Rekabet Kurumu - Karar Sayı 06-92/1172-350

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2006-1-146 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 06-92/1172-350
Karar Tarihi : 20.12.2006

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.

B. RAPORTÖRLER: M. Ömür PAŞAOĞLU, Cumhur Atalay HATİPOĞLU

C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü
Sıhhiye Cihan Sk. No:2 06430 Ankara

D. KARŞI TARAF : - Hidrojen Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş. 20
600 Evler Mh. Atatürk Cd. No:70 Bandırma/Balıkesir
- Ak-Kim Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Süleyman Seba Cd. Acısu Sk. Taşlık Apt. No:13
34357 Maçka/İstanbul
- Pusula İthalat İhracat ve Pazarlama A.Ş.
Üniversite Mh. Civan Sk. No:6/8 34850 Avcılar/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından
hidrojen peroksit alımı için düzenlenen ihalelerde Hidrojen Peroksit Sanayi
ve Ticaret A.Ş. ile Ak-Kim Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin zımni bir 30
anlaşma içinde olduğu ve bu nedenle ihalelerin öncesinde yüksek fiyatların
oluştuğu; öte andan söz konusu ürünün satıcısı konumundaki Hidrojen
Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin eşit durumdaki alıcılara farklı şartlarla
satış yaparak hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle, Hidrojen Peroksit Sanayi ve
Ticaret A.Ş. ile Ak-Kim Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin zımni bir anlaşma ile
fiyat artırdıkları ve Hidrojen Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin hakim durumunu
kötüye kullandığı iddia edilmektedir.
40
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.9.2006 tarih ve 6578 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine, konuyla ilgili olarak hazırlanan 2.11.2006 tarih ve 2006-1-
146/İİ-06-MÖP sayılı ilk inceleme raporu Rekabet Kurulu’nun 10.11.2006 tarihli
toplantısında görüşülerek 06-83/1045-M sayı ile Önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. Anılan Kurul Kararı uyarınca raportörler tarafından düzenlenen
12.12.2006 tarih, 2006-1-146/ÖA-06-MÖP sayılı Önaraştırma Raporu,
18.12.2006 tarih ve REK.0.05.00.00-110/244 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-92
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

06-92/1172-350
2
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; 50

- Hidrojen Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş. (HPSTAŞ), Ak-Kim Kİmya Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (Akkim) ve Pusula İthalat İhracat ve Pazarlama A.Ş. (Pusula)’nin
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma içinde
olduklarına dair yeterli kanıtların bulunmadığı ve bu nedenle taraflar hakkında
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı, bununla birlikte HPSTAŞ’ın taraflar
arasında bu tür bir anlaşmanın tesisine yönelik girişimler içinde olması ve dosya
mevcudunda taraflar arasında rekabete duyarlı bilgi değişimine ilişkin bulguların
söz konusu olması nedeniyle, Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
kaçınmaları gereken davranışları içerecek şekilde tarafların bu hususlar ile ilgili 60
olarak uyarılması gerektiği,
- HPSTAŞ’ın hakim durumda olduğuna ve fiyat ayrımcılığı yaparak hakim
durumunu kötüye kullandığına ilişkin herhangi bir bulguya rastlanmadığından,
dosya konusu şikayetin bu yönüyle reddedilmesi gerektiği
ifade edilmektedir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I. 1. Olayların Gelişimi

Yapılan başvuruda, Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü (Eti Maden)’nün 233 70
sayılı Kanun Hükümünde Kararnameye göre faaliyet gösteren bir kamu iktisadi
teşekkülü olduğu; 2840 sayılı “Bor Tuzları, Trona ve Asfaltit Madenleri ile Nükleer
Enerji Hammaddelerinin İşletilmesini, Linyit ve Demir Sahalarının Bazılarının
İadesini Düzenleyen Kanun”un 2. maddesinde yer alan “Bor tuzları, uranyum,
toryum madenlerinin aranması ve işletilmesi Devlet eliyle yapılır” hükmü uyarınca
Türkiye’deki bor tuzlarını işlettiği ifade edilmektedir.

Dosya mevcuduna göre, bor ve uç ürünlerin üretim ve satışı ile iştigal eden
teşebbüsün üretimini ve pazarlamasını yaptığı ürünlerden biri sodyum perborat
olup, söz konusu ürün başta deterjan sektörü olmak üzere tekstil boyaları, 80
dezenfekte maddeler ve diş macunu imalinde kullanılmaktadır. Dosya
mevcudundan, sodyum perboratın üretiminde kullanılan en önemli
hammadelerden birinin hidrojen peroksit (HPO) olduğu; pazarda Eti Maden’in bu
hammadenin alıcısı, şikayet edilen Akkim ve HPSTAŞ teşebbüslerinin ise satıcısı
konumunda bulunduğu anlaşılmaktadır.

Mevcut bilgilere göre, şikayet edilen HPSTAŞ, Eti Maden’in iştiraki
konumundadır. Başvuruda, Eti Maden’in, sodyum perboratın üretiminde kullanılan
HPO’yu sürekli, uygun miktarda, istenilen kalitede ve uygun fiyatla temin etmek
için, 5 (beş) yıllık alım garantisi karşılığında %28.2 payla HPSTAŞ’ın kurucu 90
ortağı olduğu ifade edilmektedir1. Dosya mevcudundan, Eti Maden’in, Ağustos
2001 tarihinden Ağustos 2006 tarihine kadar iştiraki HPSTAŞ ile yapılan uzun
dönemli Hidrojen Peroksit Alım-Satım Anlaşması kapsamında %50
konsantrasyonlu HPO’yu 260.37 $/ton fiyattan satın aldığı; ancak bu anlaşmanın
1.8.2006 tarihinde sona erdiği anlaşılmaktadır.


1 Dosya mevcuduna göre, HPSTAŞ’ın çoğunluk hissesi %50,5’lik sermaye payı ile Yasin Celal Başer’e aittir.
06-92/1172-350
3
Başvuruya göre, anlaşmanın sona ermesine yakın tarihlerde Eti Maden’in HPO
temin etmek amacıyla ihalelere çıktığı görülmektedir. Konunun açıklığa
kavuşturulması bakımından şikayetçinin olayların gelişimi ile ilgili bazı görüşlerine
aşağıda aynen yer verilmiştir: 100

“...Hidrojen peroksidi temin etmek amacıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve
Teşekkülümüz Satınalma Yönetmeliğine göre çıkılan 6.2.2006 tarihli ilk ihaleye iki
firma katılmıştır. Bunlardan Akkim firması %50’lik HPO için 335 Euro/ton,
HPSTAŞ firması %50’lik HPO için 315 $/ton, %70’lik HPO için 450 $/ton fiyat
vermişlerdir. HPSTAŞ’tan 2001-2006 yılları arasında alınan HPO fiyatı dikkate
alındığında bu fiyatlar yüksek bulunmuş ve ikinci kez ihaleye çıkılmıştır.
10.4.2006 tarihinde yapılan ikinci ihaleye iki firma katılmış, Solvay Chemicals
International S.A. firması %70 HPO için 458 Euro/ton fiyat vermiş, HPSTAŞ
firması da %70 HPO için 458 Euro/ton, %50 HPO için 320 Euro/ton (bu fiyat 110
Euro/Dolar paritesinin 1,28 olduğu göz önüne alınırsa 388 $/tona karşılık
gelmekte ve bir önceki teklifine göre %23 artış ifade etmektedir) fiyat vermiştir.
Akkim firması ise şartname almasına rağmen ihaleye katılmayarak teşekkür
mektubu vermiştir. 17.7.2006 tarihinde yapılan üçüncü alım ihalesine sadece
HPSTAŞ firması katılmış ve %70 HPO için 460 Euro/ton, %50 HPO için 320
Euro/ton fiyat teklifi vermiştir.
6.2.2006 ve 10.4.2006 tarihlerinde yapılan ilk iki ihalede Kurumumuza yüksek
fiyat teklifleri veren HPSTAŞ, rakibi pozisyonundaki Akkim firmasına aynı
tarihlerde (14.3.2006 tarihinde) bu fiyatların çok daha altında bir fiyatla (225
Euro/ton) HPO vermesi ve yukarıda izah edilen 10.4.2006 tarihli ihalede Akkim 120
firmasının ihaleden çekilmesi iki firma arasında anlaşma olduğu izlenimi vermiştir.
Nitekim, HPSTAŞ firması yönetim kurulu üyeleri Yücel Yalçınoğlu ve Galip
Türkmen tarafından 28.4.2006 tarihli yönetim kurulu toplantısında görüşülmek
üzere verilen önergede “Bilindiği gibi HPO üretimi sadece şirketimizce
yapılmamaktadır. Rakip üretici Akim firmasına Pusula firması üzerinden 14 Mart
2006 ve 21 Mart 2006 tarihlerinde HPO satışı gerçekleştirilmiştir… Akkim
firmasına satışlar 225 Euro’dan yapılmış olup yurt içi satışlarda en düşük fiyattır.
Bu durum rekabet yasaları açısından şirketimizi zor durumda bırakacağından
rakip firmaya ve müşterilerine, bu firmayı koruyacak şekilde satış yapılmaması”
hususu talep edilmiş ancak bu önerge 28.4.2006 tarih ve 168 nolu yönetim kurulu 130
kararı ile reddedilmiştir.
Diğer yandan, Hidrojen Peroksit A.Ş. denetçisi Hasan Karadeniz tarafından
hazırlanarak Şirket Genel Kurulu’na sunulan şirketin 2005 yılına ait Denetim
Raporunun “Yapılan Tespitler ile Dilek ve Temenniler” kısmının Pazarlama ve
Satış Faaliyetleri bölümünde “2006 yılı başından itibaren şirket ürünlerinin
Garipoğlu Grubuna bağlı şirketlerden Pusula İthalat İhracat ve Pazarlama A.Ş.
kanalı ile ve önceki yıl fiyatlarına göre çok daha düşük fiyatlarla pazarlandığı,
2005 yılında %50 HPO bazlı ürünün piyasaya müşteri büyüklüğü ve satış
vadesine göre ortalama 300-385 Euro arasında değişen fiyatlarla satıldığı, 2006
yılında aynı ürünün yurtiçi satışının 250-335 Euro ve ihraç kaydıyla yapılan 140
satışların ise 125-150 US$ ile 130 Euro civarlarında PUSULA A.Ş.’ne fatura
edildiği görülmüştür.” denilmektedir…
Şirketin 2006 yılı ilk 7 aylık dönemine ait Yönetim Raporunda 265 $/ton, Denetim
Raporunda ise ihraç kaydı ile Pusula A.Ş.’ne 127-150 $/ton ile 130 Euro/ton, rakip
06-92/1172-350
4
üretici Akkim firmasının müşterisine 225 Euro/ton’dan (yaklaşık 288 $/ton)
satıldığı anlaşılan %50 bazlı HPO’in Teşekkülümüze 320 Euro/ton (yaklaşık 410
$/ton) olarak teklif edilmesinin “eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak,
yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak
ayrımcılık yapılması” fiilini kapsaması nedeniyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 6.b. maddesi hükmünün ihlal edildiği düşünülmektedir.” 150

Eti Maden’in şikayetinde ayrıca şikayet edilen teşebbüslerin birlikte hareket
etmelerinin rasyonel gerekçeleri olduğu; bu teşebbüslerden Akkim’in, Eti
Maden’in ürettiği sodyum perborat ürününün alternatifi olan sodyum prekarbonat
yatırımını yaptığını ve Eti Maden’in HPO fiyatını yükselterek kendi ürettiği sodyum
prekarbonat için fiyat avantajı sağlamayı düşündüğünü; HPSTAŞ’ın ise öteden
beri sodyum perborat üretimini planladığını, ancak 2840 sayılı Kanun nedeniyle
Eti Maden’in bu üründe üretim yapmasını firmanın önünde bir engel olarak
gördüğünü, HPSTAŞ’ın geçen süre içinde pazar payını geliştirerek hakim duruma
geldiğini ve bu nedenlerle Eti Maden’in yıllık ihtiyacı olan %50 bazlı 7200 ton 160
HPO vermek istemediğini iddia etmektedir.

Başvuru konusu şikayette yer alan iddiaların esasen iki temel başlıkta toplandığı
görülmektedir. Bunlardan ilki Eti Maden’in HPO alımı için düzenlediği ihalelerde,
söz konusu hammaddenin tedarikçisi konumundaki HPSTAŞ ve Akkim’in kendi
aralarında anlaşarak HPO fiyatını yükselttikleri iddiasıdır. İkinci iddia ise
HPSTAŞ’ın hakim durumda olduğu, piyasaya Eti Maden’e teklif edilen fiyatların
çok altında HPO satışı yaptığı ve bu yönüyle eşit durumdaki alıcılar arasında
ayrımcılık yaparak hakim durumunu kötüye kullandığı yönündedir. Bu bakımdan
şikayet konusunun, 4054 sayılı Kanun’un gerek 4. gerekse de 6. madde 170
hükümlerini ilgilendiren hususlar içerdiği görülmektedir. Bu nedenle iddialar
aşağıda iki ayrı bölümde ele alınmıştır.

I.2 Önaraştirma Kapsamındaki Teşebbüsler
I.2.1. Hidrojen Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş. (HPSTAŞ)

Dosya mevcudu bilgilere göre, HPSTAŞ 1994 yılında Peroks Sanayi ve Ticaret
A.Ş. adıyla kurulmuş, aynı yıl isim değişikliğine gidilmiştir. Ocak 1997’de Etibank
Genel Müdürlüğü’nün %28.2 ile ortak olduğu teşebbüsün ilk hidrojen peroksit
tesisi Şubat 2001’de üretime geçmiş, 2003-2004 yılları arasında ikinci tesis 180
tamamlanarak devreye alınmıştır. Teşebbüsün ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir.
Tablo 1 – HPSTAŞ’nin ortaklık yapısı
ORTAKLAR ORTAKLIK TUTARI (YTL) ORTAKLIK PAYI (%)
Yasin Celal Başer 2.302.698 50,059
Etibank Genel Müdürlüğü 1.297.200 28,200
Hayam Garipoğlu 357.800 7,778
Kasım Garipoğlu 357.800 7,778
Nizam Garipoğlu 284.449 6,184
Mehmet Nida Garipoğlu 47 0,001
Diğer 6 -
TOPLAM 4.600.000 100

2005 yılı cirosu (…………….) YTL olan teşebbüsün mevcut kurulu kapasitesi
%100 konsantrasyon bazda 44.323 tondur.

06-92/1172-350
5
Dosya mevcudu bilgilere göre, HPSTAŞ, 31.12.2005 tarihine kadar satışlarını
bayileri kanalıyla ve bazı müşterilerine doğrudan satış yaparak gerçekleştirmiştir.
1.1.2006 tarihinden itibaren ise HPSTAŞ’ın satışları Pusula İthalat ve İhracat
Pazarlama A.Ş. (Pusula) tarafından yapılmaya başlanmıştır. Pusula’ya aktarılan 190
müşteriler dışında doğrudan satış yapılan bazı müşterilerin de bulunduğu
teşebbüsce beyan edilmiştir.

I.2.2. Pusula İthalat ve İhracat Pazarlama A.Ş. (Pusula)

Dosya mevcuduna göre, “Çamlıca Yayıncılık Prodüksiyon Pazarlama ve Reklam
Ticaret A.Ş.” unvanı altında “filmcilik, reklamcılık, tiyatro, sinema, yerli film ihracatı
ve bu amaca yönelik diğer işler ile iştigal etmek üzere 2003 yılında kurulan
teşebbüsün, 2005 yılındaki genel kurul kararı ile ticaret unvanı “Pusula İthalat ve
İhracat Pazarlama A.Ş.” olarak değiştirilmiş, faaliyet konularına “her türlü tekstil 200
ve konfeksiyon imalatı yapmak ve bunun için lüzumlu her nevi kimyasal maddeler
ile diğer lüzumlu girdilerin ticaretini, ithalat ve ihracatını yapmak” işleri eklenmiştir.
2006 yılına kadar gayri faal olduğu bildirilen teşebbüsün, 1.1.2006 tarihinden
itibaren hidrojen peroksit, maya, nişasta, glikoz, tekstil ürünleri, mutfak
malzemeleri ticareti ve ihracatı yapmaya başladığı; Eylül 2006 itibarıyla yurtiçi
satışlarının (………….) YTL’yi, yurtdışı satışlarının ise (………….) ABD dolarını
bulduğu ifade edilmiştir. Teşebbüsün ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir:
Tablo 2 – Pusula’nın ortaklık yapısı
ORTAKLAR ORTAKLIK PAYI (%)
Afet Akbulut 78
Cevat Bilal 9
Mahmut Özbaş 9
Modern Yayıncılık Prodüksiyon Paz. ve Rek. Tic. A.Ş. 2
Dolmabahçe Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş. 2

I.2.3. Ak-Kim Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Akkim) 210

Akkim, kimya sanayi ve buna bağlı sanayi ürünlerinin, mineral maddelerin,
metallerin ve bunların üretiminde kullanılan ürün, ara ürün ve hammaddelerle,
aksam, yedek parça ve teferruatın imali ve ticareti ile iştigal etmektedir.
Teşebbüsün Çerkezköy ve Yalova’daki tesislerinde yirmiye yakın organik2 ve
inorganik3 kimyasal ürün, ara ürün, hammaddenin ve ayrıca tekstil yardımcı
maddelerin üretimi yapılmakta olup, söz konusu ürünler ülke genelinde bayiler
kanalıyla ya da doğrudan satışa sunulmaktadır. Teşebbüsün 2005 yılı cirosu
(……………..) YTL’dir.
220
Teşebbüsün Yalova’da bulunan hidrojen peroksit tesisinin kurulu kapasitesi
%50’lik bazda 33.000 ton/yıl olarak bildirilmiştir. Dosya mevcuduna göre,
üretimde yaşanan sıkıntılar ya da bakım nedeniyle zaman zaman hidrojen
peroksit ithalatı yapan teşebbüsün, aynı nedenle HPSTAŞ’tan 2005 yılında 2577
ton, 2006 yılında 966 ton hidrojen peroksit aldığı görülmektedir.


2 Dimetilamin, dimetilasetamid, dimetilformamid.
3 Demir üç klorür, klor, sodyum meta bisülfit, sodyum hidroksit, sodyum hipoklorit, hidroklorik asit, trimetil
amonyum klorür, sodyum tiyosülfat, hidrojen peroksit ve persülfat ürünleri.
06-92/1172-350
6
Sermayesinin tamamı 2.000.000 YTL olan teşebbüsün ortaklık yapısına aşağıda
yer verilmiştir:
Tablo 3 – Akkim’in ortaklık yapısı
Ortaklar Ortaklık Oranı (%)
Ak-kök Sanayi ve Yatırım A.Ş. 42.00
Erol Rodrik 14.25
Refik Sait Önür 12.50
Mete Tansel 8.50
Ali Raif Dinçkök 7.125
Ömer Diçkök 7.125
Diğer 8.50
230
I.3. 4. Madde Kapsamında Yapılan Tespitler ve Değerlendirme
I.3.1. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler

Raportörlerce yapılan incelemelerde tespit edilen ve Kanun’un 4. maddesi
çerçevesinde değerlendirilmesi gereken bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir:

Belge 1: HPTSAŞ ‘da bulunan ve Ali Arat’ın “Sayın Hayyam Garipoğlu, Sayın
Nida Garipoğlu” hitabı ile başlayan 7.2.2001 tarihli yazısında şu ifadelere
rastlanılmaktadır:
240
“…Pazartesi günü Seka’ya gittim. Herkes Solvay’den memnun görünüyor.
Sıkıştıklarında Akkim malı da kullanmışlar. İhale önümüzdeki Pazartesi günü.
Solvay’in geçen yılki fiyatı 525 DM (%60). Bu sene 600 DM civarında vereceğini
tahmin ediyorum. Bizim fiyatımız da o mertebelerde olacak…”

Belge 2: HPTSAŞ ‘da bulunan ve Ali Arat’ın “Sayın Hayyam Bey, Sayın Nida
Bey” hitabı ile başlayan 14.2.2001 tarihli yazısında şu ifadelere rastlanılmaktadır.

“…Seka ihalesinde teklifleri dün açtılar. Birbirine çok yakın üç teklif var. Solvay,
Akkim ve biz. Ben 575 DM fiyat vermiştim. Solvav’in fiyatı en düşük ama iç 250
nakliye ve gümrük masrafları ilave edildiğinde biz en iyi duruma gelebiliriz. Akkim
bizden pahalı. Değerlendirme devam ediyor. Gelecek hafta tekrar gidip ne
yapabileceğimizi görüşeceğim.

Bu arada, teklif vermeden 1 saat önce Solvay’den Cihan bey ile görüştüm.
Kendilerinin Seka ve birkaç büyük firma dışında mal satmadıklarını, Akkim’in çok
iyi sattığını söyledi. Degussa’yı sordu. Geçen sene Ocak ayında bir görüşme
yapıldığını ama daha sonra görüşmelerin kesildiğini söyledim. Önümüzdeki hafta
onunla İstanbul’da bir görüşme yapabiliriz…”
260
Belge 3: HPTSAŞ ‘da bulunan ve Ali Arat’ın “Sayın Hayyam Bey, Sayın Nida
Bey” hitabı ile başlayan 28.3.2001 tarihli yazısında şu ifadelere rastlanılmaktadır:

“Fiyatlarımızı Akkim fiyatlarının 5 DM üstünde belirledik, mal daha kaliteli olduğu
için. (Gerektiğinde iskonto yapıyorum) Akkim ile de görüşüyoruz.”

Belge 4: HPTSAŞ ‘da bulunan ve Ali Arat’ın “Sayın Hayyam Bey, Sayın Nida
Bey” hitabı ile başlayan 28.4.2001 tarihli yazısında şu ifadelere rastlanılmaktadır:
06-92/1172-350
7

“…Akkim’in Genel Müdürü Refik Bey ile telefonlaştık. Vadeli satışlardaki fiyatların 270
piyasanın çok altında kaldığını, bu sebeple kimsenin peşin almaya
yanaşmadığını, burada bir ayarlama yapılması gerektiğini söyledim. Onlar da aynı
sıkıntıyı yaşıyorlarmış. Gelecek hafta İstanbul’da bir araya gelme kararı aldık…”

Belge 5: HPTSAŞ ‘da bulunan ve Ali Arat’ın “Sayın Hayyam Bey, Sayın Nida
Bey” hitabı ile başlayan 5.5.2001 tarihli yazısında şu ifadelere rastlanılmaktadır:

“…Salı günü Akkim’in Genel Müdürü ile vadeli fiyatları konuştum. Değerlendirip
bana dönecekler ama stoklarının arttığını söylüyorlar. Bu sebeple de hemen bir
artış beklemiyorum…” 280

Belge 6: HPTSAŞ ‘da bulunan ve Ali Arat’ın “Sayın Hayyam Bey, Sayın Nida
Bey” hitabı ile başlayan 16.6.2001 tarihli yazısında şu ifadelere rastlanılmaktadır:

“…Geçen haftanın en önemli olayı Akkim’in pazartesi günü dökme mal fiyatlarını
20 DM düşürmesiydi. O sebeple biz de fiyat ayarlamasına gittik. Şu an 2 ay vadeli
mal dışındaki fiyatlarımız Akkim’in 5-10 DM altında. Bunun sonucu olarak, uzun
zamandır mal vermeye çalıştığımız Meteksan, Güney Sanayi gibi firmalara da
mal vermeye başladık…”
290
Belge 7: HPTSAŞ ‘da bulunan ve Ali Arat’ın “Sayın Hayyam Bey, Sayın Nida
Bey” hitabı ile başlayan 30.6.2001 tarihli yazısında şu ifadelere rastlanılmaktadır:

“…Salı günü Denizli’ye gidiyorum. Başlangıçta Denizli’de çok iyi idik. Akkim fiyat
indirdikten sonra birkaç firmayı geri almış. İki gün kalıp bütün firmalarla görüşmeyi
planlıyorum…”

Belge 8: HPTSAŞ ‘da bulunan ve Ali Arat’ın “Sayın Hayyam Bey, Sayın Nida
Bey” hitabı ile başlayan 7.7.2001 tarihli yazısında şu ifadelere rastlanılmaktadır:
300
“Akkim Denizli’de yayınladığı fiyat listesinin altında fiyatlarla mal satıyor. Durumu
satış müdürleri ile konuştum. Bu ay böyle devam edip ay sonuna doğru bir araya
gelmeyi kararlaştırdık.”

Belge 9: HPTSAŞ ‘da bulunan ve Ali Arat’ın “Sayın Hayyam Bey, Sayın Nida
Bey” hitabı ile başlayan 14.7.2001 tarihli yazısında şu ifadelere rastlanılmaktadır:

“Bu haftanın haberleri maalesef pek iyi değil. Akkim tekrar fiyat düşürdü ve
özellikle Trakya’da piyasa çok kötü. Hem talep düşük hem de aptalca bir fiyat
uygulaması var. Degussa halen çok komik rakamlarla Koray Kimya’ya mal 310
göndermeye devam ediyor. Bu durumun ay sonuna kadar devam edeceğini
sanıyorum. Daha sonra Degussa ve Akkim’le bir araya gelmeye çalışacağım.”

Belge 10: HPTSAŞ ‘da bulunan ve Ali Arat’ın4 “Sayın Hayyam Bey, Sayın Nida
Bey” hitabı ile başlayan 21.7.2001 tarihli yazısında şu ifadelere rastlanılmaktadır:


4 Ali Arat söz konusu dönemde HPSTAŞ genel müdürüdür.
06-92/1172-350
8
“Her açıdan kötü bir haftayı geride bıraktık…Geçtiğimiz hafta fiyat konusunda
Eyüp bey ile bir anlaşmazlığımız oldu. Pazar günü kendisiyle görüştüğümüzde
ben maliyetin (amortisman hariç) 250 DM civarında olduğunu söyledim, o da 400
DM olduğunu ve fiyatları buraya kadar çekebileceğimizi söylemişti. Ben de 320
pazartesi günü, Yiğitoğlu ve Koray Kimya ile görüşmelerinin olumsuz
sonuçlanması üzerine;
 Degussa’dan devam eden ithalatı durdurmak,
 Akkim’in sürekli fiyat indirmek yerine anlaşmayı tercih etmesini
hızlandırmak,
 İthalata devam eden ve şartları bize dikte ettirmeye çalışan Koray Kimya
ve Yiğitoğlu’nun bize dikte ettirmeye çalışan Koray Kimya ve yiğitoğlu’nu zarar
verecek politikalardan uzak durmaya zorlamak

Amaçlarına yönelik, kısa vadeli (1 ay) yeni bir fiyat politikası uygulamaya karar 330
verdim ve Trakya’daki en büyük 8 firmaya …Trakya teslimi 420-435 DM arasında
değişen fiyatlar teklif ettim. Bu fiyat; Degussa malının Trakya’daki maliyetine eşit
olduğu için Koray ve Yiğitoğlu’nun daha mal ithal etmesini önleyecek bir fiyat
olduğu gibi, piyasayı en fazla düşüren Akkim bayii Veskim’in de mal satmasını
zorlaştıracak (450 DM’e mal verdiği yerler vardı) pazar payımızı arttıracak ve
masaya oturduğumuzda elimizi güçlendirecek bir fiyattı.

Çarşamba/Perşembe günleri Eyüp Bey’le Bandırma’da yaptığımız görüşme
sonucu Akkim’inkine benzer bir fiyat listesi hazırlayıp diğer müşterilere
fakslamaya karar verdik. (Bandırma teslimi peşin 445 DM, 1 ay vadeli 480 DM, 2 340
ay vadeli 515 DM). 8 firmaya da fiyatlarımızın Bandırma teslimi olduğunu
söylememiz fikri gelişti ama bu durumda bu firmaların bize dönmeleri ihtimali çok
düşük çünkü zaten, Koray veya Veskim’den 450 DM civarında fiyata mal alıyorlar.
Bizim fiyatlara nakliye ilave edildiğinde eşit olacağız ve insanlar doğal olarak
önceden beri aldıkları yerlerden almaya devam edecekler.”

Belge 11: Pusula’da bulunan 13.5.2005 tarihli ajanda notunda şu ifadelere
rastlanılmaktadır:

“Akkim Bugün ziyaret etmek isterim. 350
Ahmet Bey 16.30 OK”

Belge 12: Pusula’da bulunan 7.7.2005 tarihli ajanda notunda şu ifadelere
rastlanılmaktadır:

“AKKİM 14-14.30 arası git.
Ahmet b. - Talepler azaldı
- Çünkü çıkışlarım 20-30 tonun üzerine çıkmıyor.
- Fiyat yüksek diye şikayetler var.”
360
Belge 13: Pusula’da bulunan ve S.Atabay’dan, N.Garipoğlu ve H.Güleç’e
gönderilen 10.11.2005 tarihli aylık raporda şu ifadelere rastlanılmaktadır:

“…Akkim ile ay başında 10 günlük süre içinde çekeceği mal için fiyat ayarlaması
yapılmıştır. Böylece 765 ton mal çekmesi sağlanmıştır…”

06-92/1172-350
9
Belge 14: Pusula’da bulunan 7.4.2006 tarihli ajanda notunda şu ifadelere
rastlanılmaktadır:

“AKKİM Fiyata OK. Ancak Solvay – Belçika giriyor, dedi.” 370

Belge 15: Pusula’da bulunan ve S.Atabay’dan, N.Garipoğlu ve H.Güleç’e
gönderilen 3.5.2006 tarihli aylık raporda şu ifadelere rastlanılmaktadır:

“…Akkim, perkarbonat ile peroksit tesisleri arasındaki bağlantıların yapılması
sebebiyle 10 günlük bir duruşa geçeceğini bildirerek 1000 ton mal talebinde
bulunmuştur. Bu miktarın 400 tonunu çekmiştir. Geçen ay da 400 ton mal
çekmişti. Fiyatla ilgili bir değişiklik yapılmamış, geçen ay verdiğimiz fiyatla satış
yapılmıştır…
380
İç piyasa olarak Mayıs ayı satışlarının Nisan ayı satışlarına yakın olacağı tahmin
edilmektedir. Ancak bu ay fiyatlarda bir artış yapılması planlanmaktadır. Bu fiyat
artışına tepki olarak satışlarda bir miktar gerileme olabilir. Fiyat artışı ile ilgili, bu
ay başından beri Akkim ile de görüşmeler sürdürülmektedir. 8 Mayısa kadar fiyat
artışını gözden geçirmek için süre istemiştir. Birkaç gün içinde fiyatlar netlik
kazanacaktır...”

Belge 16: Pusula’da bulunan ve S.Atabay’dan, N.Garipoğlu ve H.Güleç’e
gönderilen 10.5.2006 tarihli elektronik mesajda şu ifadelere rastlanılmaktadır:
390
“Merhaba Nida bey,
Fiyat artışı ile ilgili Akkim ile sürekli görüşüyorum. Bugün öğleden sonra tekrar
ziyaret edip karşılıklı konuşacağız. Ekteki yazıyı bazı çekincelerini ortaya koymak
için yollamış. Bilgilerinize sunarım. Saygılarımla,

Sevim Atabay”

Söz konusu elektronik mesajın ekinde, Akkim Genel Müdür Yardımcısı Ahmet
Serdar Yeğin tarafından 8 Mayıs 2006 tarihinde HPSTAŞ Pazarlama ve Satış
Müdürü Sevim Atabay’a gönderildiği anlaşılan İngilizce bir habere yer verilmiştir. 400
“EU fines 7 companies € 388 million for cartel” başlıklı yazıda Avrupa Birliği’nin,
yedi kimyasal üreticisinin 1990’larda aralarında bir kartel oluşturması nedeniyle
söz konusu teşebbüsleri cezalandırdığına ilişkin haber ve bu haberin ayrıntılarına
yer verildiği görülmektedir.

Belge 17: Pusula’da bulunan tarihsiz ajanda notunda şu ifadelere
rastlanılmaktadır:

“AKKİM 270 € demiştik. 265 € ‘ya kadar in ( 267 €’dan başla)
Ahmet Bey 500 ton/ay gibi OK 410
267 € 15-20 gün ödeme.”

Belge 18: Pusula’da bulunan tarihsiz ajanda notunda şu ifadelere
rastlanılmaktadır:

“AKKİM KİMYA Mart ilk yarı Na-perkarbonat üretimi başlayacak.
06-92/1172-350
10
Ahmet Bey Tahmini yıllık peroksit ihtiyacı.
13.000 ton / 20.000 ton üretim karşılığı.
Peroksit satışına devam edecek. reel olabilecek 7-8000
ton” 420
Belge 19: Pusula’da bulunan tarihsiz ajanda notunda şu ifadelere
rastlanılmaktadır:

“etiborun ihalesi var

AKKİM 10 € indirim yapmış.
Ahmet Bey 277 € - 10 = 267 €/ton
345 € bidonlu
354 1 ay
362 € 2 ay…” 430

Belge 20: Pusula’da bulunan tarihsiz ajanda notunda şu ifadelere
rastlanılmaktadır:

AKKİM 400 ton stoğum var
Ahmet bey 35-25 ton civarında
600-700 ton ihr. yapıyordum 2004’te.”

Belge 21: Pusula’da bulunan tarihsiz bir yazıda şu ifadelere rastlanılmaktadır:
440
“1. Akkim Kimya bayilerine direk satış durumunda;
Akkim’in 3 tane iyi satışı olan bayisi vardır; Gökşin, Ozan Kimya ve Veskim.
Veskim Akkim ile belli bir miktar anlaşmış, o nedenle bizim teklifimize olumlu
yaklaşmayabilir (Haluk bey Veskim’le konuşurken ben de dinledim.) Ozan Kimya
vereceğimiz teklife karşı biraz daha indirim talep edecektir. Gökşin alabilir. Bu üç
firmada aynı gün Ahmet beye bizim teklifimizi bildirecektir.

Bayilerimiz, Akkim bayilerine daha düşük fiyat teklif ettiğimizi duyması halinde
işler daha da karışabilir.
450
2. Akkim bayilerine kendi bayilerimiz aracılığı ile mal verilmesi durumunda;
Bayilerimizin teklif edeceği fiyatları aynen Akkim’e bildireceklerdir. Hatta
Akkim’den ekstra bir indirim daha talep edeceklerdir. Belki 1-2 bayisi
söyleyecekleri bahaneleri ciddiye alabilir (kotayı doldurmamız lazım gibi) ancak
bu da satışta büyük bir artış getirmeyecektir.

3. Akkim’in direk müşterilerine ve bayilerin müşterilerine mal satışı durumunda;
Bu satış işlemi için tüm bayilerimize fiyatı bildirmemiz durumunda yansıması direk
fiyat indirimi şeklinde olacaktır ki bu bizim istediğimiz bir şey değil. O nedenle
belirleyeceğimiz 2 max. 3 bay, ile bu işi yapabiliriz. 460
Örneğin;
Bursa bölgesi için (Ozan Kimya müşterileri) bayimiz Duraner’i…
Antep-Maraş için Beydağı (burada 2-3 tane Akkim’in direk satış yaptığı yerler
var).
Çorlu-Ç.köy bölgesinde Koray Kimya (Veskim’in müşterileri ve orada 1-2 tane
Akkim’in direk müşterisine vermesi için)
06-92/1172-350
11
Uşak-Denizli bölgesi için Hanka Kimya (ancak Hanka bu indirimi rutin müşterileri
için de kullanmak isteyecektir ki bu da diğer bayilerimizin durumu fark etmesine
yol açar, o nedenle sadece faturasız alan Uşak’taki firmalar için denilebilir)…
Bu bayilerle böyle bir işlem gerçekleştirilirken her birine diğer bayilerimizin mal 470
verdiği yerlere kesinlikle teklif verilmemesi konusunda uyarı yapılmalıdır
(Öncelikle Koray Kimya).
Bu hareketi Akkim’in anlaması min. 15-20 gün alır, bize dönüp sorduğunda ise
fiyatlarda bir değişiklik olmadığı söylenir, işlerin de çok yavaş olduğu vurgulanır.
Bize inanacaktır, çünkü 45 gündür fiyatlarla ilgili hiçbir şey yapmadık ve halen
onlardan fiyat artışı beklediğimizi biliyorlar. Bu nedenle anlayıp önlem alması
oldukça uzun sürecektir.”

I.3.2. 4. Madde Kapsamında Değerlendirme
480
Yukarıda yer verilen çok sayıda belgede, 2001 ve 2006 yıllarında HPSTAŞ
yetkililerinin Akkim yetkilileri ile görüştükleri ya da görüşmeye çalıştıkları, bu
görüşmelerin genellikle piyasa fiyatları üzerine olduğu anlaşılmaktadır (Belge 3, 4,
5 , 8, 9, 11, 12, 14, 15, 17, 18, 19, 20). Bunlardan bir kısmının Akkim’in zaman
zaman HPSTAŞ’tan aldığı hidrojen peroksit için fiyat ayarlamaları ya da
pazarlıkları olduğu görülmektedir. Örneğin Belge 13’te “…Akkim ile ay başında 10
günlük süre içinde çekeceği mal için fiyat ayarlaması yapılmıştır. Böylece 765 ton
mal çekmesi sağlanmıştır…” ibarelerine rastlanmaktadır. Belge 15 ve Belge 17’de
yer alan benzer ifadeler fiyat görüşmelerinin taraflar arasındaki mal alışverişine
yönelik olduğuna işaret etmektedir. Ancak bazı belgeler de bu durum açık 490
değildir. Örneğin, Belge 16’da “Merhaba Nida bey, Fiyat artışı ile ilgili Akkim ile
sürekli görüşüyorum. Bugün öğleden sonra tekrar ziyaret edip karşılıklı
konuşacağız. Ekteki yazıyı bazı çekincelerini ortaya koymak için yollamış.
Bilgilerinize sunarım.” denmekte; bu mesajın ekinde Akkim Genel Müdür
Yardımcısı Ahmet Serdar Yeğin tarafından 8.5.2006 tarihinde Sevim Atabay’a
gönderildiği anlaşılan ve Avrupa Komisyonu’nun, yedi kimyasal üreticisinin
1990’larda aralarında bir kartel oluşturması nedeniyle söz konusu teşebbüsleri
cezalandırdığına ilişkin haber ve bu haberin ayrıntılarına yer verilen “EU fines 7
companies € 388 million for cartel” başlıklı yazıya yer verilmiştir. Söz konusu
mesaj bu haberle birlikte değerlendirildiğinde piyasa fiyatı ile ilgili bir fiyat artışına 500
işaret etmekle beraber, belgenin bulunduğu Pusula’da yetkililerin “Akkim
Kimya’ya yapılan satışlarla ilgili fiyat artışı talep edilmiştir.” ifadesini belgeye not
olarak kaydettirdikleri görülmektedir.

2001 yılına ait belgelerden, HPSTAŞ’ın sürekli olarak Akkim ile fiyatların
yükseltilmesine ilişkin talepte bulunduğu ya da bu yönde çalışmalar içinde olduğu
görülmektedir. HPSTAŞ yetkililerinin Belge 9’da yer alan “Bu haftanın haberleri
maalesef pek iyi değil. Akkim tekrar fiyat düşürdü ve özellikle Trakya’da piyasa
çok kötü. Hem talep düşük hem de aptalca bir fiyat uygulaması var. Degussa
halen çok komik rakamlarla Koray Kimya’ya mal göndermeye devam ediyor. Bu 510
durumun ay sonuna kadar devam edeceğini sanıyorum. Daha sonra Degussa ve
Akkim’le bir araya gelmeye çalışacağım.”; Belge 10’da yer alan “Akkim’in sürekli
fiyat indirmek yerine anlaşmayı tercih etmesini hızlandırmak” ifadelerinden,
HPSTAŞ yetkililerinin Akkim ile bir anlaşma zemini aradıkları anlaşılmaktadır.
Ancak belgelerin tamamı dikkate alındığında, Akkim’in bu taleplere olumlu karşılık
verdiğine ya da piyasa parametreleri üzerinde mutabakata varıldığına ilişkin
06-92/1172-350
12
herhangi bir ibareye rastlanmamakta; bu durumun aksine HPSTAŞ’ın sürekli
olarak Akkim’in fiyat indirimlerinden şikayetçi olduğu görülmektedir.

2005 ve 2006 yıllarına ait belgelerden, Akkim ile HPSTAŞ-Pusula yetkililerinin 520
görüştükleri, zaman zaman uyguladıkları fiyatlar ve üretim/satış miktarları
konusunda birbirlerini bilgilendirdikleri anlaşılmaktadır. Pusula’da bulunan ve
Belge 14’te yer alan “AKKİM Fiyata OK. Ancak Solvay – Belçika giriyor, dedi.”
ifadesi Eti Maden’in ihalesine yönelik olarak da taraflar arasında bir iletişimin
varlığına işaret etmesi bakımından dikkat çekicidir. Eti Maden’in hidrojen peroksit
alımına ilişkin ikinci ihalesi 10.4.2006 tarihinde düzenlenmiştir. Söz konusu
belgenin tarihi ise ihaleden üç gün öncesini (7.4.2006) göstermektedir. Belgenin
Eti Maden’in ihalesi ile ilgili olduğunu gösteren ifade ise Solvay’in katılımına ilişkin
ibaredir. Gerçekten de söz konusu tarihte düzenlenen ihaleye Solvay’in katıldığı
görülmektedir. Ancak aynı ihaleye Akkim’in girmediği hususu dikkate alındığında5, 530
bu iletişimin amacının ne olduğu ve “Fiyata OK” şeklindeki ifadenin ne anlama
geldiği anlaşılamamaktadır. Öte yandan, diğer belgelerde de tarafların genellikle
fiyat olmak üzere rekabete duyarlı parametreler üzerinde görüştüklerine ilişkin
bulgular mevcuttur. Belge 19’da yer alan,
“AKKİM 10 € indirim yapmış.
Ahmet Bey 277 € - 10 = 267 €/ton
345 € bidonlu
354 1 ay
362 € 2 ay…”
şeklindeki ve diğer belgelerdeki benzer ifadelerdem tarafların uyguladıkları 540
fiyatlara ilişkin bilgi değişimi içinde olduklarını göstermektedir.

Ancak dosya mevcudu belgelerin tamamı dikkate alındığında, esasen HPSTAŞ
ve Pusula’nın sürekli bir anlaşma zemini aradıkları, buna karşılık Akkim’in bu tür
bir anlaşmayı kabul ettiğine ya da uygulamaya koyduğuna dair kanıtlar
bulunmadığı görülmektedir. Buna ilave olarak aralarında belirli konularda
mutabakat olduğu varsayılsa dahi, bu mutabakatın istikrarlı bir şekilde
uygulanmadığını, aksine tarafların birbirlerini aldatmaya yönelik plan ve eylemler
içinde olduklarını gösteren bulgular da mevcuttur. Örneğin Belge 21’den
HPSTAŞ’ın Akkim’in müşterilerine ve bayilerine indirim yapmak suretiyle teklif 550
vermek niyetinde olduğu, Akkim’in müşterilerine ve bayilerine satış yapmak
amacıyla çeşitli stratejiler geliştirdiği anlaşılmaktadır. Belgenin sonunda yer alan
“Bu hareketi Akkim’in anlaması min. 15-20 gün alır, bize dönüp sorduğunda ise
fiyatlarda bir değişiklik olmadığı söylenir, işlerin de çok yavaş olduğu vurgulanır.
Bize inanacaktır, çünkü 45 gündür fiyatlarla ilgili hiçbir şey yapmadık ve halen
onlardan fiyat artışı beklediğimizi biliyorlar. Bu nedenle anlayıp önlem alması
oldukça uzun sürecektir.” ifadeleri, mevcut ise taraflar arasındaki mutabakatın ne
kadar zayıf olduğunu göstermesi bakımından dikkat çekicidir.

Mevcut belgeler rekabeti sınırlayıcı bir anlaşmanın ispatı bakımından yeterli 560
olmamakla beraber, taraflar arasında rekabete duyarlı bilgi değişiminin piyasada
rekabeti sınırlayıcı etkilere neden olabileceği; bu nedenle tarafların, üretim ve

5 Akkim yetkilileri, üretimde yaşadıkları sıkıntılar, sodyum perkarbonat tesisini devreye alma çalışmaları ve bu
nedenle hidrojen peroksidi kendi iç tüketimlerinde kullanmak istemeleri nedeniyle Eti Maden’in düzenlediği
ikinci ve üçüncü ihalelere girmediklerini ifade etmiştir. Dosya mevcudundan söz konusu tesisin deneme
amaçlı üretimlerinin Eylül 2006’da başladığı anlaşılmaktadır.
06-92/1172-350
13
satış miktarına, fiyata, fiyat koşullarına, arzın kontrolüne yönelik her türlü
parametreye ilişkin bilgileri birbirleriyle paylaşmamaları ve piyasanın işleyişini
etkileyecek nitelikteki görüşmelere son vermeleri hususunda Kanun’un 9.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca uyarılmaları gerekmektedir.

I.4. 6. Madde Kapsamında Yapılan Tespitler ve Değerlendirme

Şikayetçinin ikinci iddiası, HPSTAŞ’ın hakim durumda olduğu, piyasaya Eti 570
Maden’e teklif edilen fiyatların çok altında HPO satışı yaptığı ve bu yönüyle eşit
durumdaki alıcılar arasında ayrımcılık yaparak hakim durumunu kötüye kullandığı
yönündedir. Konuya ilişkin olarak yapılan tespit ve değerlendirmelere aşağıda yer
verilmiştir.

I.4.1. İlgili Pazar

Dosyadaki bilgilere gore şikayete konu ürün hidrojen peroksittir. Piyasada
genellikle %50 ve %70 konsantrasyonda alıcı bulan hidrojen peroksit; selüloz-
kağıt, tekstil, kimya ve deterjan sektöründe ağartıcı olarak kullanılmaktadır. Bu 580
esas kullanım alanlarına ilaveten çevre kirliliğini önlemede, atık suların
arıtılmasında, elektronik ve harp sanayinde muhtelif amaçlar için de
tüketilmektedir. Söz konusu ürün, şikayetçi Eti Maden tarafından sodyum
perborat üretimi amacıyla kullanılmaktadır. Pazarın en önemli alıcısı
konumundaki Eti Maden’in yanı sıra, SEKA gibi kağıt üreticileri ve tekstil üreticileri
de önemli kullanıcılar arasındadır.

HPO yurt içinde yalnızca Akkim ve HPSTAŞ tarafından üretilmektedir. 1990’lı
yılların sonuna kadar tamamen ithalat yoluyla karşılanan hidrojen peroksitin
ikamesi bulunmamaktadır. Ülke genelinde kullanımı ve teşebbüslerin bayileri 590
kanalıyla dağıtımı hususları da dikkate alındığında ilgili ürün pazarı “hidrojen
peroksit pazarı”, ilgili coğrafi pazar ise “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak tespit
edilmiştir.

I.4.2. Hakim Duruma İlişkin Tespitler ve Değerlendirme

Dosyada yer alan bilgilere göre, dünyada HPO üretim kapasitesinin yaklaşık
%70’i Solvay (Belçika), Degussa (Almanya) ve FMC/Foret (ABD) teşebbüslerine
aittir. Bu nedenle dünya HPO fiyatları büyük ölüde söz konusu teşebbüsler
tarafından oluşturulmaktadır. Geçmişte söz konusu ürün bakımından tamamen 600
ithalata bağımlı olan ülkemizde ilk tesis Akkim tarafından 1998 yılında devreye
alınmıştır. Bu tarihten önce Batı Avrupa ülkelerinde 650 ABD doları civarında olan
HPO’nun tonu, Türkiye’ye 700-1500 ABD doları arasında değişen fiyatlarla
satılmıştır. 1998 yılında Akkim’in, 2001 yılında HPSTAŞ’ın tesisinin üretime
geçmesiyle beraber ithal HPO fiyatlarının ciddi biçimde gerilediği (250-300 $
seviyelerine kadar) görülmektedir. Üretimin teknolojik yapısı ve know-how elde
edilmesine yönelik zorluklar nedeniyle, pazara girişin oldukça güç olduğu
sektörde, geçmişte yapılan bazı yatırım çalışmaları başarısızlıkla sonuçlanmış ve
Türkiye uzun yıllar bu nedenle yurt içi üretimi gerçekleştirememiştir. Dosya
mevcudunda, Stanford Research Institute’in, 20.000 ton kapasiteli bir tesisin 610
yatırım tutarını 60 milyon ABD doları olarak tahmin ettiği görülmektedir. Bugünkü
06-92/1172-350
14
değeriyle HPSTAŞ’ın mevcut kapasitesinin kurulabilmesi için 70-100 milyon ABD
Doları civarında bir finansman kaynağının gerektiği tahmin edilmektedir.

Türkiye kurulu HPO kapasitesinin yaklaşık %57’si HPSTAŞ’ye, geri kalan
yaklaşık %43’ünün Akkim’e ait olduğu görülmektedir. Dosya mevcudundan
HPSTAŞ’ın satışlarının önemli bir kısmının ihracata yönelik olduğu
anlaşılmaktadır. Yıllar itibarıyla teşebbüslerin yurt içi satışları ve Türkiye ithalat
miktarları esas alınarak yapılan pazar payı tahminlerine aşağıda yer verilmiştir:
620
Tablo 4 – Tarafların pazar payları

Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere HPSTAŞ’ın ikinci HPO tesisinin 2003-
2004 yıllarında devreye girmesiyle beraber kurulu kapasitesini ve pazar payını
artırmasına karşın Akkim halen çok önemli bir rakip konumunda bulunmaktadır.
Öte yandan ithalat rakamlarının da ortaya koyduğu gibi global HPO üreticilerinin
varlığı da pazarda önemli bir rekabet baskısı yaratmaktadır. Mevcut veriler
ışığında, HPSTAŞ’ın tek başına hakim durumda olduğuna ilişkin bulgular
bulunmamaktadır.
630
I.4.3. Fiyat Ayrımcılığı İddiasına İlişkin Tespit ve Değerlendirmeler

Şikayetçinin iddialarından birisi, HPSTAŞ’ın hakim durumda olduğu ve 2006
yılında düzenlenen ihalelerde yüksek teklifler verdiği, aynı dönemde daha düşük
fiyatlarla piyasaya mal verdiği, bu nedenle alıcılar arasında ayrımcılık yaparak
hakim durumunu kötüye kullandığı yönündedir. Eti Maden’in, Ağustos 2001
tarihinden Ağustos 2006 tarihine kadar HPSTAŞ ile yapılan uzun dönemli
Hidrojen Peroksit Alım-Satım Anlaşması kapsamında %50 konsantrasyonlu
HPO’yu 260.37 $/ton fiyattan satın aldığı; 2006 yılında Eti Maden tarafından
düzenlenen üç ihalede ise HPSTAŞ’ın sırasıyla 315 $/ton, 388 $/ton ve 388 $/ton 640
fiyat verdiği görülmektedir. Dosya mevcudundan, 2005 yılında HPSTAŞ’ın
ortalama satış fiyatlarının 341-386 $/ton arasında olduğu, dolayısıyla HPSTAŞ’ın
Eti Maden’in ihalelerinde piyasa fiyatlarına yakın fiyatlar teklif ettiği
anlaşılmaktadır. Nitekim, HPSTAŞ 6.2.2006 tarihli ihalede 315 $/ton fiyat teklif
ederken, Ocak 2006 tarihinde söz konusu ürünü Pusula’ya 350 ile 450 $/ton
arasında değişen fiyatlarla fatura ettiği, doğrudan satış yaptığı İki-A Kimya, GAP
Pazarlama gibi müşterilere ise bu fiyatlardan da yüksek fiyatla mal satışı yaptığı
görülmektedir. Bu bilgiler ışığında, fiyat ayrımcılığına ilişkin iddianın yeterli
dayanaktan yoksun olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
650
J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre;

1- Hidrojen Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş., Ak-Kim Kİmya Sanayi ve Ticaret A.Ş.
ve Pusula İthalat İhracat ve Pazarlama A.Ş.’nin hakkında soruşturma
Akkim (ton) Akkim (%) HPSTAŞ (ton) HPSTAŞ (%) İthalat (ton) İthalat (%)
2002 (………) (…) (………) (…) (………) (…)
2003 (………) (…) (………) (…) (………) (…)
2004 (………) (…) (………) (…) (………) (…)
2005 (………) (…) (………) (…) (………) (…)
06-92/1172-350
15
açılmasına gerek olmadığına, şikayeti reddine; bununla birlikte Hidrojen
Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin Ak-Kim Kİmya Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında bir anlaşmanın tesisine yönelik
girişimler içinde olması ve şikayete konu teşebbüsler arasında rekabete duyarlı 660
bilgi değişimine ilişkin bulguların bulunması nedeniyle, bahse konu
uygulamaların Kanun’un 9. maddesinin üçüncü bendi uyarınca
sonlandırılmasına dair ilgili taraflara yazı yazılmasına,

2- Hidrojen Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin hem hakim durumda olduğuna,
hem de fiyat ayrımcılığı yaparak bu durumu kötüye kullandığına dair bulgulara
rastlanmadığından şikayetin reddine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy