Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-4-194
Karar Sayısı : 06-77/1004-288
Karar Tarihi : 19.10.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin 10
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : K. Oğuz KARAKOÇ
C. ŞİKÂYET EDEN : Ahmet Varışlı İç, Dış Tic. Bayilik
Yeni Sanayi Zuhal Cd. 18. Sk. No:7 Kocasinan/Kayseri
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Würth Otomotiv ve Montaj San. Ürün. Paz. Ltd.Şti.
Eski Silivri Cad. No: 22 34535 Mimarsinan 20
Büyükçekmece/İstanbul
- Türk Henkel A.Ş.
Kayışdağı Cad., Karaman Çiftliği Yolu, Kar Plaza, D Blok
81120 İçerenköy/İstanbul
- Mercedes-Benz Türk A.Ş.
Tem Otoyolu Hadımköy Çıkışı, Mercedes Cd., 34500
Bahçeşehir/İstanbul
- General Motors Türkiye
Kemalpaşa Yolu üzeri Torbalı/İzmir
- Borusan Otomotiv 30
Firuzköy Yolu No:21 34320 Avcılar/İstanbul
- Peugeot Otomotiv Pazarlama A.Ş.
Kayışdağı Cd. No 45, Kar Plaza, E Blok
81120 İçerenköy/İstanbul
- Nissan Otomotiv A.Ş.
Kuşbakışı Cd. No:11 PK:46 34662 Altunizade/İstanbul
- Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.
E5 Karayolu, 32. Km. 81700 Tuzla/İstanbul
- MAN Türkiye A.Ş.
Esenboğa Havalimanı Yolu 22. Km 06750 Akyurt/Ankara 40
- Doğuş Otomotiv A.Ş.
Büyükdere Cd. No: 65 34398 Maslak/İstanbul
- Mais Motorlu Araçlar İmal ve Satış A.Ş.
06-77/1004-288
2
Büyükdere Cd. No:175 Levent/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Würth Otomotiv ve Montaj San. Ürün. Paz. Ltd.Şti.
(Würth Otomotiv), Türk Henkel A.Ş. (Türk Henkel) ve Ixel adlı firmaların
otomotiv sağlayıcılarıyla yaptığı anlaşmalarla yetkili servisleri kendilerinden
mal almaya zorlamaları ve şikayetçinin pazara girişinin engellendiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurum kayıtlarına 27.9.2006 tarihinde intikal eden Ahmet 50
Varışlı İç, Dış Tic. Bayilik’e ait dilekçede, Kayseri merkezli, otomotiv sektöründe
faaliyet gösteren bir firma oldukları, firma olarak otomotiv yetkili servislerine, özel
tamirhanelere çeşitli kimyasallar, el aletleri, makineler ve sektörün ihtiyaç duyduğu
diğer ürünleri sattıkları, ancak son dönemlerde sektörde faaliyet gösteren Würth
Otomotiv firmasının Mercedes, BMW, Peugeot, Nissan, Hyundai, Opel, Man vb.
firmalarla anlaşmalar yaparak tekelleşme yönünde hareket ettiği, aynı firmanın
Ford Otosan’la da anlaşma yaparak çeşitli promosyonlar ve puan sistemiyle satış
yaptığı belirtilmiştir. Ayrıca Türk Henkel firmasının Doğuş Otomotiv’le, Ixel adlı
markanın Renault-Mais’le anlaşarak yetkili servislere satış yaptıkları, görüştükleri
yetkili servislerin kendilerinden alım yapmayı istedikleri, ancak adı geçen firmalar 60
nedeniyle görüşmelerinin netice vermediği, bu satışların normal ticaret kurallarına
göre değil, zaman zaman zorlama ve promosyonlarla yapıldığı, Würth Otomotiv ve
Türk Henkel gibi firmaların otomotiv sektöründeki firmalarla görüşmeler yaparak
onları merkezi alıma yönlendirdikleri ve bu durumda kendilerinin piyasaya
giremedikleri belirtilmiş ve gereğinin yapılması talep edilmiştir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, şikayetçinin faaliyet konuları, servislere yönelik
klima servis istasyonları, yakıt ve katkı temizleme grubu, kışlık oto spreyleri, oto
cam yapıştırıcıları, gresler, oto kaporta malzemeleri, far ampülleridir. Şikayetçi, bu
ürünlerin dünyada belirli üreticiler tarafından üretilen kimyasallar olduğunu ve bu
ürünlerin teknik yeterlilik belgelerine sahip olduğunu belirtmektedir. 70
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.9.2006 tarih ve 6515 sayıyla intikal
eden dilekçe üzerine hazırlanan 13.10.2006 tarih, 2006-4-194/İİ-06-KOK sayılı İlk
İnceleme Raporu, 16.10.2006 tarih, REK.0.08.00.00-110/285 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 06-77 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; yapılan araştırma ve değerlendirmeler
sonucunda, konuyla ilgili iddiaların doğruluğunun tespiti açısından, 4054 sayılı
Kanun’un 40. maddesi uyarınca otomotiv sektörü ve yedek parça pazarında
önaraştırma açılmasının ya da Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 80
ilgili teşebbüslerin uyarılmasının yerinde olacağı görüşlerine yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İncelemeye esas dosya bakımından, ilgili ürün pazarı ”otomotiv bakım onarımında
kullanılan yedek parçalar” olarak belirlenmiştir.
06-77/1004-288
3
90
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Şikayetin belli bir bölgeye yönelik olmaması ve yetkili servislerin Türkiye sathında
faaliyet göstermesinden ötürü ilgili coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti sınırları”
olarak tespit edilmiştir.
J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK
Rekabet Kurumu otomotiv sektöründe rekabeti sağlamak için, bu alandaki servis
ve dağıtım anlaşmalarına yönelik bir grup muafiyeti tebliği yayımlamayı uygun
bulmuştur. Bu çerçevede, 1998-2005 yılları arasında 1998/3 sayılı Grup Muafiyeti
Tebliği uygulanmış olup, 1.1.2006 tarihinden itibaren de 2005/4 sayılı “Motorlu 100
Taşıt Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği” yürürlükte bulunmaktadır. 2005/4 sayılı Tebliğ, dağıtım anlaşmalarının
niteliğini değiştirse ve 1998/3 sayılı Tebliğin kapsamını genişletse de, 1998/3 sayılı
Tebliğin içerdiği birçok ilke ve hüküm 2005/4 sayılı Tebliğ’de de korunmaktadır.
Şikayetçi, dilekçesinde otomotiv bakım onarımında kullanılan çeşitli makineleri,
kimyasal maddeleri ve yedek parçaları sattıklarını belirtmiştir. Söz konusu ürünler,
her iki Tebliğde de yedek parça olarak tanımlanan ürünler olup, şikayet
dilekçesinde belirtilen, çeşitli kimyasal ürün ve yedek parça üreticilerinin, otomotiv
firmaları ile anlaşması sonucu, yetkili servislerde sadece bu üreticilerin ürünlerinin
satılması ve eş değer kalitedeki diğer ürünlerin satışının engellenmesi eylemi her 110
iki Tebliğin de kapsamındadır.
Bu hüküm 1998/3 sayılı Tebliğin; “Grup Muafiyeti kapsamı Dışında Kalan Koşul ve
Sınırlamalar” başlıklı 7. maddesinde,
“h. Sağlayıcının 4 üncü maddenin b-5 inci bendinde yer alan anlaşma konusu
mallarla rekabet edebilecek ve onların kalitesine denk olan yedek parçaları dilediği
bir üçüncü teşebbüsten elde etme serbestliğini doğrudan veya dolaylı olarak
sınırlandırması,
i.üreticinin yedek parça sağlayıcılarının anlaşma konusu malların kalitesine denk
olan yedek parçaları dağıtım sistemindeki teşebbüsler de dahil olmak üzere tercih
ettikleri satıcılara sağlama özgürlüğünü doğrudan ya da dolaylı olarak 120
sınırlandırması”
şeklinde ifade edilmiştir.
Nitekim aynı hüküm 2005/4 sayılı Tebliğin 5. maddesinin (j) bendinde de, ”bir
dağıtıcı veya yetkili servisin orijinal yedek parçaları veya eşdeğer kalitedeki yedek
parçaları kendi tercih ettiği üçüncü bir teşebbüsten satın almasının ve bunları
motorlu araçların bakım ve onarımı için kullanmasının engellenmesi” halinde
muafiyetin uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Anılan dilekçede, çeşitli kimyasal ürün üreticilerinin otomotiv sağlayıcılarıyla
anlaşmalar yaparak yetkili servislere promosyonlu satışlar yaptıkları ve eş değer
kalitedeki ürünlerin satışının engellendiği ifade edilmiştir. Genel olarak, promosyon 130
uygulamaları bir zorlama içermediği ve satıcının ekonomik gücüyle paralel olarak
pazarlama faaliyetini destekleme amacıyla yapıldığı için, bu tür faaliyetler makul bir
süre ile sınırlı olmaları kaydıyla 4054 sayılı Kanun açısından bir ihlal
06-77/1004-288
4
oluşturmamaktadır. Ancak şikayete konu firmaların sağlayıcılarla merkezi
anlaşmalar yaparak bu sağlayıcılara ait yetkili servislerde sadece kendi ürün
grubunun satılmasını sağlaması, Tebliğ hükümlerine aykırı olarak piyasada
kapama etkisi yaratmakta; hem yeni teşebbüslerin pazara girişini ve hem de
alternatif temin kaynaklarının oluşumunu engellemektedir.
K. SONUÇ 140
Şikayet konusu uygulamaların, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil
edebileceğine; bu uygulamaların 1998/3 sayılı “Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis
Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği” ve 2005/4 sayılı “Motorlu Taşıtlar
Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği”nin sağladığı muafiyetin dışında kalacağına ve bu nedenle bahse konu
uygulamaların Kanun’un 9. maddesinin üçüncü bendi uyarınca sonlandırılmasına
dair ilgili taraflara yazılı görüş gönderilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy