Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-3-154
Karar Sayısı : 06-59/806-231
Karar Tarihi : 24.8.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Pera Pazarlama ve Dış Ticaret A.Ş.
Cemil Topuzlu Cad. No:56 Çiftehavuzlar 34728 Kadıköy
İstanbul
20
D. TARAFLAR : - Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş.
Kemalpaşa Cad. No:52 Işıkkent İzmir
- Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş.
Esentepe Mah. Anadolu Cad. No:3 Kartal 81440
İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Pera Pazarlama ve Dış Ticaret A.Ş.’nin, 22.4.2005
tarih ve 05-27/317-80 sayılı Kurul Kararının gereğinin Bimpaş Bira ve
Meşrubat Pazarlama A.Ş. ve Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş. 30
tarafından yerine getirilmediği iddiasının değerlendirilmesi.
F. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80
sayılı kararında (Karar), Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş. (Efpa) ile
Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş.’nin (Bimpaş) ve bu teşebbüslerin
bayi ve distribütörlerinin nihai satış noktalarıyla yaptıkları münhasırlık içeren
tek elden satın alma anlaşmalarından muafiyetin geri alınmasına ve ayrıca,
sözleşmelerde gerekli değişikliklerin yapılabilmesi için kararın tebliği
tarihinden itibaren taraflara 90 gün süre verilmiştir. Karar Bimpaş ve Efpa’ya
16.6.2005 ve 17.6.2005 tarihlerinde tebliğ edilmiş ve ardından sırasıyla 40
12.9.2005 ve 15.9.2005 tarihlerinde alınan tevsik yazılarında, sözleşmelerde
değişiklikler yapılarak Karar gereğince bu değişikliklerin nihai satış noktalarına
bildiriminin yapıldığı ifade edilmiştir.
Geri bildirimlerin değerlendirildiği 6.10.2005 tarihli Bilgi Notu, 14.10.2005 tarih
ve REK.0.07.00.00/251 sayılı Başkanlık önergesi ile Kurul’a sunulmuş ve
Kurul’un 31.10.2005 tarih ve 05-76/1031-288 sayılı kararı ile, taraflarca
bayi/distribütörlere yapılan bildirimlerin bir kısmının Kurul’un 22.4.2005 tarih
ve 05-27/317-80 sayılı Kararına aykırı olduğu sonucuna varılmış ve gerekli
değişikliklerin yapılabilmesi için teşebbüslere 30 gün süre verilmiştir. 50
(06-59/806-231)
2
Kurul’un 31.10.2005 tarihli kararının Efpa ve Bimpaş’a 7.11.2005 tarihinde
bildirilmesinin ardından, bu teşebbüslerden sırasıyla 7.12.2005 ve 8.12.2005
tarihlerinde alınan yazılarda, karar gereği olan bildirimlerin bayi/distribütörlere
ve nihai satış noktalarına yapıldığı ifade edilmiştir.
Geri bildirimlerin değerlendirildiği 26.12.2005 tarihli Bilgi Notu, 2.1.2006 tarih
ve REK.0.07.00.00-130/2 sayılı Başkanlık önergesi ile Kurul’a sunulmuş ve
Kurul, 4.1.2006 tarihinde, Efpa ve Bimpaş’ın bayi/distribütörlere yapmış
oldukları bildirimlerin 05-76/1031-288 sayılı Karar doğrultusunda olduğundan
06-1/8-MB sayı ile bilgi almıştır. 60
Efpa ve Bimpaş, Kurul’un 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı kararına
karşı Danıştay’a giderek kararın yürütmesinin durdurulması ve kendileri ile
ilgili kısımlarının iptal edilmesini talep etmişlerdir. Yürütmenin durdurulması
talebi her iki teşebbüs bakımından da hem Danıştay 13. Dairesi hem de İdari
Dava Daireleri Kurulu’nca reddedilmiş bulunmaktadır ve dava esastan
görüşülmeye devam etmektedir.
Efpa, Kurul’un 31.10.2005 tarih ve 05-76/1031-288 sayılı kararına da itirazda
bulunmuş ve Danıştay 13. Dairesi teşebbüsün yürütmenin durdurulması 70
talebini reddederek dava esastan görüşülecektir.
Kurum kayıtlarına 10.8.2006 tarihinde intikal eden 5494 sayılı yazıda bira
pazarında faaliyet gösteren küçük üreticilerden Pera Pazarlama ve Dış
Ticaret A.Ş. (Pera), bira pazarında Efpa ve Bimpaş ürünleri bakımından
münhasırlık kaldırılmış olmasına rağmen, söz konusu teşebbüslerin marka
güçlerini kullanarak satış noktaları üzerinde baskı yarattıkları, “markalarını
çekecekleri tehdidi ile” Pera ürünlerinin ve cihazlarının satış noktalarına
girmesini engelledikleri, satış noktalarının müşterilerini kaybetme korkusu
yüzünden Pera cihazlarını geri söktürdükleri iddia edilmektedir. Pera, bu 80
konuya ilişkin olarak, Tuborg Bayisi Can Meşrubat ile Hüseyin ÇETİN
tarafından işletilen nokta arasında yaşanan olayı örnek göstermekte ve kendi
satış yönetmenlerinin hazırlamış olduğu raporları sunmaktadır. Pera,
muafiyetin geri alınmasına ilişkin kararın pazarın rekabete açılması
bakımından önemli bir gelişme olduğunu, ancak Efpa ve Bimpaş’ın
uygulamaları yüzünden bu kararın işler hale gelemediğini belirttikten sonra,
bu uygulamaların önlenmesine yönelik tedbir ve karar alınmasını talep
etmektedir. Söz konusu yazı üzerine hazırlanan 18.8.2006 tarihli Bilgi Notu,
18.8.2006 tarih ve REK.0.07.00.00-130/240 sayılı Başkanlık Önergesi ile 06-
59 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 90
G. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda; Kurul’un 22.4.2005 tarihli
kararının Efpa ve Bimpaş’ın uygulamaları nedeniyle işler hale gelemediği
hususunda başvuru sahibi Pera tarafından yeterli belge ve bilginin ortaya
konulamadığı, bu nedenle söz konusu başvuru hakkında yapılacak herhangi
bir işlem olmadığı, ancak söz konusu kararın bira sektöründe uygulanıp
uygulanmadığına ve/veya kararın pazara olan etkilerinin belirlenmesine
yönelik olarak ileri bir tarihte yapılacak muhtemel bir inceleme sırasında söz
konusu başvurunun da dikkate alınabileceği ifade edilmektedir.
100
(06-59/806-231)
3
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Muafiyetin geri alınmasına ilişkin 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı karar
sonrasında Kurul’un bira pazarını izlemeye devam etmesi hiç kuşkusuz
zorunludur. Pazarın takip edilmesi iki açıdan çok önemlidir: Birincisi,
münhasırlığın kaldırılmasına ilişkin Kurul kararının pazarda gerçekten de
uygulanıp uygulanmadığının tespit edilmesi gerekir. İkincisi, münhasırlığın
kaldırılmasının pazardaki rekabeti ne şekilde etkilediğinin gözlemlenmesi
şarttır.
110
Muafiyetin geri alınmasına ilişkin 22.4.2005 tarihli Kurul kararının
teşebbüslerce uygulanıp uygulanmadığına ilişkin olarak bir inceleme
başlatabilmek için kararın uygulanmadığına dair önemli delillerin bulunması
gerekmektedir. Oysa, marka gücünü kullanarak Pera ürünlerinin satışını
engelleme girişiminin Efpa ve Bimpaş tarafından yaygın olarak yapıldığına
dair bir izlenimi Pera’nın başvurusundan çıkarmak mümkün değildir.
Öte yandan, 22.4.2005 tarihli Kurul kararının pazarda ne tür etkilerinin
oluştuğunu değerlendirebilmek için karar üzerinden yeterli bir süre geçmesi
gerekmektedir. Kurul’un 22.4.2005 tarihli kararının üzerinden sadece bir yıl 120
geçmiştir. Üstelik, geçen bu bir yıl içerisinde söz konusu karar tam olarak
uygulanabilmiş de değildir: 22.4.2005 tarihli karar Bimpaş ve Efpa’ya
16.6.2005 tarihinde tebliğ edilmiş ve gerekli düzenlemeleri yapabilmesi için
teşebbüslere 90 gün süre verilmiştir. Bimpaş ve Efpa tarafından bu süre
içerisinde yapılan değişikliklerin yeterli görülmemesi nedeniyle Kurul’un ikinci
bir karar (31.10.2005 tarihli) alması zorunluluğu doğmuş ve bunun neticesinde
hem Bimpaş’ın hem de Efpa’nın 22.4.2005 tarihli kararın gereğini yerine
getirebilmeleri 4.1.2006 tarihini bulmuştur. Dolayısıyla, geçen bu kısa süre
içerisinde piyasada uygulamaların tam olarak yerleşmesinin beklenemeyeceği
açıktır. Nitekim Kurul da bu gerekçelerle, Bimpaş’ın 22.4.2005 tarihli kararın 130
gözden geçirilmesi yönündeki talebini 20.7.2006 tarih ve 06-53/684-191 sayılı
kararı ile reddetmiştir.
I. SONUÇ
Düzenlenen Bilgi Notu ve incelenen dosya kapsamına göre; Rekabet
Kurulu’nun 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı Kararının yargı süreci
devam ettiğinden ve bu aşamada yapılacak başkaca bir işlem olmadığından
talebin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
140
Full & Egal Universal Law Academy