Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-1-125 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-70/936-270
Karar Tarihi : 5.10.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, M. Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER: İsmail A. YOLCU, M. Oğuzcan BÜLBÜL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Soda Sanayi A.Ş.
D. TARAFLAR : - Soda Sanayi A.Ş. 20
İş Kuleleri Kule 3, 4. Levent 34330 Beşiktaş
Via A. Diaz 30/32
20090 Opera Milano, İTALYA
- Societa Italiana Per Le All’estro S.p.A
Corso Vittorio Emanuelle II, 323 Roma, İTALYA
E. DOSYA KONUSU: Soda Sanayi A.Ş., Oxyvit Kimya San. ve Tic. A.Ş.,
Cromital S.p.A., Societe Italiana Per Le All’estro S.p.A. ve Cheminvest
Türkiye Deri Kimyasalları Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından kurulacak
Sintan Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Sintan Kimya) adlı ortak girişime izin 30
verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.8.2006 tarih ve 5729 sayı ile giren
bildirim üzerine, söz konusu devralmaya ilişkin olarak talep edilen ek bilgi ve
belgeler, Kurum kayıtlarına 12.9.2006 tarih ve 6154 sayı, 27.9.2006 tarih ve 6510
sayı, 27.9.2006 tarih ve 6511 sayı ile intikal eden yazılarla tamamlanmıştır. 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
29.9.2006 tarih, 2006-1-125/Oİ-06-İAY sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 40
29.9.2006 tarih, REK.0.05.00.00-120/187 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-70
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuru konusu işlemin ciro ve
pazar payı eşiği itibarıyla 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında ve izne tabi bir işlem
olduğu, işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen hakim
durumun yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı ifade
edilmektedir.
50
06-70/936-270
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Soda Sanayi A.Ş. (Soda Sanayi)
Soda Sanayi, sodyum karbonat ve krom kimyasallarının üretim faaliyeti ile iştigal
etmektedir. Teşebbüsün soda ve krom kimyasalları üretim faaliyeti Mersin
Kazanlıdaki Soda ve Kromsan fabrikalarında yapılmaktadır. Şirketin yönetim ve
satış merkezi İstanbul’da bulunmaktadır. Soda Sanayi’nin soda fabrikasında ağır
ve hafif soda, rafine sodyum bikarbonat ve sodyum silikat; Kromsan fabrikasında
ise sodyum bikromat1, bazik krom sülfat, kromik asit, krom sintan ve sodyum 60
sülfat üretilmektedir.
Soda Sanayi’nin 2005 yılı satışlarından elde ettiği ciro (……………) YTL olarak
gerçekleşmiştir. Şirketin hisse yapısı şu şekildedir:
Tablo 1: Soda Sanayi A.Ş.’nin Hisse Yapısı
Pay Sahipleri Pay Oranı (%)
Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. 69.70
Anadolu Cam Sanayii A.Ş. 14,24
Cam Pazarlama A.Ş. 0,98
Camiş Madencilik A.Ş. 0,04
Diğer 15,04
TOPLAM 100,00
H.1.2. Oxyvit Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Oxyvit)
Mersin Tarsus Organize Sanayi Bölgesi faaliyet gösteren şirket; Vitamin K,
hayvan yemi ve türevleri ile bunlara ilişkin sair maddelerin üretilmesi, imali ve 70
Vitamin K ve türevleri, hayvan yemi ve türevleri, sodyum metabisülfit ile ecza
maddelerinin mamul, yarı mamul ve hammaddelerinin yurt içinde ve dışında
pazarlanması, ithalat-ihracatı ve ticareti ile iştigal etmek üzere kurulmuştur.
Oxyvit’in Türkiye deri kimyasalları pazarında herhangi bir faaliyeti ve cirosu
bulunmamaktadır. Şirketin sair faaliyetlerden elde ettiği 2005 yılı cirosu
(……………) YTL olarak gerçekleşmiştir. Şirketin hisse yapısı şu şekildedir:
Tablo 2: Oxyvit’in Hisse Yapısı
Pay Sahipleri Pay Oranı (%)
Cheminvest Italy S.p.A. 50
Soda Sanayi A.Ş. 44
Cam Elyaf Sanayi A.Ş. 1
Cam Pazarlama A.Ş. 4,997
Camiş Elektrik Üretim A.Ş. 0.0003
TOPLAM 100,00
H.1.3 Cromital S.p.A. (Cromital)
80
İtalya’da faaliyet gösteren şirket; krom türevleri, kimyasal ürünler, eczacılık
ürünleri, zooteknik ürünler, kimya ve eczacılık sanayileri için makine ve
sistemlerin üretimi, dönüştürülmesi ve ithalat ve ihracat dahil olmak üzere
ticaretinin yapılması faaliyetleri ile iştigal etmektedir. Şirket’in %50 oranındaki
hissesi, Temmuz 2005 tarihinde Soda Sanayi tarafından satın alınmıştır.
1 Sodyum bikromat, bazik krom sülfatın üretiminde kullanılan ana girdi konumundadır.
06-70/936-270
3
Şirketin Türkiye deri kimyasalları pazarında herhangi bir faaliyeti ve cirosu
bulunmamaktadır. Şirketin 2005 yılındaki cirosu (…………….)2 Euro (…………….
YTL) olarak gerçekleşmiştir. Şirketin hisse yapısı ve Yönetim Kurulu üyeleri şu
şekildedir:
Tablo 3: Cromital’in Hisse Yapısı 90
Pay Sahipleri Pay Oranı (%)
Cheminvest Italy S.p.A. 50
Soda Sanayi A.Ş. 50
TOPLAM 100,00
H.1.4. Societa Italiana Per Le All’Estero S.p.A. (Societa Italiana)
Kontrolü İtalyan Sanayi Bakanlığında olan İtalyan devlet yatırım bankasıdır.
İtalyan şirketlerinin AB dışı yatırımlarını teknik ve finansal olarak desteklemekle
iştigal etmektedir.
H.1.5. Cheminvest Türkiye Deri Kimyasalları Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Cheminvest Türkiye)
100
Başvuru konusu devralma işlemi neticesinde kurulması planlanan Sintan Kimya
Sanayi ve Ticaret A.Ş. adlı ortak girişimin taraflarından birisi olması ve deri
kimyasalları alanında sınai ürün veya yan ürün olarak mamul, yarı mamul,
hammadde ve diğer tüm ilgili öz maddelerin yurtiçinde ve yurtdışında imalatı,
bunların ihracat ve ithalatı ile pazarlamasını yapmak amacıyla Şubat 2006
tarihinde ortak girişimin İtalyan sermayedarları tarafından kurulmuştur. Şirketin
Türkiye deri kimyasalları pazarında herhangi bir faaliyeti ve cirosu
bulunmamaktadır. Şirketin hisse yapısı ve Yönetim Kurulu üyeleri şu şekildedir:
Tablo 4: Cheminvest’in Hisse Yapısı
Pay Sahipleri Pay Oranı (%)
Cheminvest Italy S.p.A. 96
Flavio BASSO 1
Alessandro COMOTTİ 1
Claudio BOMBARDİERİ 1
Lorenzo BORGHİ 1
TOPLAM 100,00
110
H.1.6. Ortak Girişim İşlemi ve Yapısı
(……………TİCARİ SIR………………...)
(……………..TİCARİ SIR……………….)
Tablo 5: Yatırımın I. Aşaması
SİNTAN KİMYA SANAYİİ ve TİCARET A.Ş. BAŞLANGIÇ SERMAYE YAPISI
CROMITAL SOCİETA ITALİANA OXYVİT SODA
CHEMINVEST
TÜRKİYE TOPLAM
SERMAYE
ORANI % (…) % (…) % (…) % (…) % (…) %(…)
2 1 Euro= 1,676 YTL, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası 2005 Yılı Ortalama Euro Kuru.
06-70/936-270
4
Tablo 6: Yatırımın II. Aşaması
SİNTAN KİMYA SANAYİİ ve TİCARET A.Ş. II.YATIRIM SERMAYE YAPISI
CROMITAL SOCİETA ITALİANA OXYVİT SODA
CHEMINVEST
TÜRKİYE TOPLAM
SERMAYE
ORANI % (…) % (...) % (…) % (...) % (…) % 100
Tablo 7: Societa Italiana’nın Ayrılmasından sonraki Hisse Yapısı 120
SİNTAN KİMYA SANAYİİ ve TİCARET A.Ş. SON SERMAYE YAPISI
CROMITAL SOCİETA ITALİANA OXYVİT SODA
CHEMINVEST
TÜRKİYE TOPLAM
SERMAYE
ORANI % (...) % (…) % (…) % (…) % (…) % 100
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya mevcudu bilgilerden, ilgili ürün pazarı, “sepileme-tabaklama işlemlerinde
kullanılan kimyasal maddeler3” olarak tanımlanmıştır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Ortak Girişim’in kuruluşuna konu olan ilgili ürün pazarında, sadece Soda Sanayi
faaliyet göstermektedir. Soda Sanayi’nin mevcut satışlarının Türkiye geneline
yayılması ve kurulması planlanan ortak girişim şirketinin ileride yapacağı
satışların da muhtemelen tüm Türkiye genelinde olmasından (ya da olacağından)
hareketle ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak tespit edilmiştir. 130
H.3. Değerlendirme
H.3.1. Ortak Girişim Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ
hükümleri uyarınca, başvuru konusu işlem, söz konusu Tebliğ’in 2. maddesi
anlamında bir ortak girişimdir.
4054 sayılı Kanun’da ortak girişim kavramına yer verilmemiş olmasına karşın,
mezkûr Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ’in
“Birleşme ve Devralmalar Sayılan Haller” başlıklı 2’nci maddesinin (c) bendinde
ortak girişimlerden bahsedilmektedir. Söz konusu madde ile “…Amaçlarını 140
gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız
iktisadi bir varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak
girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler
(Joint Venture)” de devralma sayılan hallerden birisi olarak değerlendirilmektedir.
Avrupa Birliği’nin ortak girişim şirketlerine olan yaklaşımına bakacak olursak,
139/2004 sayılı “Teşebbüsler Arası Yoğunlaşmaların Kontrolü Hakkında Tüzük”
(Yoğunlaşma Tüzüğü) 20.1.2004 tarihinde kabul edilmiştir. Yoğunlaşma
3 Deri tabaklama-sepileme ve retenaj işlemlerinde kullanılan tanenler pazarına bakıldığında, oldukça geniş
bir ürün yelpazesi ile karşılaşılmakla beraber, bu kimyasallar içinde en çok kullanılan tanenleme maddesi,
Soda Sanayi’nin de ürettiği Bazik Krom Sülfat’tır. Sodyum Bikromat da bir tabaklama kimyasalı olarak
gözükmesine rağmen, aslında Bazik Krom Sülfat üretiminde girdi olarak kullanılan ve kromit cevheri
kullanılarak üretilen bir ara hammaddedir. Dolayısıyla, tespit edilen ilgili ürün pazarında kullanılan
kimyasallarda ağırlık yaklaşık % 60-70’lik bir oranla krom bazlı deri tabaklama kimyasallarındadır.
06-70/936-270
5
Tüzüğüne göre, bir ortak girişimin hangi rekabet kuralları çerçevesinde
değerlendirileceği olumlu ve olumsuz koşullar çerçevesinde belirlenmektedir. Bu
koşullar, ortak girişimleri yoğunlaşma ya da işbirliği doğurucu olarak birbirlerinden 150
ayırmaktadır. Bir ortak girişimin Yoğunlaşma Tüzüğü kapsamında
değerlendirilebilmesi, aşağıdaki koşullara bağlıdır:
1) Ortak girişim üzerinde ana teşebbüslerin ortak kontrolünün varlığı,
2) Bağımsız iktisadi bir varlığın tüm işlevlerini yerine getiren bir ortak
girişimin oluşturulması,
3) Ortak girişimin devamlılık arz etmesi,
4)Bağımsız kalan teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların
koordinasyonuna yol açılmaması.
Yukarıda sayılan ilk üç olumlu koşulu içerenler ortak girişimler tam işlevsel kabul
edilir. 139/2004 sayılı Yoğunlaşma Tüzüğü, bir ortak girişimin mezkûr Tüzük 160
çerçevesinde incelenebilmesi için tam işlevsel olmasını yeterli görmekte ve ortak
girişimleri tam işlevsel-tam işlevsel olmayan ayırımına tabi tutmaktadır. Dosyada
yer alan bilgilere göre, başvuru konusu işlemin yukarıda belirtilen ve bir ortak
girişim şirketinde bulunması gereken koşullar çerçevesinde değerlendirildiğinde,
bildirim konusu işlem sonucunda kurulacak olan Ortak Girişim’in, tam işlevsel bir
ortak girişim olması için gerekli özellikleri bünyesinde barındırdığı ve işbirliği
doğurucu nitelikte olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
H.3.2. Ciro ve Pazar Payı Değerlendirmesi
Dosyada yer alan bilgilere göre, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olan bu Ortak
Girişim’in taraflarından Soda Sanayi hariç diğer teşebbüslerin ilgili ürün 170
pazarında herhangi bir faaliyeti ve cirosu bulunmamaktadır. Soda sanayinin 2005
yılında ilgili ürün pazarında yaptığı satışlardan elde ettiği ciro (……………) YTL
(……………….. USD4), ilgili ürün pazarında sahip olduğu pazar payı da %(.…)
olduğundan; 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen pazar payı ve ciro eşiğinin aşıldığı
ve anılan ortak girişimin Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu
anlaşılmaktadır.
H.3.3. Ortak Girişimin Faaliyet Konusuna İlişkin Değerlendirme
Ortak Girişim tarafından üretilmesi düşünülen sentetik organik tanenler
(sintanlar), Ortak Girişim’i kuracak olan taraflar tarafından bugüne kadar
üretilmemiş olup, halen krom bazlı tanenler üretmekte olan Soda Sanayi’de dahil 180
olma üzere, işlemin tarafları açısından yeni olan ürünlerdir. Sentetik organik
tanenlerin dünya çapındaki pazar büyüklüğü 190.000 -200.000 ton/yıl
mertebesindedir. Dünyada deri sanayinin farklı aşamalarında kullanılan deri
kimyasalları üretiminde ilk beş firma olarak pazardan pay alan Clariant, BASF,
Bayer (Lanxess - Rohm and Haas), TFL, STAHL firmaları aynı zamanda sintan
üretimi yapan önemli üreticilerdir. Pazarda ayrıca Cognis, Bohme, Smith & Zoon,
Stoppani Group, Silva, ICAI, Lamberti, Brother Chemicals, American Chemical,
Cromegenia gibi global sintan üreticileri yanında, birçok ülkede yerel üretim
yapan orta-küçük boy kimyasal madde üreticileri olduğu görülmektedir.
Dünyada sentetik organik tanene üretiminde en büyük beş firma olan Clariant, 190
BASF, Bayer, TFL ve Stahl firmaları Türkiye deri kimyasalları pazarında da direkt
4 Bu bildirim kapsamında ABD Doları cinsinden verilen meblağlar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 2005
yılı ortalama ABD Doları kuru üzerinden yapılmıştır: 1 ABD Doları = 1,355 YTL.
06-70/936-270
6
kendi tesisleri ve/veya bayileri kanalıyla faaliyetlerini sürdürmektedirler. Bu beş
önemli teşebbüs yanında, yurt içinde üretim yapan 14 firma ile beraber ithalat
yaparak faaliyette bulunan kuruluşların sayısı yaklaşık 35’dir. Türkiye’de
sepileme ve tabaklamada kullanılan kimyasallar da dâhil olmak üzere, deri
sanayinde kullanılan kimyasal maddeler pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler
şu şekilde gösterilebilir:
Tablo 8: Türkiye Deri Sanayinde Kullanılan Kimyasal Maddeler Pazarında Faaliyet Gösteren
Teşebbüsler
FİRMA İLGİLİ ÜRETİCİ FİRMA İLGİLİ ÜRETİCİ
Alfred Paluka Bohme, Dohmen Herkim POLİTEK, Muhtelif
Alpa SpA Alpha SpA Lamberti Kimya AŞ Lamberti Chemicals
Arkimya Co Arkimya Co Mepan AŞ Tara , Muhtelif
BASF BASF
Bayer Türk AŞ Bayer Lanxess Organik Kimya AŞ Organik Kimya AŞ
Burboya Burboya Paşam Kimya AŞ Schill&Seilacher Ag
Cihan Chemicals Cihan Chemicals Politek AŞ Politek AŞ
Clariant Clariant Sarchem AŞ Sarchem AŞ
Cognis Kimya AŞ Cognis Kimya AŞ,
Türk Henkel
STAHL Europe bv STAHL Europe bv
Cromo Chemicals Cromo Chemicals Soda Sanayii AŞ Kromsan Fab.
Debağ Kimya Debağ Kimya TFL Deri Teknolojisi AŞ TFL GmbH
Deteks AŞ Deteks AŞ Turkuaz Ltd Stoppani Group SpA
DYO, Yasaş DYO,Akril, Fenice SpA Verbo Şirketler Gurubu Verbo Şirketler Gurubu
Gemsan AŞ Gemsan AŞ
200
Yurtiçinde üretim yapan teşebbüslerin toplam genel üretim kapasiteleri de
oldukça yüksektir. Bunların her birisinin en düşük üretim kapasitesi 10.000-
20.000 ton/yıl mertebesinde olup, aynı tesislerde inşaat, tekstil gibi farklı
sektörlere yönelik ürün gruplarının üretimini de yapmaktadırlar5. Türkiye’de
üretim yapan başlıca tanen üreticileri şu şekilde gösterilebilir:
Bazik Krom Sülfat : Soda Sanayii AŞ. ‘ ye bağlı Kromsan Fab.
• Bitkisel Tanenler : Artu Kimya ve Balaban İzmir Palamut San. ve Tic. AŞ
• Alüminyum : Dostel AŞ
• Sentetik Tanenler : BASF, Deteks AŞ, Henkel-Cognis, Organik Kimya AŞ,
Gemsan AŞ, Politek AŞ, Arkimya AŞ 210
• Aldehitler : Polisan AŞ, Çamsan AŞ, Gentaş Kimya AŞ
• Yağlar : Henkel-Cognis, Arkimya AŞ, Gemsan AŞ
Bu bilgiler ışığında; ilgili ürün pazarında global ölçekli teşebbüsler de dahil olmak
üzere çok sayıda teşebbüsün rekabet halinde olduğu, Ortak Girişim tarafından
üretilmesi planlanan organik sentetik tanenlerin Ortak Girişim’in tarafları
açısından yeni bir ürün olduğu ve tarafların bu pazarda herhangi bir pazar payına
ya da ciroya sahip olmadığı, bilhassa bir çok sektöre göre daha rekabetçi ve
globalleşmiş durumda olan kimyasal maddeler pazarı genelinde ve sepileme-
tabaklamada kullanılan kimyasal maddeler özelinde alternatif temin kaynaklarına
ulaşmanın kolay olduğu, organik sentetik tanenlerin üretimi için gereken teknoloji, 220
donanım/makine ve diğer yatırım kalemleri temininde, ayrıca nihai ürünlerin
taşınma, nakliye, ithalat ve ihracatının önünde hukuki ve ekonomik engeller
olmadığından, bildirime konu işlem sonucunda hâkim durum yaratılması veya
hâkim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
5 Örnek olarak Organik Kimya AŞ 80.000 ton/yıl, Deteks Kimya AŞ 50.000 ton/yıl, Arkimya 20.000 ton/yıl
gösterilebilir.
06-70/936-270
7
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1
sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054 230
sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle
bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy