40
Birleşme/Devralma Raporu, 3.7.2006 tarih ve REK.0.07.00.00-120/175 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 06-47 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Berkshire Hathaway Inc.
tarafından, Wertheimer Company Ltd.’in kontrolünde bulunan IMC
International Metalworking Companies B.V.’nin kendisine kontrol yetkisini
sağlayan %80 hissesinin devralınması işleminin,
06-47/630-179
2
Tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları yönüyle 4054 sayılı
Kanun'un 7/2. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ 50
kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu,
Söz konusu devralma işlemi sonucunda ilgili pazarda yoğunlaşma
olmayacağı için, hakim durumun yaratılması veya mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azalmasının
mümkün olmadığı anlaşıldığından, anılan devir işlemine izin verilmesi
gerektiği,
Devralma Anlaşması’nın eki olan Hissedarlar Anlaşması ile Wertheimer
hissedarlarına getirilen iki senelik rekabet yasağına, yan sınırlama olarak
kabul edilip işlemle birlikte izin verilebileceği,
60
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili pazar
H.1.1 İlgili Ürün Pazarı
Pazarın konusu olan kesici aletler, çeşitli metal parçaların ham veya yarı ham
madde olarak kullanıldığı üretim endüstrilerinde, metalleri kesmek için 70
kullanılmaktadır. Metal parçalar kullanılan üretim endüstrilerinde metal işleme
aletleri üreticinin maliyetlerini düşürmektedir. Metal kesimi, çalışma
mekanizması aracılığıyla metalin sökümünü, kesilmesini, delinmesini,
işlenmesini içermektedir. Çalışma mekanizması geleneksel olarak çubuklarda,
delme baskı makinelerinde ve freze makinelerinde çeşitli kesici aletlerle
beraber kullanılmaktadır. Metal kesici aletler, alet tutucuya bağlanan veya
bağlanıp değişebilen kesici öğeler olan eklerden oluşmaktadır. IMC
International Metalworking Companies B.V. (IMC)’nin Türkiye’de faaliyet
gösterdiği en önemli alan kesici aletlerdir.
80
Karbit metal tozları çok sert bir malzemedir ve aşınmayan endüstriyel
parçaların üretiminde kullanılmaktadır. Iscar grubu bu ürünün de üretimini ve
satışını yapmaktadır fakat bu konuda Iscar, Türkiye’de küçük bir oyuncudur ve
Türkiye satışları (…………….) ABD Doları düzeyinde gerçekleşmiştir.
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında ilgili ürün pazarının, “karbit metal tozu ve
karbitten üretilmiş endüstriyel eşya parçalarını da içerecek şekilde, metal
işleme, kaldırma/söküm uygulamaları için kesici aletlerin üretilmesi,
pazarlanması ve servis edilmesi” olarak tespit edilmiştir.
90
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Devir işlemine konu olan şirketlerin ürünlerinin satış ve dağıtımının ülke
çapında yapılmasından dolayı söz konusu işlemin etkilerinin dikkate alınacağı
coğrafi pazar, tüm ilgili ürün pazarları için “Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahili”
olarak belirlenmiştir.
06-47/630-179
3
H.2. Taraflar
H.2.1. Wertheimer Company Ltd. (Wertheimer), Iscar Ltd (Iscar) ve IMC
International Metalworking Companies B.V.(IMC) 100
Devreden taraf olan Wertheimer’ın bünyesinde olan Iscar ve IMC, dünya
çapında metal işleme, kaldırma, söküm uygulamalarında kullanılan kesici
aletlerin üretimi, satımı, servisi ve pazarlamasında; tungsten karbit1 ve karbit
ekleyicileri, karbit frezeleri ve kesici aletler de dahil olmak üzere seramik metal
çalışma aletlerinin üretilmesi ve sağlanması alanında faaliyet
göstermektedirler.
Iscar’ın asıl faaliyet alanı, metal işleme uygulamaları için kesici aletler
sağlamaktır. Söz konusu ürünler özellikle ayırma ve oyuk çevirme 110
uygulamaları için çevirme aletleri, yüksek hacimli üretim için delik yapma
aletleri, çeşitli freze kesicileri ve aletleme, delme sistemleridir. Ayrıca otomotiv,
havacılık, boya ve kalıp üretim endüstrilerine de ürünler sağlamaktadır.
Teşebbüsün yan faaliyetlerinin tamamı TaeguTec Ltd. tarafından
yürütülmektedir. TaeguTec’in faaliyetleri, tungsten karbit tozları üretimini,
endüstriyel eşya parçalarının tedarikini ve çeşitli endüstriyel kullanımlar için
karbit ve seramiklerin yapılmasını içermektedir. Tungsten karbit; madencilik ve
petrol sanayilerinde, matkaplarda, delici donanımların kesici kısımlarında ve
kırıcı makinelerde, taşımacılık ve elektrik malzemeleri kaplamasında yaygın 120
olarak kullanılmaktadır.
Türkiye’de Iscar, Iscar Kesici Takım Ticareti ve İmalatı Ltd. Şti., TaeguTec
Kesici Takımlar Sanayi ve Ticaret A.Ş., Masteround Kesici Takımlar Sanayi ve
Ticaret A.Ş. ve ithalat aracılığıyla TaeguTec Kore ile faaliyet göstermektedir.
Adı geçen ilk üç şirket iştiraki oldukları TaeguTec ve Iscar’ın Türkiye’de
sadece satış ve pazarlama işlerini yapmaktadırlar. Mevcut durumda TaeguTec
Türkiye’nin, TaeguTec Kore’nin ve Iscar Türkiye’nin sahibi IMC’dir. IMC’nin
ihraç edilmiş hisselerinin tamamı Iscar’a aittir. Bildirimde bulunulan işlem
gerçekleştiğinde dört şirket de Berkshire’ın kontrolüne geçecektir. 130
Wertheimer Iscar’ın hisselerinin %100’üne, Iscar da IMC’nin hisselerinin
%100’üne sahiptir. Iscar Türkiye’nin %99 hissesi IMC’ye; TaeguTec
Türkiye’nin %51 hissesi IMC’ye, %24 hissesi Metin Gönül’e, %24 hissesi
Murat Ergin’e; Masteround Türkiye’nin ise %99 hissesi TaeguTec Türkiye’ye
aittir.
Iscar’ın ve IMC’nin Türkiye’de faaliyet gösteren iştiraklerinin 2005 mali yılı
cirosu ve yönetim kurulu üyeleri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir2.
140
1 Karbit metal tozları çok sert bir malzemedir ve aşınmayan endüstriyel parçaların üretiminde
kullanılmaktadır.
2 1 ABD Doları = 1.35 YTL olarak alınmıştır.
06-47/630-179
4
Tablo.1 Iscar Grubunun Faaliyet Alanları, Türkiye Ciroları (2005) ve Yönetim Kurulu Üyeleri
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, tabloda yer alan yönetim kurulu üyelerinin
hiçbirinin ilgili pazarda faaliyet gösteren şirketlerde benzer görevlerde
bulunmadığı anlaşılmıştır.
H.2.2. Berkshire Hathaway Inc.(Berkshire)
Devralan Taraf Berkshire ABD yasaları uyarınca kurulmuş ve hisse senetleri 150
New York Borsası’nda işlem gören, birçok iş kolunda faaliyette bulunan bir
şirkettir. En büyük hissedarı %38,3 oy hakkı bulunan Warren E. Buffett olup,
aynı zamanda yönetim kurulu başkanıdır.
Berkshire’ın kontrolünde olan ve Türkiye’de faaliyet gösteren teşebbüsler CTB
Inc., Flight Safety International, Johns Manville Company (JM), General Re
Corporation (Gen Re), The National Indemnity Company’dir.
CTB Inc. zirai sistemler, kümes hayvanları, domuz, yumurta üretimi ve yüksek
hacimli saklama kapları, silolar, yemek, tohum taşıyıcıları ve yumurta 160
toplayıcılarını da içeren tohum endüstrilerinin dünya çapında tasarımcısı,
üreticisi ve pazarlayıcısıdır. Flight Safety International, uçuş eğitimleri
vermektedir. JM yapı yalıtımı, ticari tavan, tavan yalıtımı ve benzer
uygulamalar için ürünler üretmekte ve pazarlamaktadır. Gen Re ve The
National Indemnity Company ise sigorta şirketleridir. Berkshire’ın
kontrolündeki şirketlerin Türkiye faaliyetlerinden olan 2005 mali yılı için
cirolarına Tablo.2’de yer verilmiştir.
170
Şirketler Faaliyet Alanı Ciro (YTL) Yönetim Kurulu
Iscar
Türkiye Metal kesme aletleri (……………)
Atilla Hacısüleymanoğlu,
Jacop Harpaz, Şebnem Mercan.
TaeguTec
Türkiye
Metal kesme aletleri,
karbit metal tozu ve
karbit endüstriyel
eşya parçaları
(……………) Jacop Harpaz (Başkan),
Murat Ergin (Bşk. Yardımcısı),
Metin Gönül, Moshe Sharon.
TaeguTec
Kore
Metal kesme aletleri,
karbit metal tozu ve
karbit endüstriyel
eşya parçaları
(……………)
Masteround
Türkiye Metal kesme aletleri
2006 yılında
faaliyete geçtiği için
2005 yılı cirosu
mevcut değil
Jacop Harpaz (Başkan),
Metin Gönül (Bşkan. Yardımcısı),
Murat Ergin, Moshe Sharon.
Toplam (……………)
06-47/630-179
5
Tablo.2 Berkshire Grubunun Faaliyet Alanları ve Türkiye Ciroları (2005)
Şirketler Faaliyet Alanları Ciroları (YTL)
Gen Re Sigorta (……………)
National Indemnity Sigorta (……………)
CTB Inc. Tohum Endüstrisi (……………)
Flight Safety Uçuş Eğitimi (……………)
Johns Manville Yapı Yalıtımı (……………)
Toplam (……………)
Tablo.1 ve Tablo.2’nin karşılaştırılmasından anlaşılacağı üzere; Berkshire,
IMC’nin faaliyet gösterdiği alanlarda faaliyet göstermemektedir.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
180
H.3.1 Devralma İşlemi
Wertheimer’ın kontrolünde bulunan Iscar’dan, taraflar arasında yapılan bir dizi
işlem sonrasında IMC’nin %80 hissesinin devralınmasıyla Berkshire’ın
kontrolüne geçmesi amaçlanmaktadır. Devralma işlemi alıcı konumundaki
Berkshire ile satıcı Wertheimer, Iscar, IMC ve Wertheimer’ın belirli hissedarları
arasında 5.5.2006 tarihinde akdedilen Devralma Anlaşması ile düzenlenmiştir.
(……………TİCARİ SIR……………….)
190
1.(…………..TİCARİ SIR ……………….)
%(…) %(…)
(…………)
(……..)
(…..)
2.(…………..TİCARİ SIR ……………….)
B sınıfı %(…) (…….)
IMC
A sınıfı %(…) (……….)
3.(…………..TİCARİ SIR ……………….).
B sınıfı %(…)
(……..)
(…….)
(….)
A sınıfı %(…)
(………..)
4.(…………..TİCARİ SIR ……………….).
200
(……..) B sınıfı %(…)
(…)
A sınıfı %(…)
(…..)
(……..)
06-47/630-179
6
(……..)
5.(…………..TİCARİ SIR ……………….)
B sınıfı
%(….)+ A
sınıfı %(….)
(…….)
(……..)
(……)
(…)
(……...)
6.(…………..TİCARİ SIR ……………….).
7.(…………..TİCARİ SIR ……………….)
(…….) A sınıfı
%(…)+ B
sınıfı %(….)
(……..)
(………)
(……)
B sınıfı
%(….) (……….)
(………)
Iscar’ın kontrolünde olan Türk şirketleri, Iscar Kesici Takım Ticareti ve İmalatı
Limited Şirketi (Iscar Türkiye), TaeguTec Kesici Takımlar Sanayi ve Ticaret 210
A.Ş. (TaeguTec Türkiye) ve 2006 yılında kurulmuş olan Masteround Kesici
Takımlar San. Ve Ticaret A.Ş. (Masteround Türkiye) ile Türkiye’ye ithalat
yapan TaeguTec Kore firmaları da devralma sonucunda Berkshire’ın
kontrolüne geçeceklerdir.
H.3.2. Değerlendirme
Devralma işleminin taraflarının ilgili pazar paylarının toplamı %(…) olup,
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen %25 sınırını aşmamaktadır.
Bununla beraber söz konusu devralma işleminde, tarafların cirolarının 220
toplamının (……….….) YTL olması nedeniyle, Tebliğ’de öngörülen 25 milyon
YTL ciro eşiği aşıldığından, işlem izne tabidir.
5.5.2006 tarihli Devralma Anlaşması’nın İbraz A ve B bölümlerine göre, IMC A
sınıfı hisse senedi sahipleri dört, B sınıfı hisse senedi sahipleri ise bir yönetim
kurulu üyesini seçmektedirler ve tasfiye durumunda A sınıfı hisse senedi
sahipleri B’den daha üstün konumda bulunmaktadırlar. Bu belirtilenler
dışındaki tüm haklarda, eşit oranda hakka sahiptirler. Buradan anlaşıldığı
üzere IMC’nin tüm kontrolü Berkshire’a geçmektedir.
230
06-47/630-179
7
Devralma işlemi sonucunda Berkshire, IMC’nin B sınıfı hisse senetlerinin
%100’üne, A tipi hisse senetlerinin %47,4’üne, toplamda ise IMC’nin
kontrolünü sağlayan %80 hissesine sahip olacaktır. İşlem sonucunda
Türkiye’de faaliyet gösteren Iscar Türkiye, TaeguTec Türkiye, Masteround
Türkiye ve TaeguTec Kore, Berkshire’ın kontrolüne geçecektir.
İlgili ürün pazarlarında alıcı konumundaki Berkshire herhangi bir faaliyette
bulunmadığından pazar payı da yoktur. Metal kesme aletleri pazarında Iscar
Grubunun (Iscar Türkiye, TaeguTec Türkiye, Masteround Türkiye, TaeguTec
Kore) 2005 yılı cirosu (………………) YTL’dir ve ilgili pazarda pazar payı 240
%(…) olarak tahmin edilmektedir.
Dolayısıyla devralma sonrası ilgili pazarda yoğunlaşmanın söz konusu
olmayacağı kanaatine ulaşılmıştır
H.3.2.1. Rekabet Yasağı
Bir devralma işleminin tarafları devralma işlemini düzenleyen sözleşme ve
düzenlemelerin yanı sıra, devralma işleminin temel unsurunu oluşturmayan
ancak tarafların pazardaki hareket özgürlüklerini kısıtlayan başka düzenleme 250
ve anlaşmalar yapmayı tercih edebilirler. Rekabet Hukukunda bu düzenleme
ya da anlaşmalar devralma işlemiyle doğrudan ilgili oldukları ve bu işlemin
gerçekleştirilebilmesi için gerekli kısıtlamaları içerdikleri sürece devralma
işlemiyle birlikte değerlendirilmektedir.
Iscar, IMC, Berkshire, Wertheimer Company Ltd. ve Wertheimer Company
Ltd.’in Belli Başlı Hissedarları arasında akdedilen Devralma Anlaşmasının bir
eki olan Hissedarlar Anlaşması’nın “Halka Açık Olmama” başlıklı 6. maddesi
ile Iscar’ı kontrol eden satıcı konumundaki Wertheimer hissedarlarına 2 sene
olarak öngörülmüş olan bir rekabet yasağı getirilmiştir. Anılan maddeye göre 260
Wertheimer hissedarları 2 yıl süreyle herhangi bir şekilde paydaş, ortak, üye,
ortak girişimci, müdür, acente, vekil ya da danışman olarak herhangi bir Iscar
şirketi ya da herhangi bir yan kuruluşuyla doğrudan ya da dolaylı olarak
rekabet eden herhangi bir şahısla ilgilenmeyecektir. Ancak Wertheimer
hissedarları sadece pasif yatırım amacı olarak borsada satılan hisse
senetlerine sahip olabilecektir. Söz konusu rekabet etmeme yükümlülüğü,
karbid kesme araçlarının pazarlanması ve satışı ile ilgili süreç ve uygulamaları
kapsamaktadır.
Rekabet Kurulu uygulamalarında devralmalarda alıcıların satıcılara getirdiği 270
rekabet yasakları, alıcıların devraldıkları maddi ve maddi olmayan varlıkların
değerinden tam olarak yararlanmalarının, bu çerçevede alıcının yaptığı
yatırımın karşılığını tam olarak almasının bir aracı olarak görülmektedir. Genel
olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama kavramı çerçevesinde yoğunlaşma
işlemi ile birlikte değerlendirilebilmesi için, “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve
gerekli olma”, “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık”
kriterlerini sağlaması gerekmektedir. Yukarıda ifade edilen rekabet yasağı, bu
kriterler çerçevesinde değerlendirilecektir.
06-47/630-179
8
Yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma: Doğrudan ilgili olma 280
unsuru sınırlamanın, işlemin gerçekleştirilmesine yardımcı olması ancak
yoğunlaşmanın nihai amacıyla kıyaslandığında ikincil nitelik taşıması
anlamına gelmektedir. Gereklilik unsuru ise işleme ilişkin sınırlamanın mevcut
olmaması halinde işlemin hayata geçirilmesinin daha zor ya da maliyetli
olması durumunu ifade eder. Bu açıdan, devralma işleminde alıcının satıcıya
getirdiği rekabet yasağı, yoğunlaşma işlemi ile doğrudan ilgili ve gereklidir.
Sadece Taraflar Açısından Kısıtlayıcı Olma: Yan sınırlama olarak
tanımlanacak düzenlemenin, yoğunlaşmanın tarafları olan teşebbüslerin
pazardaki hareket özgürlüklerini sınırlandırması, ancak; yoğunlaşma işleminin 290
kaçınılmaz sonucu olmadığı müddetçe, üçüncü kişi ya da teşebbüslere
ekonomik davranışlarını etkileyecek ya da bu teşebbüslerin zararına olacak
herhangi bir kısıtlama içermemesi gerekmektedir. Rekabet yasağına ilişkin bu
kriter temel alındığında rekabet etmeme yükümlülüğünün "satıcılar"a getirildiği
görülmektedir. Bu çerçevede ilgili kısıtlamanın satıcılar dışındaki üçüncü
kişilerin ticari faaliyetlerini sınırlandırıcı bir yönünün bulunmadığı, rekabet
yasağının getirildiği kişiler bakımından makul olduğu kanaatine varılmıştır.
Orantılılık: Bir kısıtlamanın yan sınırlama olarak kabul edilmesinde yalnızca
kısıtlamanın niteliğinin değil aynı zamanda kapsamının ve süresinin de işlemin 300
yürütülebilmesi için gerekli olandan fazla sınırlanmış olup olmadığının
değerlendirilmesi gerekmektedir. Hissedarlar Anlaşması’nın yukarıda anılan 6.
maddesiyle getirilen rekabet yasağı, devreden tarafın faaliyet alanı ile
sınırlandırılmıştır. Dolayısıyla, rekabet yasağı kapsam bakımından orantılıdır.
Bu kritere süre yönünden bakıldığında ise, Rekabet Kurulu kararlarında,
istisnalar olmakla birlikte, makul sayılabilecek rekabet yasağı süresi hakkında
bir içtihat oluşmuştur. Buradaki temel husus da, rekabet yasağı ile getirilen
korumanın, devralanın müşteri bağımlılığını kazanabilmesi ve özellikle know-
how devrinin söz konusu olduğu durumlarda bu devirden tam olarak 310
yararlanabilmesi için devredenin rekabetçi davranışlarından korunması
ihtiyacıdır. Bu noktadan hareketle gelişen içtihada göre, yalnızca ticari itibarın
devri söz konusu ise iki yıllık, ticari itibarla birlikte know-how devrinin
gerçekleştiği işlemlerde ise üç yıllık rekabet etmeme süresi makul
bulunmaktadır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
320
1. Bildirim konusu işlemin; 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanuna
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne
tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut
bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına,
06-47/630-179
9
2. Devralma Anlaşması’nın eki olan Hissedarlar Anlaşması ile Wertheimer
hissedarlarına getirilen iki senelik rekabet yasağının makul bir yan 330
sınırlama sayılarak, bildirime konu işleme izin verilmesine,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy