Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-3-119 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 06-77/981-282
Karar Tarihi : 19.10.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA , B. Sanem ŞİMŞEK
C. ŞİKAYET EDEN : Egemen Elektrikli Ev Aletleri Pazarlama Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Adnan AKŞAKAR
1382 Sokak No: 11 Kat: 2 Daire: 3 Alsancak İzmir
20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:
Teknosa İç ve Dış Ticaret A.Ş.
Ankara Asfaltı E-5 Karayolu Gülsuyu Mevkii 34846
Maltepe İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Teknosa İç ve Dış Ticaret A.Ş. (Teknosa)’nin Egemen
Elektrikli Ev Aletleri Pazarlama Ltd. Şti. (Egemen Pazarlama) ile yapmış
olduğu sözleşmeye rağmen mal vermeyerek hakim durumunu kötüye
kullandığı iddiası.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle, Egemen Pazarlama ile
Teknosa arasındaki bayilik ilişkisinin uzun bir süredir devam etmekte olduğu,
buna karşılık bir süre önce Teknosa’nın mal vermeyi durdurduğu ve teşebbüsün
bu eylemi ile piyasa hakimiyetini kötüye kullandığı, dolayısıyla 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddia
edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.9.2006 tarih, 6356 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.
ve 6. maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 10.10.2006 tarih 40
ve 2006-3-119/İİ-06-MBA sayılı İlk İnceleme Raporu, 13.10.2006 tarih,
REK.0.07.00.00-110/269 sayılı Başkanlık Önergesi ile 06-77 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Teknosa’nın split klima
pazarında hakim durumda bulunması olasılığı görülmediğinden, teşebbüsün
06-77/981-282
2
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal eden bir eyleminden de
bahsedilemeyeceği sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50
Teknosa, teknoloji perakendeciliği kapsamında, elektronik, bilişim, iletişim, kişisel
bakım ve optik alanlarında satış ve pazarlama faaliyetlerini yürütmek üzere 2000
yılında Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. bünyesinde kurulmuştur. 2001 yılında
klima ve kombi ürünlerinin satış ve servis hizmetlerine ilişkin olarak İklimsa
markası oluşturulmuştur. Teknosa, Türkiye klima pazarında, ithal ettiği
Mitsubishi, Sharp ve Midea markalarının yanı sıra yurtdışında üretimini
gerçekleştirdiği Samui, Tronic, Denki ve Shiro markalarıyla faaliyet
göstermektedir.
60
Şikâyetçi teşebbüs Egemen Pazarlama ise, Teknosa ile imzalamış olduğu ve
başvuru dilekçesinin ekinde yer alan Tek Elden Satın Alma Sözleşmesi
vasıtasıyla split klima cihazları, aksesuar ve ekipmanlarının yeniden satımıyla
iştigal etmektedir.
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Şikayet dilekçesinde yer alan iddianın değerlendirilmesi için klima pazarının
mevcut durumu incelenmiştir. En geniş anlamıyla soğutma teknolojilerini
kapsayan sektörde, özellikle bireysel klimaların lüks tüketim olmaktan uzaklaşan 70
yapısı ve günlük yaşamda ihtiyaç haline dönüşmesi nedeniyle, gerek talep
gerekse arz tarafında kısa süre içinde ciddi oranda bir büyümenin yaşandığı
görülmektedir. İç talepteki genişleme, pazara ithalat yoluyla çok sayıda
teşebbüsün girmesiyle ve klima cihazlarının önemli bir ihracat kalemi haline
gelmesinin de etkisiyle üretim rakamlarının son üç yılda üç kat artmasıyla
sonuçlanmıştır. Tablo 1’de, şikayet edilen Teknosa’nın faaliyet alanı ve
bireysel/ev tipi klima pazarının dinamikleri göz önünde bulundurularak, split tipi
(iç ve dış olmak üzere iki parçadan oluşan) klimaların son dört sene zarfındaki
imalat, ithalat, ihracat ve satış rakamlarına yer verilmiştir.
80
Tablo 1: Split Klima Pazarına İlişkin Üretim - Satış Rakamları (adet)
İmalat İthalat İç Satış İhracat
2002 214.282 100.653 233.610 68.932
2003 392.360 206.317 378.658 225.445
2004 743.478 357.570 753.375 255.098
2005 963.725 557.879 1.117.613 376.186
İklimlendirme Soğutma Klima İmalatçıları Derneği tarafından yayınlanan
yukarıdaki veriler, klima pazarında artan iç talebin önemli oranda ithal ürünlerle
karşılanmakta olduğunu göstermektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden,
pazarda hâlihazırda ithalat yoluyla faaliyet gösteren 20’nin üzerinde teşebbüsün
06-77/981-282
3
yer aldığı, buna karşılık üretimini yurt içinde gerçekleştiren dört firmanın (Akfel,
Arçelik, Vestel ve Viessmann) bulunduğu, pazarda faaliyeti bulunan firmaların
sayısındaki artışın fiyat rekabetinin oluşmasını sağladığı, bunun da işyeri ve 90
konutlarda kullanılan bireysel klimalara yönelik talebin artmasına neden olduğu
ve bireysel klimaların fiyatlarının son beş yıl içerisinde %50 oranında düştüğü
anlaşılmaktadır.
Fiyat rekabetinin yanı sıra klima sektörünün rekabetçi açıdan önemli bir özelliği,
firmaların yeni teknoloji geliştirme konusundaki girişimleridir. Özellikle enerji
verimliliği ve soğutma performansı/ısı transferi hususlarındaki çalışmalar, buna
ek olarak çevreye zararlı maddelere sınırlama getiren düzenlemelerin gerektirdiği
teknolojik gelişmeler sektörün dinamik yapısını ortaya koymaktadır.
100
I.2. Hukuki Değerlendirme
Şikayet dilekçesinde hakim durumda olduğu iddia edilen Teknosa’nın yukarıda
ana hatları çizilen Türkiye klima pazarında sahip olduğu pazar payına ilişkin
sayısal verilere ulaşılamamakla birlikte, elde edilen veriler pazardaki en önemli
oyuncular olarak iki ayrı teşebbüse işaret etmektedir. Bunlar, yurt içinde üretim
de gerçekleştiren ve geniş dağıtım ve servis ağlarına sahip olan Arçelik ve Vestel
markalarına sahip teşebbüslerdir. Anılan teşebbüsler, yaygın dağıtım ağıyla
tüketicilere ulaştırılan geniş bir ürün portföyüne ve bu özelliklerinin de etkisiyle
ciddi bir marka bilinirliğine ulaşmış olma avantajlarına da sahiptirler. Nitekim 110
teşebbüslerin kendi pazar paylarına ilişkin açıklamalarından hareket edilince,
anılan iki markanın özellikle ev tipi klima pazarında sahip oldukları pazar
paylarının toplamının %(…)’nin üzerinde olacağı görülmektedir. Yine marka
bilinirliği ve ürün gamı açısından önemli oyunculardan Alarko Carrier, split
klimalardaki pazar payını %(…) civarında tahmin etmektedir.
Klima pazarında çok sayıda oyuncunun yer alması, pazara girişte önemli
engellerin bulunmadığına işaret etmektedir. Bu noktada göz önünde
bulundurulması gereken en önemli husus, pazarın teknolojik gelişmeler itibarıyla
büyümeye açık olduğu ve teknik gelişmenin giriş – çıkışları dinamik bir hale 120
getirdiğidir. Dolayısıyla, pazarda halihazırda faaliyet gösteren teşebbüsler kadar,
potansiyel rakipler açısından da en önemli rekabetçi değişken teknolojik farklılık
yaratmaktır. Buna ek olarak, yeterli dağıtım ve servis ağına sahip olan ve bu yolla
belirli bir marka bilinirliğine ulaşabilen teşebbüslerin pazarda rekabetçi bir avantaj
yaratabildiği görülmektedir.
Gerek pazarda çok sayıda markanın / teşebbüsün yer alması, gerekse pazarın
dinamik bir yapı sergilemesi göz önüne alındığında, böyle bir piyasa yapısı
içerisinde Teknosa’nın pazarda %(…)’un üzerinde paya sahip olması olası
görünmemektedir. Dolayısıyla, Teknosa, faaliyet gösterdiği ilgili pazarda hakim 130
durumda olmadığından 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlal edilmesi de söz
konusu değildir.
06-77/981-282
4
Öte yandan, şikayet dilekçesinin ekinde yer alan ve Teknosa ile Egemen
Pazarlama arasında imzalanan Tek Elden Satın Alma Sözleşmesinin 2002/2
sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne uyumlu şekilde
düzenlendiği anlaşılmıştır.
J. SONUÇ
140
Dosya konusu iddialara yönelik olarak, herhangi bir işlem yapılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy