Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-3-78 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-53/683-190
Karar Tarihi : 20.7.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Pelin ERDOĞAN, Zeynep MADAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Performance Fibers Europe S.à.r.l.
Temsilcisi İzzet M. SİNAN
Morgan Lewis & Bockius LLP, Rue Guimard 7
1040 Brüksel BELÇİKA 20
D. TARAFLAR : Performance Fibers Europe S.à.r.l.
12 Rue Leon Thyes L-236 Luxembourg
Koch Industries Inc.
4111 E. 37th St. N. Wichita, KS 67220 316-828-3621
E. DOSYA KONUSU: Performance Fibers Europe S.à.r.l. şirketinin yan
kuruluşu Performance Fibres S.à.r.l. aracılığıyla Koch Industries Inc.’in
sahip olduğu Invista Resins and Fibers GmbH’nin Almanya’daki üretim ve 30
satış tesislerini satın alma işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.6.2006 tarih ve 3831 sayı ile giren
ve en son 13.7.2006 tarih ve 4751 sayı ile eksikleri tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen
14.7.2006 tarih ve 2006-3-78/Oİ-06-AÇ sayılı Birleşme/Devralma Raporu,
17.7.2006 tarih ve REK.0.07.00.00-120/208 sayılı Başkanlık Önergesi ile 06-53
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Performance Fibers Europe
S.à.r.l. şirketinin, yan kuruluşu Performance Fibres S.à.r.l. aracılığıyla Koch
Industries Inc.’in sahip olduğu Invista Resins and Fibers GmbH’nin Almanya’daki
üretim ve satış tesislerini satın alma işleminin,
- 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi anlamında bir devralma işlemi olduğu,
06-53/683-190
2
- Tarafların ilgili ürün pazarlarındaki toplam cirosunun 25 milyon YTL eşiğinin
altında olmasına karşın, ilgili ürün alt pazarlarından “dikiş ipliği”, “ lastik ipi” ve 50
“MRG” pazarlarındaki pazar payları bakımından 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu,
- Bununla birlikte, bu işlemin aynı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hakim
durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun
sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasalardaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı, dolayısıyla
bildirim konusu devralmaya izin verilmesinin uygun olacağı,
- Ayrıca, Malvarlığı Satış ve Devir Sözleşmesi’nin 12.1.(a) maddesinde yer alan
rekabet etmeme yükümlülüğü, 12.2 maddesinde yer alan gizlilik yasağı ve
12.3 maddesinde yer alan personel ve müşteri transfer etme yasağına ilişkin 60
hükümler ile Polimer Tedarik Sözleşmesi’ne yan sınırlama olarak kabul
edilerek, işlemle birlikte izin verilebileceği
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili pazar
H.1.1. Sektöre İlişkin Bilgiler 70
Kullanım alanı son derece geniş olan sentetik liflerin büyük bir bölümü,
polyesterden yapılmış sentetik liflerden oluşmaktadır. Diğer sentetik lifler
arasında, polyamid (naylon), poliüretan ve viskoz suni ipekten yapılmış lifler
bulunmaktadır.
Polyester ve naylon; üretim süreçleri, hammadde, fiyat ve kullanım alanları
bakımından farklılık göstermektedir. Naylon esnekliği ve dayanıklılığı için
kullanılmaktayken, polyester yüksek boyutlu kalıcılığı ve ultraviyole koruyuculuğu
için kullanılmaktadır. Naylon ve polyesterden elde edilen nihai ürünler aynı geniş 80
uygulama kategorisine girebilseler dahi, farklı ürünler ve farklı amaçlar için
kullanılmaktadır.
Polyester lifler ağırlıklarına göre, düşük-denyeli endüstriyel polyester (LDI) ve
yüksek-denyeli endüstriyel polyester (HDI) olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.1
LDI’de birim ağırlığı 550 dtex’e eşit veya daha az iken, HDI terimi birim ağırlığı
550 dtex’ten büyük lifler için kullanılmaktadır.
LDI ve HDI polyester lifler, farklı ürün elde edilmesinde kullanılmaktadır. LDI
polyester lifler, özellikle giysi üretiminde kullanılan endüstriyel dikiş ipliği 90
üretiminin yanı sıra, kaplamalı ve lamine dokumalar, tenteler, afişler gibi bir dizi
son-kullanıcı piyasasında da kullanılmaktadır. Invista esas olarak LDI polyester lif
1 Denye, doğrusal tekstil materyallerinin birim uzunluğunun ağırlığı anlamına gelmekte ve 9.000 metrelik
ipteki gramajı temsil etmektedir. Kuzey Amerika’da kullanılan “denye” terimini Avrupa’da gram cinsinden
10.000 metre ipliğin ağırlığını ifade eden “decitex” (dtex) karşılamaktadır. Daha düşük orandaki denye/dtex
daha iyi ip anlamına gelmektedir.
06-53/683-190
3
üretirken, Performance Fibers Europe S.à.r.l. (PF)’nin LDI polyester lifler
pazarında herhangi bir faaliyeti yoktur.
HDI polyester lifler, emniyet kemerleri, endüstriyel kalın dokuma malzeme ve
hortumlar, taşıyıcı kayışlar, esnek çatı kaplamasında kullanılan kaplamalı ve
lamine dokumalar, halat ve kordon, yumuşak yüzlü valizler ve lastikler gibi
endüstriyel tekstil ürünlerinde kullanılmaktadır.
100
HDI polyester lifler kullanım alanlarına göre farklı değerlerde üretilmektedir.
Örneğin, zayıf yapışkanlık, yüksek yıpranma hızı, yüksek ısıl çekme ve düzensiz
sarım davranışı gibi olumsuzlukların bulunmaması gereken ürünlerde yüksek-
performanslı HDI polyester liflerin kullanımı gerekmekte olup, bu ürünlere örnek
olarak hafif taşıyıcı kayışlar, güç aktarma kayışları ve kauçuk hortumlar
sayılabilir. Bu tür ürünler, sadece “iki aşamalı ekipmanlar” diye isimlendirilen
ekipmanlar tarafından üretilebilmektedir. Invista’nın yüksek-performansa ihtiyaç
duyulan bu ürünleri üretmesine karşın, PF’nin iki aşamalı ekipmanları
bulunmadığından üretmesi mümkün değildir. Ayrıca, yukarda belirtilen nedenlerle
PF’nin ürettiği ürünler yüksek-performanslı polyester liflerini ikame etmemektedir. 110
Kullanım alanlarına göre lifler ayrı ayrı pazarlar olarak tanımlanmalıdır:
- dikiş ipliği,
- lastik ipi,
- emniyet kemerleri,
- kaplamalı dokumalar, hafif taşıyıcı kayışlar ve jeotekstil ürünleri dahil
olmak üzere düz dokumalar
- kuvvetli taşıyıcı kayışlar, güç aktarma kayışları, kauçuk hortumlar ve
yangın hortumlarını kapsayan mekanik kauçuk mallar (MRG),
- halat, kordon ve sapanlar gibi endüstriyel uygulamalar 120
Invista, Türkiye’de bu pazarlardan “dikiş ipliği”, “lastik ipi”, “MRG” (sadece kuvvetli
taşıyıcı kayışlar) ile “halat, kordon ve sapan gibi diğer sınai uygulamalar”
pazarlarında faaliyet göstermektedir. Tarafların bu pazarlardaki pazar payları
yıllar itibariyle aşağıda sunulmaktadır:
Tablo 1: Tarafların İlgili Ürün Pazarlarındaki Pazar Payları
INVISTA (%) PF (%)
YIL Dikiş
İpliği
Lastik
İpi MRG
Diğer Sınai
Uygulamalar
Dikiş
İpliği
Lastik
İpi MRG
Diğer Sınai
Uygulamalar
2005 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2004 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2003 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Invista’nın Türkiye’de faaliyetleri PF ile sadece “lastik ipi” pazarında
örtüşmektedir. 130
H.1.2. İlgili Ürün Pazarı
İlgili ürün pazarı, belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan
ürünlerden oluşmaktadır. Bu pazarı belirlerken; ürünün fiziksel ve teknik
06-53/683-190
4
özellikleri, fiyat, tüketici tercihleri gibi kıstaslar göz önünde bulundurulmaktadır.
Bir malın diğer bir malla aynı pazarda sayılabilmesi için, bu iki ürünün tüketicinin
gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları açısından benzer olması
gerekmektedir.
140
Burada devralınan teşebbüsün faaliyet gösterdiği ürünler ve bunların ikame
edilebilirliğinin ele alınması gerekmektedir. Zira, yoğunlaşma ve 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratılması ya da mevcut hakim
durumun güçlendirilmesi, devralınan teşebbüsün faaliyet gösterdiği pazarlarda
gerçekleşecektir.
Devralınan Invista Resins and Fibers GmbH (Invista), sentetik lif üretim ve satışı
ile iştigal etmektedir. Türkiye’de faaliyet gösterdiği pazarlar ise, “dikiş ipliği”,
“lastik ipi”, “MRG” (sadece kuvvetli taşıyıcı kayışlar) ile “halat, kordon ve sapan
gibi diğer sınai uygulamalar” pazarlarıdır. 150
Bu tespit ışığında, ilgili ürün pazarları “dikiş ipliği”, “ lastik ipi”, “MRG” ve “diğer
sınai uygulamalar” pazarları olarak belirlenmiştir.
H.1.3. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarları açısından pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşma, üretim,
dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği göz
önüne alınarak, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak
belirlenmiştir. 160
H.2. Taraflar
H.2.1. Performance Fibers Europe S.à.r.l. (PF)
Devralan PF, başta polyester olmak üzere geniş anlamda sentetik liflerin üretim
ve satışında faaliyet göstermekte olup, ürünleri esas olarak araç lastiklerinde ve
bir dizi endüstriyel uygulamada kullanılmaktadır.
(………………TİCARİ SIR……………………..) 170
PF ya da Sun Grubu’nun Türkiye’de ilgili ürün pazarlarında bağlı ortaklık, iştirak
ya da distribütör aracılığıyla herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. PF’nin
Türkiye’de ilgili ürün pazarlarında elde ettiği 2005 yılı cirosu, (……………) YTL
(…………. Euro) olup, yurtdışından Türkiye’ye yapılan satışlar kanalıyla
gerçekleşmiştir.
Lüksemburg S.à.r.l. tipi şirket olarak PF’nin yönetim kurulu bulunmamaktadır.
Şirket Müdürü, Bart Zech’tir.
180
06-53/683-190
5
H.2.2. Koch Industries Inc. (Koch)
26.2.2004 tarih ve 04-17/149-32 sayılı Rekabet Kurulu Kararı’nda incelendiği
üzere, rafine petrol ürünleri, enerji hizmetlerinin yanı sıra kimyasallar ve kimyasal
teknolojisi alanlarında faaliyet gösteren devreden Koch, E.I. DuPont de Nemours
and Company’ye ait Invista S.à.r.l. ve iştiraklerinin tüm kontrolünü devralmıştır.
Dolayısıyla, Invista S.à.r.l. iştiraki olan Invista B.V.’nin bağlı kuruluşu Invista 190
Resins and Fibers GmbH’nin ana teşebbüsü Koch’tur. Koch’un ilgili ürün
pazarlarında faaliyeti, Invista ile sınırlıdır.
Koch’un Türkiye’de ilgili ürün pazarlarında bağlı ortaklık, iştirak ya da distribütör
aracılığıyla herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Invista B.V.’nin bağlı kuruluşu
Invista Resins and Fibers GmbH aracılığıyla Türkiye’de ilgili ürün pazarlarında
elde ettiği 2005 yılı cirosu, (………….) YTL (…………… Euro) olup, yurtdışından
Türkiye’ye yapılan satışlar kanalıyla gerçekleşmiştir.
Tablo 2: Koch’in Ortaklık Yapısı 200
HİSSEDAR HİSSE ORANI (%)
Charles G. KOCH 45
David H. KOCH 45
The Estate of E. Pierce Marshall 8
Diğer 2
TOPLAM 100
Tablo 3: Invista S.à.r.l.’in Ortaklık Yapısı
HİSSEDAR HİSSE ORANI (%)
KoSa US Investment S.à.r.l. 69,6
KoSa Luxembourg S.à.r.l. 30,4
TOPLAM 100
Tablo 4: Invista B.V.’nin Ortaklık Yapısı
HİSSEDAR HİSSE ORANI (%)
Koch International Equity Investments Coöperatief U.A. 50,00
Arteva Equities B.V. 49,99
Koch Fiber I B.V. 0
Koch Fiber II B.V. 0
TOPLAM 100,00
Koch’un yönetim kurulu; Charles G. Koch (Başkan) ve üyeler David H. Koch,
David H. Robertson, S.V. Varner, Steven J. Feilmeier, Richard H. Fink, Jeffrey N.
Gentry ve Elaine T. Marshall’dan oluşmaktadır.
Invista S.à.r.l.’in yönetim kurulu; Marcel Stephany (Başkan) ve üyeler Craig M. 210
Munson, Jay L. Voncannon ve Manuel Saba Ades’ten oluşmaktadır.
Invista B.V.’nin yönetim kurulu; Steven J. Feilmeier, Richard H. Fink, Jeffrey N.
Gentry, Dale W. Gibbens, Mark E. Humphrey, Charles G. Koch, James L.
Mahoney, John C. Pittenger, Ronald D. Vaupel ve Jeffrey R. Walker’dan
oluşmaktadır.
06-53/683-190
6
H.2.3. Invista Resins and Fibers GmbH (Invista)
devralınan Invista, Almanya’da yerleşik olup dikiş iplikleri ve endüstriyel 220
uygulamalarda kullanılan polyester lif üretim ve satışı ile iştigal etmektedir.
Invista’nın ürettiği polyester lifler, PF’nin üretimini gerçekleştirdiği liflerden büyük
ölçüde farklıdır. Invista, LDI ve HDI lifleri üretmektedir.
Almanya Bad Hersfeld, Bobingen ve Guben’de üretim tesisleri ile Hattersheim’da
satış ve dağıtım departmanı bulunan Invista’nın, Türkiye’de hukuki veya fiili bir
varlığı bulunmamaktadır. 2004 yılı Türkiye cirosuna da yukarıda yer verilmiştir.
Invista’nın hisselerinin tamamına Invista Inc.’in bağlı kuruluşu Arteva Holdings
GmbH sahiptir. 230
Invista’nın yönetim kurulu; Craig M. Munson (Başkan) ve üyeler Ottmar Schmidt,
Ernst Stoeizel ve Dr. Knut Hartmann’dan oluşmaktadır.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1 Koch/Invista Inc. Rekabet Kurulu Kararı
Kurum kayıtlarına 22.12.2003 tarih ve 6285 sayı ile giren bildirimde, E.I. DuPont
de Nemours and Company’ye ait Invista Inc. ve iştiraklerinin tüm kontrolünün, 240
Koch Industries Inc. tarafından devralınmasına izin verilmesi talep edilmiştir.
Invista Inc., DuPont’un dünya çapındaki elyaf ve ara maddeler işlerini
yürütmektedir. Koch ise rafine petrol ürünleri, enerji hizmetlerinin yanı sıra
kimyasallar ve kimyasal teknolojisi alanlarında faaliyet göstermektedir. Söz
konusu başvuruyu sonuçlandıran 26.2.2004 tarih ve 04-17/149-32 sayılı Kurul
Kararı’nda, devralınan teşebbüsün faaliyetleri göz önünde bulundurularak, ilgili
ürün pazarları “naylon ara maddeler”, “naylon fiberler” ve “elastan” olarak
belirlenmiştir.
250
Invista Inc.’in faaliyet gösterdiği Türkiye’deki ilgili ürün pazarlarında Koch’un
herhangi bir faaliyetinin olmaması nedeniyle, devralma sonrası ilgili ürün
pazarlarında yoğunlaşma artışı görülmemesi dikkate alınarak, 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi bağlamında işleme izin verilmiştir.
Mevcut dosya itibarıyla, yukarıda da belirtildiği üzere, Koch’un Invista Inc. dışında
ilgili ürün pazarlarında herhangi başka bir faaliyeti bulunmamaktadır.
H.3.2. Devralma İşlemi
260
PF, yan kuruluşu Performance Fibres S.à.r.l. aracılığıyla, Invista’nın LDI ve HDI
lifleri üretim ve satışı faaliyetinde bulunan Almanya Bad Hersfeld, Bobingen ve
Guben’deki üretim tesislerini ve Hattersheim’daki satış departmanını
devralmaktadır. Devralmanın konusu; emlak, makine, hammadde, devam eden
06-53/683-190
7
işler, izinler, alacaklar ve fikri mülkiyet hakları gibi maddi ve manevi
malvarlığından oluşmaktadır. Invista’nın ABD ve Meksika’daki polyester iplik
tesisleri devralma dışında tutulmuştur. Diğer yandan PF, Invista’nın Norveç’te
lastik kaplamaları üreten AutoSock AS’deki %5,9 hissesini iktisap etmeyi
planlamaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden taraf temsilcisince planlanan
işlemin kontrol değişikliği yaratmayacak nitelikte olduğunun belirtildiği 270
anlaşılmıştır.
Dolayısıyla söz konusu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi ve
ikinci fıkrası anlamında bir devralmadır.
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi birleşme ve devralma işlemleri
açısından Tebliğin 4. maddesinde iki eşik getirilmiştir. 1997/1 sayılı Tebliğ ve bu
Tebliğ’de değişiklik yapan 1998/2 sayılı Tebliğ’de firmaların ilgili ürün pazarındaki
toplam pazar paylarının %25’i ve toplam cirolarının 25 milyon YTL’yi aştığı
birleşme devralmaların izne tabi işlemler olduğu belirtilmiştir. Dosya mevcudu 280
bilgi ve belgeden, tarafların 2005 yılı toplam Türkiye ciroları (…………..) YTL
olduğu anlaşılmıştır. Toplam pazar payları ise ilgili ürün pazarlarına göre
aşağıdaki gibidir:
Tablo 5: Tarafların 2005 yılı Toplam Pazar Payları
İlgili Pazar Invista (%) PF (%) Toplam (%)
Dikiş İpliği (…..) (…..) (…..)
Lastik İpi (…..) (…..) (…..)
MRG (…..) (…..) (…..)
Diğer Sınai Uygulamalar (…..) (…..) (…..)
Tarafların Türkiye’de ilgili ürün pazarlarında elde ettikleri toplam ciroları 25 milyon
YTL ciro eşiğini aşmamakla birlikte, Tablo-5’ten görüldüğü üzere Türkiye’de ilgili
ürün pazarlarındaki toplam pazar paylarının dikiş ipliği, lastik ipi ve MRG
pazarlarında pazar payı eşiğini aştığından söz konusu işlem izne tabidir. 290
%25 pazar payı eşiğini aşan pazarlar 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
anlamında ayrı ayrı değerlendirilmiştir:
H.3.2.1. Lastik İpi Pazarı
PF ve Invista’nın her ikisinin de Türkiye’de faaliyet gösterdiği pazarlardan lastik
ipi pazarında, tarafların toplam %(…) pazar payı bulunmaktadır. Lastik ipi pazarı,
lastik ipi ve lastik dokuması alt pazarlarından oluşmaktadır. Son yıllarda lastik ipi
ve lastik dokumasını birlikte üreten entegre tesisler artmaya başlamış, sadece 300
lastik ipi üreten teşebbüsler maliyet nedeniyle rekabette dezavantajlı hale
gelmiştir. PF ve Invista’nın lastik ipliğini lastik dokumasına dönüştürme tesisleri
bulunmamaktadır.
Tarafların Türkiye’deki başlıca rakibi ve aynı zamanda müşterisi olan SakoSa’nın
%(…), aynı gruba dahil olduğu KordSa’nın %(…) olmak üzere toplamda yaklaşık
%(…) pazar payına sahip olduğu dosya mevcudu bilgi ve belgeden anlaşılmıştır.
06-53/683-190
8
SakoSa’nın entegre lastik ipi ve dokuması tesisi bulunmaktadır. SakoSa kendi
lastik ipliği üretiminin yanı sıra zaman zaman ithal edebilmektedir. SakoSa,
Sabancı Grubu’na dahil KordSa ile birlikte, PF ve Invista’nın Türkiye’deki tek 310
müşterileridir. Ancak, kendileri de lastik ipi ürettikleri için PF ve Invista’dan
alımları sınırlı düzeydedir. Son üç yılın pazar paylarına bakıldığında, SakoSa’nın
sadece 2005 yılında yaptığı kayda değer alım sonucu, Tarafların toplam pazar
paylarının %(…)’lara ulaştığı görülmektedir:
Tablo 6: Tarafların Lastik İpi Pazarında Son Üç Yıl Toplam Pazar Payları
YIL INVISTA (%) PF (%)
2005 (…..) (…..)
2004 (…..) (…..)
2003 (…..) (…..)
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, 2005 yılı satışı SakoSa’nın lastik ipi
üretiminde yaşadığı geçici bir kapasite yetersizliğinden kaynaklandığı, nitekim
2004 ve 2003 yılı pazar paylarına bakıldığında, satışların çok düşük seviyede 320
seyrettiği anlaşılmaktadır. SakoSa ve KordSa, hem bir müşteri hem de bir rakip
konumunda olan Taraflar karşısında kayda değer bir alım gücüne sahiptir.
Ayrıca, Taraflar dışında Kord Grubu (Çek Cumhuriyeti), Diolen (Hollanda) ve
Asyalı üreticiler (Hyosung, Kolon ve Toyobo gibi) alternatif temin kaynağı
oluşturmaktadır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, tarafların lastik ipi pazarında toplam pazar
paylarının 2005 yılında % (…) olmasının istisnai bir durum olduğu, SakoSa ve
KordSa’nın pazar payları ve alım gücü karşısında, işlemin Kanun’un 7. maddesi
kapsamında bir hakim durum yaratmadığı veya mevcut bir hakim durumu 330
güçlendirmediği, kanaatine varılmıştır.
H.3.2.2. Dikiş İpliği Pazarı
Devralan PF’nin, dikiş ipliği pazarında faaliyeti yoktur. Türkiye’de sadece
Invista’nın 2005 yılında % (…) pazar payı bulunmaktadır. Taraflar, Bildirim
Formu’nda Avrupa dikiş ipliği pazarında Invista’nın başlıca rakiplerinin SANS
(Avrupa’da %(…)) ve Teijin (Avrupa’da %(…)) olduğunu belirtmişlerdir. Devralan
PF’nin dikiş ipliği pazarında herhangi bir faaliyetinin olmadığı, sadece Invista’nın
pazar payının bulunduğu ve işlemin Invista’nın pazardaki konumunu 340
etkilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
H.3.2.3. MRG Pazarı
PF, 2005 yılında Türkiye’de MRG pazarında herhangi bir satış faaliyetinde
bulunmamıştır. Kaldı ki, Tablo 1’deki son 3 yıl satışlarına bakıldığında, sadece
2004 yılında % (…) pazar payına sahip olduğu görülmektedir. MRG pazarında
sadece Invista’nın faaliyeti olup, işlemin Invista’nın pazardaki konumuna ve
%(…)’lık pazar payına herhangi bir etkisi bulunmamaktadır. Invista’nın
Türkiye’deki başlıca rakipleri Diolen (% (…)), Mogilev (% (…)), Far Eastern 350
Textile (% (…)) ve Çin kökenli çeşitli tedarikçilerdir. PF’nin MRG pazarında
06-53/683-190
9
herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı dikkate alındığında, işlemin Kanun’un 7.
maddesi kapsamında bir hakim durum yaratmadığı veya mevcut bir hakim
durumu güçlendirmediği kanaatine varılmıştır.
H.3.3. Yan Sınırlamalar
Bir devralma işleminin tarafları birleşme işlemini düzenleyen sözleşme ve
düzenlemelerin yanı sıra, devralma işleminin temel unsurunu oluşturmayan
ancak tarafların pazardaki hareket özgürlüklerini kısıtlayan başka düzenleme ve 360
anlaşmalar yapmayı tercih edebilir. Rekabet Hukukunda bu düzenleme ya da
anlaşmalar birleşme işlemiyle doğrudan ilgili ve bu işlemin gerçekleştirilebilmesi
için gerekli kısıtlamaları içerdikleri sürece devralma işlemiyle birlikte
değerlendirilmektedir.
H.3.3.1. Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Malvarlığı Satış ve Devir Sözleşmesi’nin 12. maddesinde, devralma işlemi ile
satıcı konumundaki Invista ve grubuna Faaliyetin Kapanış Tarihine kadar satıcı
eliyle yürütülmesi amacıyla yapılanlar hariç olmak üzere satış kapanış tarihinden 370
önce ve kapanış tarihini izleyen 30 ay (2,5 yıl) olarak öngörülmüş olan bir rekabet
yasağı getirilmiştir. Söz konusu maddenin 12.1(a) bendine göre; satıcılar, Invista,
2,5 yıl süreyle, şu ana kadar konu itibarıyla faaliyet gösterdiği alanlardan biri olan
dikiş ipliği üretiminde ya da dikiş amaçlı olmayan endüstriyel üretimde kullanılan
iplik üretiminde, denye başına 7 gramdan büyük dirence sahip, düşük denyeli
polyester liflerini Avrupa Bölgesi içerisinde geliştirmeyeceğini, üretmeyeceğini ve
satmayacağını veya doğrudan veya dolaylı olarak bu ürünleri üretmeye veya
satmaya yönelik bir faaliyetle uğraşmayacağını taahhüt etmektedirler.
İlgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiş olup 380
öngörülen rekabet etme yasağı sözleşmenin 16.1.f(i) maddesinde belirtildiği gibi
Türkiye’yi de içerecek şekilde Avrupa Bölgesi ile sınırlandırılmıştır.
Yan sınırlamalar ve bu çerçevede rekabet yasakları, yoğunlaşmayı meydana
getiren sözleşmenin ana amacının yanında sözleşmenin hukuki getirilerinden
yararlanılmasına yönelik düzenlemeler olarak nitelendirilebilir. Rekabet Kurulu
uygulamalarında devralmalarda alıcıların satıcılara getirdiği rekabet yasakları,
alıcıların devraldıkları maddi ve maddi olmayan varlıkların değerinden tam olarak
yararlanmalarının, bu çerçevede alıcının yaptığı yatırımın karşılığını tam olarak
almasının bir aracı olarak görülmektedir. Bu özellikleriyle devralma işlemlerinde 390
alıcıların satıcılara getirdikleri rekabet yasaklarının, yoğunlaşma işlemi ile
doğrudan ilgili ve gerekli oldukları kabul edilmektedir.
Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama kavramı çerçevesinde
yoğunlaşma işlemi ile birlikte değerlendirilebilmesi için, “yoğunlaşma ile doğrudan
ilgili ve gerekli olma” kriterinin yanı sıra “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı
olma” ve “orantılılık” kriterlerini de sağlaması gerekmektedir. Bu kriterler
çerçevesinde yukarıda ifade edilen rekabet yasağının değerlendirilmesi
gerekmektedir.
06-53/683-190
10
400
H.3.3.1.1. Sadece Taraflar Açısından Kısıtlayıcı Olma İlkesi
Taraflar açısından kısıtlayıcı nitelikte olmayan bir düzenlemenin yan sınırlama
olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Yan sınırlama olarak tanımlanacak
düzenlemenin, yoğunlaşmanın tarafları olan teşebbüslerin pazardaki hareket
özgürlüklerini sınırlandırması, ancak; yoğunlaşma işleminin kaçınılmaz sonucu
olmadığı müddetçe, üçüncü kişi ya da teşebbüslere ekonomik davranışlarını
etkileyecek ya da bu teşebbüslerin zararına olacak herhangi bir kısıtlama
içermemesi gerekmektedir.
410
Rekabet yasağına ilişkin yukarıdaki kriter temel alındığında rekabet etmeme
yükümlülüğünün "Satıcı ve Satıcı Grubundaki Bütün Diğer Üyeler"e getirildiği
görülmektedir. Bir genel prensip olarak devralma işlemlerinde rekabet yasakları
değerlendirildiğinde, bu yasaklar satıcıya, satıcının bağlı kuruluşlarına ya da
satıcının temsilcilerine getirilebilmektedir. Bu çerçevede yukarıda ele alınan
kısıtlamanın satıcı ve satıcı grubundaki diğer üyelere getirilen rekabet yasağının,
yasağın getirilebileceği gerçek ya da tüzel kişilikler bakımından makul olduğu
kanaatine varılmıştır.
H.3.3.1.2. Sınırlamanın Yoğunlaşma İle Doğrudan İlgili ve Yoğunlaşmanın 420
Yürütülebilmesi İçin Gerekli Olması
Doğrudan ilgililik unsuru için; yoğunlaşmanın uygulanmasına yardımcı olacak,
ancak yoğunlaşmanın asıl amacına göre ikincil sayılabilecek kısıtlamaların varlığı
gerekmektedir. Bu kısıtlamaların, yoğunlaşma işleminin doğasından kaynaklanan
kısıtlamalar olması gerekmektedir. Ayrıca yoğunlaşma işlemini yaratan, bu
işlemin yapı elemanı niteliğindeki akdi düzenlemeler, yan sınırlama kavramı
kapsamında değerlendirilmemektedir.
Bir kısıtlamanın gereklilik unsurunu taşıdığının kabulü için, bu kısıtlamanın 430
yokluğu halinde, yoğunlaşma işleminin hayata geçirilip uygulanamaması ya da
daha belirsiz koşullar altında, çok daha yüksek maliyetlerle ve daha düşük başarı
olasılığıyla uygulanmasına neden olması gerekmektedir. Bu açıdan devralma
işleminde getirilen rekabet etme yasaklarına ilişkin düzenlemeler, yoğunlaşma
işlemi ile doğrudan ilgili ve gereklidir.
H.3.3.1.3. Orantılılık İlkesi
Bir kısıtlamanın yan sınırlama olarak kabul edilmesinde yalnızca kısıtlamanın
niteliğinin değil aynı zamanda kapsamının, süresinin de işlemin yürütülebilmesi 440
için gerekli olandan fazla sınırlanmış olup olmadığının değerlendirilmesi
gerekmektedir. Bu durumda Sözleşme’nin yukarıda anılan 12. maddesiyle
getirilen rekabet yasağının, devreden tarafın faaliyet alanı ile sınırlandırılmış olup
olmadığına bakılmalıdır.
Devredilen Invista’nın faaliyet alanı, başta dikiş iplikleri ve sınai uygulamalarda
kullanılan ve polyester liflerin imalat ve satışı olmak üzere sentetik liflerin üretim
06-53/683-190
11
ve satışıdır. Invista, dünya ölçeğinde 400’den fazla müşteriden oluşan
uluslararası zengin bir müşteri portföyüne hizmet etmektedir. Bu müşterilerinin
%(…)’i Avrupa Birliğinde (AB) yer almaktadır. PF ise Invista’nın LD ve HDI liflerini 450
konu alan Avrupa üretim ve satış faaliyetlerinden oluşan bölümlerini
devralacaktır.
Sözleşme’nin rekabet yasağı getirilen maddesinde sayılan rekabet yasağı düşük
denyeli polyester liflerinden sınai dikiş ipliği üretiminde kullanılanlar ile yüksek
denyeli polyester liflerinden araç lastiği üretimi dışındaki uygulamalara yönelik
kullanılanlar için olup, devreden tarafın faaliyet alanına girmektedir.
PF, Invista’ya rekabet yasağı getirdiği alanlarda rekabet yasağında bir esnekliğe
giderek 12.1.(ii) maddesinde belirtilen dönemlerde belirtilen miktarları aşmamak 460
kaydıyla üretim yapmasına ve/veya satış yapmasına izin vermektedir. Ayrıca
rekabet etmeme süresi boyunca gelirinin %10’una kadar rekabet yasağı getirilen
alanlarda elde edilmiş bir faaliyetin tamamını iktisap etmesine ve elde
bulundurmasına veya böyle bir faaliyetten kısmi hisse alması ve elde
bulundurmasına da izin verilmiştir. Dolayısıyla, rekabet yasağı kapsam
bakımından orantılı ve makul bulunmuştur.
İncelenen rekabet yasağının orantılılık ilkesi gereği süre yönünden de
değerlendirilmesi gerekmektedir. Rekabet etmemeye ilişkin istisnai Kurul kararları
olmakla birlikte, know-how’ın ticari itibar (goodwill) ile birlikte devri söz konusuysa 470
azami üç yılın, yalnız ticari itibar devrediliyor ise iki yıla izin verilebilmektedir.
Buradaki temel husus, rekabet yasağı ile getirilen korumanın, devralanın müşteri
bağımlılığını kazanabilmesi ve özellikle know-how devrinin söz konusu olduğu
durumlarda bu devirden tam olarak yararlanabilmesi için devredenin rekabetçi
davranışlarından korunması ihtiyacıdır.
Söz konusu Sözleşme’de ticari itibar ve know-how’ın devri sonucu satıcılara 2,5
yıllık bir rekabet yasağı getirildiği görülmektedir.
Yukarıda da belirtildiği ticari itibar ile birlikte know-how devrinin gerçekleştiği 480
işlemlerde 3 yıllık rekabet etmeme süresinin makul bulunduğu dikkate alınarak,
Sözleşme’nin 12. maddesi ile getirilen 2,5 yıllık rekabet yasağının devralma
işleminin bir yan sınırlaması olduğu kanaatine varılmıştır.
Rekabet yasağının kapsam bakımından değerlendirilmesinde dikkate alınması
gerekli diğer bir nokta da, satıcıların rakip faaliyetle iştigal eden halka açık bir
şirkette %5’in üzerinde hisse senedi satın almasının yasaklanmış olduğudur.
Devralma işlemlerinde satıcılara getirilen rakip şirketlerin hisselerini almama ya
da belli bir orandan fazla hisse almama tarzındaki yükümlülüklerin, yatırım amaçlı
hisse alımlarını engellese de rekabet üzerinde kısıtlayıcı bir etkisinin 490
bulunmadığı, rekabet yasağı düzenlemesinin bir parçasını oluşturan ve
uygulamada rekabet yasağının süresine tabi olan bu tür sınırlamalara ilişkin
taraflar arasında yapılan düzenlemenin, yan sınırlama olarak kabul edilebileceği
kanaatine varılmıştır.
06-53/683-190
12
H.3.3.2. Gizlilik
Sözleşme’nin 12.2 maddesiyle gizli bilgilerin devredenler tarafından ifşa edilmesi
Kapanış Tarihinden önce ve bunu izleyen 3 yıl, teknik know-how niteliğindeki
bilgiler söz konusu olduğunda 15 yıl boyunca yasaklanmaktadır. İfşası 500
yasaklanan gizli bilgilere Sözleşmenin 12.2 maddesinde tanımlanmıştır.
Gizlilik hükmü, rekabet etme yasağıyla aynı biçimde değerlendirilmekte ve bu
düzenlemenin kısıtlayıcı etkisinin rekabet etme yasağının kısıtlayıcı etkisini
aşamayacağı kabul edilmektedir. Ancak, kamuya mal olmamış “know-how”a dair
bilgilere ilişkin olarak, sözleşmede süresiz ifşa edilmeme yükümlülüğünün
öngörülmesi makul bulunmaktadır. Kurul’un Eksen Makine2 ve Karbogaz3
Kararları’nda süresiz izin sadece teknik “know-how”la sınırlandırılırken, Exel
Lojistik4 ve NV Bekaert/ Carclo5 Kararları’nda “know-how”ın yanında ticari bilgi ve
sırların gizliliğinin süresiz olması da makul yan sınırlamalar olarak görülmüştür. 510
Bu nedenle gizli bilgiler için getirilen 3 yıl ifşa etme yasağı ile teknik know-how‘a
getirilen 15 yıllık ifşa etme yasağı yan sınırlama olarak kabul edilmiştir.
H.3.3.3. Personel ve Müşteri Transfer Etme Yasağı
Sözleşme’nin 12.3 maddesinde Invista Grubu için kapanış tarihi öncesi ve bunu
izleyen 2 yıl boyunca, Yürürlük Tarihinden hemen önce Faaliyette istihdam edilen
çalışanlarına iş teklifi götürememeleri hususu hükme bağlanmaktadır. Teşebbüs
çalışanlarına iş teklifi götürme yasağının süresi olan 2 yıl, rekabet yasağının
süresinden daha az olması bakımından makuldür. Bu bağlamda, sözleşmedeki 520
çalışanlara teklif götürme yasağının devralma işleminden beklenen faydanın
sağlanması için zorunlu görülerek makul bir yan sınırlama olduğu kanaatine
ulaşılmıştır.
H.3.3.4. Tedarik Sözleşmesi
Bu sözleşmeyle, devralma işleminin tamamlanmasıyla birlikte PF tarafından,
Invista’dan, sözleşme süresi boyunca her takvim yılında Invista Tesislerinden,
sözleşmede belirtilen oran hükümlerine uygun olarak ürün satın alınması
düzenlenmiştir. 530
Bir işletmenin tamamının ya da bir kısmının devralınması, satıcının eski
ekonomik bütünlüğünün içinde mal temin etmede ve arzda kesintilere neden
olabilmektedir. Satıcının ekonomik bütünlüğünün kesintiye uğramaması ve kısmi
devralmanın uygun koşullarda gerçekleştirilmesi için geçici bir dönemde taraflar
arasında işlem öncesindeki bütünlüğe benzer bir ilişkinin kurulması
gerekebilmektedir. Mehaz mevzuatta bu ilişkiyi sağlamak üzere alıcı ile satıcı
arasında yapılan tedarik anlaşmalarının, devralanın ve daha çok devredenin
yararına olup yan sınırlama sayılabileceği belirtilmiştir. Buradaki amaç, satıcının
2 22.6.2006 tarih ve 06-45/578-158 sayılı Kurul Kararı
3 6.7.2006 tarih ve 06-47/647-181 sayılı Kurul Kararı
4 21.8.2003 tarih ve 03-58/674-157 sayılı Kurul Kararı
5 26.8.2005 tarih ve 05-41/586-151 sayılı Kurul Kararı
06-53/683-190
13
devretmediği veya alıcının devraldığı faaliyetler için gerekli mal arzında 540
sürekliliğin sağlanmasıdır. Her iki tarafın yararına, karşılıklı tedarik düzenlemeleri
de makul bulunabilmektedir.
Sözleşme kapsamında satın alınacak ve satılacak ürün Invista tesislerinden
tedarik edilecek belli tip polyester polimerdir. Söz konusu dosya itibarıyla, Tedarik
Sözleşmesi devralma tarihinden itibaren üç yıl geçerli olacak ve Taraflar Tedarik
Sözleşmesi’nin 1 yıl daha uzatılması konusunda karşılıklı olarak mutabakata
varmış olmadıkları sürece 3 yılın sonunda otomatik olarak sona erecektir. Tedarik
anlaşmasının süresi, satıcı ile alıcı arasındaki ekonomik bağımlılık ilişkisinin
bağımsızlığa dönüşmesine yetecek kadar olmalıdır. Her iki tarafın da yeni satın 550
alma, arz veya dağıtım ilişkilerinde bulunmasına yeterli olacak bir geçici dönemi
aşan sınırlamalar bu çerçevede açıklanamayacaktır. Bu sınırlamalarda genellikle
3 yıl makul bulunmaktadır. Bu bağlamda tedarik sözleşmesinin işlemin gereği
çerçevesinde ortaya çıkması, işlemle doğrudan ilgili olması ve 3 yıllığına
akdedilmiş olması nedeniyle yan sınırlama olarak nitelenmesi mümkün olduğu
kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
560
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi anlamında bir devralma işlemi
olduğuna,
2. Tarafların ilgili ürün pazarlarındaki toplam cirosunun 25 milyon YTL
eşiğinin altında olmasına karşın, ilgili ürün alt pazarlarından “dikiş ipliği”, “ 570
lastik ipi” ve “MRG” pazarlarındaki pazar payları bakımından 1998/2 sayılı
Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna,
ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığına,
3. Malvarlığı Satış ve Devir Sözleşmesi’nin 12.1.(a) maddesinde yer alan
rekabet etmeme yükümlülüğü, 12.2 maddesinde yer alan gizlilik yasağı ve
12.3 maddesinde yer alan personel ve müşteri transfer etme yasağına 580
ilişkin hükümler ile Polimer Tedarik Sözleşmesi’nin yan sınırlama olarak
kabul edilerek, bildirime konu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy