Rekabet Kurumu - Karar Sayı 06-53/693-199

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2006-1-87 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 06-53/693-199
Karar Tarihi : 20.7.2006

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

II. Başkan : Tuncay SONGÖR
Üyeler : Prof.Dr.Zühtü Aytaç, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN

B. RAPORTÖRLER : İsmail Atalay YOLCU, F.Yeşim AKCOLLU, Özgür BAL

C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Solmaz Mercan Mutfak Eşyaları San. ve Tic. A.Ş.
Beysan San. Sit. Dereboyu Cd. No:12 Haramidere/İstanbul

D. KARŞI TARAF : Paşabahçe Cam San. Tic. A.Ş.
İş Kuleleri, Kule-3, 80620, 4.Levent/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Paşabahçe Cam San. Tic. A.Ş. (Paşabahçe)’nin bazı
ürünlerinin maliyetin altında (yıkıcı fiyat ile) satıldığı ve bu yolla Solmaz
Mercan Mutfak Eşyaları San. ve Tic. A.Ş. (Solmaz Mercan)’nin pazar dışı
bırakılmak istendiği iddiası ve buna ilişkin tedbir talebi.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle; Paşabahçe’nin Solmaz
Mercan’ın ürünleri ile rekabet eden “Topkapı serisi” olarak anılan ürünlerde yıkıcı
fiyat uyguladığı, bu yolla Solmaz Mercan’ın pazar dışı bırakılmak istendiği iddia
edilmektedir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.4.2006 tarih ve 2404 sayı ile intikal
eden başvuruya ilişkin hazırlanan 1.6.2006 tarih, 2006-1-87/İİ-06-İAY sayılı İlk
İnceleme Raporu, 2.6.2006 tarih ve REK.0.05.00.00-110/97 sayılı Başkanlık
önergesi ile 06-41/510-M sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı
Kanun çerçevesinde bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının
belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
13.7.2006 tarih ve 2006-1-87/ÖA-06-İAY sayılı Önaraştırma Raporu 17.7.2006
tarih, REK.0.05.00.00-110/141 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-53 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; yapılan önaraştırma sonucunda
elde edilen bilgi ve belgeler çerçevesinde;

06-53/693-199
2
-Cam ev eşyası pazarında Paşabahçe tarafından uygulanan
fiyatlandırmanın yıkıcı fiyat olarak değerlendirilemeyeceği, bu nedenle 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında soruşturma açılmasına gerek
olmadığı ve şikayetin reddedilmesi gerektiği,
-Bununla paralel olarak söz konusu geçici tedbir talebin de reddedilmesi
gerektiği
ifade edilmektedir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgi
Türkiye “cam ev eşyası” pazarı, nihai tüketici/kullanıcı nezdinde “ev kesimi”, “ikram
kesimi” ve “endüstri kesimi” olmak üzere üç ana kesimden oluşmaktadır.
Hanelerde ve bireysel kullanım amaçlı “ev kesimi” toplam yurtiçi cam eşya
pazarının adet düzeyinde ortalama % 55-60’ını; tatil köyleri, oteller gibi konaklama
tesisleri ile lokantalar, kahvehaneler gibi tesislerde kullanım amaçlı “ikram kesimi”
satışların % 30’unu; cam ürünlerin bir yan ya da ara mal olarak kullanımı amaçlı
“endüstri kesimi” satışları ise %10’unu oluşturmaktadır. Bu bağlamda,
Paşabahçe’nin de yurtiçi satışlarını ihtiyaçları ve hizmet biçimleri farklılaşmış üç
ana nihai tüketici/kullanıcı kesimi olan ev, ikram ve endüstri kesimlerine göre
biçimlendirdiği görülmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Paşabahçe’nin esas faaliyet alanını cam ev eşyası ürünleri oluşturmaktadır.
Paşabahçe’nin ürettiği toplam cam ev eşyası ürünleri içerisinde küçük bir kısmı
teşkil eden Topkapı serisi ürünler temel olarak sürahiler, saklama kapları,
kavanozlar, yağlık-sirkelikler, baharatlıklar ve tuzluklardan ibarettir. Topkapı serisi
ürünlerin, Paşabahçe’nin üretmekte olduğu diğer benzer birçok ürünle ikame
edilebilir niteliği dikkate alındığında, ilgili ürün pazarı genel olarak “cam ev eşyası
pazarı“ olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Gerek şikayete konu Topkapı serisinde yer alan ürünlerin, gerekse bir bütün olarak
cam ev eşyalarının satışı aşamasında, pazar koşulları bakımından ülkenin
tamamında homojen özelliklere sahip olunduğu ve bölgesel nitelik taşımaması
nedeniyle herhangi bir bölgesel coğrafi pazarın söz konusu olmadığı
gözlemlenmiş, bu nedenle ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak
belirlenmiştir.
I.3. Yapılan Tespitler, Fiyat-Maliyet-Kar Analizi ve Hukuki Değerlendirme
Solmaz Mercan’ın dilekçesi ve eklerde sunulan belgeler, Paşabahçe’nin, Solmaz
Mercan’ın ürettiği ürünleri maliyetinin altında piyasaya sürdüğü; iç piyasada rakibi
olan ürünlerin fiyatını düşük, rakibi olmayan ürünlerin fiyatını ise yüksek tuttuğu,
yurt dışında da damping yaparak rakipleri yurt içinde ve dışında piyasa dışına ittiği
yönündedir.
06-53/693-199
3
Öte yandan, dosyada yer alan bilgilere gore Paşabahçe’nin konuya ilişkin olarak
sunduğu açıklayıcı bilgi notunda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“2- Solmaz Mercan A.Ş., 1998 yılından itibaren ambalaj amacı ile yapılmış cam
ürünler üzerine plastik aksesuar tatbik ederek, oluşturduğu ürünleri ucuz fiyatla
cam ev eşyası (CEE) pazarına sunmaya başlamıştır. Ucuz fiyatları ile özellikle
pazarcı satış uçlarında kendine yer bulan bu ürünler, zaman içerisinde CEE
pazarında, ... ‘saklama kabı ve kavanoz’ ürün grubuna ait farklı bir alt segment
oluşmasına yol açmıştır. Böylece ambalaj olarak yapılmış ürünler ile ilgili CEE
pazarının fiyat yapısında damping oluşturan bir uygulama yapılmıştır.
3- Zücaciye pazarında tüketicinin ve kullanıcının tüm taleplerini karşılama ve
dağıtım kanalına tüm alternatifleri sunma ilkesi doğrultusunda Paşabahçe,
sunumunda ve çeşidinde bir eksiklik oluşmaması için söz konusu alt segmente
yönelik ürün grubunu gamına eklemek zorunda kalmıştır.
Bu amaçla 2004 yılında uygun ürünler geliştirilerek pazara sunulmuştur.
Ambalaj kalitesindeki cam kaplar, grup şirketlerinden Anadolu Cam A.Ş.’den tüm
müşterilerine uyguladığı koşullar ile sağlanmaktadır. Esas hedefi dolumcu
pazarına ürün tedarik etmek olan firmadan daha işin başlangıcından itibaren, talep
edilen kısıtlı miktarları tedarik etmek konusunda problem yaşanmaya başlanmıştır.
Buna rağmen Paşabahçe alternatif tedarik kaynakları konusunda bir arayışa
girmemiştir.
Söz konusu pazarda lider konumda bulunan Solmaz Mercan ise ağırlıklı olarak
tedariğini Marmara Cam’dan sağlamakta, kısıtlı miktarlarda Anadolu Cam’dan alım
yapmaktadır.
Cam kaplar üzerine uygulanan plastik aksesuarlar, içeride tasarlanmakta ve
piyasadaki farklı üreticilerden en uygun şartlarda tedarik edilmektedir. CEE
pazarına arz edilen diğer ürünlerinde de aksesuar olarak kullanılmak üzere büyük
miktarda plastik ürün tedariğini yıllardır yapan Paşabahçe’nin, plastik aksesuar
tedariği, uygun şartların sağlanması konusunda oldukça önemli bir birikimi vardır.”
Solmaz Mercan tarafından, Paşabahçe’nin yıkıcı fiyat uyguladığı ifade edilen
ürünler ve bu ürünlere ilişkin olarak sunulan maliyet yapıları ile Paşabahçe
tarafından aynı ürünlere ilişkin olarak elde edilen maliyet yapıları karşılaştırmalı
olarak aşağıdaki gibidir.
- Solmaz Mercan tarafından gönderilen:
152099 nolu 1.5 Lt Gravürlü Sürahi Maliyet Yapısı
(Kavanoz Anadolu Cam’dan alınırsa, TL)
Anadolu Cam kavanoz fiyatı (……….)
Plastik Hammadde Maliyeti (……….)
Plastik İşçilik Maliyeti (……….)
Montaj Maliyeti (……….)
Kutu (……….)
Nakliye (……….)
Kalıp Maliyeti (……….)
Etiket (……….)
TOPLAM (……….)
Paşabahçe muadil ürün fiyatı (……….)
Fark (-kar) %(…..)
06-53/693-199
4

- Paşabahçe’den elde edilen:
152099 nolu 1.5 Lt Gravürlü Sürahi Maliyet Yapısı
(Camı Anadolu Cam’dan alınarak, TL)

Ürün Cinsi 170704 346897 586369 844804
Anadolu Cam kavanoz fiyatı (……….) (……….) (……….) (……….)
Aksesuar maliyeti (……….) (……….) (……….) (……….)
İç Ambalaj maliyeti (……….) (……….) (……….) (……….)
Montaj maliyeti (……….) (……….) (……….) (……….)
Toplam Maliyet (……….) (……….) (……….) (……….)
Paşabahçe Sirküler Fiyatı (……….) (……….) (……….) (……….)

- Solmaz Mercan tarafından gönderilen:
149899 nolu 2 Lt Gravürlü Sürahi Maliyet Yapısı
(camı Anadolu Cam’dan alınırsa, TL)
Anadolu Cam kavanoz fiyatı (……….)
Plastik Hammadde Maliyeti (……….)
Plastik İşçilik Maliyeti (……….)
Montaj Maliyeti (……….)
Kutu (……….)
Nakliye (……….)
Kalıp Maliyeti (……….)
Etiket (……….)
TOPLAM (……….)
Paşabahçe muadil ürün fiyatı (……….)
Fark (-kar) %(…..)

- Paşabahçe’den elde edilen:
149899 nolu 2 Lt Gravürlü Sürahi Maliyet Yapısı
(Camı Anadolu Cam’dan alınarak, TL)

Ürün Cinsi 529264 574226 764656 883744
Anadolu Cam kavanoz fiyatı (……….) (……….) (……….) (……….)
Aksesuar maliyeti (……….) (……….) (……….) (……….)
İç Ambalaj maliyeti (……….) (……….) (……….) (……….)
Montaj maliyeti (……….) (……….) (……….) (……….)
Toplam Maliyet (……….) (……….) (……….) (……….)
Paşabahçe Sirküler Fiyatı (……….) (……….) (……….) (……….)

- Solmaz Mercan tarafından gönderilen:
124125 nolu 250 cc Yağlık Sirkelik Maliyet Yapısı
(camı Anadolu Cam’dan alınırsa, TL)
Anadolu Cam kavanoz fiyatı (……….)
Plastik Hammadde Maliyeti (……….)
Plastik İşçilik Maliyeti (……….)
Montaj Maliyeti (……….)
Kutu (……….)
Nakliye (……….)
Kalıp Maliyeti (……….)
Etiket (……….)
TOPLAM (……….)
Paşabahçe muadil ürün fiyatı (……….)
Fark (-kar) %(….)
06-53/693-199
5

- Paşabahçe’den elde edilen:
124125 nolu 250 cc Yağlık Sirkelik Maliyet Yapısı
(Camı Anadolu Cam’dan alınarak, TL)

Ürün Cinsi 106010 168402 320005 618029
Anadolu Cam kavanoz fiyatı (……….) (……….) (……….) (……….)
Aksesuar maliyeti (……….) (……….) (……….) (……….)
İç Ambalaj maliyeti (……….) (……….) (……….) (……….)
Montaj maliyeti (……….) (……….) (……….) (……….)
Toplam Maliyet (……….) (……….) (……….) (……….)
Paşabahçe Sirküler Fiyatı (……….) (……….) (……….) (……….)
Yukarıda verilen bilgilere göre, Anadolu Cam’dan 152099 kod numaralı cam
kavanoz hammaddesi satın alan Solmaz Mercan, bu kavanozu sürahi cam ev
eşyası haline getirdiği zaman maliyeti (…………..) TL’dir. Paşabahçe’nin aynı ürün
için verdiği maliyet rakamları da ürün çeşidine göre (…………..) –(…………..) TL.
arasında değişmekte olup, bu ürün için Paşabahçe tarafından verilen sirküler fiyatı
(…………..) TL’dir.
Aynı şekilde Solmaz Mercan verilerine göre 149899 kod numaralı 2 lt. gravürlü
sürahi hammaddesi Anadolu Cam’dan satın alındığında maliyeti (…………..) TL
olmaktayken, Paşabahçe’nin aynı ürün için verdiği maliyet rakamları ürün çeşidine
göre (…………..) –(…………..) TL. arasında değişmektedir ve bu ürün için
Paşabahçe tarafından verilen sirküler fiyatı (…………..) TL’dir.
Yine Solmaz Mercan verilerine göre, 124125 kod numaralı 250 cc. yağlık sirkelik
şişesi de Anadolu Cam’dan satın alındığında bunun ürün haline gelmesi için
maliyeti (…………..) TL olmakta iken, Paşabahçe’nin aynı ürün için verdiği maliyet
rakamları ürün çeşidine göre (…………..) –(…………..) TL. arasında değişmektedir
ve bu ürün için Paşabahçe tarafından verilen sirküler fiyatı (…………..) TL’dir.
Elde edilen bu verilere göre, Solmaz Mercan ile Paşabahçe’nin maliyet
rakamlarının birbirine yakın miktarlarda seyrettiği görülmektedir. Paşabahçe bu
sirküler fiyatları üzerinden alıcı gruplarına göre çeşitli indirim oranları uygulamakta
ve nihai fiyat bu uygulamalara göre farklılaşabilmektedir. Açıklanan sirküler fiyatları
dikkate alındığında, söz konusu ürünler açısından önemli karlılık hadlerinin
bulunduğu görülmektedir. Ancak uygulanan fiyatlar sirküler fiyatlarından önemli
oranlarda farklılıklar içermektedir. Bu nedenle uygulanan nihai fiyatların
görülebilmesi bakımından Paşabahçe’nin Kurumumuza ilettiği satış ve indirim
sistemine ait bilgiler aşağıdaki gibidir:
“SATIŞ ŞARTLARI UYGULAMALARI

SATIŞ İSKONTOSU
Müşteriler Satış İskontosu Oranı (%)
Yetkili Satıcılar (….)
Dekorcu Toptancılar (….)
Özel Fiyat Anlaşması Olmayan Promosyon Müşterileri (….)
Ulusal Zincir Hiper/Süper Marketler (….)
Yerel Marketler (….)
Genel Müşteriler (….)
Katlı Mağazalar/İhtisas Mağazaları (….)

06-53/693-199
6
TEŞVİK SİSTEMİ
1- Toptancı Müşteriler
a) Genel Toptancılar+İkram Toptancıları
Lokomotif Ürünler
Net Ciro Limiti (Milyar TL) Prim Oranı (%)
(….-….) (…)
(….-….) (…)
(……)+ (…)

Diğer Ürünler
Net Ciro Limiti (Milyar TL) Prim Oranı (%)
(….-….) (…)
(….-…) (…)
(….-….) (…)
(….-….) (…)
(…...)+ (…)

b) Dekorcu Toptancılar
Net Ciro Limiti (Milyar TL) Prim Oranı (%)
(.…-…..) (…)
(.…-…..) (…)
(……)+ (…)

2- Toptancı Müşteriler Prim Hesaplama ve Ödeme Şekli
- (......TİCARİ SIR.....)
- Prim hesaplamaları net/net (kanal ve aksiyon iskontoları düşülmüş) ciro
üzerinden yapılır.
- Özel şartlar ile müşteriye münhasır yapılan satışlar ciroları prim
hesaplamasına dahil edilmez.

3- Perakendeci Müşteriler
Net Ciro Limiti (Milyar TL) Ciro Prim Oranı
(%)
Tanıtım Prim
Oranı (%)
Toplam Prim
Oranı (%)
(.…-…..) (…) (…) (…)
(.…-…..) (…) (…) (…)
(.…-…..) (…) (…) (…)
(.…-…..) (…) (…) (…)
(…….)+ (…) (…) (…)

4- Perakendeci Müşteriler Prim Hesaplama ve Ödeme Şekli
- (…….TİCARİ SIR….).
- Prim hesaplamaları net/net (kanal ve aksiyon iskontoları düşülmüş) ciro
üzerinden yapılır.
- Tanıtım priminde müşterinin insert, gondol, vs. gibi tanıtım tutundurma
faaliyetleri yapması ve bu faaliyetleri PB ile beraber planlaması şartı aranacaktır.

PERFORMANS PRİMLERİ
1- Genel Toptancı
a) Yeni Ürün Primi: Yeni ürünlerin toplam ciro içindeki payının %(….) olması
ve her yeni ürün lansmanında verilen orijinal sipariş adedi kadar ürünün lansman
06-53/693-199
7
periyodu içinde çekilmesi halinde toplam diğer ürün cirosunun %(…)’i kadar prim
tahakkuk ettirilir.
b) Karışım Primi: Aşağıdaki ürün gruplarının toplam diğer ürün grubu cirosu
içindeki paylarının olması halinde yukarıdaki oranlarda toplam diğer ürün cirosu
üzerinden prim tahakkuk ettirilir. Her ürün grubundaki performans diğerinin
performansından ayrı olarak değerlendirilir.
Ürün Grupları
Diğer Ürün Grubu Cirosu
İçindeki Payı (%) Prim Oranı (%)
Üfl. Bardaklar (…) (…)
Ayaklı Bardaklar (…) (…)
Savurma (…) (…)
Borcam (…) (…)
2 İKRAM TOPTANCISI
SL alımlarının toplam ciro içinde en az %(…) paya sahip olması halinde, SL ciro
üzerinden %(…) prim tahakkuk ettirilir.
3- PRİM HESAPLAMA VE ÖDEME ŞEKLİ
Performans primleri yıl sonlarında tahakkuk ettirilir, fatura karşılığı cari hesaba
alacak kaydedilir. “
Paşabahçe’nin yukarıdaki satış şartları uygulamaları çerçevesinde farklı ürün
grupları ve alıcılar için farklı fiyatlar ortaya çıkabilmektedir. Raportörlerce
Paşabahçe’de yapılan yerinde incelemede alınan ve Paşabahçe ile Solmaz
Mercan’ın söz konusu Topkapı Serisi ürün grubundaki fiyat karşılaştırmalarını
içeren, Paşabahçe’nin kendi iç çalışması niteliğindeki tablo aşağıdaki gibidir:
Paşabahçe ve Solmaz Mercan’ın Benzer Ürünlerinin Karşılaştırılması
No
PB
ÜRÜN ÜRÜN İSMİ
PB
LİSTE
FİYATI
SOLMAZ
MERCAN
LİSTE
FİYATI
SOLMAZ
MERCAN
PEŞİN
FİYAT
PB
PEŞİN
FİYAT
FİYAT
ORANI
1 149899

2000 CC Sürahi
(….) (….) (….) (….) (….)
2 152099

1500 CC Sürahi
(….) (….) (….) (….) (….)
3 157453
530 CC Kavanoz-
Solmaz 580 CC
(….) (….) (….) (….) (….)
4 156137
370 CC Oval
Baharatlık
(….) (….) (….) (….) (….)
5

157972
720 CC Oval
Baharatlık- Solmaz
660 CC
(….) (….) (….) (….) (….)
6 141004

40 CC Tuzluk
(….) (….) (….) (….) (….)
7 142210
105 CC Tuzluk
Biberlik
(….) (….) (….) (….) (….)
8 124125
250 CC Yağlık
Sirkelik
(….) (….) (….) (….) (….)
9 150742
415 CC Saklama
Kabı
(….) (….) (….) (….) (….)
Yukarıda görüldüğü üzere, Paşabahçe’nin piyasadaki gözlemlerine göre
oluşturduğu bu tabloda, sıralanan 9 kalem üründen (…)’ünde Solmaz Mercan’nın
uyguladığı fiyatın altında fiyatlar verilmektedir. Geri kalan (…) ürünün (…)’si aynı
06-53/693-199
8
fiyat seviyesinde iken (…)’ünde ise Paşabahçe’nin daha yüksek fiyat seviyelerinde
satış yaptığı anlaşılmaktadır.
Paşabahçe tarafından, görece düşük fiyatla satılan bu ürünlerden 3’ünün ise
Solmaz Mercan’ın şikayetine konu olan ürünler olduğu tespit edilmiştir. Bununla
birlikte, Solmaz Mercan tarafından ortaya konulan iddia Paşabahçe’nin uyguladığı
fiyatların, maliyetlerin altında olduğu yönündedir. Söz konusu iddiada maliyetlerin
Solmaz Mercan’ın kendi maliyetleri olduğu gözönüne alındığında daha sağlıklı bir
değerlendirme yapılabilmesi için Paşabahçe’nin Topkapı serisi ürünlerindeki
maliyet-kar analizine bakmak gerekmektedir.
Raportörlerce Paşabahçe yetkilileri ile 4.7.2006 tarihinde yapılan görüşmede, 2006
yılının başından beri Topkapı ürünlerinde ortalama %(…) kar edildiği belirtilmiş; bu
bilgiler yazılı olarak da iletilmiştir. Buna göre; (…)parça üründen oluşan Topkapı
serisinden elde edilen kara bakıldığında, (…) üründe %(…) ile %(…) arasında
değişen oranlarda kar edildiği, 5 üründe ise zarar edildiği görülmektedir. Söz
konusu (…) üründen (…)’ünde %(…), (…)inde %(…) ve (…) inde ise %(…) zarar
edilmektedir.
Özellikle Solmaz Mercan’ın Paşabahçe’yi yıkıcı fiyatla suçladığı 3 ürün grubuna
(124125 nolu yağlık-sirkelik, 149899 nolu gravürlü 2 lt sürahi ve 152099 nolu
gravürlü 1.5 lt sürahi) bakılırsa, 1.5 lt gravürlü sürahi ürün grubunun 170704
modelinde %(...) zarar edildiği görülmektedir. Söz konusu 3 ürün grubunun
maliyet-kar analizine ilişkin rakamsal verilere aşağıda yer verilmiştir.
Topkapı Serisinden 124125, 149899 ve 152099 Nolu Ürünlere İlişkin Maliyet-Kar
Analizi
Ürün Grubu (Kalıp) Ürün No Satılan Miktar Maliyet Kar (%)
Kar - Ağırlıklı
Ortalama (%)
106010 (……..) (……..) (……..)
168402 (……..) (……..) (……..)
320005 (……..) (……..) (……..)
124125 Yağlık Sirkelik
618029 (……..) (……..) (……..)
(……..)
Toplam (……..) (……..) (……..)
138096 (……..) (……..) (……..)
529264 (……..) (……..) (……..)
574226 (……..) (……..) (……..)
764656 (……..) (……..) (……..)
149899 Gravürlü Sürahi 2 lt.
883744 (……..) (……..) (……..)
(……..)
Toplam (……..) (……..) (……..)
170704 (……..) (……..) (……..)
258563 (……..) (……..) (……..)
346897 (……..) (……..) (……..)
586369 (……..) (……..) (……..)
152099 Gravürlü Sürahi 1.5 lt.
844804 (……..) (……..) (……..)
(……..)
Toplam (……..)


Yukarıdaki tablodan da anlaşılacağı üzere, Paşabahçe’nin, Solmaz Mercan’ın
yıkıcı fiyatlandırmayla suçladığı 3 ürün grubunda da ağırlıklı ortalamalara
06-53/693-199
9
bakıldığında (%(…), %(…) ve %(…) oranlarında) kar ettiği görülmektedir. Söz
konusu 3 ürün grubunun altında yer alan (…) ürüne bakıldığında ise
Paşabahçe’nin sadece (…) üründe (%(…)) zarar ettiği görülmektedir. Dönemsel
olarak promosyonlu satışlar yapıldığı göz önüne alındığında, (…) ürün arasından
(…) üründe %(…)’lik zarar edilmesinin yıkıcı fiyatlandırma olarak yorumlanması
mümkün gözükmemektedir.
Raportörlerce 4.7.2006 tarihinde Rekabet Kurumu’nda yapılan görüşmede
Paşabahçe yetkililerinden alınan yazılı belgede; Topkapı ürünlerine ilişkin olarak
2006 yılında (……….) ve (………) tarihlerinde olmak üzere 2 kez promosyonlu
satış (aksiyon) yapıldığı görülmektedir.
Söz konusu yazıdan da anlaşılacağı üzere, Paşabahçe 2006 yılının başından
itibaren (…) ürün grubunda aksiyon başlatmıştır. Paşabahçe söz konusu
aksiyonları eldeki stok miktarını azaltmak, sürümden kazanmak gibi amaçlarla
yapmaktadır. Bunlardan 3’ü Topkapı serisine ait olup 2’si tamamlanmıştır. 3.’sü ise
(………….) tarihi itibarıyla sona erecektir. Söz konusu satışlara ilişkin özet bilgi
aşağıda yer almaktadır.
2006 Yılında Topkapı Ürünlerinde Yapılan Aksiyonlar
Aksiyonlar Ürün Adedi Satış Adedi Tutar
(YTL)
(………..) (…….) (………..) (………..)
(………..) (…….) (………..) (………..)
Tüm Aksiyonlar
İçindeki Payı
%(….) %(…)
Yukarıdaki tabloda da görüldüğü üzere, Paşabahçe’nin Topkapı serisinden elde
etmiş olduğu toplam tutar tüm aksiyonlardan elde edilen tutarın %1.5’ine tekabül
etmektedir. Paşabahçe tarafından sunulan ve kar-zarar analizine dayanak teşkil
eden kontribüsyon tabloları, söz konusu aksiyonların sonuçlarını da kapsamakta
olup, ulaşılan sonuçlar bu kampanyalar neticesinde de Paşabahçe’nin piyasa
koşulları çerçevesinde faaliyet gösterdiği yönündedir.
Özetle belirtmek gerekirse, yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, 2006 yılı
içerisinde;
-Paşabahçe’nin Topkapı serisinde yer alan (…) ürünün (….)’unda %(…) ile %(…)
arasında değişen oranlarda kar elde etmekte, (…) üründe %(…) ile %(...) arasında
değişen oranlarda zarar etmektedir;
-Solmaz Mercan’ın Paşabahçe’yi yıkıcı fiyatla suçladığı 3 ürün grubunda (yağlık-
sirkelik, gravürlü sürahi 2 lt. ve gravürlü sürahi 1.5 lt.) toplamda kar etmekte, söz
konusu ürün gruplarının altında yer alan (…) ürünün ise (…)’ünde %(…) ile %(…)
arasında değişen oranlarda kar ettiği, sadece (…) üründe %(…)’lik bir zarar söz
konusu olmaktadır;
-Aksiyon zamanlarında ((……….) ve (…………)) uygulanan indirimli fiyatlara
rağmen Paşabahçe Topkapı serisi ürünler genelinde %(…) seviyesindeki karlılığını
korumaktadır;
-Dolayısıyla, mevcut durumda Topkapı serisi ürünler ve söz konusu ürünlerin rakip
ürünleri arasında bir rekabet yaşanmakta, mevcut fiyatlandırma da bu rekabetin bir
06-53/693-199
10
sonucu olarak ortaya çıkmakta, ancak Paşabahçe’nin yıkıcı fiyat uyguladığından
bahsetmek mümkün olmamaktadır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Cam ev eşya pazarında Paşabahçe tarfından uygulanan fiyatlandırmanın yıkıcı
fiyat olarak değerlendirilemeyeceğine, bu nedenle 4054 sayılı Kanun
kapsamında soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin ve geçici
tedbir talebinin reddine OYBİRLİĞİ ile,
2. Önergede yer alan belirli dönemlerde söz konusu ürünlere ilişkin bilgilerin
izlenmesine gerek olmadığına OYÇOKLUĞU ile
karar verilmiştir.



































06-53/693-199
11
(20.07.2006 tarih ve 06-53/693-199 sayılı Kurul Kararı’na)

KARŞI OY GEREKÇESİ
1- Paşabahçe’nin, cam ev eşyası pazarının genelindeki rekabetçi üstünlüğü ya da lider
konumu tartışılmaz niteliktedir. Çünkü içinde yer aldığı grubun (Şişe-Cam) cam ürünleri
pazarındaki köklü geçmişi, yönetim kadroları, finansal gücü, teknolojisi, ölçek büyüklüğü, üretim
kapasitesi ve gruba ait etkin pazarlama organizasyonu, ilgili piyasada Paşabahçe’nin hâkim
durumda olduğu tespitini yapmaya imkan verecek düzeydedir.

2-Lider konumunda ya da hâkim durumdaki bir teşebbüsün, rekabetin sınırlı olduğu bir
piyasada, rekabetçi yaklaşım açısından bazı “piyasa sorumlulukları” vardır ya da birtakım
“hassâsiyetleri” olmalıdır: Dosyadaki bilgiler çerçevesinde, aynı sağlayıcıdan (Solmaz Mercan,
zaman zaman ara mamül ya da hammaddeyi Marmara Camdan da tedarik etse, her iki
teşebbüs için ortak tedarik kaynağı Anadolu Camdır. Bilindiği gibi, Anadolu Cam da, yine
Paşabahçenin de içinde yer aldığı Şişe Cam grubunun bir parçasıdır.) hammadde ya da ara
mamul alan iki teşebbüsten biri olan Paşabahçe’nin, Solmaz Mercan ile rekabet ettiği ürünlerde
uyguladığı fiyat politikasının, rekabet etmediği ürünlerdeki fiyat politikasından, en azından bazı
ürün çeşitleri itibariyle belirgin bir biçimde farklı olduğu anlaşılmaktadır. Paşabahçe, rekabetin
olmadığı ürün gruplarında yüksek veya daha fazla kârlı fiyatlar uygularken, rekabetin yoğun
olduğu ürünlerde,piyasaya girecek bir teşebbüsü caydıracak türden, maliyetlere yakın düzeyde
fiyatlar belirleyebilmektedir. Bu durum ilk planda rekabetin gereği olarak düşünülebilir ve
sakıncalı da görülmeyebilir. Ama, Paşabahçe’nin sahip olduğu ölçek büyüklüğü, maliyet,
finans, pazarlama vb. avantajları da düşünülürse, geniş tanımıyla cam ve cam ürünleri
pazarının lideri konumundaki bir firmanın, piyasadaki hakim durumu ile piyasa sorumluluğunu
(hâkim durumun kötüye kullanılmaması) bağdaştırması gibi bir “hassâsiyet” içinde olması da
gerekecektir. Eğer ister ise, indirim, prim veya başka câzip yollar ile toptan veya perakende
düzeyinde satış yapan teşebbüsleri kendisine bağlayarak, ilgili pazardaki kıyasen diğer küçük
teşebbüsleri pazardan uzaklaştıracak bir güce sahip olan Paşabahçenin, gerekir ise, bu
yöndeki inisiyatiflerinin sınırlandırılması veya engellenmesi ya da en azından dikkatinin
çekilmesi tabiidir.

3-Rekabet otoriteleri de, rekabetçi bir piyasa düzeninin sürdürülmesi adına, bu bağlamda
öncelikle hâkim durumun kötüye kullanılmasını önlemek mevkiindedir. Dolayısıyla, düzenlenen
önaraştırma raporu cam ev eşyası pazarında Paşabahçe tarafından uygulanan fiyatların yıkıcı
fiyat olarak değerlendirilemeyeceğine ve soruşturma açılmaması gerektiğine hükmetmek için
yeterli bilgi ve belgeleri ihtiva etse de şikayet konusu alanda rekabet savunuculuğu açısından
tedbir almayı gerektirecek durum ve özellikler vardır. Çok güçlü bir teşebbüsün ve bir çok
açıdan bu teşebbüsle rekabet edemeyecek küçük bir teşebbüsün bulunduğu bir piyasada
ortada ciddi bir şikâyet ve bu şikâyete hak verdirecek bazı “gösterge”ler var ise, “güçlü
teşebbüs”ün bazı ürünlerine ait bilgilerin, 2 yıl boyunca, 6 aylık dönemlerde Rekabet Kurulu
tarafından öğrenilmek istenilmesi veya izlenmesi kadar tabii bir şey yoktur.

İlgili Kurul Kararı’nın 2. maddesine bu gerekçelerle katılamıyorum.


Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Kurul Üyesi

06-53/693-199
12
Rekabet Kurulu’nun 20.7.2006 Tarih ve 06-53/693-199 Sayılı Kararına

KARŞI OY GEREKÇESİ

Paşabahçe Cam San. Tic. A.Ş.’nin bazı ürünlerinin maliyetin altında
(yıkıcı fiyat ile) satıldığı ve bu yolla Solmaz Mercan Mutfak Eşyaları San. ve
Tic. A.Ş.’nin pazar dışı bırakılmak istendiği iddiası ile ilgili olarak,
“Önergede yer alan belirli dönemlerde, söz konusu ürünlere ilişkin bilgilerin
izlenmesine gerek olmadığı” şeklindeki Kurul Kararı’na, aşağıdaki
gerekçelerle katılmıyorum.

Önaraştırma Raporu’ndan, Paşabahçe’nin Topkapı serisinde yer alan
bazı ürünleri, Solmaz Mercan’dan daha ucuza sattığı, ancak Paşabahçe’nin,
Topkapı serisi ürünlerine ilişkin yapılan detaylı maliyet/fiyat analizine
bakıldığında, herhangi bir yıkıcı fiyattan bahsedilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Ancak, yine Rapor’dan görüleceği üzere, Topkapı serisi ürünler, cam
ev eşyaları içerisinde, ucuz hammadde kullanımına dayalı olarak maliyeti
düşük ürünler olup, piyasa yapısı gereği fiyat rekabetinin de yoğun olduğu bir
ürün grubunu temsil etmektedir. Bu nedenle, kar marjlarının düşük seyrettiği,
yıkıcı fiyat sonucuna ulaşılamamakla birlikte, fiyatların maliyetlere yakın ve
düşük seviyelerde olduğu, yapılan tespitler arasındadır.

Böyle bir noktada, Paşabahçe’nin, hakim durumunu kötüye kullandığı
ya da yıkıcı fiyat uyguladığından söz edilememekle birlikte; cam ev eşyaları
pazarının genelinde lider durumda bulunan teşebbüsün; rekabetin olmadığı
ürün gruplarında yüksek karlı satışlar yaparken, rekabetin yoğun olduğu
ürünlerde ise rakiplerini pazar dışına çıkarmak amacıyla, yıkıcı fiyat
uygulaması riski tümüyle ortadan kaldırılmış değildir.

Şikayetin reddedilmiş olmasınında, bundan sonra teşebbüsü yıkıcı fiyat
uygulama yönünde teşvik edebileceği dikkate alınırsa; özellikle şikayete konu
olan ürün serisine (Topkapı serisi) ilişkin olarak, geçici bir süre düzenli bir
takibin yapılabilmesi açısından fiyat, maliyet, kar, vb. bilgilerinin izlenmesi
önem arz etmektedir.



M.Sıraç Aslan
Kurul Üyesi


Full & Egal Universal Law Academy