Rekabet Kurumu - Karar Sayı 07-14/114-34

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2006-2-162 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 07-14/114-34
Karar Tarihi : 15.2.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, 10
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : Murat ÇETİNKAYA, Ayşe Özlem UZUN, Remzi Özge ARITÜRK,
Şerife Demet KAYA
C.ŞİKAYET EDEN : Ada Medya Reklam ve Prd. Hiz. San. Ve Tic. Ltd. Şti.
Florya Cad. Ekşinar Sok. No:15/2 Florya/İstanbul
Temsilcisi: Av. Mehmet DEDEOĞLU
Büyükdere Cad. Emlak Kredi Blokları A-1 Blok Kat:6 D:24
80620 Levent/İstanbul
D.HAKKINDA
ÖNARAŞTIRMA 20
YAPILANLAR : - Ströer Kentvizyon Reklam Paz. Ltd. Şti.
Cumhuriyet Cad. K Han No:16/8 Elmadağ/İstanbul
- İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş.
Fulya Mah. Mevlüt Pehlivan Sok. No:23 Gayrettep/İstanbul
- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Saraçhane/İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Ströer Kentvizyon Reklam Paz. Ltd. Şti. (Ströer
Kentvizyon), İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş. (Kültür A.Ş.) ve İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın, İstanbul billboard pazarında tekel
oluşturmak, piyasaya girişi engellemek ve hakim durum yaratarak fiyatları 30
artırmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayetçi tarafından yapılan başvuruda;
- Türkiye’de açık hava reklam iletim pazarının ürün bazında “duyuru tahtası (billboard)
reklam yeri”, “kule (pisa) reklam yeri”, “raket/otobüs durağı reklam yeri” ve “duvar reklam
yeri” olmak üzere dört ana bölüme ayrıldığı; coğrafi olarak ise il temelli, bölge temelli ya
da İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük şehirler ve diğer Anadolu şehirleri olarak iki küme
bazında tanımlanabileceği,
- Ströer Kentvizyon Reklam Pazarlama Ltd. Şti (Ströer Kentvizyon)’nin İstanbul ve
Ankara illerinde billboard reklam yeri pazarında tekel konumunda bulunduğu, Anadolu
illerinde ise %80 pazar payına sahip olduğu; kule reklam yeri ve raket/otobüs durağı 40
reklam yeri pazarlarının Türkiye genelinde dört firmanın ve duvar reklam yeri pazarının
ise birçok firmanın denetimi altında olduğu,
07-14/114-34
2
- İstanbul ilinde billboard reklam yeri pazarının %80’inin İstanbul Büyükşehir Belediyesi
(İBB), %20’sinin ise Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD)’nın hüküm ve
tasarrufunda bulunduğu,
- 10 yıldan uzun bir süredir İstanbul’da faaliyette bulunan Ada Medya’nın TCDD’ye ait
yerlerde kiraladığı billboardlara ilişkin en son 2004 yılında yenilenen izinlerin Ocak
2005’te Belediye tarafından hiçbir yasal gerekçe gösterilmeksizin iptal edildiği ve İBB
tarafından Ada Medya’dan billboardların kaldırılmasının talep edildiği,
- Bunun üzerine İBB aleyhine billboardlara ilişkin iznin yasal dayanaktan yoksun ve 50
kasıtlı olarak iptal edildiğine dair İstanbul 3. İdare Mahkemesi (Mahkeme)’nde dava
açıldığı ve Mahkeme’nin Aralık 2005’te yürütmeyi durdurma kararı verdiği,
- Mahkeme’nin yürütmeyi durdurma kararı almasından önce İBB’nin TCDD ile bir
sözleşme yaparak iptal edilen söz konusu izinlerin kapsamı içerisinde yer alan yerlere
kendisinin billboard koymak üzere anlaştığı ve böylece pazarın %100’üne sahip olduğu,
- Ocak 2006’da ise İBB’nin bir ihale yaparak İstanbul ili billboard pazarının %100’ünün
işletilmesi işini İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş. (Kültür A.Ş.)’ye verdiği,
Kültür A.Ş.’nin de söz konusu billboardların pazarlanması işini Ströer/Akademi Grubu’na
devrettiği,
- Halihazırda Ströer/Akademi Grubu’nun İstanbul ve Ankara illerinde billboard reklam 60
yeri iletim pazarında %100, Türkiye genelinde ise hem ciro hem sayı bakımından %90
pazar payına sahip olduğu ve yukarıda belirtilen devir işlemi akabinde pazardaki satış
fiyatlarının %100 oranında artış gösterdiği ve pek yakında yeni bir %100 artışın
yapılacağının konuşulduğu,
- Billboardların görsel olarak diğer tüm reklam ünitelerine baskın niteliği itibarıyla
açıkhava reklamcılığının alternatifi olmayan bir mecrası olduğu ve bu mecraya hakim
olan bir firmanın diğer mecralara da ağırlığını koyma olanağına kavuştuğu,
- Bu nedenlerle İBB, Kültür A.Ş. ve Ströer/Akademi Grubu’nun 4054 sayılı Kanun’a
aykırı eylem ve işlemlerle Ada Medya’yı pazarın dışına çıkardıkları
belirtilerek konunun incelenerek gereğinin yapılması talep edilmektedir. 70
G. DOSYA EVRELERİ: 1.12.2006 tarih ve 8166 sayı ile Rekabet Kurumu’na giriş yapan
şikayet üzerine hazırlanan 1.2.2007 tarih ve 2006-2-162/BN-06-AOU sayılı Bilgi Notu,
22.12.2006 tarih ve REK. 0.06.00.00-110/213 sayılı Başkanlık Önergesi ile 06-95 sayılı
Kurul Toplantısında görüşülmüş ve yapılan görüşmeler sonucunda dosya konusu
iddialara yönelik olarak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 40.
maddesinin birinci fıkrası ve Çalışma Usul ve esasları Hakkında Yönetmelik’in 55.
maddesinin birinci fıkrası uyarınca İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş. ve
Ströer/Akademi Grubu hakkında 28.12.2006 tarih ve 06-95/1200-M sayılı Kurul Kararı
uyarınca önaraştırma açılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine yapılan inceleme
sonucunda hazırlanan 7.2.2007 tarih 2006-2-162/ ÖA-07-M.Ç. sayılı önaraştırma 80
raporu, 13.2.2007 tarih ve REK.0.06.00.00-110/56 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-14
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
 İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin açıkhava reklam yerlerine yönelik izin yetkisini
ve bu izinlerin belirli şartlarla iptali yetkisini, tabi olduğu kanunlardan ve ikincil
düzenlemelerden alması nedeniyle, şikayetçinin sahip olduğu söz konusu izinlerin
iptali ve pazar dışına çıkartılması ile ilgili iddialarının idari yargıda çözümlenmesi
07-14/114-34
3
gereken bir uyuşmazlık olduğu ve 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilemeyeceği,
 Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi 90
arasında yapılan “Protokol”ün, bu kurumların tabi oldukları kanun ve ikincil
düzenlemelerin doğrudan kendilerine verdiği yetkilere dayanılarak
gerçekleştirilmiş olması nedeniyle, ilgili işleme yönelik 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde yapılacak bir işlem olmadığı,
 İstanbul genelinde bulunan 50 adet afiş değiştiricili mega billboard, 1500 adet
ışıklı billboard ve 300 adet TCDD’ye ait billboardun işletme imtiyazı devri işleminin
1998/5 sayılı Tebliğ ile değişik 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların
Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri için Rekabet Kurumu’na Yapılacak Ön
Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında
Tebliğ” kapsamında önbildirime tabi olduğu, ancak söz konusu işletme hakkının 100
“Billboard Yapım-İşletme İhalesi” sonucunda bir belediye iktisadi teşebbüsü olan
İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş.’ye verilmiş olması nedeniyle 1998/4
sayılı Tebliğ kapsamında nihai izin başvurusuna tabi olmadığı,
 Belediyeler ve tüm kamu kurum ve kuruluşlarının açıkhava reklam iletim yerlerine
ilişkin “işletme imtiyazları” hakkında yürütülecek devir işlemlerinin 1998/4 sayılı
Tebliğ kapsamı içerisine girdiği, dolayısıyla bu işlemlerin söz konusu Tebliğ
tarafından öngörülen usul ve esaslara uygun olarak yürütülmesini sağlamak
amacıyla ilgili pazara yönelik birimlere ilişkin özelleştirmeyi gerçekleştirecek
kurum ve kuruluşlara bir bilgilendirme yazısının gönderilmesinin uygun olacağı,
 Billboard Yapım-İşletim İhalesi” konusu billboardların işletilmesine ilişkin “işletme 110
imtiyazının” İstanbul Büyükşehir Belediyesi kontrolü altındaki Kültür A.Ş.’den
Ströer/Akademi Grubu’na devredilmesi işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında
hem ön bildirim hem de nihai izin başvurusuna tabi olduğu, söz konusu işlemler
hakkında 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında yapılması gereken başvuruların
Rekabet Kurulu’na yapılmamış olması nedeniyle bu konuda 4054 sayılı Kanun’un
11. maddesinin birinci fıkrası uyarınca inceleme yapılmasının gerektiği,
 Ströer/Akademi Grubu’nun İstanbul’da açıkhava reklam yerlerinin
pazarlanmasına yönelik uyguladığı fiyat politikalarının elde bulunan fiyat ve
maliyet verileri çerçevesinde “aşırı fiyatlama” olarak nitelendirilemeyeceği,
dolayısıyla şikayet konusu Grubun incelemeye konu eylemlerin 4054 sayılı 120
Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde kötüye kullanma olarak
değerlendirilemeyeceği ve bu nedenle de Ströer/Akademi Grubu hakkında
soruşturma açılmasına gerek olmadığı
ifade edilmiştir.
I. YAPILAN İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İLGİLİ PAZAR
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Ströer/Akademi Grubu açık hava reklam yerleri pazarlama faaliyetiyle iştigal etmektedir.
Öte yandan Kültür A.Ş.’nin esas faaliyet alanı, reklam panoları pazarlamak olmasa bile
dosya çerçevesinde incelenen şikayetler şirketin bu faaliyetine ilişkindir. Bu bakımdan, 130
yukarıda yer verilen bilgiler de dikkate alınarak dosya konusu ilgili ürün pazarının en
geniş çerçevede “açık hava reklam yerleri sağlama pazarı” olarak tespit edilmiştir.
07-14/114-34
4
Öte yandan, söz konusu ürün pazarında billboard, megaboard ve otobüs
durağı/raketlerin hem talep hem de pazarlama stratejileri ve arzı bakımından diğer ürün
kategorilerine göre ayrı bir yeri ve önemi olduğu dikkate alınması gereken bir noktadır.
Bu ürünlerin network halinde pazarlanmaları, çoğunlukla belediye ihaleleri ile
kiralanmaları, arz miktarını ihaleyle kiralanan miktarın belirlemesi, bu anlamda bu
ünitelerin büyük çoğunluğunun belediyelerin elinde bulunması, sektörde daha kurumsal
yapıda çalışan şirketlerce işletilmeleri, ürünlere yönelen talep yapılarının göreli olarak
farklı olması, bu üniteleri açık hava reklamcılığı içinde yer alan diğer ürünlerden 140
ayırmaktadır. Bu ürünlerin pazarda sahip oldukları özel yere atfedilen önemle paralel
olarak Türkiye’de belediye ihaleleri büyük önem taşımakta, pazardaki güç dengesini
belirlemektedir. Nitekim, açık hava reklamcılığı pazarı gruplandırmasında pazardaki hem
talep hem arz bakımından önemi sebebiyle ilk sırada bilboardlar, ikinci sırada ise şehir
mobilyaları kapsamı altında otobüs durakları/raketler, megaboardlar v.s. yer almaktadır.
Bu sıralama, sektördeki oyuncuların verdikleri bilgilerle de örtüşmektedir. Pazardaki
büyük oyuncular esas olarak durak/raket, billboard, megaboard ürünlerinin işletilmesi ile
uğraşan firmalar olup sektörde ayrıca araç ve duvar giydirme gibi diğer açıkhava
mecralarını pazarlayan, pazar payı ve ciroları diğer büyük şirketlere göre daha küçük
olan şirketler de bulunmaktadır. Ströer/Akademi Grubu da Türkiye çapında yoğun olarak 150
bu üç ürünün pazarlamasını yapmaktadır. Şirketin duvar giydirme gibi faaliyetlerden elde
ettiği ciro ve pazar payı göreli olarak düşüktür. Bu bilgiler ışığında açık hava reklamcılığı
pazarında billboard, durak/raket ve megaboardların ayrı bir yeri olduğu, bunların
içerisinde de billboardların etkisinin daha fazla olduğu tespitine ulaşılmıştır.
Önaraştırma konusu Ströer/Akademi Grubu’nun Kültür A.Ş.’nin elinde bulunan billboard
ve megaboardların işletimini devralması işlemini değerlendirmek bakımından önem
teşkil edecek pazar payı verilerinin hem genel anlamda açık hava reklam yerleri
sağlanması pazarı içinde hem de daha dar anlamda billboard, megaboard ve
durak/raket sağlanması pazarı içinde ele alınması, bu ürünler açısından herhangi bir
yoğunlaşma veya rekabet ihlali olup olmadığının tespit edilmesi açısından önem arz 160
etmektedir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Açık hava reklamcılığı, Türkiye’nin büyük bir kesiminde yapılabilmesine rağmen
sektörde elde edilen gelirin büyük bir kısmı 18-20 büyük ilden kazanılmaktadır. Buradan
elde edilen ciro ise esas olarak üç büyük şehirden elde edilmektedir. Sektörde ciro
bakımından yaşanan bu yoğunlaşma, açık hava reklam ünitelerinin hitap ettiği nüfus
sayısı ve toplam reklam yüzü gibi kriterler açısından da geçerlidir. Bu kriterler açısından
büyükşehirler arasında yapılacak bir sıralamada, sektördeki cironun yarısından fazlasına
tek başına sahip olması, Türkiye’nin sanayi ve ticaret merkezi olması ve bu anlamda
hem şirket patronlarına hitap etme hem de büyük şirketlerin merkezlerine ev sahipliği 170
yapması gibi sebeplerle İstanbul ilk sırada yer almakta, daha sonra Ankara, Adana,
İzmir, Antep-Kayseri, Bursa-Antalya, Konya-Samsun-Mersin-Diyarbakır-İzmit, Denizli-
Aydın, Trabzon gibi diğer iller gelmektedir.
İlgili ürün pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler, belediyelerin belli bir il veya belli bir
ilçe için açtıkları ihalelere katılarak faaliyetlerini sürdürmektedir. İhaleye katılma
safhasında Türkiye çapında rekabet koşulları birbirinden farklılık göstermemekte,
ülkenin herhangi bir belediyesinde açılan ihaleye herkes katılabilmektedir.
Şirketler, ihaleyi kazandıkları takdirde belirli süre içinde o yerdeki reklam yerlerinin
tamamının ya da bir kısmının pazarlanmasını/arzını genellikle münhasır olarak
07-14/114-34
5
gerçekleştirmektedir. Ancak, münhasırlık unsuru ihalelere ve ihalenin yapıldığı bölgenin 180
büyüklüğüne göre de değişebilmektedir. Büyükşehirlerde birden fazla şirket faaliyette
bulunurken ve bu yerlerde rekabet daha fazla yaşanırken küçük bölgelerde ise genelde
tek bir şirket pazarlama yapmaktadır. Bu nedenle, sektördeki şirketler ülke çapında
değişik bölgelerde faaliyet gösterse de şirketlerin ve müşterilerin farklı bölgelerde farklı
rekabet koşullarına tabi olduğu görülmektedir.
Reklamverenler ise söz konusu reklam yerlerini talep eden müşteri konumundadır.
Reklamverenler, yerel ya da ulusal/uluslararası firma olmalarına göre (yerel ya da
ulusal) farklı çapta alım yapabilmektedirler. Reklamverenler, genellikle medya planlama
ajansı vasıtasıyla yürüttükleri kampanya ve reklam politikalarında hedeflenen amaçlar
doğrultusunda nüfus yoğunluğu fazla olan büyükşehirler başta olmak üzere bir çok ili 190
hatta tüm Türkiye Cumhuriyeti sınırlarını kapsayan toplu alımlar yapmaktadır. Bu
nedenle, söz konusu dosya çerçevesinde ayrıntılı bir ilgili coğrafi pazar analizi ve tespiti
yapılmasına gerek olmadığı için dosya kapsamında coğrafi pazarın en geniş tanımıyla
“Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
I.2. Şikayete Konu Şirketler Hakkında Genel Bilgi
I.2.1. Ströer Kentvizyon Reklam Paz. Ltd. Şti. (Ströer Kentvizyon) ve
Ströer/Akademi Grubu
Ströer Kentvizyon Balıkesir, Çorlu, Kırıkkale, Çankırı, Samsun ve İzmir illerinde açık
hava reklam panolarının alımı, satımı ve pazarlanması faaliyetleri ile uğraşmaktadır.
Şirket, hissedarlık zincirinin en üstünde Ströer Out-of-Home Media AG ile Murat İLBAK 200
ve Mustafa İLBAK’ın sahip olduğu Akademi Reklam Tan. Tur. Tek. San. ve Dış Tic. Ltd.
Şti.’nin bulunduğu Ströer/Akademi Grubu bünyesinde yer almaktadır. Ströer Kentvizyon,
Ströer/Akademi Grubunun ana şirketi konumundadır. Ströer Kentvizyon’un ortaklık
yapısı aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:
Tablo 1: Ströer Kentvizyon’un ortaklık yapısı
Hissedar Payı (%)
Ströer Out of Home Media AG 49.98
Akademi Reklam Tan. Tur.
Tek. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.
49.98
Alev AYHAN 0.04
TOPLAM 100
Ströer/Akademi Grubu 1994 yılında sektöre giren İnterpan ile 1998 yılında Ströer Out of
Home Media AG’nin işbirliği sonucunda ortaya çıkmıştır. Grup içerisinde ayrıca, Objektif
Kentvizyon Reklam Pazarlama Ticaret Limited Şirketi, Gündem Matbaacılık
Organizasyon Gazetecilik Reklamcılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Ströer Akademi
Reklam Pazarlama Ltd. Şti. İlbak Neon Kent Mobilyaları Reklam Pazarlama Ltd. Şti 210
Dünya Tanıtım ve Turizm Hizmetleri Ltd. Şti., Medya Grup Tanıtım Halkla İlişkiler Org.
Ltd. Şti, Konya Inter Tanıtım ve Reklam Hizmetleri A.Ş., City Lights Reklam Ltd. Şti.
bulunmakta ve Ströer Kentvizyon da dahil söz konusu şirketler Türkiye’nin çeşitli
bölgelerinde (Ankara, Balıkesir, Bursa, Çankırı, Trabzon, Şanlıurfa, Gaziantep, Konya,
Sivas, vd. şehirlerinde) açıkhava reklam yerlerinin pazarlanması işiyle uğraşmaktadırlar.
Ströer/Akademi Grup şirketleri arasında, Ströer Kentvizyon haricinde başvuru konusu
kapsamında özellikle belirtilmesi gereken bir diğer şirket ise İnter Tanıtım Hizmetleri ve
Ticaret A.Ş. (İnter Tanıtım)’dir. Her ne kadar Grubun yönetimden sorumlu olan ana
şirketi Ströer Kentvizyon ise de ileriki bölümlerde ayrıntısına değinileceği üzere, Kültür
A.Ş.’nin ihale yolu ile İBB’den devraldığı açıkhava reklam yerlerini işletme hakkını 220
07-14/114-34
6
devrettiği şirket doğrudan İnter Tanıtım’dır. İnter Tanıtım, Ankara ve İstanbul’da billboard
ve Erzurum’da da hem şehir mobilyası hem de billboard pazarlama işini yürütmektedir.
Şirketin ortaklık yapısı aşağıda sunulmaktadır:
Tablo 2: İnter Tanıtım’ın ortaklık yapısı
Hissedar Payı (%)
Ströer Out of Home Media AG 50
Mustafa İLBAK 24.88
Murat İLBAK 25.04
Yusuf İLBAK 0.04
Ali İLBAK 0.04
TOPLAM 100
I.2.2. İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş. (Kültür A.Ş)
Kültür A.Ş. 2.10.1989 tarihinde, İBB bünyesinde kültür, sanat ve turizm hizmetleri
sunmak üzere kurulmuş ticari amaçlı bir anonim şirkettir. Şirketin ana sözleşmesinde,
her türlü kültür, sanat ve hizmetlerini yerine getirmek için gerekli çalışmaları yapmak ve
tesis kurmak ve kurdurmak, işletmek, işlettirmek amacıyla kurulmuş olduğu ve amacını
ve konusunu gerçekleştirebilmek için aracılık yapmamak kaydıyla gerekli olan her türlü 230
taşınır ve taşınmaz malları, kıymetleri satın alabileceği, kiralayabileceği, kiraya
verebileceği belirtilmektedir. Şirketin merkezi İstanbul’dur. Kültür A.Ş.’nin ortaklık yapısı
aşağıdaki tabloda belirtildiği gibidir.
Tablo 3: Kültür A.Ş. ortaklık yapısı
Hissedar Payı
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı %95
İstanbul Halk Ekmek Un ve Unlu Maddeler Gıda San. ve Tic. A.Ş. %2
Karatay Yöresi Un ve Unlu Mamüller Gıda San. ve Tic. A.Ş. %1
İstanbul Belediyeler Bakım San. ve Tic. A.Ş. %1
İstanbul Asfalt Fabrikaları San. ve Tic. A.Ş. %1
Toplam %100
Kültür A.Ş.’nin ortaklık yapısı incelendiğinde, şirketin tamamına yakın bir bölümünün
doğrudan İBB’ye ait olduğu, geri kalan kısmının ise İBB’nin 3030 sayılı Büyükşehir
Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun çerçevesinde kurduğu ya da ortak olduğu
iştiraklerine ait olduğu görülmektedir. Dolayısıyla Kültür A.Ş., İBB tarafından kontrol
edilmekte olan bir belediye iktisadi teşebbüsüdür.
I.3. DEĞERLENDİRME 240
I.3.1. İlgili pazarda İBB’ye tanınan yetki ve imtiyazlar
Şikayet konusuna ilişkin olarak değinilmesi gereken ilk husus, İBB’nin hiçbir yasal
gerekçe göstermeden şikayetçinin izinlerini iptal ettiğine yönelik öne sürülen iddiadır.
İstanbul ili idari sınırları içerisinde, her türlü reklam, tanıtım ve ilan elemanlarının
yerleştirilmesine izin vermek, söz konusu araçlara standart getirmek gibi konularda ilgili
kanunlar ve bu kanunlara yönelik çıkartılan düzenlemelerle İBB yetkili kılınmıştır.
Nitekim, 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7/g maddesinde “Büyükşehir
belediyesinin yetki alanındaki meydan, bulvar, cadde ve anayolları yapmak, yaptırmak,
bakım ve onarımını sağlamak, kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere
cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilan ve reklam asılacak yerleri ve 250
bunların şekil ve ebadını belirlemek..”, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15/n
maddesinde “Reklam panoları ve tanıtıcı tabelalar konusunda standartlar getirmek”
şeklinde yer alan ifadeler İBB’ye ilgili konuda verilen yetki ve imtiyazların genel
çerçevesini çizmektedir. Ayrıca, yukarıda anılan kanunlara ve ilgili diğer kanunlara
07-14/114-34
7
dayanarak İBB tarafından çıkartılan Reklam, İlan ve Tanıtım Yönetmeliği’nde ise reklam,
tabela ve ilan elemanlarına yönelik bunları kullanan teşebbüslerin uyması gereken genel
kurallar belirlenmiş, tüm bu araçların kullanımında gerekli izinlerin İBB Başkanlığı
tarafından verileceği hüküm altına alınmıştır. Aynı şekilde, söz konusu izin ve onay
alınmış olsa dahi hukuki platformda oluşan haklı gerekçeler göz önünde bulundurularak
daha önce verilmiş onayın iptaline gidilebileceği yine aynı yönetmelikte belirlenmiştir. 260
İlgili izinler İBB bünyesinde bulunan Kentsel Tasarım Müdürlüğü’nden alınmaktadır.
Yukarıda yer verilen kanun ve konuya ilişkin izin ve iptal işlemine yönelik yönetmelik
maddeleri göz önüne alındığında, İBB ile şikayetçi arasındaki uyuşmazlık konusunun
idari yargının kapsamında olduğu ve bu hususa yönelik 4054 sayılı Kanun kapsamında
bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.
I.3.2. Şikayet konusu kapsamında TCDD - İBB İlişkisi
TCDD ve İBB arasında konuya ilişkin tesis edilen işlemle ilgili olarak, 19.1.2007 tarihinde
İBB Emlak Müdürlüğü ile görüşme yapılmıştır. Görüşmede, TCDD’nin daha önceden
başka bir şahıs tarafından pazarlanan ve kendi yetki alanındaki yerlerini, İBB’nin
yapacağı ihaleye katabilmek için İBB’ye başvurduğu ve bu doğrultuda TCDD ile İBB 270
arasında konuya ilişkin bir protokol imzalandığı ifade edilmiştir. Müdürlükten alınan
belgeler arasında ise, tutanakta yer verilen bilgilere paralel olarak, 17.6.2005 tarihinde,
TCDD Genel Müdürlüğünün mülkiyetindeki yerlerde açıkhava reklamcılığı konusunda
işbirliği protokolü yapılmasının kararlaştırıldığına dair Meclis kararı yer almaktadır. Söz
konusu karar uyarınca, TCDD Genel Müdürlüğü ve İBB arasında “İstanbul ili dahilinde
TCDD özel mülkiyetindeki banliyö ve üst geçit alınlıkları ile ihatalarda bulunan mevcut ya
da yeni oluşturulacak 300 adet billboard panosunun gelir paylaşımı esasına göre
pazarlanması”nı konu alan “Protokol” imzalanmıştır. Dolayısıyla şikayette yer alan İBB
ile TCDD arasında yapılan anlaşmanın yukarıda bahsi geçen “Protokol” olduğu
görülmektedir. 280
“Protokol”’ün maddeleri incelendiğinde TCDD’nin, mülkiyeti altındaki daha önceden
kendi tarafından başka bir şahsa (şikayetçiye) pazarlama hakkını verdiği açıkhava
reklam yerlerinin tekrar pazarlanmasına yönelik kendinin doğrudan bir işlem
gerçekleştirmeyi tercih etmediği, bu yerlerin pazarlanmasını İBB’nin mülkiyeti altında
bulunan reklam yerleri ile birleştirilip aynı anda ihaleye çıkılmasını İBB ile birlikte karara
bağladığı görülmektedir.
Söz konusu protokolün hukuki dayanağı incelendiğinde ise protokolün, 5393 sayılı
Belediye Kanunu ve 9.11.2006 tarihli ve 26341 sayılı Resmi gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğüne
Ait Taşınmazların Satışı ve Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri 290
çerçevesinde gerçekleştirildiği görülmektedir. Nitekim anılan yönetmeliğin:
 5/2. maddesinde “TCDD’nin, bu Yönetmelik kapsamında yapacağı taşınmazların
satışı, intifa veya irtifak hakkı tesisi, arsa veya arsa payı karşılığı inşaat yaptırılması veya
kiralama modelleriyle değerlendirilmesinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa ve 4735
sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa tabi olmadığı,
 7/1 maddesinde “Taşınmazların satışı ve değerlendirilmesine yönelik; İntifa veya
irtifak hakkı tesisi ile kiralama ve protokol yapılması işlemlerinde Genel Müdür’ün yirmi
yıla kadar (yirmi yıl dâhil), Yönetim Kurulu’nun ise kırk dokuz yıla kadar yetkili olduğu”;
 8/1. maddesinde, “bu Yönetmelik kapsamında yapılacak taşınmazların satışı, intifa
veya irtifak hakkı tesisi, arsa veya arsa payı karşılığı inşaat ve kiralama ihalelerinde 300
07-14/114-34
8
Kapalı teklif usulü, Açık teklif usulü, Pazarlık usulü, Belli istekliler arasında ihale usulü
uygulanacağı”
belirtilmiştir. Ancak İstisnalar başlıklı 14. maddesinde ise “Taşınmazların
değerlendirilmesine yönelik düzenlemelerle, gelir getirici yönde değerlendirilmesi
kapsamında kentsel dönüşüm projeleriyle yapılacak düzenlemeler için belediye, kamu
kurum ve kuruluşları ile akdedilecek sözleşme ve protokollerle satış, devir, intifa veya
irtifak hakkı tesisi, trampa ve benzeri konularda, bu Yönetmelikte belirtilen ihale
yöntemleri uygulanmayarak, ihalesiz doğrudan verilebilir ve onayda bu hususlar
gerekçeleriyle belirtilir.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu maddelerde, TCDD’nin taşınmazların değerlendirilmesine yönelik işlemlerde 310
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi olmadığı, işlemleri ihale usulüyle de
yapabileceği, ancak belediye ile akdedilecek sözleşme ve protokollerle ihalesiz de
gerçekleştirebileceği ve bununla da Genel Müdür’ün 20 yıla kadar yetkili olduğu açıkça
hükme bağlanmıştır.
Yukarıda değinilen Kanun ve yönetmelik maddeleri değerlendirildiğinde, İBB ile TCDD
arasında akdedilen protokolün, ilgili Kanun ve yönetmeliklerin kendilerine tanıdığı
yetkiler çerçevesinde imzalandığı ve işleme konulduğu görülmektedir.
Burada belirtilmesi gereken son husus ise şikayetçinin söz konusu izinlerinin iptal
edilmesine ilişkin idari yargıya başvurmasına, ilgili mahkemenin de başvuru konusu
işleme yönelik yürütmeyi durdurma kararı vermesine rağmen, TCDD ile İBB arasında 320
imzalanan protokolün yürütmeyi durdurma kararından önce yapılmış olması konusunun
yine idari yargı bünyesinde çözümlenmesi gerektiğidir.
I.3.3. Dosya Konusu Kapsamında İBB-Kültür A.Ş. İlişkisi
I.3.3.1. Billboard Yapım-İşletme İhalesi Süreci
İBB Emlak Müdürlüğü (Emlak Müdürlüğü)’nün, İBB mülkiyetinde veya hüküm ve
tasarrufunda bulunan ve kendi taraflarınca tespit edilecek yerlere konulacak “afiş
değiştiricili billboardlar” ile “ışıklı billboardlar”’ın azami 10 yıl süreyle işletmeye verilmesi
hususunda 5393 sayılı Belediye Kanunu (mülga 5272 sayılı Belediye Kanunu)’nun 18.
maddesinin (e) bendi uyarınca karar alınmak üzere İBB Meclisi’ne sunduğu öneri,
“İstanbul Büyükşehir Belediyesi mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufunda bulunan ve 330
tespit edilecek yerlere konulacak “afiş değiştiricili billboardlar” ile “ışıklı billboardlar”’ın 5
yıl süreyle işletmeye verilmesi 5272 sayılı Belediye Kanunu’nun 18’inci maddesinin (e)
bendi uyarınca komisyonumuzca uygun görülmüştür.” şeklindeki Hukuk Komisyonu
Görüşü doğrultusunda 11.5.2005 tarih ve 855 sayılı BB Meclisi Meclis Kararı ile kabul
edilmiştir.
Daha sonra 17.6.2005 tarih ve 1243 No’lu Meclis Kararı ile de İBB ile TCDD Genel
Müdürlüğü arasında, TCDD mülkiyetindeki yerlerde açık hava reklamcılığı konusunda
işbirliği protokolü yapmak üzere Belediye Başkanlığı Makamına yetki verilmiş ve TCDD
ile İBB arasında yukarıda ayrıntısına yer verilen “Protokol” imzalanmıştır.
Anılan Meclis Kararları ve “Protokol”e dayanarak İstanbul genelinde bulunan 50 adet 340
afiş değiştiricili mega billboard, 1500 adet ışıklı billboard ve 300 adet TCDD’ye ait
billboardun işletilmesi ihalesine ilişkin 19.9.2005 tarihli Başkanlık Onayı’nın alınmasının
ardından 5.1.2006 tarihi itibarıyla ihale ilanına çıkılmış, yeterlik için son başvuru tarihi
olarak 25.1.2006 tarihi belirlenmiştir.
07-14/114-34
9
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun (2886 sayılı Kanun) 51 (g) maddesi uyarınca
“İstanbul genelinde bulunan 50 adet afiş değiştiricili mega billboard, 1500 adet ışıklı
billboard ve 300 adet TCDD’ye ait billboardun işletme gelirinin %15’i (aylık asgari
250.000 YTL + KDV) muhammen bedel üzerinden 5 yıl süre ile işletilmesi işinin pazarlık
usulu ile 31.1.2006 tarihinde ihalesi yapılmış, ihaleyi 2886 sayılı Kanun’un 28.
maddesine istinaden uygun bedel olarak değerlendirilen aylık asgari (……….) YTL’den 350
az olmamak üzere işletme brüt cirosundan %(…) (yüzde …… + KDV payın Belediye’ye
ödenmesi kaydıyla en yüksek teklifi veren Kültür A.Ş. kazanmıştır.
I.3.3.2. İşletme Sözleşmesi ve İşletme Hakkının Devrinin Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinin birinci fıkrası ile “bir ya da birden fazla teşebbüsün
hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak,
ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren
araçları devralması hukuka aykırı ve yasak” kabul edilmiştir. 360
Aynı maddenin ikinci fıkrası ise, “Hangi tür birleşme ve devralmaların hukuki geçerlilik
kazanabilmesi için Kurul’a bildirilerek izin alınması gerektiğini Kurul, çıkaracağı
tebliğlerle ilan eder” şeklindedir. İlgili hükme istinaden Rekabet Kurulu, 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
(1997/1 sayılı Tebliğ)’i ve 1998/5 sayılı Tebliğ ile değişik 1998/4 sayılı “Özelleştirme
Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlik Kazanabilmeleri için Rekabet Kurumuna
Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar
Hakkındaki Tebliğ” (1998/4 sayılı Tebliğ)’i yayımlamıştır.
1998/4 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde, yine aynı maddede sayılan durumlar hariç olmak
üzere, “.. bir teşebbüsün ortaklık paylarının ya da diğer hak ve araçların tümünün veya 370
bir kısmının teşebbüsün üzerindeki kontrolü değiştirecek ya da karar organlarını
etkileyecek şekilde yahut mal veya hizmet üretimine yönelik birimlerin özelleştirme yolu
ile her türlü devri”nin Tebliğ hükümlerine tabi olduğu düzenlenmiştir.
“Billboard Yapım-İşletme İhalesi”’nin konusundan ve İhale Özel Şartnamesi’nin,
“Billboardların işletmeye ve hizmete uygun hale getirilmesi, bakım-onarım ve temizliği
işleticiye aittir. İşletmeci 1500+300 adet ışıklı billboardların tamamını 18 ay sonunda
tamamen yenileyerek, montajını tamamlamış ve işletmeye almış olacaktır. Bunlar
yapıldıktan sonra işletme süresi sonunda Belediye’ye (300 adet TCDD’ye) ait olmakla
birlikte billboardların, amacı doğrultusunda kullanılması, işletme süresince işleticinin
tasarruf ve sorumluluğundadır.” şeklindeki 1. maddesi göz önünde bulundurulduğunda, 380
değerlendirme konusu işlem, açıkhava reklam yeri pazarlamasına yönelik açıkhava
reklam iletim yerlerine ilişkin işletme hakkının, ilgili mevzuat uyarınca pazarlık usulü ile
yapılan ihale sonucu en uygun teklifi veren teşebbüse 5 yıl süre için devrine ilişkindir ve
bu bakımdan 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamı içerisinde yer almaktadır.
1998/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinde yer alan “Özelleştirme yoluyla devirlerin
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı dışında diğer kamu kurum veya kuruluşlarınca
gerçekleştirilmesi halinde de bu Tebliğ hükümleri uygulanır. Bu takdirde, bu Tebliğde
Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yerine getirilmesi öngörülen yükümlülükler, devri
gerçekleştirecek kamu kurum veya kuruluşlarınca yerine getirilir.” hükmünden anlaşıldığı
07-14/114-34
10
üzere, değerlendirme konusu devir işlemi ile ilgili olarak Tebliğ tarafından takip edilmesi 390
öngörülen usul ve esasların İBB tarafından yerine getirilmesi gerekmektedir.
1998/4 sayılı Tebliğ’in 3. maddesi birinci fıkrası ile; “Tebliğ kapsamındaki özelleştirme
yolu ile devralma işlemlerinde; özelleştirilecek teşebbüs ya da mal veya hizmet üretimine
yönelik birimin ilgili ürün piyasasındaki pazar payının %20’ yi veya cirosunun 20 trilyon
Türk Lirasını aşması ya da bu eşikler aşılmasa bile özelleştirilecek teşebbüsün hukuki
veya fiili imtiyazlara sahip olması halinde, ihale şartlarının kamuoyuna duyurulmasından
önce, Rekabet Kurumuna ön bildirimde bulunularak ilgili pazarda böyle bir
özelleştirmenin ne gibi sonuçlar doğuracağı, özelleştirilecek teşebbüsün varsa sahip
olduğu hukuki veya fiili imtiyazların özelleştirme sonrası durumunun ne olacağı
hususlarının değerlendirileceği ve bu konularda ihale şartları belgesinin hazırlığına esas 400
olacak Rekabet Kurulu’nun görüşünün alınması” gerektiği düzenlenmiştir.
Aynı maddenin ikinci fıkrasında, “Bu Tebliğ anlamında hukuki ya da fiili imtiyaz; … bir
kanun veya sair hukuki düzenlemeye dayanan ya da fiilen oluşmuş, ilgili ürün
piyasasında faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin sahip olmadığı veya olamayacağı
beklenen tekel hakkı da dahil tüm ayrıcalıkları ifade eder.” şeklinde yer alan ifade göz
önünde bulundurulduğunda, değerlendirme konusu işlemin bir “işletme imtiyazı devri”
işlemi olduğu anlaşılmaktadır. Zira 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu 7 (g)
maddesinde, “ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek”
Büyükşehir Belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmış, söz konusu
billboardların işletilmesi işi, “Billboard Yapım-İşletme İhalesi sonucu, İhale Özel 410
Şartnamesinin 15. maddesinde yer alan “ileride ihtiyaç duyulduğu takdirde işletmeci aynı
şartlarda belediyenin muvafakati ile ilave tesisler yapabilecektir.” hükmünden de bir kez
daha anlaşıldığı üzere münhasıran bir teşebbüse verilmiştir. Bu bakımdan
değerlendirme konusu işlemin, işletme devrinin konusunu oluşturan billboardların 2005
yılı cirosu ve pazar payı dikkate alınmaksızın, hukuki bir imtiyazın devri anlamına gelen
bir “işletme imtiyazı devri” olması nedeniyle ön bildirime tabi olduğu anlaşılmaktadır.
Ancak söz konusu “işletme imtiyazı devri”ne ilişkin ihale öncesinde İBB tarafından
Rekabet Kurumu’na bir ön bildirim yapılmamıştır.
Bununla birlikte söz konusu “işletme imtiyazı devri”’ne ilişkin nihai izin başvurusu ise,
“Billboard Yapım-İşletme İhalesi”’ni Kültür A.Ş.’nin kazanması nedeniyle 1998/4 sayılı 420
Tebliğ’in kapsamı dışında yer almaktadır. Zira Kültür A.Ş., daha önce de belirtildiği
üzere, sermaye yapısı itibarıyla bir Belediye İktisadi Teşebbüsüdür ve İBB’nin kontrolü
altındadır. Dolayısıyla, söz konusu “işletme imtiyazı”nın Kültür A.Ş.’ye devir işlemi,
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi bağlamında bir kontrol devrine yol açmaması ve
1998/4 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde Tebliğ kapsamı dışında kalan haller arasında
sayılması nedeniyle nihai izin başvurusuna tabi değildir.
Dosya kapsamında ele alınan açıkhava reklam iletim pazarı ilgili pazarına yönelik
belediye veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarının özel mülkiyeti veya hüküm ve
tasarrufu altındaki açık hava reklam iletim yerlerine ilişkin “işletme imtiyazları” hakkında
yürütülecek devir işlemlerinin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamı içerisine girdiği ve Tebliğ 430
tarafından öngörülen usul ve esaslara tabidir. Dolayısıyla, ilgili pazarda doğrudan pazar
payı yaratmanın ilk yolu olan ve bu bakımdan piyasalara ciddi etki yapabilecek nitelikteki
“işletme imtiyazı devir” işlemlerinin, sağlıklı bir şekilde yürütülerek 4054 sayılı Kanun
açısından sorunsuz bir şekilde sonuçlanmasını sağlamak amacıyla dosya kapsamı
içerisindeki ilgili pazara yönelik birimlere ilişkin özelleştirmeyi gerçekleştirecek başta
belediyeler olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşlarına, söz konusu devir işlemleri
07-14/114-34
11
hakkında 1998/4 sayılı Tebliğ tarafından kendileri için ön görülen usul ve esasları
izlemeleri gerektiğine dair bir bilgilendirme yazısının gönderilmesinin uygun olacağı
kanaatine varılmıştır.
I.3.4. Kültür A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu İlişkisi 440
I.3.4.1. Kültür A.Ş.- Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi
2001-2005 yılları arasındaki dönem içerisinde İBB özel mülkiyetindeki veya hüküm ve
tasarrufu altındaki İstanbul genelinde bulunan afiş değiştiricili mega billboard ve ışıklı
billboardları işletme hakkını devralan ve bunları işleten Kültür A.Ş. ayrıca, İstanbul
genelinde bulunan 50 adet afiş değiştiricili mega billboard, 1500 adet ışıklı billboard ve
300 adet TCDD’ye ait billboardların 5 yıl süre ile işletilmesine ilişkin “işletme imtiyazı”’nı,
31.1.2006 tarihli İBB tarafından gerçekleştirilen aynı konulu ihalede en yüksek teklifi
vererek devralmıştır. Kültür A.Ş. söz konusu bilboardları işletme işini, “İşletme
Sözleşmesi”’inde “işletme bedeli başlangıcı” olarak belirtilen 10.2.2006 tarihinden, bu
işletme işini Ströer/Akademi Grubu içerisinde yer alan İnter Tanıtım’a devrettiği 1.7.2006 450
tarihine kadar yürütmüştür.
Kültür A.Ş., yapılan görüşmelerde elde edilen bilgiler arasında da yer aldığı üzere,
kazanılan “Billboard Yapım-İşletme İhalesi” konusu billboardların İhale Teknik ve Özel
Şartnameleri uyarınca yapımının çok ciddi düzeyde bir maliyet gerektirmesi ve söz
konusu işin şirketin asıl faaliyet alanının dışında yer alması dolayısıyla gerekli
finansmanın sağlanması ve gelir elde edilebilmesi amacıyla, ihale konusu billboard-
yapım-işletim işini 1.7.2006 tarihinde imzalanan “İstanbul Büyükşehir Belediyesi Sınırları
Dahilinde Bulunan Billboard ve Işıklı Afiş Değiştiricili Mega Billboard Panolarının İşletme
Sözleşmesi” (Kültür A.Ş. – Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi) ile Kültür A.Ş. ile
İBB arasında imzalanan sözleşmenin bitiş tarihi ile aynı olacak şekilde 10.2.2011 460
tarihine kadar İnter Tanıtım’a devretmiştir.
I.3.4.2. İşletme Sözleşmesi ve İşletme Hakkının Devrinin Değerlendirilmesi
Yukarıda da belirtildiği üzere 1998/4 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde, yine aynı maddede
sayılan durumlar hariç olmak üzere, “.. .bir teşebbüsün ortaklık paylarının ya da diğer
hak ve araçların tümünün veya bir kısmının teşebbüsün üzerindeki kontrolü değiştirecek
ya da karar organlarını etkileyecek şekilde yahut mal veya hizmet üretimine yönelik
birimlerin özelleştirme yolu ile her türlü devri”nin Tebliğ hükümlerine tabi olduğu
düzenlenmiştir.
Kültür A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi’nin “Sözleşmenin Konusu”
başlıklı 3. maddesi, “İstanbul Büyükşehir Belediyesi özel mülkiyetindeki / hüküm ve 470
tasarrufu altındaki … yerlere konulacak 50 adet afiş değiştiricili ışıklı mega billboard,
1500 adet ışıklı billboard ile TCDD hüküm ve tasarrufu altında ve … yerlere konulacak
300 adet ışıklı billboard’un yapımı ve işletilmesi hakkındadır.” ve 6. maddesi ise, “Kültür
A.Ş. sözleşme imza tarihinde ve iş bu sözleşmenin eki niteliğindeki 50 adet afiş
değiştiricili ışıklı mega billboard, 1500 adet ışıklı billboard ile TCDD hüküm ve tasarrufu
altındaki 300 adet ışıklı billboard afişinin yer listesi ile birlikte işleticiye işletme hakkını
teslim edecektir.” şeklindedir. Bu bağlamda Kültür A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu İşletme
Sözleşmesi, Kültür A.Ş.’nin İBB’den devraldığı söz konusu “işletme imtiyazı”na dayanan
aynı zamanda “Billboard Yapım-İşletme İhalesi” konusu billboardları işletme hakkının,
1.7.2006-10.2.2011 tarihleri arasındaki dönem için Ströer/Akademi Grubu içerisinde yer 480
alan İnter Tanıtım’a devrine ilişkindir ve bu bakımdan 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamı
içerisinde yer almaktadır.
07-14/114-34
12
“Billboard Yapım-İşletim İhalesi” konusu billboardların işletilmesine ilişkin “işletme
imtiyazının” İBB tarafından Kültür A.Ş.’ye devredilmesi işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ’in
3. maddesi bakımından değerlendirilmesi sonucunda ulaşılan sonuçlar, Kültür A.Ş. ile
İBB arasında imzalanan “İşletme Sözleşmesi” ile Kültür A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu
İşletme Sözleşmesi konularının birebir örtüşmesi nedeniyle Kültür A.Ş. – Ströer/Akademi
Grubu İşletme Sözleşmesi için de bütünüyle geçerlidir. Bu bakımdan söz konusu
işlemin, işletme devrinin konusunu oluşturan billboardların 2005 yılı cirosu ve pazar payı
dikkate alınmaksızın, hukuki bir imtiyazın devri anlamına gelen bir “işletme imtiyazı 490
devri” olması nedeniyle ön bildirime tabidir.
Ancak söz konusu “işletme hakkı devri”’ne ilişkin işlem öncesinde 1998/4 sayılı Tebliğ’in
7. maddesi uyarınca, Kültür A.Ş.’nin kontrolünü elinde bulunduran İBB tarafından
Rekabet Kurumu’na bir ön bildirim yapılmamıştır.
Ayrıca “Kültür A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi”’ne ilişkin olarak
Rekabet Kurumu’na nihai izin başvurusunda da bulunulmamıştır. Bununla birlikte anılan
sözleşme ile söz konusu billboardlara yönelik olarak Kültür A.Ş. tarafından İnter
Tanıtım’a yapılan “işletme hakkı devri” işleminin, söz konusu işletme hakkı üzerindeki
kontrolün İBB’nin denetimindeki Kültür A.Ş.’den özel bir teşebbüs niteliğindeki
Ströer/Akademi Grubu içerisinde yer alan İnter Tanıtım’a geçmesine bağlı olarak 1997/1 500
sayılı Tebliğ’in 2. maddesi bağlamında bir kontrol devrine yol açtığı ve ayrıca ön
bildirimde bulunulması zorunlu olan söz konusu işlemin 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5.
maddesinde “Bu Tebliğ uyarınca Rekabet Kurumuna ön bildirimde bulunulması zorunlu
olan özelleştirme yolu ile devralma işlemlerinde …; devralma işlemlerinin hukuki
geçerlilik kazanabilmeleri için Rekabet Kurulundan izin alınması zorunludur.” biçiminde
yer alan hüküm uyarınca nihai izin başvurusuna tabi olduğu sonucuna varılmıştır. Bu
nedenlerle, 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında hem ön bildirim hem de nihai izin
başvurusuna tabi olup da bu başvuruları Rekabet Kurulu’na yapılmamış olan söz
konusu işlem hakkında 4054 sayılı Kanun’un 11. maddesinin birinci fıkrası uyarınca
inceleme başlatılması gerektiği kanaatine varılmıştır. 510
I.3.5. İstanbul’daki Billboardların İşletilmesinin Kültür A.Ş.’den Ströer/Akademi
Grubu’na Devri Ertesinde Billboard Fiyatlarının %100 Artış Gösterdiği İddiasına
İlişkin Değerlendirme
Kültür A.Ş.’nin elinde bulunan billboard ve megaboardların Ströer/Akademi Grubu’na
devri işlemi öncesinde Kültür A.Ş. tarafından uygulanmakta olan son üç yıllık liste
fiyatları aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo 4: Kültür A.Ş. İstanbul ili billboard ve megaboard fiyat listesi*
Yılı/Türü Klasik Billboardlar Işıklı Billboardlar Megaboardlar
2006 (…) ABD Doları (…adet/... hafta) (…) ABD Doları (…adet/... hafta) (…) ABD Doları (…. yüz/... ay)
2005 (…) ABD Doları (…adet/... hafta) (…) ABD Doları (…adet/... hafta) (…) ABD Doları (…. yüz/... ay)
2004 (…) ABD Doları (…adet/... hafta) (…) ABD Doları (…adet/... hafta) (…) ABD Doları (…. yüz/... ay)
* Söz konusu fiyatlar KDV hariç fiyatlardır.
Yukarıda yer alan liste fiyatlarının içinde yapıştırma bedelleri dahil değildir. Bu fiyatlara
(….) YTL (….. ABD Doları1) yapıştırma bedeli eklendiğinde klasik billboardlar 2006 yılı 520
için 191 ABD Doları, ışıklı billboardlar ise yaklaşık (…..) ABD Doları olmaktadır.

1 30 Ocak 2007 tarihli TCMB efektif dolar kuru ile hesaplanmıştır. 1$ = 1.43 YTL. Bu ve bundan sonraki tüm
hesaplamalarda ayrıca belirtilmedikçe dolar kuru 30.1.2007 tarihli TCMB efektif dolar kuru üzerinden hesaplanmıştır.
07-14/114-34
13
İstanbul Kültür A.Ş.’nin pazarlamakta olduğu billboard ve megaboardların 1.7.2006
itibarıyla Ströer/Akademi Grubu’na geçmesi ertesinde Ströer/Akademi bu ürünlere ilişkin
olarak ajanslara duyurduğu liste fiyatları aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Bu fiyatlara
da (…) YTL yapıştırma bedeli dahil değildir.
Tablo 5: Ströer/Akademi Grubu İstanbul ili billboard ve megaboard fiyat listesi
Türü / Yılı 2006 2007 (1 Ocak -30 Haziran)
Klasik Billboardlar (…) ABD Doları (… adet/… hafta) (…) ABD Doları (…YTL, … adet/… hafta)
Işıklı Billboardlar (…) ABD Doları (… adet/… hafta) (…) ABD Doları (…YTL, … adet/… hafta)
Megalight (SuperBoard) (…) ABD Doları (… yüz/… ay) (…) ABD Doları (… YTL, … yüz/… ay)
Kültür A.Ş. ile Ströer/Akademi Grubu’nun billboard ve megaboard fiyatlarının
karşılaştırılması durumunda klasik billboardların fiyatlarının (….) ABD Doları’ndan önce
(…) ABD Doları’na, daha sonra ise (….) ABD Doları’na çıktığı görülmektedir. İhalenin
yapılmasından sonra geçen bir buçuk yıllık zaman zarfında klasik billboardların 530
fiyatlarının Kültür A.Ş. fiyatlarına göre toplamda (…)$ artmış olduğu ortaya çıkmaktadır.
Bu durum fiyatlarda ABD Doları bazında %56’lık bir artışa denk gelmektedir. YTL
bazında (…) YTL2’den (…) YTL’ye (…) YTL’lik bir artış gerçekleşmiş ve YTL bazında
%41 fiyat artışı yaşanmıştır. Ströer Grubu’nun ajanslara göndermiş olduğu bu fiyatlar, 1
Ocak-30 Haziran 2007 dönemi içindir.
Işıklı billboardlar açısından fiyatlar, (….) ABD Doları’ndan (…) ABD Doları’na yükselmiş,
fiyatlarda %48 oranında (…) ABD Dolar’lık bir artış yaşanmıştır. YTL bazında ise (…)3
YTL’den (…) YTL’ye %35 oranında (…) YTL’lik bir artış gerçekleşmiştir.
Megaboardlar bakımından fiyatlar, bir yüz için (…)$ seviyesinden (…)$’a ve daha sonra
(…) ABD Doları’na yükseltilmiştir. Dolar bazında %133’e denk gelen (…)$’lık artış 540
yaşandığı görülmektedir. YTL bazında %123 oranında (…) YTL’lik artış gerçekleşmiştir.
Firmaların fiyatlandırma politikalarında ürünlerin üretim maliyetleri, ürünün teknik
özelliklerinden kaynaklanan ürüne yönelik spesifik talep ve mecranın yer aldığı
“lokasyon” önemli unsurları oluşturmaktadır. Bu doğrultuda açık hava mecralarının talep
yapıları farklılık gösterirken fiyatları da bu durumdan etkilenmektedir. Fiyatlar üzerindeki
bir diğer etken olan lokasyon unsuru ise bir reklam ünitesinin şehrin hangi semtinde,
semtin hangi bölgesinde, sokağında, sokağın hangi yönünde yer aldığı ile ilgili bir
husustur.
Bu bakımdan Ströer/Akademi Grubu’nun İstanbul’un ana arterlerinde yer alan billboard
veya megaboardları ile rakip bir teşebbüsün ara arterlerde yer alan aynı üniteleri 550
arasında fiyat farkının bulunması sektörün talep ve fiyatlandırma yapısının bir gereği
olmaktadır.
Ströer/Akademi Grubu’nun liste fiyatları ile özellikle rakiplerinin İstanbul için liste fiyatları
arasındaki farkı değerlendirebilmek açısından pazardaki teşebbüslerin sahip oldukları
ürünler için birim üretim maliyetlerini karşılaştırmak da gerekmektedir. Zira üretim
maliyetlerindeki farklılıkların fiyatlara yansıması kaçınılmazdır. Dolayısıyla lokasyon ve
talep benzeri etkenler gibi üretim maliyetlerinin de satış fiyatı üzerinde belirleyici bir
unsur olduğu düşünülmektedir.
Sektördeki genel maliyet kalemlerini belediyelere ödenen ihale bedelleri (belediyelere
yapılan sabit ve aylık ödemeler), ilk yatırım maliyetleri (üretim maliyetleri), montaj, 560

2 3.7.2006 tarihli TCMB efektif dolar kuru ile hesaplanmıştır. 1 $ = 1.57 YTL
3 3.7.2006 tarihli TCMB efektif dolar kuru ile hesaplanmıştır. 1 $ = 1.57 YTL
07-14/114-34
14
elektrifikasyon, nakliye maliyetleri, ürünlerin kurulmasından sonra rutin olarak yapılan
bakım, onarım, sigorta ve temizlik giderleri oluşturmaktadır.
Sektördeki oyuncular tarafından beyan edilen birim üretim maliyetleri ile kıyaslandığında
Ströer/Akademi Grubu’nun birim maliyetlerinin yüksek olmadığı gözlenmektedir. Klasik
billboardlar için elektrik bağlatmak gibi ek maliyet kalemleri söz konusu olmadığı için bu
ürünler daha ucuza imal edilmektedir.
İstanbul billboard ve megaboardlarına yapılacak yatırımlara ilişkin olarak Stroer/Akademi
Grubu temsilcisi tarafından gönderilen maliyet ve kar oranına ilişkin çalışmada kiralanan
ürünler için her ay Kültür A.Ş.’ye sabit bir kira ve İBB’ye de gelir üzerinden belli bir pay
ödeneceği belirtilmektedir. Söz konusu çalışmada, billboard ve megaboardların Temmuz 570
2006-Şubat 2011 dönemlerini kapsayacak şekilde diğer maliyet kalemleri, yapıştırma
ücreti, bakım ve onarım maliyeti, vergi, ve demirbaş maliyeti (overhead) olarak
sıralanmakta, bunun dışında proje süresi içinde billboard ve megaboardlar için yapılacak
imalat, montaj ve ilk elektrik bağlatma maliyetleri belirtilmektedir.
Bu veriler çerçevesinde Temmuz 2006-Şubat 2011 döneminde, Ströer/Akademi
Grubu’nun %100 doluluk oranı ile çalıştığı, ürünlerin en yüksek liste fiyatları ile satıldığı,
ancak ürün fiyatlarında 4.5 yıl içinde herhangi bir değişiklik yapılmadığı ve kira
maliyetleri dahil tüm maliyet kalemlerinde proje boyunca herhangi bir artış yaşanmadığı
varsayımları altında elde edeceği kar haddi %(…) olarak hesaplanmaktadır. Bu oran,
Ströer/Akademi Grubu’nun kendisi için beyan ettiği %(…) kar haddinin ve sektörün kar 580
haddi olarak iddia ettiği %20 oranının oldukça üzerindedir. Ancak bu durumda bile aşırı
bir kar haddi ortaya çıkmamaktadır. Dolayısıyla, bu veriler çerçevesinde aşırı
fiyatlamanın yapıldığından bahsedilememektedir.
Ströer/Akademi Grubu’nun fiyatlarındaki farklılığı değerlendirmek açısından dikkate
alınması gereken bir diğer husus, şirketin pazardaki uygulamaları ve liste fiyatları ile
piyasada uyguladığı reel fiyatlar arasındaki farklılıktır. Gerek Ströer/Akademi Grubu’nda
yapılan incelemeler sırasında ulaşılan belgelerden gerekse şirket yetkilileri tarafından
Kurum’a gönderilen açıklamalardan şirketin liste fiyatları üzerinden hem billboardlar hem
de megaboardlar için çeşitli indirimler uyguladıkları ortaya çıkmaktadır. Bunun dışında,
farklı paketler altında satışa sunulan billboardlar için birim fiyatların liste fiyatlarının altına 590
düştüğü de tespit edilmiştir.
Ströer/Akademi Grubu’nun medya satınalma ajanslarına gönderdiği 2007 yılı fiyat
listelerinde billboardların fiyatlarının üzerinden %(…) ajans komisyonu, %(…) ikinci
network kullanımı, %(…) yıllık anlaşma indirimi, %(…-%...) mevsimsellik indirimi ve belirli
sayıda haftanın üzerinde kiralamalarda %(…) ile %(…) arasında değişen oranlarda ek
indirimler yapılacağı duyurulmaktadır. Benzer şekilde megalightlar için de %(…) ajans
komisyonu, yıllık anlaşılması durumunda %(…) ek indirim ve %(…), %(…) ve %(…)
oranında 3 aylık, 6 aylık ve 12 aylık kullanım indirimi yapıldığı belirtilmektedir.
Dolayısıyla, liste fiyatları ile piyasada uygulanan reel fiyatlar arasında büyük farklılıklar
söz konusu olabildiği görülmektedir. 600
Öte yandan, liste fiyatlarından belli oranlarda indirimi pazardaki her firmanın yapacağı,
pazarda esas olarak baz alınan fiyatların liste fiyatları olduğu ve aksi takdirde yıllık liste
fiyatları yayınlamanın anlam taşımayacağı da dikkate alınmalıdır.
Ströer/Akademi Grubu’nun liste fiyatlarının yüksek olmasında etken olabilecek bir husus
da esas faaliyeti reklamcılık olmayan Kültür A.Ş.’nin bu ünitelere gerekli yatırım, bakım
onarımları yapmaması gibi sebeplerle Ströer/Akademi Grubu’nun yapmak zorunda
07-14/114-34
15
olduğu yenileme yatırımlarını 5 yıl gibi belediye ihaleleri açısından rakip firmalara kıyasla
göreli olarak daha kısa bir dönemde ve yüksek birim maliyetleri ile tamamlama
zorunluluğudur.
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde Ströer/Akademi Grubu’nun 610
İstanbul billboard piyasasında fiyatları ortalama %45 civarında ve megaboard
piyasasında ise yaklaşık %128 oranında yükselttiği, Ströer/Akademi Grubu fiyatlarının
pazar ortalamasının oldukça üzerinde olduğu ve Ströer/Akademi Grubu’nun İstanbul
pazarında 4,5 yıl için öngördüğü kar haddinin %100 doluluk oranı ve liste fiyatlarıyla
%(…) olacağı, bu durumda bile Ströer/Akademi Grubu’nun aşırı kara sahip olduğundan
ve dolayısıyla aşırı fiyat uyguladığından bahsedilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır. Aşırı
fiyat tespitine ulaşılamaması sebebiyle bu noktada hakim durum analizi yapılmasına
gerek görülmemiştir.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre; 620
1. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin açıkhava reklam yerlerine yönelik izin yetkisini ve
bu izinlerin belirli şartlarla iptali yetkisini, tabi olduğu kanunlardan ve ikincil
düzenlemelerden alması nedeniyle, şikayetçinin sahip olduğu söz konusu izinlerin
iptali ve pazar dışına çıkartılması ile ilgili iddialarının idari yargıda çözümlenmesi
gereken bir uyuşmazlık olduğu ve 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilemeyeceğine OYBİRLİĞİ ile,
2. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi arasında
yapılan “Protokol” ile ilgili olarak adı geçen kurumların tabi oldukları kanun ve ikincil
düzenlemelerin doğrudan kendilerine verdiği yetkilere dayanılarak gerçekleştirilmiş
olması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına 630
gerek olmadığına OYÇOKLUĞU ile,
3. İstanbul genelinde bulunan 50 adet afiş değiştiricili mega billboard, 1500 adet ışıklı
billboard ve 300 adet TCDD’ye ait billboardun işletme imtiyazı devri işleminin 1998/5
sayılı Tebliğ ile değişik 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki
Geçerlilik Kazanabilmeleri için Rekabet Kurumu’na Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin
Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” kapsamında
önbildirime tabi olduğuna, ancak söz konusu işletme hakkının “Billboard Yapım-
İşletme İhalesi” sonucunda bir belediye iktisadi teşebbüsü olan İstanbul Kültür ve
Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş.’ye verilmiş olması nedeniyle 1998/4 sayılı Tebliğ
kapsamında nihai izin başvurusuna tabi olmadığına OYÇOKLUĞU ile, 640
4. Billboard Yapım-İşletim İhalesi” konusu billboardların işletilmesine ilişkin “işletme
imtiyazının” İstanbul Büyükşehir Belediyesi kontrolü altındaki Kültür A.Ş.’den
Ströer/Akademi Grubu’na devredilmesi işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında
hem ön bildirim hem de nihai izin başvurusuna tabi olduğuna, söz konusu işlemler
hakkında 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında yapılması gereken başvuruların Rekabet
Kurulu’na yapılmamış olması nedeniyle bu konuda 4054 sayılı Kanun’un 11.
maddesinin birinci fıkrası uyarınca inceleme yapılmasına ve bu incelemenin
30.11.2006 tarih ve 06-86/1106-M sayılı Karar ile nihai incelemeye alınan, 28.12.2006
tarih ve 06-95/1218-M sayılı Karar ile kapsamı genişletilen dosya kapsamında
yürütülmesine OYÇOKLUĞU ile, 650
07-14/114-34
16
5. Ströer/Akademi Grubu’nun İstanbul’da açıkhava reklam yerlerinin pazarlanmasına
yönelik uyguladığı fiyat politikalarının elde bulunan fiyat ve maliyet verileri
çerçevesinde “aşırı fiyatlama” olarak nitelendirilemeyeceğine, dolayısıyla şikayet
konusu Grubun incelemeye konu eylemlerin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
çerçevesinde kötüye kullanma olarak değerlendirilemeyeceğine ve bu nedenle de
Ströer/Akademi Grubu hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına
OYÇOKLUĞU ile,
6. Belediyeler ve tüm kamu kurum ve kuruluşlarının açıkhava reklam iletim yerlerine
ilişkin “işletme imtiyazları” hakkında yürütülecek devir işlemlerinin 1998/4 sayılı Tebliğ
kapsamında olduğuna, dolayısıyla bu işlemlerin söz konusu Tebliğ tarafından 660
öngörülen usul ve esaslara uygun olarak yürütülmesini sağlamak amacıyla İçişleri
Bakanlığı tarafından bütün belediyelere yazılı görüş gönderilmesi konusunda
Başkanlığa yetki verilmesine OYÇOKLUĞU ile
karar verilmiştir.


































07-14/114-34
17
(Rekabet Kurulu’nun 15.02.2007 tarih ve 07-14/114-34 sayılı Kararı)


KARŞI OY GEREKÇESİ

Ströer Kentvizyon Reklam Paz. Ltd. Şti., İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Tic.
A.Ş. ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın, İstanbul billboard pazarında tekel
oluşturmak, piyasaya girişi engellemek ve hakim durum yaratarak fiyatları artırmak
suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddiasına dair alınan Kurul Kararı’na;

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi
arasında yapılan protokol ile İstanbul genelinde bulunan 50 adet afiş değiştiricili mega
billboard, 1500 adet ışıklı billboard ve 300 adet TCDD’ye ait billboardun işletme imtiyazı
devri işleminin 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik
Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumu’na Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin
Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” kapsamında olması
sebebiyle, Tebliğ kapsamında yapılması gereken Rekabet Kurumu’na başvurunun
yapılmamış olması prosedürel bir eksikliktir. Bir imtiyazın devrinin söz konusu olduğu
işlemde, Tebliğ kapsamında yapılması gerekli başvuruların Rekabet Kurulu’na
yapılmamış olması eksikliği, konunun diğer nedenlerle incelemeye alınan dosyası
kapsamında değerlendirilmelidir.

Ayrıca, Ströer / Akademi Grubu’nun İstanbul’da açıkhava reklam yerlerinin
pazarlanmasına yönelik uyguladığı fiyat politikalarının, “aşırı fiyatlama” olarak
değerlendirilmediği ve Ströer / Akademi Grubunun bahse konu eylemlerinin 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde, kötüye kullanma olarak değerlendirilmemesi
yönündeki Kurul Kararına, bu sonuca dosya muhtevasında; ilgili pazar kavramının
özellikle, ilgili coğrafi pazar tespitinin, en geniş tanımdan hareketle “Türkiye Cumhuriyeti
sınırları” olarak belirlenmiş olması sebebiyle varılmış olduğunu düşünmekteyiz. Halbuki,
gerçek durumda olduğu gibi, ilgili coğrafi pazar tanımının “İstanbul ili sınırları” olarak
yapılması durumunda, incelenecek fiyat politikalarının aşırı fiyatlama bakımından
anlamlı olacağını dolayısıyla, teşebbüsün eylemlerinin, 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesini ihlal eden hususlar içermesi ihtimalinin, açılacak soruşturma çerçevesinde
araştırılmasının uygun olacağı kanaatini taşıyoruz.








Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi Kurul Üyesi





07-14/114-34
18


Rekabet Kurulu’nun 15.02.2007 günlü ve 07-14/114-34 Sayılı Kararına;


KARŞI OY GEREKÇESİ




Ströer/Akademi Grubunun İstanbul’da açıkhava reklam yerlerinin
pazarlanmasına yönelik uyguladığı fiyat politikalarının, aşırı fiyatlama olarak
değerlendirilemeyeceği ve Ströer / Akademi Grubunun bahse konu eylemlerinin
4054 sayılı Kanun’un 6.maddesi kapsamında kötüye kullanma olarak
değerlendirilmemesi yönündeki Kurul Kararının 5.maddesine; ilgili coğrafi pazarın
“İstanbul ili sınırları” olarak tanımlanması gerektiği ve bu durumda incelenecek
fiyat politikalarının aşırı fiyatlama bakımından değerlendirilmesi durumunda farklı
sonuçlara varılabileceği, dolayısıyla teşebbüsün eylemlerinin, 4054 sayılı Kanunun
6.maddesini ihlal eden hususlar içerip içermediğinin, soruşturma açılarak
araştırılması gerektiği görüşüyle katılmıyorum.




Süreyya ÇAKIN
Kurul Üyesi





07-14/114-34
19



(15.2.2007 tarihli, 07-14/114-34 sayılı Kurul Kararı’na)
KARŞI OY GEREKÇESİ


Ströer Kentvizyon reklam Paz. Ltd. Şti., İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Tic. A.Ş. ve
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının İstanbul billboard pazarında tekel oluşturmak,
piyasaya girişleri engellemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri iddiası üzerine yapılan
önaraştırma sonucunda alınan Kurul Kararının 3, 4 ve 6 ncı maddelerine aşağıda yer verilen
nedenlerden dolayı iştirak edilememiştir.
Kararda İstanbul Büyükşehir Belediyesinin “Billboard Yapım-İşletme İhalesi” bir işletme
imtiyazı devri olarak değerlendirilmektedir. Oysa, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin bu
tasarrufunun bir imtiyaz devri olarak kabul edilmesi mümkün değildir. Zira, 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanun’unun konuyla ilgili 7(g) maddesi aynen şu şekildedir:
g) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki meydan, bulvar, cadde ve ana yolları
yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımını sağlamak, kentsel tasarım projelerine uygun
olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklâm
asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve
sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini
gerçekleştirmek.
Bu hüküm dikkatli bir şekilde incelendiğinde, Büyükşehir Belediyesinin sadece ilan ve
reklâm asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirleme görev ve sorumluluğu
bulunmaktadır. Bu hükümden Belediyenin ilan ve reklâm yerlerini pazarlama hakkı olduğu
sonucu çıkarılamaz. Ancak, Belediye ilan ve reklâm yerlerini belirleme görevini, bu yerlerin
kiraya verilerek pazarlanması ve dolayısıyla bir gelir elde edilmesi şeklinde -bize göre- pek de
yasal dayanağı olmayan bir şekilde kullanmaktadır.
Öte yandan, Belediye “Billboard Yapım-İşletme İhalesi” ile ilan ve reklâm yerlerini
belirleme yetkisini herhangi birisine devretmemektedir. Yapılan ihale sonrasında da şehrin hangi
mekanlarında ilan ve reklam yapılabileceği, bunların şekil ve ebatlarını belirleme yetkisi
Belediyenin uhdesindedir. “İmtiyaz” olarak nitelendirilebilecek olan şey de esas itibariyle bu
yetkidir. Dolayısıyla, “Billboard Yapım-İşletme İhalesi” ile yapılan bir işletme imtiyazı devri
değil, alelade bir kiralama işlemidir.
1998/4 ve 1998/5 sayılı Tebliğlerde yer alan hükümleri o tebliğlerin konuluş amacını
aşacak şekilde geniş yorumlamak, özelleştirme işlemleri sırasında piyasaların yeniden
yapılandırılırken rekabetçi bir perspektifin tüm işlemlere hâkim olması temel yaklaşımını da
sulandırmak anlamına gelir.
Bu itibarla, teoride özelleştirme işlemlerinde “birleşme/devralma enstrümanının”
kullanılıp kullanılamayacağının dahi tartışıldığı bir ortamda, Belediyenin işlem özelinde kısa
süreli sayılabilecek bir kiralama işlemini 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirmek
mümkün değildir.
07-14/114-34
20
Bu açıklamalar çerçevesinde Kararın 3, 4 ve 6 ncı maddelerindeki çoğunluk görüşüne
iştirak imkânı bulunamamıştır.



Mehmet Akif ERSİN
Kurul Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy