Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-4-90 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 06-53/685-192
Karar Tarihi : 20.7.2006
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
II. Başkan : Tuncay SONGÖR
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER : Sezin ELÇİN CENGİZ, Fatma ÇELİK
C- ŞİKAYET EDEN : Doğan ŞAFAK
Bor Caddesi Avanoğlu Apt Altı 70/17 51200 Niğde
D- ŞİKAYET EDİLEN: Türkiye Dağcılık Federasyonu 20
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü
E- DOSYA KONUSU : Ağrı Dağı tırmanışları için Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğü tarafından alınan çıkış ücreti ile Türkiye Dağcılık Federasyonu
tarafından tespit edilen mihmandarlık (dağ rehberliği) ücretinin çok
yüksek olduğu ve rekabeti kısıtladığı iddiası.
F- İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, Ağrı Dağı’na çıkış izni verilmesi
için Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından yabancı turistlerden 50
Amerikan Doları çıkış ücreti alındığı, buna ek olarak Türkiye’nin yurtdışındaki 30
elçiliklerinde 53 Euro tahsil edildiği belirtilmiş, ayrıca Türkiye Dağcılık
Federasyonu’nun Ağrı Dağı tırmanışlarında bulundurulan dağ mihmandarları
(dağ rehberleri) için üç günlüğü 750 Dolar olmak üzere ücret tespit ettiği ifade
edilmiştir. Dilekçede, hem Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından talep
edilen dağa çıkış ücretinin, hem de Türkiye Dağcılık Federasyonu tarafından
tespit edilen mihmandarlık ücretinin miktar itibarıyla rekabeti kısıtlayıcı nitelikte
olduğu belirtilerek; giriş ücretinin kaldırılması, bunun mümkün olmaması halinde
hem giriş ücretinin hem mihmandarlık ücretinin daha makul bir seviyeye
indirilmesi hususlarında gereğinin yapılması talep edilmiştir.
40
G- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.6.2006 tarih ve 3476 sayı sayı ile
giren başvuru üzerine düzenlenen 10.7.2006 tarih, 2006-4-90/II-06-SEC sayılı
İlk İnceleme Raporu 17.7.2006 tarih, REK.0.08.00.00-110/176 sayılı Başkanlık
önergesi ile 06-53 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
06-53/685-192
2
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜSÜ: Raportörler tarafından; Ağrı Dağı’nda
sunulan mihmandarlık hizmet fiyatlarında gerçekleştirilen artışın, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin
tespit edilebilmesini teminen aynı Kanun’un 40. maddesi birinci fıkrası uyarınca
önaraştırma yapılmasının yerinde olacağı görüşüne yer verilmiştir. 50
I- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Raportörlerce şikayetçi ile yapılan telefon görüşmesinde, Ağrı Dağı’nın ikinci
dereceden askeri yasak bölge olması nedeniyle bölgeye yabancı uyrukluların
tırmanışlarının izne tabi olduğu ve mihmandarın eşlik etmesi konusunda
zorunluluk bulunduğu belirtilmiş; bu ifadeleri desteklemek üzere Kurumumuz
kayıtlarına 8.6.2006 tarih ve 3668 sayı ile giren “Ağrı Dağı ve Diğer İzne Tabi
Dağlara Çıkışlarla İlgili 13.5.1988 Tarihinde Bakanlık Kurum ve Kuruluşları ile
Yapılan Protokol” gönderilmiştir. Söz konusu Protokol, İçişleri, Dışişleri, Maliye 60
ile Kültür ve Turizm Bakanlıkları, Genel Kurmay Başkanlığı, MİT Müsteşarlığı,
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü ile Türkiye Dağcılık Federasyonu
temsilcilerinin katılımıyla imzalanmıştır. Protokolün 2. maddesi (f) bendine göre
Ağrı Dağı’na tırmanacak yabancıların yanlarına dağ mihmandarı almaları
zorunluluğu bulunmaktadır. Ayrıca aynı hususta 17.1.1983 tarih ve 83/58/49
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla çıkarılan Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik
Bölgeleri Yönetmeliği’nin 5. maddesi beşinci fıkrası da bölgede bulundukları
sürece yabancılara bir refakatçi verilmesi zorunluluğunu getirmiştir.
Anılan Protokolün 6. maddesi yabancılardan 50 ABD Doları çıkış ücreti 70
alınmasını, 7. maddesi ise dağ mihmandarlığı ücretini düzenlemektedir.
Protokol’de bir dağ mihmandarının günlük yevmiyesi 40 ABD Doları olarak
belirlenmiş, dağ mihmandarlığı ücretinin değişen şartlar karşısında yılda bir
defadan daha aşağı bir sürede olmamak kaydıyla Türkiye Dağcılık
Federasyonu tarafından yeniden ayarlanabileceği hükme bağlanmıştır.
Protokol’de ayrıca, Turizm Bakanlığı ve Türkiye Dağcılık Federasyonu’nun bir
Dağ Mihmandarları Yönetmeliği hazırlayacakları ifade edilmiştir. Bahsi geçen
Yönetmelik 20.10.2004 tarih ve 25619 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik, dağ mihmandarlarının belirlenmesi ve eğitimi 80
konusunda Türkiye Dağcılık Federasyonu ile Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğü’nü yetkilendirmiştir. Ne var ki Yönetmelik’te mihmandarlık ücretinin
belirlenmesi konusunda bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Raportörlerce yapılan telefon görüşmesinde şikayetçi, dağ mihmandarlığı
ücretinin günlük 40 ABD Dolarından 250 ABD Dolarına çıkarılması işleminin
yeni bir protokol ile gerçekleştirildiğini ancak söz konusu protokolün
kendilerinde de bulunmadığını ifade etmiştir. Konuya ilişkin olarak görüşülen
Türkiye Dağcılık Federasyonu Başkanı, mihmandarlık ücretlerindeki artışa
ilişkin sözlü bilgi vermekten kaçınmıştır. Aynı şekilde Gençlik ve Spor Genel 90
Müdürlüğü’nden de, konuya ilişkin olarak bilgi veya belge temin edilmesi
mümkün olmamıştır.
06-53/685-192
3
Ağrı Dağı’nda sunulan mihmandarlık hizmetlerine ilişkin şikayet konusu işlemin,
4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilmesi için şikayet konusu
uygulamayı gerçekleştirdikleri ifade edilen mihmandarların ve Türkiye Dağcılık
Federasyonu’nun (“TDF”) teşebbüs (ya da teşebbüs birliği) niteliğinde olması
gerekmektedir. 4054 sayılı kanun 3. maddesine göre “teşebbüs”, piyasada mal
ve hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar
verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler olarak 100
tanımlanmıştır. Mihmandarlık faaliyeti, yukarıda bahsi geçen Dağ
Mihmandarları Yönetmeliği’ne uygun olarak eğitimden geçen, lisanslı sporcular
tarafından, TDF’ye yaptıracakları vizeler ile yürütülebilir, bir diğer ifade ile
TDF’ye kayıtlı olmak mihmandarlık yapabilmek için önkoşul niteliğindedir. Yıllık
vize ücreti ise Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü hesabına yatırılmaktadır.
Mihmandarlar, mesleklerini uygulama konusunda serbesttirler ve herhangi bir
gezide mihmandarlık yapma ya da yapmama tercihi kendilerine aittir. Ayrıca
mihmandarlar TDF’ye, kazançlarından herhangi bir pay da ödememektedirler.
Bir serbest meslek faaliyeti şeklinde yürütülen mihmandarlık hizmetini sunan
gerçek şahıslar, 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesi anlamında birer teşebbüs 110
olarak değerlendirilebilecektir.
22.11.1993 tarih ve 21766 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Spor
Federasyonlarının Teşkilat, Çalışma, Görev, Yetki ve Sorumluluk Yönetmeliği’nin
Federasyonların çalışma esaslarını düzenleyen 14. maddesinde, “Görüşülen
konular ve mali konularla ilgili alınan kararlar Genel Müdür veya yetki vereceği
Genel Müdür yardımcısının, diğer tüm iş ve işlemlere ilişkin kararlar ise
Federasyon Başkanının onayı ile yürürlüğe girer …“ hükmü yer almaktadır. Bu
hükümden, mali konularla ilgili olarak Federasyonun tek başına icrai işlem
yapamadığı ve Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne hiyerarşik olarak bağlı 120
olduğu, bununla birlikte “diğer tüm iş ve işlemler”e ilişkin kararlarda
Federasyon’un bağımsızlığının söz konusu olduğu anlaşılmaktadır. 4054 sayılı
Kanun’un 3. maddesinde “teşebbüs birliği”, teşebbüslerin belirli amaçlara
ulaşmak için oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü
birlikleri ifade edecek şekilde tanımlanmıştır. 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
teşebbüs konumunda bulunduğu değerlendirilen mihmandarların, TDF’ye üye
olmaları ve üyeliklerini devam ettirmeleri yasal bir zorunluluk olarak ortaya
çıkmaktadır. TDF’nin meslek mensuplarının uymaları zorunlu yasal
düzenlemelere uymamaları durumunda disiplin cezası uygulama ve denetim
yetkileri bulunmaktadır. Yukarıda aktarılan bilgiler ışığında, TDF, en azından 130
bazı faaliyetleri bakımından, 4054 sayılı Kanun anlamında bir teşebbüs birliği
olarak değerlendirilebilecektir.
Şikayet dilekçesinde yer alan ilk iddia, Ağrı Dağı’na çıkış için 50 ABD Doları
alınmasına ilişkindir. Konuya ilişkin yapılan incelemede, Ağrı Dağı ve diğer izne
tabi dağlara çıkış için kişi başı 50 ABD Doları çıkış ücreti ödenmesi
uygulamasının, Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın tasarrufu ile 1988
yılında başlatıldığı, 1988 yılından bugüne kadar söz konusu çıkış ücretinde
herhangi bir artışa gidilmediği, çıkış ücretinin dağların temizliği ve Dağcılık
06-53/685-192
4
Federasyonu’nun faaliyetlerinde kullanılmak üzere alındığı, ayrıca dağcılık 140
sporunun yapıldığı dağlarda çıkış ücreti alınmasının dünya çapında mutad bir
uygulama olduğu bilgilerine ulaşılmıştır. Bu bilgiler çerçevesinde Gençlik ve
Spor Genel Müdürlüğü’nün idari bir tasarrufu olarak değerlendirilen söz konusu
uygulamanın 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte
olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
Şikayete konu ikinci husus ise, TDF’nin Ağrı Dağında sunulan mihmandarlık
hizmetlerinin günlük fiyatını 40 ABD Dolarından 250 ABD Dolarına
yükseltmesidir. Konuya ilişkin yapılan incelemelerde, rekabeti kısıtlamaya
yönelik mevcut bir anlaşmanın varlığını gösteren yeterli tespite ulaşılamamıştır. 150
J- SONUÇ
Dosya konusuna ilişkin olarak önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma
açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYÇOKLUĞU ile karar
verilmiştir.
06-53/685-192
5
KARŞI OY GEREKÇESİ
(20.07.2006 tarihli ve 06-53/685-192 sayılı Kurul Kararı)
Toplanan bilgi ve belgeler ile dosya kapsamına göre;
Ağrı Dağı ve diğer izne tabi dağlara çıkış için ücret ödenmesi
uygulamasının, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü’nün idari tasarrufu
kapsamında olduğu anlaşıldığından, bu konuda yapılan şikâyetin reddedilmesi
gerektiği kanaatinde olduğumdan bu şikâyet ile ilgili ön araştırma yapılmasına
gerek olmadığına dair çoğunluk görüşüne katılıyorum.
Ancak; Ağrı Dağında sunulan mihmandarlık hizmet fiyatına yönelik
olarak yapılan şikâyet açısından ise ön araştırma yapılmasının yerinde olacağı
düşüncesiyle çoğunluk görüşüne bu yönden katılmıyorum.
Tuncay SONGÖR
II. Başkan
Full & Egal Universal Law Academy