Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-2-67 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 06-53/692-198
Karar Tarihi : 20.7.2006
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
II. Başkan : Tuncay SONGÖR
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN.
B- RAPORTÖRLER : E. Ebru ÖZTÜRK, Şerife Demet KAYA
C- ŞİKAYET EDEN : - CED Dağıtım Medya Yaz. Bil. Yay. Hiz. Paz. Tic.
Ltd. Şti. 20
Turgut Reis Cad. No: 54/3 06570 Anıttepe/Ankara
Vekili: Av. Fatih Altıntaş
Turgut Reis Cad. No: 39/1 Tandoğan/Ankara
D- HAKKINDA İLK
İNCELEME YAPILAN : - Meşe Yazılım Bilg. Eğitim Reklam Hiz. Paz. Tic.
Ltd. Şti.
Sümer 2 Sok. Sümer Apt. No: 35/8 Kızılay/Ankara
E- DOSYA KONUSU : Meşe Yazılım Bilgisayar Eğitim Reklam Hiz. Paz. 30
Tic. Ltd. Şti.’nin hazırladığı mevzuat ve içtihat programını Adalet Bakanlığı
ile yaptığı sözleşme uyarınca tüm hakim ve savcılara ücretsiz olarak
dağıtarak yıkıcı fiyat uygulamak ve fiyat ayrımcılığı yapmak suretiyle
rekabete aykırı davrandığı iddiası.
F- İDDİALARIN ÖZETİ : Kurum kayıtlarına intikal eden şikayet dilekçesinde;
Hukuksal metinleri bilgisayar programı üzerinde göstermeye yönelik olarak
halihazırda 15’den fazla firmanın mevzuatın tamamını, Yüksek Mahkeme
içtihatlarıyla birlikte, kullanışlı programlar halinde piyasaya sundukları,
CED Dağıtım Medya Yazılım Bilgisayar Yayıncılık Hizmet Pazarlama 40
Ticaret Ltd. Şti. (CED)’nin ‘Corpus Mevzuat ve İçtihat Programı (Corpus)’nı
hazırladığı, bu programı 2000 yılında piyasaya sürdüğü ve 2001 yılında
Türk Patent Enstitüsü’nden tescil ettirdiği,
06-53/692-198
2
Programın, içeriği nedeniyle sürekli güncelleştirilmesi ve zenginleştirilmesi
gerektiği, bu nedenle bu programların satışını yapan firmaların sürekli
rekabet içinde oldukları,
Programın bilgisayara kurulduktan sonra şifre alınması ile çalıştığı,
programın güncellemelerine ilişkin olarak 3 ayda bir yeni CD çıkarılıp
kullanıcılara gönderildiği, bunun yanı sıra internet üzerinden de
güncelleme yapılabildiği, 50
Meşe Yazılım Bilgisayar Eğitim Reklam Hiz. Paz. Tic. Ltd. Şti.’nin (Meşe
Yazılım) piyasadaki en büyük müşteri grubunu oluşturan hakim ve
savcılara bu programı ücretsiz dağıtmak üzere Adalet Bakanlığı ile
sözleşme imzaladığı ve bu durumun hem Adalet Bakanlığı’nın hem Meşe
Yazılım’ın internet sitelerinde duyurulduğu,
Meşe Yazılım’ın, bu uygulamayla rakiplerine hakim ve savcı müşterilerini
kaybettirerek piyasaya giriş engeli yaratmak, piyasada şöhret etkisi
yaratarak bu durumu diğer büyük bir kullanıcı grubu olan avukatlara
pazarlamada kullanmak ve pazarda tekel konumuna yükselmek gibi
amaçlar taşıdığı, 60
Meşe Yazılım’ın şikayet konusu davranışıyla yıkıcı fiyat uyguladığı,
aralarında hiçbir fark olmadığı halde ürünü hakim ve savcılara ücretsiz
dağıtıp avukatlardan ücret talep etmesi nedeniyle fiyat ayrımcılığı yaptığı,
programın ücret karşılığı satılması neticesinde devlete ödeyeceği vergiyi
bu şekilde ödemediği, uygulamanın piyasadaki rekabeti bozduğu ve
tekelleşmeye yol açtığı
iddia edilerek, gereğinin yapılması talep edilmiştir.
G- DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 3.5.2006 tarih, 2751 sayı ile giren
başvuru üzerine şikayet konusuna ilişkin olarak 29.5.2006 tarih ve 1704 sayı ile 70
Adalet Bakanlığı’ndan konuya ilişkin bilgi talep edilmiş, söz konusu bilgileri içeren
yazı 28.6.2006 tarih ve 4187 sayı ile Kurumumuza ulaşmıştır. Bunun üzerine
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 14.7.2006 tarih, 2006-2-67/İİ-06-EÖ
sayılı İlk İnceleme Raporu, 17.7.2006 tarih ve REK.0.06.00.00-110/114 sayılı
Başkanlık önergesi ile 06-53 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : İlgili raporda, Meşe Yazılım ile Adalet
Bakanlığı arasında imzalanan protokol sonucunda mevzuat ve içtihat programları
pazarında 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiği iddiasına ilişkin olarak önaraştırma 80
yapılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşıldığı
ifade edilmiştir.
I- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
Dosyada yer alan bilgilere göre, ilgili ürün pazarı “mevzuat ve içtihat programları
pazarı”, İlgili coğrafi pazar ise “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
06-53/692-198
3
I.2. Adalet Bakanlığı ile İmzalanan Protokol 90
Dosya mevcudu bilgilerden, mevzuat ve içtihat programları CD’lerinin dağıtılması
yönündeki uygulamalara firmalardan gelen talepler üzerine karar verildiği, bu
taleplerin firma ayrımı yapılmadan değerlendirildiği; program CD’lerinin
kendilerine ücretsiz olarak verildiği ve firmaların istedikleri takdirde dağıtılan
CD’lere reklam alabildikleri anlaşılmaktadır.
Adalet Bakanlığı ile Meşe Yazılım arasında imzalanan protokolde genel olarak
söz konusu programın tek bir CD halinde Adalet Bakanlığı’na çoğaltılmak üzere
verileceği, Bakanlıkça çoğaltılan CD’lerin ise 1.4.2006 tarihi itibarıyla Meşe
Yazılım etiketiyle tüm hakim ve Cumhuriyet savcılarına dağıtılmaya başlanacağı;
2 ayda bir güncellemenin yapılacağı; sözleşmenin süresinin 1 yıl olacağı, 100
sözleşme süresinin bitmesinden 15 gün önce taraflardan birinin fesih ihbar
etmediği takdirde, sözleşmenin süresinin aynı şekilde uzatılacağı ve Bakanlığın
başka yazılım firmasıyla da anlaşma yapma hakkına sahip olacağının belirlendiği
görülmektedir.
Diğer iki firma (Cihan Ltd. ve Öztürk Yazılım) ile imzalanan protokoller de,
dağıtımın başlama zamanı, sözleşmenin geçerli olduğu dönemdeki güncelleme
sıklığı ya da kullanıcıların programı kaç bilgisayarda kullanabileceği gibi konulara
yönelik bazı maddelerdeki farklılıklarla birlikte, genel olarak Meşe Yazılım ile
yapılan protokolle benzer nitelik taşımaktadır. Yapılan bu protokollerin amacı
ücretsiz dağıtılan programların -1 senenin sonunda abone olunması halinde- 110
yenilenme bedellerinden kar edilmesidir.
Dosya mevcudu bilgilerde Adalet Bakanlığı’nın tüm firmaların uygun tekliflerini
değerlendirdiği belirtilmektedir. Nitekim Meşe Yazılım’dan sonra iki firmayla daha
protokol imzalanmıştır. Yapılan inceleme sonucunda avukat, hakim ve savcıların
özellikle içtihatlardaki farklılık nedeniyle artık mutlaka en az iki içtihat programı
kullandıkları, birçoğunun üç ya da dört program kullandığı anlaşılmıştır.
Dolayısıyla bir firmayla bu şekilde bir anlaşma yapılmasının, diğerlerinin de
onlara satış yapması önünde bir engel teşkil etmediği görülmektedir.
I.3. Hukuki Değerlendirme
Yıkıcı fiyat analizinde 4054 sayılı Kanun'un 3. maddesinde yer alan hakim durum 120
tanımı esas hareket noktasını teşkil etmektedir. Maddede hakim durum "Belirli bir
piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden
bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik
parametreleri belirleyebilme gücü" olarak tanımlanmaktadır. 4054 sayılı Kanun'un
6. maddesi, yıkıcı fiyatların kötüye kullanma sayılacağından söz etmemekle
beraber, Kanun'un 6. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi: "Ticari faaliyet
alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı olarak engel
olunması ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan
eylemler"i hakim durumun kötüye kullanılması hallerinden biri olarak
saymaktadır. 130
06-53/692-198
4
Kanun'un 6. maddesinin ikinci fıkrası (a) bendinde yer alan bu ifade karşısında,
hakim durumda olan bir teşebbüs tarafından gerçekleştirilen yıkıcı fiyat
uygulaması, şayet bir kısım teşebbüsün ilgili ürün pazarına girmesine engel
oluyor ya da bir kısım teşebbüsün faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlıyor veya
bu sonuca neden oluyorsa, bu hüküm kapsamında değerlendirilebilecektir.
Bu çerçevede, şikayet dilekçesinde iddia edildiği gibi Meşe Yazılım’ın yıkıcı fiyat
ya da eşit durumdaki alıcılara farklı fiyat uygulayarak 4054 sayılı Kanun’u ihlal
edip etmediğinin belirlenebilmesi için öncelikle Meşe Yazılım’ın mevzuat ve
içtihat programları pazarında ya da faaliyette bulunduğu başka herhangi bir
pazarda hakim durumda olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. 140
Şikayet dilekçesinde de belirtildiği üzere yazılım firmalarının mevzuat ve
içtihatlara yönelik bilgisayar programları hazırlanmasına yönelik faaliyetleri son
birkaç yıl ile sınırlıdır. Başta söz konusu alanda faaliyet gösteren firmaların sayısı
3-4 ile sınırlı iken birkaç yılda bu sayı katlanarak büyümüştür. Söz konusu
programın yukarıda bahsedilen farklı özellikleri neticesinde firmalar, ürünlerinde
sundukları bu özellikler, kullanıcılara sunulan teknik hizmet ve buna bağlı olarak
fiyat bakımından rekabet halinde olup, bu alanlarda birbirlerine karşı avantaj
sağlayabilmektedir. Dolayısıyla mevzuat ve içtihat programları pazarında
rekabetin oldukça yoğun olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.
Bunun yanı sıra, şikayet dilekçesinde pazarda sadece hakim ve savcıların 150
sayısının 12.000’i aştığı halde, satış rakamı 1.000’i aşan firma sayısının çok az
olduğu, kendilerinin 6 yıldır pazarda olmasına karşın abone sayısının (…….)
civarında olduğu belirtilmektedir. Ayrıca, CED ile yapılan görüşmede de Meşe
Yazılım’ın pazardaki payının düşük olduğu, pazarda kendi firmalarının yanı sıra
Kazancı Bilişim Teknolojileri, vb daha büyük ölçekli firmaların var olduğu ifade
edilmiştir.
Bu çerçevede yapılacak bir değerlendirmede, söz konusu programın
hazırlanması ve dağıtımına yönelik piyasanın yeni gelişen bir piyasa olduğu,
pazara girişte firmaların herhangi yasal bir engelle ve çok yüksek düzeyde
maliyetlerle karşılaşmadığı, kullanıcıların memnun kalmadıkları bir durumda 160
aboneliklerini iptal ettirip başka programları da satın almaları önünde bir engel
bulunmadığı, dolayısıyla firmaların esnek bir taleple karşı karşıya oldukları
görülmektedir. Bu çerçevede, pazarın rekabetçi bir yapıya sahip olduğu
söylenebilecektir. Meşe Yazılım’ın pazardaki payı ise yaklaşık %(…-….)
Dosyada yer alan bilgilere göre Meşe Yazılım donanım, yazılım, pazarlama,
eğitim ve reklam alanlarında faaliyet göstermektedir. Bu kapsamda firma hukuk
programlarının yanı sıra uzay çatı programı, personel takip programı gibi bazı
özel programlar da hazırlamaktadır. Şirketin internet sitesinde bilgisayar
donanımı sağlamak, web tasarımı yapmak, network sistemleri kurmak, reklam
hizmetleri yapmak gibi bilişim, yazılım ve medya sektörüne yönelik çok geniş bir 170
faaliyet alanını hedefledikleri belirtilmektedir. Bu bağlamda, henüz 6 yıldır
faaliyette olan bir teşebbüs olması ve faaliyette bulunduğu ya da bulunmayı
hedeflediği sektörlerin son yıllarda hızla gelişen, teknolojiye dayalı ve çok sayıda
aktörün faaliyet gösterdiği sektörler olması nedeniyle Meşe Yazılım’ın diğer
06-53/692-198
5
piyasalarda da piyasadaki ekonomik parametreleri belirleyecek şekilde bir iktisadi
üstünlüğe sahip olabileceği sonucuna ulaşmak mümkün görünmemektedir.
Bu bilgiler çerçevesinde, hakim durumda olmayan bir teşebbüsün uyguladığı bu
tip bir satış politikasının yıkıcı fiyat olarak nitelendirilemeyeceği ve dolayısıyla
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir ihlal olarak
değerlendirilemeyeceği kanaati oluşmaktadır. Meşe Yazılım’ın mevzuat ve içtihat 180
programları pazarında %(….-…)’luk paya sahip olduğu, dolayısıyla ilgili pazarda
4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde yer alan “hakim durum” tanımına uyan
ekonomik güce sahip olmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle anılan teşebbüsün
Kanun’un 6. maddesini ihlal etmesi de söz konusu değildir.
J- SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Meşe Yazılım Bilgisayar
Eğitim Reklam Hiz. Paz. Ltd. Şti. ile Adalet Bakanlığı arasında imzalanan
protokol sonucunda mevzuat ve içtihat programları pazarında 4054 sayılı 190
Kanun’un ihlal edildiği iddiasına ilişkin olarak önaraştırma yapılmasına veya
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy