Rekabet Kurumu - Karar Sayı 06-94/1191-357

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2005-4-105 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 06-94/1191- 357
Karar Tarihi : 26.12.2006

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr.Nurettin KALDIRIMCI, 10
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER : Cihan AKTAŞ, Metin HASSU, Bekir KOCABAŞ, Esin
ÇERÇİOĞLU

C. ŞİKAYET EDENLER : İhbar

D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN
- Sedat Menteş (Yeni Özemniyet Otobüs İşletmesi ve VİB Özbartın
Otobüs İşletmesi) 20
Bartın Şehirlerarası Otobüs Terminali Tuzcular Köyü Mevki - Bartın
Temsilcisi:Rasim Miyanyedi
Bartın Şehirlerarası Otobüs Terminali Tuzcular Köyü Mevki - Bartın
- Aydın Yapı Ürünleri Banyo Aksesuarları Kaplama Nakliyat İthalat
İhracat Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (AS 74 Hakan
Turizm Otobüs İşletmesi)
Sanayi Mah. Orhanlı Yolu Cad. Mezarlık Sok. No:6 Kurtköy
Pendik - İstanbul
- Metro Motorlu Taşıtlar Taşımacılık Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Bayrampaşa Büyük İstanbul Otogarı No.51-52 İstanbul 30
Temsilcisi: Av. Nedim Korhan Şengün
Bahariye Cad. Arayıcıbaşı Sk. İpek Apt. No:10/17 Kadıköy - İstanbul
- Yeşil Bartın Otobüs Nakliyat Ticaret Limited Şirketi
Bartın Şehirlerarası Otobüs Terminali Tuzcular Köyü Mevki Bartın
Temsilcisi: Av. Yasemin ÖNDER
Büyük İstanbul Otogarı Yönetim Binası Kat:2 Bayrampaşa – İstanbul
- Devrek Özlem Seyahat Uluslar arası Nakliyat Ticaret Limited Şirketi
Belediye Terminali No:2/6 Devrek – Zonguldak
Şirket Ortağı: Savaş ÇARIKÇI
Yeni Mah. V. Ali Özkan Cad. No:129 Devrek – Zonguldak 40
- Menteşoğlu Turizm Seyahat ve Motorlu Araç Tic. Ltd. Şti.
Bartın Şehirlerarası Otobüs Terminali Tuzcular Köyü Mevki – Bartın
Temsilcisi:Rasim Miyanyedi
Bartın Şehirlerarası Otobüs Terminali Tuzcular Köyü Mevki – Bartın
06-94/1191-357
2
E. DOSYA KONUSU : Metro Motorlu Taşıtlar Taşımacılık San. ve Tic. A.Ş.,
Aydın Yapı Ürünleri Banyo Aksesuarları Kaplama Nak. İth. İhr. Paz. San. ve
Tic. Ltd. Şti. (As 74 Hakan Turizm), Sedat Menteş (Yeni Özemniyet Otobüs
İşletmesi ve VİB Özbartın Otobüs İşletmesi), Menteşoğlu Tur. Sey. ve
Motorlu Araç Tic. Ltd. Şti., Yeşil Bartın Otobüs Nak. Tic. Litd. ve Devrek
Özlem Sey. Uluslar. Nak. Tic. Ltd. Şti. unvanlı teşebbüslerin Bartın merkezli 50
şehirlerarası yolcu taşımacılığı pazarında 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip
etmedikleri.

F. İDDİALARIN ÖZETİ : Şikayet dilekçelerinde, Bartın merkezli şehirlerarası
yolcu taşımacılığı yapan firmaların, anlaşarak bilet fiyatlarına %33 ila %50
oranında zam yaptıkları iddia edilmektedir.

G. DOSYA EVRELERİ: Şikayet dilekçelerinin Kurum kayıtlarına 16.6.2005,
21.6.2005, 11.7.2005 tarih ve 4095,4231,4746 sayılar ile intikali üzerine
hazırlanan 15.7.2005 tarih, 2005-4-105/İİ-05-SY sayılı İlk İnceleme Raporu, 60
Rekabet Kurulu’nun 21.7.2005 tarih, 05-48 sayılı toplantısında görüşülerek 4054
sayılı Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir.
Karar gereği yürütülen önaraştırma sonucunda Kurum raportörlerince
düzenlenen 8.9.2005 tarih, 2005-4-105/ÖA-05-CA sayılı Önaraştırma Raporu,
Rekabet Kurulu’nun 15.9.2005 tarihli toplantısında görüşülerek, 05-58/857-M sayı
ile şikayete konu teşebbüsler hakkında aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
Rekabet Kurulu’nun anılan kararı sonucunda, 4054 sayılı Kanun’un 43/2.
maddesi uyarınca hakkında soruşturma açılan teşebbüsler ve şikayetçiye 70
soruşturma açıldığına dair bildirim yapılmış ve söz konusu bildirime cevaben
gönderilen ilk yazılı savunmalar alınmıştır. Rekabet Kurulu’nun 9.3.2006 tarih ve
06-18/230-M sayılı Kararı uyarınca soruşturma süresi 15.3.2006 tarihinden
itibaren 3 ay uzatılmıştır.
Soruşturma Heyeti'nce tamamlanan 14.6.2006 tarih ve S.R./06-12 sayılı
Soruşturma Raporu, Kanun'un 45/1. maddesi uyarınca tüm Kurul Üyeleri ile
haklarında soruşturma açılan teşebbüslere tebliğ edilmiş ve aynı maddenin ikinci
fıkrası gereğince 30 gün içinde ikinci yazılı savunmanın gönderilmesi istenmiştir.
Taraflardan Metro Motorlu Taşıtlar Taşımacılık San. ve Tic. A.Ş., Aydın Yapı
Ürünleri Banyo Aksesuarları Kaplama Nak. İth. İhr. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. (As 80
74 Hakan Turizm), Sedat Menteş (Yeni Özemniyet Otobüs İşletmesi ve VİB
Özbartın Otobüs İşletmesi), Menteşoğlu Tur. Sey. ve Motorlu Araç Tic. Ltd. Şti.
ile Yeşil Bartın Otobüs Nakliyat Ticaret Limited Şirketi süresi içinde savunmalarını
yapmışlar, Devrek Özlem Sey. Nak. Tic. Ltd. Şti. ise soruşturma raporunda
kendileri ile ilgili yapılan tespit ve değerlendirmelere itiraz etmemiş ve savunma
hakkını kullanmamıştır. Söz konusu yazılı savunmalar üzerine Soruşturma Heyeti
tarafından hazırlanan 11.8.2006 tarihli Ek Yazılı Görüş, Kanun’un 45/2. maddesi
uyarınca tüm Kurul üyelerine ve taraflara tebliğ edilmiştir. Tarafların üçüncü yazılı
savunma süreleri 29.10.2006 tarihinde dolmuş, taraflaran Metro Seyahat
06-94/1191-357
3
Taşımacılık San. Ve Tic. A.Ş.’nin, Yeşil Bartın Otobüs Nak. Tic. Ltd. Şti’nin ve 90
Aydın Yapı Ürünl. Banyo Akses. Kap. Nak. İth. İhr. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti’nin
üçüncü yazılı savunmaları süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

23.11.2006 tarih, 06-85/1099-M sayılı Kurul kararı ile, sözlü savunma
toplantısının 26.12.2006 tarihinde yapılmasına karar verilmiştir. Anılan tarihte
yapılan sözlü savunma toplantısının ardından Kurul, 26.12.2006 tarihinde 06-
94/1191 - 357 ile nihai kararını vermiştir. Kurul’un nihai kararı, gerekçeli karar
daha sonra tebliğ edilmek üzere 11.1.2006 tarihinde taraflara tefhim edilmiştir.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ 100
Soruşturma Heyetinde yer alan raportörler tarafından;
1.Yeni Öz-Emniyet ve VİB Öz-Bartın şahıs firmalarının acentesi olarak faaliyet
gösteren Menteşeoğlu Turizm Seyahat ve Motorlu Araç Ticareti Limited
Şirketi’nin, ayrıca Metro Motorlu Taşıtlar Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Anonim
Şirketi’nin acentesi olarak faaliyet gösteren Yeşil Bartın Otobüs Nakliyat Ticaret
Limited Şirketi’nin ve Devrek Özlem Seyahat Nakliyat Ticaret Limited Şirketi’nin
4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal teşkil edecek faaliyetlerinin tespit
edilememesi nedeniyle haklarında açılan soruşturmanın idari para cezası
verilmesine yer olmadığı kararı ile sonuçlandırılması;
2.Yeni Özemniyet ve VİB Özbartın şahıs işletmelerinin sahibi Sedat Menteş’in, 110
Aydın Yapı Ürünleri Banyo Aksesuarları Kaplama Nakliyat İthalat İhracat
Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin ve Metro Motorlu Taşıtlar
Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin, Bartın merkezli şehirlerarası
otobüs ile yolcu taşımacılığı pazarında fiyat tespit etmek suretiyle 4054 sayılı
Kanun’un 4 üncü maddesini ihlal ettikleri tespit edilmiş olduğundan, ilgili
teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesinin (2006/1 no’lu Tebliğ ile
değişik) ikinci fıkrası uyarınca 6.368 YTL’den az olmamak üzere bir önceki yıl
sonunda oluşan yıllık gayrı safi gelirlerinin %10’una kadar para cezası ile
cezalandırılmaları gerektiği,
ifade edilmiştir. 120

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İlgili ürün pazarı; diğer ürünlerle ikamesi sınırlı olan ve aynı talebi tatmin eden
ürünlerden oluşan pazardır. Haklarında önaraştırma yürütülen tarafların
faaliyetleri dikkate alınarak “otobüs ile şehirlerarası yolcu taşıma hizmetleri”
pazarı ilgili ürün pazarı olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Coğrafi pazar; taşıma maliyetleri, malın dayanıklılığı, dağıtım sisteminin etkinliği, 130
belirli sağlayıcılar bakımından tüketici tercihleri ve hatta geleneksel alışkanlıklar
gibi unsurlar incelendiğinde benzer bir yapıya sahip olmalıdır. Şikayete konu
06-94/1191-357
4
faaliyetler Bartın merkezli olarak sunulmaktadır. Soruşturmaya taraf teşebbüsler
faaliyetlerini bu merkezli hatlarda sunmaları sebebiyle Bartın merkezli otobüs ile
şehirlerarası yolcu taşıma hatları ilgili coğrafi pazar olarak tespit edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller

I.2.1. Metro Motorlu Taşıtlar Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
(Metro)(Yeni Unvan: Birinci Seyahat Taşımacılık Ticaret Anonim Şirketi)
I.2.1.1. Metro Bilet Fiyatlarının Liste Fiyatları ile Karşılaştırılması 140
Yapılan yerinde incelemeler sırasında 20.5.2005 tarihinden itibaren geçerli olan
“Güzergah Fiyat Listesi” bulunmuştur. Listede yer alan fiyatlar ile yerinde
incelemeler sırasında elde edilen ve Metro tarafından kesilen bilet fiyatlarının
karşılaştrılması amacıyla düzenlenen tablo, aşağıda yer almaktadır.
Firma Tarafından Kesilen Bilet Fiyatı
Gideceği Yer Liste
Fiyatı
Bartın
(YTL)
Mayıs
2005
(YTL)
Haziran
2005
(YTL)
Temmuz
2005
(YTL)
Eylül
2005
(YTL)
Kasım
2005
(YTL)
Ocak
2006
(YTL)
Şubat
2006
(YTL)
İstanbul 30 30,
20,
25
30,25 30 30 30 30 30
Ankara 20 20, 15 20 20 20 20 20 20
Bursa 30 - 30 30 30 30 30 30
İzmir 50 50 50 50 50 50 50 50
Antalya 50 - 45,50 45 45 - - -
Bodrum 55 - - - - - - -
Trabzon 50 35 35, 30, 35 35,30 30,
35,40
35,40,
45
30,35,
40
Bolu 20 20 20 20 20 20 20 20
Düzce 22 22 - 22 22 22 - -
Adapazarı 25 25 25 25 25 25 25 25
İzmit 30 20,30 30 30 30 30 30 30
Kızılcahamam 20 - - - - - - -
Polatlı 25 - - - - - - -
Afyon 35 - 35 - - - - -
Burdur 40 - - - 40 - - -
Isparta 40 - - - - - - -
Alanya 55 - 50 50 - - - -
Balıkesir-
Susurluk
35 35 35 35 35 35 35 35
Akhisar 40 - 40 40 40 - 40 -
Manisa-İzmir 50 - 50 50 50 50 - 50
Bartın-
Çaycuma
5 - - - - - - -
06-94/1191-357
5
Bartın-Devrek 7 - 7 7 7 - 7 -
Bartın-
Mengen
10 10 10 10 10 - 10
Bartın-
Yeniçağ
15 15 15 15 15 15 - 15
Fiyat anlaşması, 20.5.2005 tarihinden itibaren geçerli olup, fiyat tarifesi dışına
çıkan yazıhaneye 500 YTL ceza, tekrarı halinde yazıhane işletme hakkının fesih
edileceği düzenlenmiştir. Bilet fiyatlarının ve yolcu listelerin incelenmesinden
İstanbul güzergahı için, anlaşmanın yapıldığı dönem olan Mayıs ayında;
20.5.2005 tarihinde Ankara için 1 defa olmak üzere 15 YTL, 21.5.2005 tarihinde
İzmit için 1 defa olmak üzere 20 YTL, İstanbul için 3 defa olmak üzere 20 YTL, 1 150
defa olmak üzere 25 YTL, Ankara için 2 defa olmak üzere 15 YTL, 22.5.2005
tarihinde İstanbul için 3 defa olmak üzere 20 YTL, Ankara için 1 defa olmak üzere
15 YTL tutarlarında biletlerin kesildiği, sonraki dönemlerde ise anlaşmaya uygun
olarak 30 ve 20 YTL tutarında biletlerin kesildiği görülmüştür. 20-21-22 Mayıs
tarihli biletlerde sınırlı fiyat farklılıkları gözlenirken, daha sonraları bu durum
ortadan kalkmış ve anlaşmaya uyum sağlanmıştır. Haziran ayında İstanbul için
sadece 1 bilette farklı fiyata rastlanmış, diğerlerinde uyum gözlenmiştir. Aralık
ayında ise 21.12.2005 tarihinde Ankara için 20 YTL olan liste fiyatından farklı
olarak 19 YTL fiyatının uygulandığı gözlenmiştir. Trabzon ve Antalya
güzergahlarında ise listeden farklı noktalar bulunduğundan, tam bir 160
karşılaştırmanın yapılamamıştır. Fiyat tarifesinin üzerinde o dönem için Metro’nun
acenteliğini yapan Devrek Özlem Seyahat Uluslararası Nakliyat Ticaret Limited
Şirketi’nin imzası ve kaşesi bulunmaktadır.

1.2.1.2 Ulaştırma Bölge Müdürlüğünce Onaylanan Fiyatlar

Güzergah 6.8.2004’ten
itibaren geçerli
olan
7.7.2005’ten
itibaren geçerli
olan
13.10.2005’ten
itibaren geçerli olan
İstanbul 25 35 35-33
Ankara 18.75 25 25
İzmir 43.75 55
Trabzon 41.25 49.5
Alanya 50 60 60
Rize 37.5 45

I.2.2. Devrek Özlem Seyahat Uluslararası Nakliyat Ticaret Limited Şirketi
(Devrek Özlem)
Soruşturmaya konu güzergah fiyat tarifesinde Devrek Özlem’in imzası ve kaşesi 170
bulunmaktadır. Devrek Özlem’in halihazırda ilgili ürün pazarında faaliyeti
06-94/1191-357
6
bulunmamaktadır. Ancak, şirket Yeşil Bartın Otobüs Nakliyat Ticaret Limited
Şirketi’nin Metro ile acentelik sözleşmesi imzaladığı 20.5.2005 tarihinden önce,
Bartın ilinde Metro’nun acenteliğini yürütmüştür.
I.2.3. Yeşil Bartın Otobüs Nakliyat Ticaret Limited Şirketi (Yeşil Bartın)
Soruşturmaya konu güzergah fiyat tarifesinde Yeşil Bartın’ın imzası ve kaşesi
bulunmaktadır. Yeşil Bartın Firması, 20.5.2005 tarihinden önce eski unvanı Sedat
Menteş – Lüks Yeşil Bartın Otobüs İşletmeciliği olan Sedat Menteş – VİB Özbartın
Otobüs Şirketinin acenteliğini yürütmüştür. Yeşil Bartın, 20.5.2005 tarihinde,
Metro ile acentelik sözleşmesi imzalamış olup halen Bartın ilinde Metro’nun 180
acenteliğini yürütmektedir.
I.2.3.1. Yeşil Bartın Yetkilisi ile Yapılan Görüşme

Firma yetkilisi ile yapılan görüşmede şu hususlar bildirilmiştir: “Ben, Bartın ilinde
Metro Turizm’in acenteliğini yürüten Yeşil Bartın Firması’nın ortaklarından Coşkun
Bacak’ın vekiliyim. Şirkette imza yetkim bulunmaktadır. Yeşil Bartın şirketi, 2005
yılının mayıs ayında Metro Turizm’in acenteliğini almış ve halen faaliyetlerini
sürdürmektedir. Esasen Metro Turizm, Bartın’daki faaliyetlerine 1998 yılında
başladı. Yeşil Bartın firması, 2003 yılının Ekim ayında Metro Turizm’in acenteliğini
aldı. 1,5 yıl Metro Turizm’in acenteliğini yürüttü; ancak sonrasında acenteliği 190
bıraktı. 2005 yılının Mayıs ayında Metro ile tekrar anlaşarak acentelik
faaliyetlerine devam etti. Halen Yeşil Bartın şirketi, Ulaştırma Bakanlığı’ndan
aldığı F1 belgesiyle Metro Turizm’in acenteliğini yürütmektedir. Metro Turizm’in
Bartın ilinde faaliyet gösteren 14 otobüsü bulunmaktadır. Bu otobüslerden iki
tanesi, Yeşil Bartın şirketinin ortağı Coşkun Bacak’ın babası Abdullah Bacak’a
aittir. Abdullah bacak, aynı zamanda Bartın ili Kamyoncular Kooperatif
Başkanlığı’nı yürütmektedir. Metro Turizm’in diğer otobüslerinden on tanesi Tahir
Menteş’e, geri kalan iki tanesi de özel şahıslara aittir. Metro Turizm’in Bartın
ilinden İstanbul, Ankara, İzmir ve Antalya güzergahlarında faaliyetleri
bulunmaktadır. 200
Şu anda Bartın ilinde Metro Turizm, AS74, Öz Bartın ve Öz Emniyet
firmaları faaliyet göstermektedir. Tahir Menteş’in Metro Turizm’de on otobüsü
bulunmaktadır. Aynı kişi, Öz Bartın ve Öz Emniyet firmalarının da büyük ortağıdır.
AS74 ise bağımsızdır. Taşıma ücretleri ile ilgili olarak en son zam, 2001 yılında
yapılmıştır. O gün bugündür fiyatlarda herhangi bir artış yapılmamıştır. 2005
yılının Mayıs ayında Yeşil Bartın Firması Metro Turizm’in acenteliğini alınca, Tahir
Menteş Metro Turizm Genel Müdürlüğü ile kira sözleşmesi imzalayarak, on
otobüsünü Bartın’da faaliyet Metro Turizm adıyla çalıştırmaya başladı. Ardından
Öz Emniyet Firması, İstanbul Ulaştırma Bölge Müdürlüğü’nden yeni bir fiyat aldı.
Bunun üzerine diğer firmalar da bu fiyatı makul buldu ve aynı fiyatı uygulamaya 210
başladı. Esasen, Metro Turizm’in acenteliği de Tahir Menteş’e ait olsaydı, fiyatlar
çok daha yüksek olabilirdi. Bu noktada Abdullah Bacak ve Yeşil Bartın şirketi
dengeleyici bir rol oynuyor. Ulaştırma Bakanlığı’ndan alınan fiyatların
uygulanmaması halinde firmalar çok ciddi zarar görmekteler. Biz bu fiyatların
uygulanmasını temin etmek için bu anlaşmayı yaptık. Esasen firmaların sefer
06-94/1191-357
7
sayısı az olsa veya firma sayısı az olsa daha düşük bir fiyatla maliyet
karşılanabilirdi ama şu andaki şartlarda maliyetlerin karşılanması mümkün
olmuyor. Onun için bizler için tek çıkar yol, Ulaştırma Bakanlığı’nca onaylanan
fiyatların uygulanmasıdır.”
220
I.2.4. Sedat Menteş (Yeni Özemniyet ve VİB Özbartın Otobüs İşletmeleri)

I.2.4.1. Güzergah Fiyat Tarifesi:

Önaraştırma sürecinde yapılan yerinde inceleme sırasında, “Güzergah Fiyat
Tarifesi” başlıklı bir anlaşma bulunmuştur. 20.5.2005 tarihinden itibaren geçerli
olacağı belirtilen sözkonusu anlaşmada; Bartın, Çaycuma, Devrek ve Mengen
kalkışlı güzergahlar için bilet fiyatları belirlenmiş ve tarifeye uymayan
yazıhanelere 500 YTL ceza verileceği, tekrarı halinde ise yazıhane işletme
hakkının feshedileceği düzenlenmiştir. “Güzergah Fiyat Tarifesi” başlıklı 230
anlaşmada Sedat Menteş’in otobüs işletmesinin kısa ünvanı olan “Özemniyet”
ibaresinin altında, Menteşoğlu Turizm Sey. ve Taş. Motorlu Araç Tic. Ld. Şti.’nin
kaşesi ve bir imza yer almaktadır. Anlaşmada kaşesi ve imzası bulunan
firmalardan birisi olan Yeşil Bartın Otobüs Nakliyat Ticaret Limited Şirketi’nin ise
Metro Turizm’le acentalık sözleşmesi imzaladığı 20.5.2005 tarihinden önce o
dönemdeki ünvanı Lüx Yeşil Bartın olan VİB Özbartın firmasının acentalığını
yürüttüğü anlaşılmıştır.

I.2.4.2. Sedat Menteş’in Sahibi Olduğu Yeni Özemniyet Firması adına
27.5.2005 tarihinde Ulaştırma Bakanlığı’na Sunarak Görülmüştür Şerhini 240
Aldığı Fiyat Tarifesi:

“Güzergah Fiyat Tarifesi” başlıklı anlaşmanın 20.5.2005 tarihinde yürürlüğe
girmesinin ardından, Sedat Menteş’in sahibi olduğu Yeni Özemniyet firması,
Ulaştırma Bakanlığı’na yeni bir ücret tarifesi sunarak 27.5.2005 tarihinde
“görülmüştür şerhi” almıştır. Ulaştırma Bakanlığı’na sunulan ücret tarifesindeki
bilet ücretleri anlaşma ücretlerinin biraz üzerinde olmakla birlikte, firmaların
Ulaştırma Bakanlığı’na sundukları ücret tarifelerinin %20 altına kadar indirim
yapabildikleri dikkate alındığında, Ulaştırma Bakanlığı’na sunlan bilet fiyatlarının
“Güzergah Fiyat Tarifesi”ni uygulamaya imkan verecek şekilde hazırlandığı 250
anlaşılmıştır.

I.2.4.3. Yeni Özemniyet ve VİB Özbartın Otobüs İşletmelerinin Uyguladığı
Bilet Fiyatlarının “Güzergah Fiyat Tarifesi” Başlıklı Anlaşmadaki Fiyatlarla
ve Ulaştırma Bakanlığı’na Sunulan Ücret Tarifesiyle Karşılaştırılması:
“Güzergah Fiyat Tarifesi” başlıklı anlaşmada, Bartın merkezli 24 güzergah için
bilet fiyatı belirlenmiştir. Sözkonusu güzergahların büyük çoğunluğu ara durak
niteliğinde olup, Bartın merkezli başlıca güzergahlara ilişkin anlaşma fiyatları ile
Ulaştırma Bakanlığı’na sunulan ücret tarifesindeki fiyatların ve Yeni Özemniyet ile
VİB Özbartın firmaları tarafından uygulanan bilet fiyatlarının karşılaştırıldığı 260
tabloya aşağıda yer verilmiştir.
06-94/1191-357
8

UYGULANAN BİLET FİYATLARI
Anlaşma Öncesi Anlaşma Sonrası
Güzergah Anlaşma
Fiyatı
(20.5.2005)
Mart
Nisan
2005
Mayıs
2005
Haziran
2005
Temmuz
Ağustos
2005
Ekim
2005
Kasım
Aralık
2005
Ocak
2006
Bakanlığa
Sunuan
Ücret
Tarifesi
(27.5.2005)
İstanbul 30 20,10 20,18 30,12 30 30,25 35
Ankara 20 15,8,9,10,
12,13
20,13,14,
15,18,19
20,13,14,
14,19,18
20,15 20 20,10,12,
13,19
23
Bursa 30 20,18 20,18 30,28,29 30,29,27 27,30 30 27 33
İzmir 50 35 50,45,40 40 43,36 50,45,
40
54
İzmit 30 30,27 -
Tabloda koyu tonda yazılan rakamlar, Yeni Özemniyet ve VİB Özbartın
firmalarından alınan yolcu listelerinde sıklıkla görülen bilet fiyatlarını, açık tonda
yazılan rakamlar ise yolcu listelerinde diğerlerine nispeten daha nadir görülen
fiyatları göstermektedir. Yukarıdaki tablonun incelenmesinden, teşebbüslerin
anlaşma sonrasında uyguladığı fiyatların büyük oranda anlaşmada tespit edilen
fiyatlarla örtüştüğü ve söz konusu fiyatların anlaşma öncesindeki fiyatlara oranla
%25 ila %50 oranında yüksek olduğu anlaşılmaktadır.
270
I.2.4.4 Sedat Menteş’in Temsilcisi İle Yapılan Görüşme

Sedat Menteş’in temsilcisiyle yapılan görüşmede aşağıdaki sorular sorularak
takip eden cevaplar alınmıştır:

“Raportörler: Bartın ili şehirlerarası yolcu taşımacılığı pazarında son dönemde
gerçekleşen fiyat artışlarının ortaya çıkış süreci hakkında bilgi verir misiniz?

Temsilci: Bartın'da faaliyet gösteren firmalar arasında, 2003'ün onuncu
ayından itibaren yıkıcı bir rekabet başladı. Aynı dönemde, petrol fiyatlarında ciddi 280
artışlar gerçekleşti. Şehirlerarası Yolcu Terminali'nin Bartın'a yaklaşık 8 km'lik bir
mesafede kurulmasıyla, firmaların servis ve kira maliyetleri arttı. Bu yüksek
maliyetlerden öncelikle otobüs sahibi şahıslar olmak üzere tüm firmalar olumsuz
etkilendi ve pek çok otobüs sahibi, zarar ederek sektörden çekildi. Bu şartlar
altında tüm firma ve otobüs sahipleri bir çıkış yolu aramaya başladı. Bu
arayışların sonucunda öncelikle Sedat Menteş, sahip olduğu on otobüsü Metro
Turizm'e kiralayıp Metro Turizm'de sözleşmeli çalışan otobüs sahiplerinin Öz
Emniyet firması ile sözleşme imzalamalarım sağladı. Böylelikle, söz konusu
otobüs sahipleri geliri daha iyi olan Öz Emniyet Firması'nda çalışma imkanı elde
etmiş oldular. Ardından, Ulaştırma Bakanlığı'ndan yeni bir fiyat tarifesi alındı. 290
Fiyatların alınmasını takiben, tüm otobüs sahipleri bir araya geldi ve Ulaştırma
06-94/1191-357
9
Bakanlığından alınan fiyatlardan biraz düşük bir fiyat tarifesi üzerinde sözlü olarak
anlaşıldı. Bu tarihten itibaren söz konusu fiyatlar uygulanmaya başlandı. Nitekim
bizler, bu anlaşmanın sadece yaz aylarında uygulanabileceğini düşünüyoruz.
Talebin düştüğü kış aylarında, şu anda uygulanan rakamların uygulanması
mümkün olmayacaktır.”

I.2.5. Menteşoğlu Tur. Sey. ve Motorlu Araç Tic. Ltd. Şti. (Menteşoğlu Ltd.
Şti.)
Yapılan incelemeler neticesinde Sedat Menteş’in, Menteşoğlu Ltd. Şti.’nin hakim 300
ortağı ve müdürü olduğu; bu nedenle Menteşoğlu Ltd. Şti. ile Sedat Menteş’in
aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunduğu anlaşılmıştır.
Menteşoğlu Ltd. Şti., Sedat Menteş’in sahibi olduğu Yeni Özemniyet ve VİB
Özbartın Otobüs İşletmelerinin acentalığını yürütmektedir.
I.2.6. Aydın Yapı Ürünleri Banyo Aksesuarları Kaplama Nak. İth. İhr. Paz.
San. ve Tic. Ltd. Şti. (Aydın Yapı Ltd. Şti)
I.2.6.1. Güzergah Fiyat Tarifesi

Önaraştırma sürecinde yapılan yerinde incelemeler esnasında, “Güzergah Fiyat
Tarifesi” başlıklı bir anlaşma bulunmuştur. 20.5.2005 tarihinden itibaren geçerli 310
olacağı belirtilen sözkonusu anlaşmada; Bartın, Çaycuma, Devrek ve Mengen
kalkışlı güzergahlar için bilet fiyatları belirlenmiş ve tarifeye uymayan
yazıhanelere 500 YTL ceza verileceği, tekrarı halinde ise yazıhane işletme
hakkının feshedileceği düzenlenmiştir. “Güzergah Fiyat Tarifesi” başlıklı
anlaşmada AS 74 ibaresinin altında, AS 74 Şengönül Turizm Ltd. Şti.’nin kaşesi
ve Aydın Yapı Ltd. Şti’nin temsilcisi’ne ait olduğu anlaşılan bir imza yer
almaktadır.
I.2.6.2. Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin Temsilcisi ile Yapılan Görüşme

Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin temsilcisiyle yapılan görüşmede aşağıdaki sorular 320
sorularak takip eden cevaplar alınmıştır:

Raportörler: As 74 Firması hakkında kısaca bilgi verir misiniz?

Temsilci: As 74 Firmasının Ulaştırma Bakanlığı’ndan 2005 yılının mart ayında
alınan Yetki Belgesi’ndeki ünvanı, AS 74 Hakan Turizm’dir. Söz konusu yetki
belgesinin sahibi, Aydın Yapı Ürünleri Banyo Aksesuarları Kaplama Nakliyat
İthalat İhracat Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’dir. Bu şirketin AS 74
Firmasına dahil olmasıyla, AS 74 Hakan Turizm’de faaliyet gösteren otobüs sayısı
142’ye ulaşmıştır. Bu otobüslerden 6 tanesi Aydın Yapı Ürünleri Banyo 330
Aksesuarları Kaplama Nakliyat İthalat İhracat Pazarlama Sanayi ve Ticaret
Limited Şirketi’ne ait olarak firmanın öz malıdır. Diğer 8 otobüs ise özel şahıslara
aittir. As 74 Hakan Turizm’in merkezi esasen İstanbul’dadır. Halen İstanbul’dan
Çorum –Kargı’ya, Bartın’dan da İstanbul ve Ankara’ya faaliyet göstermektedir.
06-94/1191-357
10
Raportörler: Öz Emniyet, As 74, Metro ve Yeşil Bartın firmalarının dahil olduğu ve
Mayıs 2005 tarihinden itibaren geçerli olan Güzergah Fiyat Tarifesi Anlaşması
Hakkında bilgi verir misiniz?

Temsilci: Şehirlerarası Otobüs Terminali’nin Bartın İli’nden 8 km uzağa
taşınmasıyla firmaların başta servis maliyetleri olmak üzere, toplam 340
maliyetlerinde ciddi bir artış oldu. Firmaların maliyetlerinin artmasıyla, bu
maliyetleri karşılamak için firmalar çareler aramaya başladı. Sonuç olarak
firmaların müdürleri olarak bizler, Ulaştırma Bakanlığı’ndan alınan fiyatların
uygulanması ve yıkıcı rekabetin tekrar başlamaması için söz konusu anlaşmayı
yaptık. Anlaşmanın yapıldığı tarihten bu yana anlaşmadaki tarifelere uymaktayız.

I.2.6.3. “AS 74” İsim Hakkının Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin ortağı Sezai Aydın’ın
oğlu Hakan Aydın’a kiralanması ve Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin “As 74 Hakan
Turizm” kısa unvanlı firma adına D1 Yetki Belgesini Alması:
Aydın Yapı Ltd.Şti.’nin ortağı Sezai Aydın’ın oğlu Hakan Aydın ile As 74 350
markasının o dönemdeki sahibi As 74 Şengönül Turizm Taşımacılık ve İnşaat
Ticaret Limited Şirketi (As 74 Şengönül Ltd. Şti.) arasında, 22.2.2005 tarihinde
“As 74” markasının kulanım hakkının iki yıllığına Hakan Aydın’a kiralanması için
bir Marka Lisans Sözleşmesi imzalanmıştır. Sözkonusu lisans sözleşmesinin
alınmasının ardından 22.3.2006 tarihinde Aydın Yapı Ltd. Şti, Ulaştırma
Bakanlığı’ndan şehrlerarası yolcu taşımacılığı yapmak üzere D-1 yetki Belgesi
almıştır. Raportörler tarafından 9.8.2006 tarihinde As 74 Hakan Turizm’in Bartın
Terminali’ndeki yazıhanesinden alınan yetki belgesi, bu yetki belgesidir.

I.2.6.4. Yerinde İncelemeler sırasında AS 74 Firmasının Bartın Şehirlerarası 360
Otobüs Terminalindeki Yazıhanesi’nde Yapılan Tespitler
9.8.2005 tarihinde As 74 Hakan Turizm’in Bartın Şehirlerarası Yolcu
Terminali’ndeki yazıhanesinde yapılan ilk yerinde incelemede, raportörler
tarafından firmanın yetki belgesinın talep edilmesi üzerine, raportörlere Aydın
Yapı Ltd. Şti’ye ait olan “As 74 Hakan Turizm” firmasının yetki belgesi
sunulmuştur. Sözkonusu yetki belgesi ve yazıhaneden alınan diğer belgeler,
Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin yan şirketi olduğu anlaşılan Ayrohe Turizm Otelc. Sey.
Taş. ve Pet. Ürünl. Tic. Ltd. Şti. kaşesi ile kaşelenmiş ve Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin
temsilcisi tarafından imzalanarak raportörlere teslim edilmiştir. Diğer taraftan,
firmanın otobüslerinde de “As 74 Hakan Turizm” unvanının yazılı olduğu tespit 370
edilmiştir.
15.2.2006 tarihinde Bartın’a ikinci kez gidilmesiyle As 74 Firmasının, Star As 74
kısa ünvanıyla faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Yapılan incelemeler
neticesinde, Star As 74 kısa unvanının, Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin Bartın ilindeki
faaliyetlerine son vermesinin ardından, Ulus Star Tur. Sey. Gıda Orman Ürün.
San. ve Tic. Ltd. Şti. (Ulus Star Ltd. Şti.)’nin, “Star As 74” kısa unvanlı D1 Yetki
Belgesini 14.9.2005 tarihinde alması ile kullanılmaya başlandığı belirlenmiştir.
Öte yandan, 22.2.2005 tarihinde yapılan marka lisans sözleşmesiyle iki yıllığına
Hakan Aydın’a kiralanan “As 74” Markasının da, As 74 Şengönül Ltd. Şti. ile Ulus
06-94/1191-357
11
Star Ltd. Şti. arasında 23.12.2005 tarihinde akdedilen Marka Devir Senedi ile As 380
Ulus Star Ltd. Şti.’ye devredildiği anlaşılmıştır.
I.3. Savunmalar ve Değerlendirmeler

I.3.1. Metro’nun Savunması ve Değerlendirmesi

Şirket temsilcisi tarafından imzalanan savunmada, soruşturma açılması kararı ile
birlikte karara esas olan bilgi ve belgelerin gönderilmediği belirtilmiş,
soruşturmaya esas olan bilgi ve belgelerin gönderilmesi talep edilmiş ve
gönderilmemesi halinde savunma hakkının engellenmiş olacağı iddia edilmiştir.
Aşağıda, 4054 sayılı Kanun ve AB mevzuatı çerçevesinde, literatürde “dosyaya 390
giriş hakkı” olarak adlandırılan konuya ilişkin olarak kısa bir değerlendirme
yapılmıştır. Dosyaya giriş hakkı Kanun’un 44. maddesinde düzenlenmiştir.
Maddenin ikinci fıkrasında, “Haklarında soruşturmaya başlandığı bildirilen
taraflar sözlü savunma hakkını kullanma taleplerine kadar Kurum bünyesinde
kendileri ile ilgili düzenlenmiş her türlü evrakın ve mümkünse elde edilmiş olan
her türlü delilin bir nüshasının kendilerin verilmesini isteyebilir.” denilmekte,
devamı fıkrada, “Kurul, tarafları bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği
konuları kararlarına dayanak teşkil edemez” hükümlerine yer verilmektedir. Bu
hükümlerden de anlaşılacağı üzere, hakkında soruşturma açılmış taraflara
Kanun’un 44/2. maddesi ile dosyaya giriş hakkı tanınmış, 44/3. maddesi ile de 400
teşebbüslerin kendini savunma hakkı bir bakıma güvence altına alınmıştır.
Kanun’un 44/2 maddesiyle teşebbüslerin “Kurum bünyesinde kendileri ile ilgili
düzenlenmiş her türlü evrakın ve mümkünse elde edilmiş her türlü delilin bir
nüshasını” sözlü savunmaya kadar talep edebilecekleri ifade edilmiş, ancak bu
hakkın ne zaman başlayacağı açıkça belirtilmemiştir. Bunun üzerine yürütülen
farklı soruşturmalarda teşebbüsler benzer taleplerle Kuruma başvurmuşlar ve
taleplerine olumlu cevap alamadıkları durumlarda, savunma haklarının
engellendiği iddiasında bulunmuşlardır.
Esasen, dosya kapsamında karartılması muhtemel delillerin varlığı ve
soruşturmanın güvenliği, hakkında soruşturma yürütülen taraflara ilişkin ileri 410
sürülen iddiaların ancak soruşturma raporunun tamamlanması ile net bir şekilde
ortaya konulabileceği, soruşturma safhasının her aşamasında teşebbüslerin
sürekli bir şekilde evrak taleplerinin, delil toplanması ve dosyanın oluşturulması
sürecini olumsuz etkileyebileceği hususları da göz önünde bulundurularak,
soruşturma açılması kararının alındığı aşamada taraflara yapılan bildirimde
kararda yer alan temel suçlama ve iddialara yer verilmiş, ancak taraflara herhangi
bir belge gönderilmemiştir. Bu aşamada dosya mevcudu belgelerin Kurum
bünyesinde incelenmesi halinde de, yukarıda yer verilen sakıncalar ortaya
çıkabileceğinden bu şekilde dosyaya giriş hakkı da tanınmamıştır. Bununla
birlikte, dosya kapsamındaki taraflara ilişkin belgeler ticari sırlar çıkarıldıktan 420
sonra soruşturma raporu ile birlikte taraflara gönderilmiş, ayrıca Kanun’un 44/2.
maddesi uyarınca taraflar, sözlü savunma hakkını kullanma taleplerine kadar
Kurum bünyesinde kendileri hakkında düzenlenmiş her türlü evrakı ve mümkün
olduğu ölçüde elde edilmiş olan her türlü delilin bir nüshasını talep edebilme
06-94/1191-357
12
hakkına sahip olmuşlardır. Bunun yanı sıra, aynı maddenin üçüncü fıkrası
uyarınca Kurul’un tarafları bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları
kararlarına dayanak yapması da mümkün olmamaktadır. Tüm bu güvencelerin
yanında Kanun’un 45. ve 46. maddeleri ile hakkında soruşturma yürütülen
taraflara soruşturma raporunun tebliğ edilmesini takiben iki defa yazılı, bir defa da
sözlü savunma hakkı tanınmaktadır. Dolayısıyla ilk yazılı savunma aşamasında 430
belge gönderilmemesi nedeniyle Metro’nun savunma hakkının kısıtlandığının ileri
sürülmesinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.
Savunmada esasa ilişkin açıklamalar yapılmış, Yeşil Bartın ile Metro arasındaki
ilişkinin niteliğine ilişkin açıklamalar getirilmiştir. Buna göre Metro, Türkiye çapında
yaygın bir ulaşım ağına sahip olması nedeniyle bu hizmetleri çoğu kez acenteler
aracılığıyla yerine getirilmek durumundadır. Acenteler rekabet hukuku anlamında
teşebbüs niteliğine sahiptir. Şirket, Bartın ilinde yolcu taşımacılığı pazarında
acente aracılığıyla faaliyet göstermektedir. Acente yerel ölçeği analiz eder
piyasayı ve diğer firmaların fiyatlarını izler ve bilet fiyatlarını Metro’ya bildirir.
Belirlenen fiyatlar ticari konjonktüre göre bazen bu firmalarla aynı, bazen de farklı 440
(daha yüksek -daha düşük) olabilmektedir. Metro da bu fiyatları kabul eder. Bu
süreçte acentenin kurmuş olduğu özel ilişkileri Metro bilemeyeceği gibi bu
hususlarla da ilgilenmez. Bartın piyasasını bilmediği için ilgi düzeyi sınırlıdır.
Bartın firmaları ile hiçbir ilişkiye girmemiştir.
Rekabet Kurulu’nun 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği’nin açıklanmasına Dair Kılavuz’da (Kılavuz) Acentelik sözleşmelerine
değinilmekte ve bu sözleşmelerin Rekabet Hukuku açısından değerlendirilmesi
yapılmaktadır. Söz konusu kılavuzda, teşebbüsler arasındaki ilişkinin Kanun’un 4.
maddesi kapsamında olup olmadığını belirleyen faktörün, acentenin müvekkil
tarafından atandığı faaliyetlerle ilgili olarak ticari veya mali bir risk alıp almaması 450
olduğu yer almıştır. Acentenin bir mali veya ticari risk taşımaması durumunda
faaliyetlerinin müvekkil teşebbüsün faaliyetlerinin bir parçası olarak
değerlendirileceği, aksi halde, yani acentenin risk üstlenmesi durumunda, kendi
yapmış olduğu yatırımların geri dönüşünü sağlayabilmesi için pazarlama
stratejisini özgürce belirleyebilmesi gerektiği ve bu durumda, söz konusu
sözleşmenin Kanun’un 4. maddesi kapsamına girebileceği ifade edilmektedir.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin uygulanıp uygulanmayacağında belirleyici
faktör olan risk konusunda ise Kılavuzda, her bir olayın kendi özellikleri göz
önünde bulundurularak değerlendirileceği belirtilmekte, ayrıca bir acente ve
müvekkil arasındaki ilişkide acentenin risk üstlendiği ve bu nedenle anlaşmanın 460
Kanun’un 4. maddesine girdiği durumlara örnekler verilmekte ve verilen örnekler
arasında, “Acentenin, söz konusu pazarda faaliyet gösterebilmek bakımından
gerekli olabilecek ve sadece bu pazarda kullanılabilecek yatırımlar yapmak
zorunda bırakılması” sayılmaktadır. Bu çerçevede rekabet hukuku açısından
acente ile bağımsız karar verebilen teşebbüs arasındaki ayırt edici unsurun
acentenin yükümlülüklerini yerine getirirken mali riskin ne kadarını üstlendiği
noktasında yattığı görülmektedir. Eğer acente kendi üzerine risk alıyorsa,
fonksiyon itibarıyla bağımsız teşebbüslere yaklaşır ve rekabet kuralları açısından
bağımsız teşebbüs olarak değerlendirilir. Hangi hallerde risk üstlenildiğine örnek
olarak aşağıdaki hususlar gösterilebilir: 470
06-94/1191-357
13
- Ticari acentenin ticari faaliyetleri süresince bağımsız bir tacir gibi
davranması,
- İşlemle ilgili ticari riskin acentenin üzerinde olması,
- Ticari acentenin elinde sözleşme konusu mallardan minimum miktarda stok
bulunması,
- Ticari acentenin müşteriler için kendi hesabına olmak üzere ücretsiz servis
hizmeti vermesi,
- Ticari acentenin fiyatlar ve ticaret koşullarını belirleme yetkisi bulunması.
Karayolları Taşıma Yönetmeliği kapsamında faaliyet gösterecek gerçek ve tüzel
kişilerin, taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı 480
işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, taşıma işleri organizatörlüğü,
dağıtım işleri, terminal işletmeciliği, oto kiralama işletmeciliği ve benzeri faaliyetleri
yapabilmeleri için Bakanlıktan yetki belgesi almaları zorunludur. Yetki belgesi
alınması için gerekli genel ve özel koşullar belirlenmiştir. Yetki belgesi türlerine de
yönetmeliğin 11. maddesinde yer verilmiş, yurt içi yolcu taşımacılığında acentelik
yapacak gerçek ve tüzel kişilere F1 yetki belgesi verileceği düzenlenmiştir. F1
yetki belgesi için, D1 ve E1 yetki belgesi sahibi taşımacılardan en az birisiyle
imzalanmış Bakanlıkça asgari şartları belirlenmiş bir acentelik sözleşmesi
bulunması şartı aranmıştır. Acenteler daima müvekkilleri hesabına iş yaparlar.
Acentelerin yapacağı işlemlerden doğan hak ve borçlar müvekkillerine aittir. Türk 490
Ticaret Kanunu’nun 116-134. maddeleri acentelik hakkındaki düzenlemelere
ilişkindir. Söz konusu madde hükümlerinde acentelerin müstakil hareket
edemeyeceği hususu belirtilmiştir. Dolayısıyla, acente niteliğinde faaliyet gösteren
gerçek ve tüzel kişilerin müvekkillerinin talimatları ve onların menfaatleri
doğrultusunda iş görmeleri kanundan doğan bir yükümlülük olup hareket
serbestileri sınırlı olan acentelerin bağımsız hareket edebilen kişiler karşısında
belirleyici olma özellikleri bulunmamaktadır. Bu çerçevede, F1 yetki belgesi ile
faaliyet gösteren bir teşebbüsün fiyat belirleme konusundaki imkanının ancak
işletmeci teşebbüsün kendisine tanıdığı takdir yetkisi ile sınırlı kaldığı
anlaşılmaktadır. Sektörde akdedilen “Acentelik Sözleşmeleri”, Karayolu Taşıma 500
Yönetmeliği’ uyarınca, Ulaştırma Bakanlığı’nca belirlenmiş örneğe uygun tip
sözleşmelerdir. Sözleşmelerde taşımacı firma tarafından acenteye, taşıma
bedelini tespit etme yetkisi verilmemektedir. Ayrıca, anılan Yönetmeliğin ve
Ulaştırma Bakanlığı’nın 46 No’lu Tebliği’nin ilgili hükümleri yolcu bilet fiyatlarının
taşımacılarca belirlendiğini açıklamaktadır.
20.5.2005 tarihinden önce Metro’nun acenteliğini Devrek Özlem Seyahat’in
yürüttüğü, güzergah fiyat tarifesinin 20.5.2005 tarihinden itibaren geçerli olmak
üzere imzalandığı ve tarifenin altında Devrek Özlem Seyahat’in kaşesinin
bulunduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla bu dönemde acente olarak faaliyet gösteren
şirket, Devrek Özlem Seyahattir. 20.5.2005 tarihinde ise Metro ile Yeşil Bartın 510
arasında acentelik anlaşması imzalanmıştır. Yapılan yerinde incelemeler
sırasında, bu anlaşmanın bir nüshası elde edilmiştir. Anlaşmaya göre, Metro’ya ait
biletlerin satış işlemlerini, Yeşil Bartın yapacaktır. Söz konusu anlaşmanın
incelenmesinden, yolcu bileti satışından dolayı, Metro’nun Yeşil Bartın’a (………)
YTL ödeyeceği anlaşılmaktadır. Ayrıca söz konusu anlaşmada, acenteye fiyat
tespitine ilişkin bir yetki verilmemiş olup, bu yetki Metro’ya aittir. Acentelik
06-94/1191-357
14
sözleşmesinde, acentenin, taşımacı firmanın ticari, idari, teknik, mali ve hukuki
konularda belirlediği talimat ve tarifelere uymaması sebebiyle taşımacı firmanın
uğrayacağı zararı tazmin edeceği hükmü yer almıştır. Dolayısıyla, acente,
taşımacı firmanın talimatlarına uymak zorundadır. 520
Yapılan bu saptamalar ışığında, soruşturmaya esas olan tarafın ana şirket olan
Metro olduğu kannatine ulaşılmıştır. Dolayısıyla acente olarak faaliyet gösteren
Devrek Özlem Seyahat ve Yeşil Bartın firmalarının sorumluluğu bulunmamaktadır.
Yapılan fiyat analizleri neticesinde, Metro’nun güzergah fiyat tarifesinde yer alan
fiyatlara uyduğu da tespit edilmiştir.
Açıklandığı üzere, 20-21-22 Mayıs tarihli biletlerde sınırlı fiyat farklılıkları
gözlenirken, daha sonraları bu durum ortadan kalkmış ve anlaşmaya uyum
sağlanmıştır. Haziran ve Aralık aylarında sadece 1’er gün için farklı fiyatlar
gözlemlenmiş, bunun dışında anlaşma fiyatlarına uyulduğu saptanmıştır. Trabzon
ve Antalya güzergahlarında ise listeden farklı noktalar bulunduğundan, tam bir 530
karşılaştırmanın yapılması mümkün olmamıştır. Temmuz 2005 ve Ekim 2005
tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Ulaştırma Bölge Müdürlüğüne onaylatılan
fiyat, İstanbul için 35 YTL, Ankara için 25 YTLdir. Oysa listede yer alan ve firma
biletlerinden de uygulandığı anlaşılan fiyatlar İstanbul için 30 YTL, Ankara için 20
YTLdir. Dolayısıyla Metro’nu anlaşma tarihinden sonraki dönemde acentesi olan
Yeşil Bartın Firmasının yetkilisi tarafından getirilen Ulaştırma Bölge
Müdürlüğünce belirlenen fiyatların uygulandığı iddiasının geçersiz olduğu
sonucuna ulaşılmıştır.
Diğer taraftan, ikinci yazılı savunmada getirilen iddialar da değerlendirilmelidir.
Teşebbüsün ikinci savunmasında yer alan ilk iddia, Metro’nun acenteleri aracılığı 540
ile faaliyet gösterdiği ve fiyat tespitinin acente tarafından gerçekleştirildiği
yönündedir. Konuya ilişkin olarak acente ile yapılan yazışmalar sunulmuş, acente
tarafından verilen tutanakta söz konusu durumun ikrar edildiği, bu durumun
gerekçesi olarak da sektörel sorunların ve sürekli oluşan zararların gösterildiği
ifade edilmiştir.
Bu iddialarla ilgili ilk değerlendirme, Metro’nun çalışma sisteminin acentelik
esasına dayalı oluşunun ve yerel piyasalar hakkında acentelerin bilgi sahibi
oluşunun Metro’nun fiyat anlaşmasına katıldığı gerçeğini değiştirmediği ve
sorumluluğunu ortadan kaldırmadığıdır. Metro tarafından gönderilen ilk yazıda
acenteden fiyata ilişkin önerilerini iletmesi istenmiştir. Acente sistemi ile çalışan 550
Metro’nun bu yöndeki talebi acente tarafından karşılandıktan sonra son söz
Metro tarafından söylenecek ve Ulaştırma Bölge Müdürlüğü’ne bildirim
yapılacaktır. Dolayısıyla fiyat tespitine yetkili olan teşebbüs Metro’dur. Bundan
başka, savunmada acente tarafından fiyat tespit edildiğinin ikrar edildiği yönünde
bir iddia yer almaktadır. Acente yetkilisi tarafından verilen tutanakta yer alan
ifadeler aslında acenteler ve ana şirketler arasındaki bağlantının ve ana şirketler
arasındaki rekabetin önemine işaret etmektedir. Bartın merkezli otobüs ile
şehirlerarası yolcu taşıma hatları pazarında faaliyet gösteren VİB Öz Bartın ve
Yeni Öz Emniyet firmalarının acenteliği Menteşoğlu turizm tarafından
yapılmaktadır. Burada önemli olan husus, Menteşoğlu’nun Metro’nun acenteliğini 560
de yapması halinde ortaya çıkacak olan koordinasyon riskidir. Dolayısıyla
06-94/1191-357
15
Metro’nun acenteliğinin Yeşil Bartın tarafından yürütülüyor oluşu, kararların Yeşil
Bartın tarafından alınması bakımından değil, aynı pazarda faaliyet gösteren iki
ana şirketin acenteliklerinin farklı firmalar tarafından yürütülüyor olması
bakımından önemlidir. Sonuç olarak, " Esasen Metro Turizmin acenteliği Tahir
Menteş'e ait olsaydı, fiyatlar çok daha yüksek olabilirdi.Bu noktada Abdullah
Bacak ve Yeşil Bartın şirketi dengeleyici bir rol oynuyor." ifadesinin Yeşil Bartın
firmasının bağımsız hareket ederek pazar koşullarını etkilediği yönünde
değerlendirilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır.
Savunmada bundan başka, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti 570
Tebliği’ne ve Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin Açıklanmasına
Dair Kılavuz’a atıf yapılmış ve acente tarafından risk üstlenildiği ortaya koyulmaya
çalışılmıştır. Acentenin servis hizmetleri sunduğu, dolayısıyla kılavuzda yer alan
“taşıma masrafları da dahil olmak üzere mal veya hizmetlerin alım satımına ilişkin
masraflara acentenin katkıda bulunması” koşulunun gerçekleştiği, yazıhane
masraflarının personel giderlerinin acente tarafından karşılandığı, acentenin ayrı
bir tüzel kişiliği bulunduğu, yapılan satışlardan komisyon alması sebebiyle riski
paylaştığı, üçüncü kişilere karşı acentenin sorumlu olduğu, acentenin sektörün
gerekleri sebebiyle bizzat yatırım yaptığı, taşıt kira sözleşmeleri ile mülkiyetinde
bulunan otobüsleri sektörde kullanmasının sektöre yapılan bir yatırım olduğu, 580
iddia edilmiştir.
Bu iddialara ilişkin olarak, servis hizmetlerinin tamamlayıcı bir niteliğe sahip
olduğu açıklanmalıdır. Servis hizmeti her ilde gerçekleşen bir uygulama olmayıp,
söz konusu hizmete acente tarafından katılma ana şirketin acente seçimi
noktasında önem kazanmaktadır. Acente seçimi ve acentenin masraflara
katılması ana şirket ve acente arasındaki ticari ilişkinin gereğidir. Ticari hayatta
var olmaya çalışan her teşebbüs belli bir oranda riske katlanmak durumundadır.
Ancak acentenin dolaylı olarak risk almış olması sebebiyle sorumluluk ana
şirkete ait olmaktadır. Aynı şekilde acentenin personel ve kira giderlerini
karşılaması ve ayrı bir hukuki varlığa sahip olması rekabet hukuku anlamında 590
acenteye sorumluluk yüklenmesi için yeterli görünmemektedir. Savunmada
bundan başka, acentenin yapılan satışlardan komisyon alması ve üçüncü kişilere
verilen zararlardan dolayı sorumlu olması sebebiyle risk üstlendiği ifade
edilmiştir. Yukarıda da belirtildiği gibi acente dolaylı bir sorumluluk
üstlenmektedir. Acente ve ana şirket üçüncü kişilere karşı müteselsilen
sorumludur ve acentenin kendi kusuruyla sebep olduğu zararlara karşı Metro’nun
rücu hakkı bulunmaktadır.
Savunmada bu hususlara ek olarak acentenin sektörde faaliyet göstermek için
gerekli yatırımlar yaptığı ve bu yönüyle klavuzda yer alan “acentenin söz konusu
pazarda faaliyet gösterebilmek bakımından gerekli olabilecek ve sadece bu 600
pazarda kullanılabilecek yatırımlar yapmak zorunda bırakılması” koşulunun
gerçekleştiği iddia edilmiştir. İlgili mevzuat hükümleri bu iddiaların
değerlendirilmesi açısından önemlidir. Karayolları Taşıma Yönetmeliği
kapsamında faaliyet gösterecek gerçek ve tüzel kişilerin, acentelik ve benzeri
faaliyetleri yapabilmeleri için Bakanlıktan yetki belgesi almaları zorunludur. Ayrıca
sektörde faaliyet göstermek için gerekli olan diğer koşullar da ilgili mevzuat
06-94/1191-357
16
hükümlerinde yer almıştır. Dolayısıyla kanun ve ilgili mevzuat dahilinde acente
tarafından yerine getirilmesi gerekli olan yükümlülükler, acentenin faaliyet
gösterebilmesi için ön koşuldur ve ana şirketin acenteyi belli yatırımlarda
bulunmaya zorlaması olarak kabul edilemez. Sonuç olarak bu hususun acentenin 610
rekabet hukuku anlamında bağımsız bir teşebbüs sayılması için yeterli olmadığı
anlaşılmıştır.
Savunmada ayrıca, acente tarafından özmal otobüslerin Metro’ya tahsis
edilmesinin satış arttırma faaliyetlerine doğrudan veya dolaylı olarak katkıda
bulunmaya zorunlu tutulması şartını sağladığı iddia edilmiştir. Bu husus, acente
ve Metro arasındaki ekonomik bağa ilişkin olmakla birlikte, biletler Metro adına
kesilmekte, Ulaştırma Bölge Müdürlüğü’ne Metro tarafından bildirilmekte, acente,
sözleşmeleri gereği Metro‘nun talimat ve tarifeleri ile bağlı olmaktadır. Dolayısıyla
Metro’da sözleşmeli otobüs çalıştıran firma sahipleri Metro’nun talimatları dışına
çıkamamaktadır ve dolayısıyla aradaki ekonomik bağlantı Metro’nun 620
sorumluluğunu kaldırmamaktadır.
Savunmada son olarak Bartın ilinden diğer illere yapılan yolcu taşımacılığı
faaliyetlerine ilişkin olarak Rekabet Kanunu’nun 4. maddesinin ihlal edildiği
gerekçesiyle bir önceki yıla ait yıllık gayri safi gelirin %10’u tutarında kesilmesi
düşünülen cezanın eşitlik ve orantılılık ilkesine aykırılık teşkil ettiği iddia
edilmiştir. Verilecek cezanın takdirinde ilgili coğrafi pazarla sınırlı kalınması
savunulmuştur.
Metro Seyahat tarafından yapılan son yazılı savunmada, yapılan
değerlendirmelere esas olarak acentelik sözleşmesinin esas alındığı, taraflar
arasında fiyatı belirlemeye ilişkin olarak ayrıca anlaşma yapılamayacağı, AB 630
uygulamalarında etkili olan tarafın dikkate alındığı, piyasa yapısının fiyat
benzerliklerini kolaylaştırdığı yönünde çeşitli iddialara yer verilmiştir. Ana
firmaların sorumluluğuna ilişkin olarak ayrıntılı değerlendirme yapılmış ve
acentenin sorumluluğunun bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Taraflar arasında
yazılı ve imzalı bir anlaşmanın mevcut olması da fiyat benzerliğinin piyasa
yapısından değil, anlaşmadan kaynaklandığını göstermiştir.
1.3.2. Devrek Özlem’in Savunması ve Değerlendirmesi
Devrek Özlem adına yapılan ilk yazılı savunmada, 20.5.2005 tarihli “Güzergah
Fiyat Listesi” adı altında yapılan anlaşmada Devrek Özlem Seyahat Nakliyat
Ticaret Limited Şirketi adına imza atan kişinin, şirket ortağı veya şirketi 640
temsile yetkili birisi olmadığı, dolayısıyla atılan imzanın hukuken geçerli
olamayacağı ileri sürülmektedir. Yazılı savunmada ayrıca, Devrek Özlem
Seyahat Nakliyat Ticaret Limited Şirketi’nin anılan anlaşmanın
yapılmasından sonra Bartın’daki faaliyetlerinin sona erdiği, dolayısıyla imza
sahibi kişi şirketi temsile yetkili olsa bile anlaşma taraflarınca
uygulanamadığı için rekabete aykırı davranışın oluşmadığı ifade
edilmektedir.
Fiyat anlaşması incelendiğinde, 20.5.2005 tarihinden itibaren geçerli olmak
üzere kabul edildiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla anlaşma 20.5.2005 tarihinden
06-94/1191-357
17
önce imzalanmıştır. Bu tarihte ise Devrek Özlem, Metro’nun acentelik 650
faaliyetlerini yürütmekteydi. Kaldı ki, fiyat anlaşmasının altında Devrek
Özlem Seyahat’in imzası bulunmaktadır. Bununla birlikte şirket acente olarak
faaliyet gösterdiğinden fiyat anlaşmasından doğan herhangi bir
sorumluluğunun bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Teşebbüs, ikinci ve üçüncü yazılı savunma haklarını kullanmamıştır.

I.3.3. Yeşil Bartın Firmasının Savunması ve Değerlendirmesi
Yeşil Bartın yetkilisi tarafından yapılan ilk yazılı savunmada ilk olarak, şirketin
acente olarak faaliyet gösterdiği belirtilmiş, Ulaştırma Bakanlığının fiyatlarının
uygulanması için anlaşma yaptıkları ifade edilmiştir.Buna göre “Yeşil Bartın 660
Otobüs Nakliyat - Ticaret Limited Şirketi bir otobüs firması değil şirkettir. Bu
nedenle firma olarak çalışma belgesi olmadığından ancak acente olarak
çalışmalarını sürdürmektedir. Yeşil Bartın Otobüs Nakliyat Ticaret limited Şirketi
Lüks Yeşil Bartın Acenteliğini 20 mayıstan önce bırakmıştır.20 mayıs 2005
tarihinde Birinci Seyahat Taşımacılık Ticaret A.Ş. ile anlaşma yaparak Metro
Acenteliğine başlamıştır. İfade tutanağının 3. maddesinde görüleceği üzere Yeşil
Bartın şirketi Ulaştırma Bakanlığının fiyatlarının uygulanması için sözleşme
yaptıklarından bahsetmiştir. Taleplerinin Ulaştırma Bakanlığının fiyatları olduğu
açıkça belirtilmiştir.”
Yeşil Bartın Firması anlaşmanın yapıldığı dönemde eski unvanı “Sedat Menteş-670
Lüks Yeşil Bartın Otobüs İşletmeciliği” olan “Sedat Menteş- VİB Özbartın Otobüs
İşletmeciliği”nin acenteliğini yürütmekteydi. 20.5.2005 tarihinden sonra ise
Metro’nun acentesi olarak faaliyet göstermiştir. Metro ile ilgili bölümde aktarılan
gerekçelerle, acente olarak faaliyet gösteren Yeşil Bartın Firmasının
sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Savunmada ayrıca fiyat tarifesinin altındaki imzanın şirket yetkililerince atılmadığı
iddia edilmiştir.
Yapılan yerinde incelemelerde elde edilen deliller ve tespitler ışığında, 20.5.2005
tarihinde ortak fiyat tespitlerinin yapıldığı, kesilen biletlerde de bu fiyat listelerine
uyulduğu anlaşılmıştır. Anılan listelerde Yeşil Bartın Firmasının kaşesinin 680
bulunması, bu listelerin rakip teşebbüslerle birlikte oluşturulmasına katıldığının ve
kendisini söz konusu anlaşmalarla bağlı hissettiğinin bir göstergesi olup, kimin
tarafından imzalandığı önem taşımamaktadır. Rakip teşebbüslerin bir araya
gelerek ya da gelmeden aralarındaki rekabeti sınırlayıcı, engelleyici ve/veya
ortadan kaldırıcı amaç ve/veya etkili anlaşmaları yapmaları durumunda, Kanun
ihlali dolayısıyla ilgili teşebbüslerin sorumluluğuna gidilebilmesi için bu tür
anlaşmaların ya da uygulamaların mutlaka teşebbüsü temsile yetkili kişiler
tarafından yapılmış olması gerekmemektedir. Hatta rekabet ihlallerinin şekil şartı
bulunmadığı için böyle bir şart da aranmamaktadır. Dolayısıyla, fiyat listesinin
şirket yetkililerince imzalanmadığı yönündeki savunma geçerli değildir. Bununla 690
birlikte şirketin acente olarak faaliyet gösteriyor oluşu sebebiyle sorumluluğunun
bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
06-94/1191-357
18
Yeşil Bartın Vekili tarafından yapılan savunmada ise aşağıdaki hususlara
değinilmiştir .
Savunmada, soruşturma açılması kararı ile birlikte karara esas olan bilgi ve
belgelerin gönderilmediği belirtilmekte, soruşturmaya esas olan bilgi ve belgelerin
gönderilmesi talep edilmekte ve gönderilmemesi halinde savunma hakkının
engellenmiş olacağı iddia edilmektedir.
Mezkur iddialar Metro’ya ilişkin bölümde değerlendirildiği için, bu bölümde tekrar
yapılmayacaktır. 700
Savunmada esasa ilişkin açıklamalar yapılmış, bu çerçevede Yeşil Bartın ile
Metro arasındaki ilişkinin niteliği ile ilgili olarak açıklamalar getirilmiştir. Buna göre,
Yeşil Bartın, Metro’nun Bartın acentesidir. Yeşil Bartın, Bartın yolcu taşıma
pazarında Metro Şirketinin biletlerini satmakta ve bilet fiyatlarını da Bartın
pazarını izleyerek durum değerlendirmesi yaparak ve Bartın'da bulunan
firmaları ve piyasa fiyatlarını göz önüne alarak belirlemektedir. Belirlenen
fiyatlar ticari konjonktüre göre bazen bu firmalarla aynı bazen de farklı (daha
yüksek - daha düşük) olabilmektedir. Metro, Bartın piyasasını bilmediği için bu
fiyatları kabul etmektedir. Yeşil Bartın hiçbir zaman Bartın'da bulunan firmalarla
anlaşma yaparak veya uyumlu eylem ile fiyat belirlenmesi yoluna gitmemiştir. 710
Daha önce açıklandığı üzere, Yeşil Bartın Şirketi anlaşmanın yapıldığı dönemde
eski unvanı Sedat Menteş – Lüks Yeşil Bartın Otobüs İşletmeciliği olan Sedat
Menteş – VİB Özbartın Otobüs İşletmeciliğinin acentesi olarak faaliyet göstermiş,
Metro ile 20.5.2005 tarihinde acentelik sözleşmesi imzalamıştır. Anlaşmaya göre,
Metro’ya ait biletlerin satış işlemlerini, Yeşil Bartın Şirketi yapacaktır. Savunmada
acentelik ilişkisinin varlığı kabul edilmekte, fiyat tespitinin Yeşil Bartın Şirketi
tarafından yapıldığı belirtilmektedir. Ancak bu tespitin, diğer firmalardan bağımsız,
piyasa koşullarına göre yapıldığı iddiası, yerinde incelemeler esnasında bulunan
fiyat listesi karşısında anlamsız kalmaktadır. Yerinde incelemeler esnasında elde
edilen biletlerde ve yolcu listelerinde yer alan fiyatların, bu listelerde yer alan 720
fiyatlarla karşılaştırılması sonucunda firmanın listelere uyduğu anlaşılmıştır.
Ancak, yapılan fiyat anlaşmalarından doğan sorumluluğun F1 Yetki Belgesiyle
faaliyet gösteren ve acente konumunda olan Yeşil Bartın Firmasına ait olmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
Soruşturma Raporu’nda teşebbüsün 4054 sayılı Kanun’u ihlal etmediği kanaatine
varılmış olup, bu çerçevede Yeşil Bartın firmasının ikinci ve üçüncü yazılı
savunmaları dikkate alınmamıştır.
I.3.4. Sedat Menteş’in Savunması ve Değerlendirmesi

Sedat Menteş’in temsilcisi tarafından imzalanan ilk yazılı savunmada, özetle 730
ulaştırma sektöründe fiyatları belirleyen faktörlerin belirli olduğu (akaryakıt
vb masraflar) ve sektörün yapısı gereği yıkıcı bir rekabet yapılmasına
veyahut rekabetin tamamen ortadan kaldırılmasına müsait olmadığı
belirtilmekte, bu şartlar altında sektörde faaliyet gösteren firmaların anlaşma
yapmak suretiyle rekabeti ortadan kaldırmalarının mümkün olmadığı ifade
edilmektedir.
06-94/1191-357
19
Ülkemizde ulaştırma sektörü, talebin yıl içerisinde büyük dalgalanmalar
gösterdiği bir sektördür. Özellikle Bartın ili gibi yaz sezonunda talebin arttığı,
kış sezonunda ise ciddi oranda düştüğü pazarlarda, otobüs ile şehirlerarası
yolcu taşımacılığı yapan teşebbüsler, talebin yoğun olduğu dönemlerde 740
artırmış oldukları arz miktarlarını talebin düştüğü dönemlerde azaltmakta
güçlük çekmekteler, arz ve talep arasındaki bu dengesizliği de ya anlaşma
yapmak suretiyle arzı kısarak ya da yıkıcı bir rekabete girmek suretiyle
talebin büyük bir kısmını kendilerine çekerek aşmaya çalışmaktadırlar. Bu
şartlar altında da ülkemizdeki ulaştırma sektörü, sağlıksız ve yıkıcı bir
rekabet ile rekabetin tamamen ortadan kaldırıldığı iki uç arasında gelip
gitmektedir. Dolayısıyla, tarafların otobüs ile şehirlerarası yolcu taşımacılığı
sektöründe vahşi rekabetin yaşanmasının veyahut rekabetin tamamen
ortadan kaldırılmasının mümkün olmadığı yönündeki savunmasına katılmak
mümkün değildir. 750
Savunmada devamla, kendilerinin ilgili pazarda hiçbir anlaşmaya taraf
olmadıkları belirtilmekte, “Güzergah Fiyat Tarifesi” başlıklı anlaşmada da
imzalarının bulunmadığı ileri sürülmekte ve böyle bir anlaşma imzalanmış
olsa bile, kendilerinin böyle bir anlaşmadan haberdar olmadıkları ve böyle bir
anlaşmayı uygulamadıkları iddia edilmektedir.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamına giren anlaşmalar, Medeni
Hukuk’taki “sözleşme” ya da “akit” kavramlarından daha geniş bir anlam ifade
etmektedir. Nitekim, 4054 Sayılı Kanun’un 4. maddesinin gerekçesinde yer alan
“maddenin amacı bakımından anlaşma, medeni hukukun geçerlilik koşullarına
uyulmasa bile tarafların kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma ya da 760
uyuşma anlamında kullanılmıştır. Anlaşmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi
yoktur.” ifadesiyle bu husus açıkça ortaya konmuştur. Dolayısıyla, rekabet
hukuku açısından bir anlaşmanın varlığına delil teşkil eden en önemli husus,
taraflar arasındaki irade uyuşması ve bu uyuşma yönünde tarafların irade
beyanıdır. Yukarıda belirtildiği üzere, “Güzergah Fiyat Tarifesi” başlıklı
anlaşmada, “Yeni Özemniyet” ibaresinin altında, “Menteşoğlu Turizm Seyahat ve
Motorlu Araç Tic. Ltd. Şti.”nin kaşesi ve bir imza bulunmakta; “Yeşil Bartın”
ibaresinin altında ise, “Yeşil Bartın Otobüs Nakliyat Tic. Ltd. Şti.”nin kaşesi ve bir
imza bulunmaktadır. Menteşoğlu Ltd. Şti., ve Yeşil Bartın Ltd. Şti., Sedat
Menteş’in otobüs firmalarının acentesi konumundadır. Acentenin faaliyetlerinden 770
ana şirketlerin sorumlu olacağı hususu, Metro’nun savunmasının değerlendirildiği
bölümde ayrıntılı olarak ifade edildiği için burada tekrar edilmeyecektir. Ayrıca,
Sedat Menteş’in Menteşoğlu Ltd. Şti’nin hem hakim ortağı hem de müdürü
olduğu dikkate alındığında, rekabet hukuku açısından Sedat Menteş ile
Menteşoğlu Ltd. Şti.’nin aynı ekonomik bütünlük içerisinde olduğu kabul
edilecektir. Bu açıdan, anlaşmanın altında Sedat Menteş’in veya firmalarının
temsilcisinin imzasının bulunmadığı iddiasının kabul edilmesi mümkün değildir.
Diğer taraftan, Sedat Menteş’in sahip olduğu Yeni Özemniyet ve VİB Öz Bartın
firmalarının uyguladıkları bilet ücretleri, anlaşmanın yürürlüğe gireceği belirtilen
20 Mayıs 2005 tarihi öncesinde daha düşük seyrederken, anlaşma sonrasındaki 780
dönemde %25 ila %50 oranında artarak büyük bir oranda anlaşılan tarifeye
06-94/1191-357
20
uymuştur. Tek başına bu husus dahi, Sedat Menteş’in “Güzergah Fiyat Tarifesi”
başlıklı anlaşmanın taraf olma noktasında iradesinin bulunduğunu ortaya
koymaktadır.
Savunmada ayrıca, uyguladıkları fiyatın, Ulaştırma Bakanlığı’nın belirlediği
fiyatların düşük olduğu ileri sürülmekte, ayrıca Yeni Özemniyet ve VİB Özbartın
firmalarının faaliyet gösterdiği güzergahlarda faaliyet gösteren pek çok firmanın
bulunduğu ifade edilmekte, kendilerinin fiyatlarının diğer firmaların fiyatlarına
nispeten düşük olduğuna dikkat çekilmekte ve bu hususlar dikkate alındığında
teşebbüslerinin 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiğini ileri sürmenin mümkün 790
olamayacağı belirtilmektedir.
İlgili mevzuat uyarınca, Ulaştırma Bakanlığı’nın fiyat belirleme yetkisi
bulunmamaktadır. Ulaştırma Bakanlığı sadece taban ücretleri belirlemekte ve
firmalar tarafından Bakanlığa sunulan tarifelere “görülmüştür” şerhi düşmektedir.
Ayrıca Ulaştırma Bakanlığı’na sundukları tarife üzerinden firmaların %20’lik bir
indirim yapma imkanları bulunmaktadır. Firmaların ücret tarifelerindeki fiyatların
anlaşmadaki fiyatlardan yüksek olması veya Ulaştırma Bakanlığ’ının belirlediği
taban ücret tarifesinden düşük olması, anlaşmanın yapılmış olduğu gerçeğini
değiştirmemektedir. Yeni Özemniyet firması, anlaşmanın 20.5.2005 tarihinde
yürürlüğe girmesini takiben, 27.5.2005 tarihinde yeni bir ücret tarifesini 800
hazırlayarak, Ulaştırma Bölge Müdürlüğü’ne sunmuştur.“Güzergah Fiyat Tarifesi”
başlıklı anlaşmada belirlenen fiyatlar, Ulaştırma Bakanlığı’nın yayımladığı Taban
Ücret Tarifesinin üstünde ve 27.5.2005 tarihinde Ulaştırma Bakanlığına sunulan
ücret tarifesinin %20’lik indirim marjı içerisindedir. Dolayısıyla teşebbüsün
savunmasının kabul edilmesi mümkün değildir.
Savunmada son olarak, teşebbüslerinin 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği yönündeki
iddiaların, objektif hiçbir kanıta dayanmadığı, isnatların hukuki ve maddi
dayanaktan yoksun olduğu ifade edilmekte ve 4054 sayılı Kanun’un 44.
maddesinin 2. bendi gereğince taraflarına yöneltilen iddia ve isnatlara ilişkin
olarak Kurum bünyesinde kendileriyle ilgili düzenlenmiş olan her türlü evrakın, 810
elde edilmiş her türlü delilin birer nüshasının taraflarına verilmesi talep
edilmektedir.
Metro’nun savunmasının değerlendirilidiği bölümde ayrıntılı bir şekilde aktarılan
gerekçelerle soruşturma raporu gönderilene kadar Sedat Menteş’e bilgilendirme
yazısı dışında belge gönderilmemesi gerektiği ve belgelerin Kurumumuzda
incelenmesine izin verilmemesinin yerinde olacağı değerlendirilmiştir. Bununla
birlikte, ticari sırlar çıkartıldıktan sonra soruşturma raporu ve firmayla ilgili bilgi ve
belgeler gönderilmiştir.
Sedat Menteş’in temsilcisi tarafından imzalan teşebbüsün ikinci yazılı
savunmasında, ilk yazılı savunmadan farklı olarak firmaları hakkındaki 820
şikayetlerin, taraflarının Ulaştırma Bakanlığı’ndan Fiyat Tarifesi almasından sonra
yapıldığına dikkat çekilmekte ve bu durumun fiyat düzenlemelerinin 4054 Sayılı
Kanun’a aykırı olmadığını ortaya koyduğu ileri sürülmektedir.
Bu noktada belirtilmesi gereken husus, şikayetin firmaların fiyat tarifelerini
Ulaştırma Bakanlığı’na sunmalarından önce veya sonra yapılması ile rekabet
06-94/1191-357
21
ihlalinin oluşup oluşmadığı arasında herhangi bir ilişkinin bulunmadığıdır.
Teşebbüsler arasındaki anlaşmalar, Ulaştırma Bakanlığı’na fiyat tarifesi
sunulmadan önce yapılabileceği gibi sunulduktan sonra da yapılabilir. Önemli
olan husus, rakip firmalar arasındaki rekabetin yapılan anlaşmalarla kısıtlanması
veya bozulmasıdır. Kaldı ki, teşebbüsler arasındaki anlaşma, 20.5.2006 830
tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde yapılmış; Yeni Özemniyet tarafından
Ulaştırma Bakanlığı’na sunulan ücret tarifesine ise, 27.5.2005 tarihinde
“görülmüştür şerhi” vurulmuştur.

I.3.5. Menteşoğlu Ltd. Şti.’nin Savunması ve Değerlendirmesi

Menteşoğlu Turizm Seyahat ve Motorlu Araç Tic. Ltd. Şti’nin temsilcisi tarafından
imzalanan ilk yazılı savunması, Sedat Menteş’in ilk yazılı savunması ile aynı
içeriğe sahiptir. Savunma noktalarına ilişkin değerlendirmeler, Sedat Menteş’le
ilgili bölümde sunulduğu için bu bölümde ayrıntılı olarak tekrar edilmeyecektir. 840
Ancak, şu kadarını belirtmek gerekir ki, “Güzergah Fiyat Tarifesi Başlıklı
Anlaşma”da, anlaşmanın yapıldığı dönemde Yeni Özemniyet firmasının acentası
konumunda olan Menteşoğlu Turizm Seyahat ve Motorlu Araç Tic. Ltd. Şti’nin
kaşesi ve bir imza bulunmaktadır.
Menteşoğlu Ltd. Şti.’nin ikinci yazılı savunmasında da yine Sedat Menteş’in ikinci
yazılı savunmasındaki hususlar tekrar edilmekte ve bunun yanında, soruşturma
raporunda belirtildiğinin aksine, Menteşoğlu Ltd. Şti.‘nin, herhangi bir dinlenme
tesisinin veya petrol istasyonunun mülkiyetine sahip olmadığı ve bu tesislerin
işletmeciliğini de yapmadığı ifade edilmektedir.
Teşebbüsün bu savunması soruşturmanın esasına ilişkin herhangi bir değişiklik 850
meydana getirmemektedir.
I.3.6. Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin Savunması ve Değerlendirmesi

Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin ilk yazılı savunmasında soruşturma usulüne ilişkin olarak,
taraflarına gönderilen soruşturma açılması kararının ekinde bu iddia ile ilgili bilgi
belge ve delillerin bir örneğinin bulunmadığı belirtilmekte ve söz konusu bilgi,
belge ve delil örneklerinin taraflarına gönderilmesi talep edilmektedir.
Metro’nun savunmasının değerlendirilidiği bölümde ayrıntılı bir şekilde aktarılan
gerekçelerle soruşturma raporu gönderilene kadar Aydın Yapı Ltd. Şti.’ye
bilgilendirme yazısı dışında belge gönderilmemesi gerektiği ve belgelerin 860
Kurumumuzda incelenmesine izin verilmemesinin yerinde olacağı
değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, ticari sırlar çıkartıldıktan sonra soruşturma
raporu ve firmayla ilgili bilgi ve belgeler gönderilmiştir.
Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin ilk yazılı savunmasında özetle, şirketlerinin bir işletmesi
olan “Hakan Turizm”in Kargı merkezli olan yetki belgesinin geçici olarak As 74
Şengönül Turizm firması’na verildiği, bu sürenin de 5.8.2005 tarihinde dolduğu,
dolayısıyla Kargı (Çorum) – İstanbul güzergahında faaliyet gösteren Hakan Turizm’in
Bartın’da faaliyetinin bulunmadığı ve Bartın- İstanbul güzergahında faaliyet gösteren
teşebbüsün esasında AS 74 Şengönül Turizm olduğu, Hakan Turizm‘in Bartın
06-94/1191-357
22
güzergahında çalışan otobüsünün bulunmadığı, dolayısıyla şirketlerinin herhangi bir 870
anlaşmaya taraf olmadığı belirtilmektedir. Şirketin daha sonra gönderdiği ve ilk yazılı
savunmasındaki hususlara açıklık getiren yazısında ise özetle, şirketlerinin
22.3.2005 tarihinden itibaren Ulaştırma Bakanlığı’ndan D1, D2 taşıma yetki
belgesi alarak sadece Çorum (Kargı) ile İstanbul arasında faaliyet gösterdiği,
şirketlerinin Bartın ile ilgisinin sadece sahip oldukları üç adet otobüsün As 74
Şengönül Tur. Taş. ve İnş. Tic. Ltd. Şti.’ne kiralanması ve daha sonra da
23.2.2005 tarihinde Kartal 4. Noterliği’nden gönderilen fesih ihbarnamesi ile
feshedilmesinden ibaret olduğu, bunun yanında As 74 Şengönül Tur. Taş. ve İnş.
Tic. Ltd. Şti.’nin yetkilileri ile, anılan şirketin taraflarınca devralınmasına ilişkin ön
görüşmelerin yapıldığı ve bu süreçte şirketlerinin kısa ünvanına AS 74 ibaresinin 880
eklendiği; ancak Bartın il Özel İdaresinden terminalde kendilerine yer tahsis
edilemeyeceği cevabının alınması ve As 74 Şengönül Tur. Taş. ve İnş. Tic. Ltd.
Şti. yetkilileri ile yapılan görüşmelerden sonuç alınamaması neticesinde bu
girişimlerinin sonuçsuz kaldığı ifade edilmekte ve bu tarihten sonra da Bartın İli ile
bir ilişkilerinin kalmadığı ileri sürülmektedir.
Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin iddiası, şirketlerine ait otobüslerin 22.5.2005 tarihinde
çekilen “kira sözleşmesi fesih ihbarnamesi” sonrasında Bartın ilinde faaliyet
göstermeyi bıraktığı şeklindedir. Ne var ki, raportörler tarafından 2005 yılının
Ağustos ayında yapılan yerinde inceleme esnasında “AS 74 Hakan Turizm”
logosuyla faaliyet gösteren otobüslerin bulunduğuna şahit olunmuştur. Bunun 890
yanında, “As 74” yazıhanesinde, Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin bir yan şirketi olan
Ayrohe Turizm Otelc. Sey. Taş. ve Pet. Ürünl. Tic. Ltd. Şti.’nin unvanının yer
aldığı “As 74 Hakan Turizm” kaşesinin bulunduğu da tespit edilmiş ve
teşebbüsten teslim alınan belgeler de bu kaşe ile kaşelenmiştir. Herhangi bir
firmada sözleşmeli otobüsleri bulunan bir şirketin firmanın merkezinde kaşesinin
bulunması ve üstelik bu kaşenin firma ile ilişkilerin sona erdirildiği belirtilen
tarihten yaklaşık altı ay sonra bulunması, normal şartlarda karşılaşılması
mümkün olmayan bir durumdur. Bunun yanında, yerinde inceleme esnasında
Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin temsilcisi de otobüs işletmesinin Aydın Yapı Ltd. Şti.’ye
ait olduğunu ifade etmiş; yine firmanın yetki belgesi talep edildiğinde de Aydın 900
Yapı Ltd.’ye ait olan “As 74 Hakan Turizm” kısa unvanlı firmaya ilişkin yetki
belgesi soruşturma heyetine sunulmuştur.
Aydın Yapı Ltd. Şti., 22.5.2005 tarihinde üç adet otobüsüne ilişkin kira
sözleşmesini feshederken, bu işlemin hemen ertesi günü, Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin
ortağı Sezai Aydın’ın oğlu Hakan Aydın ile As 74 Şengönül Ltd. Şti. arasında bir
marka lisansı devir anlaşması imzalanmış, böylece Hakan Aydın “As 74”
markasını kullanma hakkını elde etmiştir. Nitekim, bu işlemlerden bir ay sonra
22.3.2005 tarihinde Aydın Yapı Ltd. Şti., “As 74 Hakan Turizm” adıyla yetki
belgesi almıştır.
Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin ilk yazılı savunmasındaki beyanı şirketlerinin sahip olduğu 910
yetki belgesini, As 74 Şengönül Ltd. Şti.’ye geçici olarak verdiği ve bu sürenin de
5.7.2005 tarihinde dolduğu yönündedir. Aydın Yapı Ltd. Şti. ile As 74 Şengönül
Ltd. Şti. arasında gerçekleştirilen yetki belgesinin geçici olarak devredilmesi
işleminin hukuki bir dayanağı bulunmadığı gibi, yetki belgesinin devrine veya
06-94/1191-357
23
devir süresinin 5.8.2005 tarihinde dolacağına ilişkin taraflar arasında yapılmış bir
anlaşma da Kurumumuza sunulmuş değildir. Ancak Aydın Yapı Ltd Şti.’nin bu
beyanı, ilgili pazarda ihlalin gerçekleştiği dönemde “As 74 Hakan Turizm” kısa
unvanıyla bir otobüs işletmesinin faaliyet gösterdiğinin Aydın Yapı Ltd. Şti.
tarafından zımmen kabul edilmesi anlamına gelmektedir.
920
Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin ilk yazılı savunmasının ardından Rekabet Kurumu’na
gönderdiği yazıda, As 74 Hakan Turizm’in faaliyet izninin sadece İstanbul – Kargı
güzergahında olduğu, dolayısıyla firmalarının Bartın merkezli faaliyet
göstermesinin mümkün olmadığı iddia edilmektedir.
Gerçekten de şirket tarafından sunulan Ulaştırma Bakanlığı onaylı zaman
tarifesinden, As 74 Hakan Turizm’in sadece İstanbul – Kargı güzergahında
faaliyet gösterebileceği anlaşılmaktadır. Ne var ki, teşebbüsün ilk yazılı
savunmasındaki, yetki belgesinin 5.8.2005 tarihine kadar geçici olarak As 74
Şengönül Ltd. Şti.’ne verildiği yönündeki ifadesi ile “As 74 Hakan Turizm”in Bartın
güzergahında faaliyet izninin bulunmadığı, dolayısıyla Aydın Yapı Ltd. Şti’nin 930
Bartın’da faaliyet göstermiş olamayacağı” yönündeki savunma birlikte
değerlendirildiğinde, teşebbüsün beyanları arasında tutarsızlık ortaya
çıkmaktadır. Şöyle ki, gerçekten de “As 74 Hakan Turizm”in Bartın’da faaliyet izni
bulunmadığı için Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin Bartın’da faaliyet gösteremeyeceği
önermesi geçerli ise, Şengönül As 74 firmasının da “AS 74 Hakan Turizm” yeki
belgesiyle faaliyet gösterememesi gerekir. Oysa ki, Aydın Yapı Ltd. Şti., bir
yandan kendilerinin faaliyet izninin bulunmadığını, dolayısıyla Bartın’da faaliyet
göstermiş olamayacaklarını ileri sürerken bir yandan da kendilerinin sahip olduğu
yetki belgesiyle Şengönül Ltd. Şti.’nin Bartın’da faaliyet gösterdiğini ileri sürerek
kendi ifadesiyle çelişkiye düşmektedir. Buradan, ihlalin gerçekleştiği dönemde, 940
faaliyet gösteren As 74 Hakan Turizm firmasının Bartın ilinde kaçak faaliyet
gösterdiği sonucu ortaya çıkmaktadır.
4054 sayılı Kanun’un 3. maddesine göre “Piyasada mal veya hizmet üreten,
pazarlayan satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ekonomik
açıdan bir bütün teşkil eden birimler” teşebbüs olarak kabul edilmektedir. Bu
noktada, ilgili mevzuat uyarınca çalışma izninin bulunup bulunmadığı rekabet
hukuku açısından ayırt edici bir özellik değildir. Önemli olan bir ekonomik aktörün
bağımsız karar verebilmesi ve ekonomik faaliyet yürütmesidir. Dolayısıyla, Bartın
ilinde 2005 yılının Ağustos ayına kadar faaliyet gösteren ekonomik aktörün
hukuken faaliyet gösterme izninin bulunup bulunmamasından ziyade fiilen ilgili 950
pazarda “As 74 Hakan Turizm” unvanlı otobüs işletmesi üzerinde kontrole sahip
olup olmadığı rekabet hukuku açısından önem arz etmektedir. Bu bağlamda,
Aydın Yapı Ltd. Şti., “As 74 Hakan Turizm” firmasına ilişkin yetki belgesi’ni As 74
Şengönül Ltd. Şti.’ne geçici olarak verdiği ve taraflarının ilgili pazarda teşebbüs
statüsüyle faaliyetinin bulunmadığı yönündeki iddiaları soruşturma süresince
Aydın Yapı Ltd. Şti. taradından delillendirilememiştir.
Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin Rekabet Kurumu’na gönderdiği yazıda teşebbüslerinin
ilgili pazarda faaliyet göstermediği iddiasına yönelik olarak sunduğu delillerden
birisi de, şirketlerine Bartın şehirlerarası Otobüs Terminalinde yazıhane
06-94/1191-357
24
verilemediğine ilişkin Bartın İl Özel İdaresi’nden aldıkları 1.6.2006 tarih ve 2686 960
sayılı yazıdır.
Esasında, Aydın Ltd. Şti.’nin Bartın ilinde kendisine ait yazıhanesinin
bulunmaması, bu şirketin Bartın ili’nde faaliyet göstermesine engel teşkil eden bir
durum değildir. Şirketin, Bartın’da yazıhanesi ve F1 Yetki Belgesi bulunan bir
firma ile acentelik sözleşmesi imzalayarak faaliyet göstermesi mümkündür.
Ancak “AS 74 Hakan Turizm”in ilgi pazarda zaten kaçak çalıştığı dikkate
alındığında, yazılı bir acentalık sözleşmesi imzalamamasının sebebi de
anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, Aydın Yapı Ltd. Şti. taraından Bartın İl Özel
İdaresi’nden alınan yazıda dikkati çeken husus, Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin 9.8.2005
tarihinde Bartın Terminali’nden yazıhane almak için İl Özel İdaresi’ne başvurduğu 970
bilgisidir. Bu bilgi, Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin iddia ettiğinin aksine şirketin ilgili
pazarda 2005 yılının Ağustos ayında dahi faaliyetinin bulunduğuna ilişkin önemli
bir işarettir.
Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin ikinci yazılı savunmasında ilk yazılı savunmadan farklı
olarak, soruşturma raporundaki iddialara dayanak teşkil eden anlaşmada Aydın
Yapı Ltd. Şti. (As 74 Hakan Turizm)’in isminin, kaşesinin veya yetkilisinin
imzasının bulunmadığı ifade edilmektedir. Teşebbüsün savunmasında ayrıca,
kendileri hakkında yanlış bilgi veren ve firmalarının kaşelerini kullanarak
anlaşmaya imza koyan şahsın, şirketleriyle ilişkisinin kendisine iş takibi için
verilen vekaletnameden ibaret olduğu belirtilmekte, As 74 Şengönül Ltd. Şti.’nin 980
yetkili personeli olan sözkonusu şahsın Aydın Yapı Ltd. Şti. adına fiyat anlaşması
yapma yetkisinin bulunmadığına dikkat çekilmekte ve anlaşmaya da As 74
Şengönül Ltd. Adına imza attığı ileri sürülmektedir.
“Güzergah Fiyat Tarifesi” başlıklı anlaşmada, Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin kaşesi
bulunmamaktadır. Ancak, anlaşmadaki As 74 ibaresinin altında, As 74 firmasının
Bartın ilindeki yazıhanesinin yetkilisi ve aynı zamanda Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin
temsilcisinin imzasının bulunduğu ilk bakışta anlaşılmaktadır. Ancak şunu da
belirtmek gerekir ki, rekabet hukuku açısından bir anlaşmanın gerçekleşmesi için
anlaşmanın illa ki yetkili temsilci tarafından yapılmış olma zorunluluğu
bulunmamaktadır. Önemli olan husus, teşebbüsün yapılan anlaşmayla kendini 990
bağlı hissetmesidir. As 74 Hakan Turizm’in Bartın ilindeki yazıhanesinde
teşebbüs temsilcisiyle yapılan görüşmede de anlaşmaya uyulduğu ifade
edilmiştir. Diğer taraftan, anlaşmada Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin kaşesinin
bulunmaması, sözkonusu teşebbüsün anlaşmaya taraf olmadığını
göstermemektedir.
Teşebbüsün savunmasında ayrıca, Aydın Yapı Ltd. Şti.’nin “AS 74 Hakan
Turizm” firmasının yetki belgesine sahip olmasının 8.3.2005-22.4.2005 tarihlerini
kapsadığı, bu süre içerisinde As 74 markasının devir görüşmelerinin yapıldığı
belirtilmekte ve bu görüşmeler sonuçsuz kaldığı için AS 74 Hakan Turizm’in kısa
unvanının Hakan Turizm olarak değiştirildiği ifade edilmektedir. 1000
Teşebbüsün sunmuş olduğu Ticaret Sicili Gazetesi’nde, As 74 Hakan Turizm’in
kısa unvanının Hakan Turizm olarak değiştirildiği anlaşılmaktadır. Ancak, bu
06-94/1191-357
25
değişikliğe rağmen Aydın Yapı Ltd. Şti.’ye ait olan yetki belgesindeki kısa unvan
“AS 74 Hakan Turizm”dir.

J. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
Yukarıda savunmaları cevaplanan Metro, Yeşil Bartın, Devrek Özlem, Aydın Yapı
Ltd. Şti, Sedat Menteş, Menteşoğlu Ltd. Şti’nin aralarında anlaşarak fiyat tespit
edip etmedikleri ve tespit edilen bu bu fiyatlara uyulup uyulmadığının
araştırılması amacıyla anılan teşebbüslerden bir kısım bilet örnekleri ve yolcu 1010
listeleri alınmıştır.
Konuya ilişkin gerek Önaraştırma döneminde Bartın ilinde şehirlerarası yolcu
taşımacılığı yapan teşebbüslerde 20.5.2005 tarihinden itibaren geçerli olmak
üzere imzalanan “güzergah fiyat tarifesi” bulunmuştur. Fiyat tarifesi dışına çıkan
yazıhaneye 500 YTL ceza, tekrarı halinde yazıhane işletme hakkı fesih yaptırımı
uygulanacaktır.
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesi, amacı veya
etkisi rekabeti engelleme, sınırlama veya bozma olan teşebbüsler arası
anlaşmalara, uyumlu eylemlere ve işletme birliklerinin kararlarına karşı, genel bir
yasaklama getirmektedir. 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamındaki fiyat 1020
rekabeti ile ilgili bulunan anlaşmalar, Soruşturma konusu açısından önem arz
etmektedir. Rekabet Hukuku açısından, fiyat tespitine yönelik bu tür anlaşmalar,
ağır rekabet ihlalleri arasında değerlendirilmiş ve çok açık bir biçimde
yasaklanmıştır. Bir anlaşmada, rekabeti sınırlama amacı açıksa, anlaşmanın
kendisi veya en azından rekabeti bozucu hükümleri, per se bir rekabet ihlali
oluşturur. Ayrıca, rekabete aykırı bir anlaşmaya taraf olmak, anlaşma etkilerini
gerçekleştirmemiş olsa dahi yasaktır. Öte yandan, 4054 sayılı Kanun’un 4’üncü
maddesinin gerekçesinden anlaşıldığı üzere anlaşmanın yazılı veya sözlü
olmasının önemi yoktur. Teşebbüsler arasında bir anlaşmanın varlığı tespit
edilemese bile teşebbüsler arasında kendi bağımsız davranışları yerine geçen bir 1030
koordinasyon veya pratik işbirliği sağlayan, doğrudan veya dolaylı ilişkiler de, eğer
aynı sonucu doğuruyorsa, yasaklanmıştır.
Rapordaki tespitler ve değerlendirmeler ışığında, Bartın ilinde yolcu taşımacılığı
yapan otobüs firmalarının aralarında anlaşarak fiyatları tespit ettikleri, tespit
edilen fiyatların “Güzergah Fiyat Listesi” başlığı altında kaleme alınarak taraflar
tarafından imzalandığı ve uygulandığı anlaşılmaktadır.

K. SONUÇ

Sedat Menteş (Yeni Özemniyet Otobüs İşletmesi ve VİB Özbartın Otobüs 1040
İşletmesi), Aydın Yapı Ürünleri Banyo Aksesuarları Kaplama Nakliyat İthalat
İhracat Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (As 74 Hakan Turizm Otobüs
İşletmesi), Metro Motorlu Taşıtlar Taşımacılık Sanayi ve Ticaret A.Ş., Yeşil Bartın
Otobüs Nakliyat Ticaret Limited Şirketi, Devrek Özlem Seyahat Uluslararası
Nakliyat Ticaret Limited Şirketi, Menteşoğlu Turizm Seyahat ve Motorlu Araç Tic.
Ltd. Şti. hakkında 15.9.2005 tarih, 05-58/857-M sayılı Kurul kararı uyarınca
06-94/1191-357
26
yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapora, toplanan delillere ve
incelenen dosya kapsamına göre;
1. Menteşoğlu Turizm Seyahat ve Motorlu Araç Ticareti Limited Şirketi, Yeşil
Bartın Otobüs Nakliyat Ticaret Limited Şirketi ve Devrek Özlem Seyahat 1050
Uluslararası Nakliyat Ticaret Limited Şirketi’nin 4054 sayılı Kanun kapsamında
ihlal teşkil edecek faaliyetlerinin tespit edilememesi nedeniyle adı geçen
şirketlere idari para cezası verilmesine yer olmadığına,
2. Yeni Özemniyet ve VİB Özbartın firmalarının sahibi Sedat Menteş’in, Aydın
Yapı Ürünleri Banyo Aksesuarları Kaplama Nakliyat İthalat İhracat Pazarlama
Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin ve Metro Motorlu Taşıtlar Taşımacılık Sanayi
ve Ticaret A.Ş.’nin, Bartın merkezli şehirlerarası otobüs ile yolcu taşımacılığı
pazarında fiyat tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettiklerine, adı geçen teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin
(2006/1 no’lu Tebliğ ile değişik) ikinci fıkrası uyarınca asgari ceza miktarı olan 1060
6.368 YTL ile cezalandırılmalarına,
3. 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal eden eylemlerinden dolayı, rekabetin
tesisi ve ihlalden önceki durumun korunmasını teminen yerine getirilmesi ya da
kaçınılması gereken davranışların ve ihlale son verilmesi gereğinin, aynı
Kanun’un 9. maddesi uyarınca, ilgili teşebbüslere bildirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy