Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-2-25
Karar Sayısı : 07-18/164-54 (İlk İnceleme)
Karar Tarihi : 1.3.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
II. Başkan : Tuncay SONGÖR 10
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN.
B. RAPORTÖR : Ümit Nevruz ÖZDEMİR
C. ŞİKÂYET EDEN :- İrem GÜNER ORHAN
Alemdağ Cad. No: 193 Ümraniye/İstanbul
D. HAKKINDA İLK İNCELEME 20
YAPILAN :- Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Ticaret A.Ş.
Ahi Evren Cad. Ata Center İş Merkezi. Kat G2,
No: 70-80 80670 Maslak/İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Ticaret A.Ş.’nin sattığı
biletlerin fiyatlarına fahiş tutarlarda hizmet bedeli, işlem bedeli, kargo bedeli
gibi isimler altında ekstra masraflar eklediğine ilişkin şikâyet.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Yapılan başvurularda özetle; internet üzerinden etkinlik
biletleri satışı yapan Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Ticaret A.Ş. (Biletix)’nin; 30
Tüketicilerin başka yoldan bilet temin edememesi nedeniyle verdiği
hizmetlerde tekel olduğu,
Satılan biletlerin fiyatlarına fahiş tutarlarda hizmet bedeli, işlem bedeli, kargo
bedeli gibi isimler altında ekstra masraflar eklediği
belirtilerek konunun rekabet hukuku bakımından incelenmesi talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 22.1.2007 tarih ve 524 sayı ile giren
başvuru üzerine yapılan inceleme neticesinde hazırlanan, 19.2.2007 tarih ve 2007-2-
25/İİ-07-ÜNÖ sayılı İlk İnceleme Raporu 23.2.2007 tarih ve REK.0.06.00.00-110/73
sayılı Başkanlık önergesi ile 07-18 sayılı Rekabet Kurulu toplantısında görüşülerek 40
karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Biletix’in tarafından gerçekleştirilen
eylemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesi
çerçevesinde hâkim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilemeyeceği ve
bu nedenle söz konusu başvuruya ilişkin 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir
işlem tesis edilmesine gerek olmadığı ifade edilmiştir.
07-18/164-54
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50
I.1. Yapılan İnceleme
Yapılan incelemelere göre, dünya çapında bir biletleme firması olan Ticketmaster'ın
bir iştiraki olan Biletix eğlence sektöründe Türkiye'nin ilk ve en büyük bilet satış ve
dağıtım şirketlerinden biri olarak 2000 yılından beri faaliyet göstermektedir.
Biletix üzerinden, her yıl 400'ün üzerinde konser, spor ve canlı etkinlik organizatörü
tarafından düzenlenen 6000'den fazla etkinlik için, değeri 60 milyon USD'nin üzerinde
ve 3,5 milyon adetten fazla bilet satışı gerçekleştirilmektedir.
Biletix, bilet satış hizmetini; web sitesi üzerinden, çağrı merkezinden ve Türkiye'nin
çeşitli illerinde bulunan 40'ın üzerinde perakende satış noktasından vermektedir.
Hâlihazırda, Biletix geniş alanlı bilet satışı, giriş kontrol sistemleri, CRM1 sistemleri ve 60
etkinlik tasarım alanlarında hizmet sunmaktadır.
I.2. Değerlendirme
I.2.1. Aşırı Fiyatlandırma
Yapılan şikâyet, Biletix’in hâkim durumunu kötüye kullanarak aşırı fiyat uygulaması
ile ilgilidir. Aşırı fiyat uygulamaları, 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesinde kötüye
kullanma örnekleri arasında sayılmamakla birlikte, Rekabet Kurulu daha önceki
kararlarında aşırı fiyat uygulamalarını hâkim durumun kötüye kullanılması olarak
değerlendirmiştir2. Rekabet Kurulu’nca “MTS Isıtma ve Soğ. Sist. İth. Dağ. Ltd.
Şti.’nin yedek parça teminini geciktirme ve aşırı fiyatlandırma yapmak suretiyle 4054
sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddiası”nın değerlendirdiği 26.5.2006 tarih ve 06-36/462-142 70
sayılı kararda aşırı fiyatlandırma hakkında daha önce verdiği kararlar incelenerek
Kurul’un aşırı fiyata karşı yaklaşımı aşağıdaki gibi özetlenmiştir:
““
1. [Kurul] Aşırı fiyatı, AB ile uyumlu olacak şekilde, “sağlanan ürünün ekonomik
değeri ile fiyatı arasında makul olmayan bir farklılığın bulunması” olarak ele
almıştır.
2. Her iki teşebbüs de mutlak tekel konumundadır. İlgili ürün ikame edilemediği
gibi, yasal korumalar nedeniyle rakip bir teşebbüsün pazara girmesi de
imkânsızdır.
3. Aşırı fiyatlandırmanın rekabet hukuku açısından bir ihlal olup olmadığı ele 80
alınırken; aşırı fiyata müdahalenin gereksiz olduğu görüşlerinin, “tekelin
yüksek giriş engelleri ile korunduğu hallerde” geçerli olmadığının altı çizilmiştir.
Bu bağlamda sadece hakim durumda bulunmak değil, yüksek giriş engellerinin
varlığı da göz önüne alınması gereken bir kriter olmaktadır.
4. Aşırı fiyatın belirlenmesi için; “ürün maliyetinin net ve kesin olarak
hesaplanabildiği durumlarda” tüm üretim maliyetleri toplamı ile fiyatın
karsılaştırılması, ilgili pazardaki/komşu pazarlardaki aynı veya benzer
ürünlerin fiyatlarının karşılaştırılması ve pazara giriş engellerinin derecesi ele
alınmaktadır.
5. “Tekelci fiyatlama uygulamaları, ilgili piyasadaki rekabet ortamına doğrudan 90
zarar vermemekle birlikte, özellikle tüketici boyutunda sömürücü olma
1 CRM: Customer Relationship Management (Müşteri İlişkileri Yönetimi)
2 Rekabet Kurulu’nun 01-17/150-39 sayı, 06.04.2001 tarihli (BELKO); 01-12/114-29 sayı, 13.3.2001 tarihli (ASKİ-
1) ile 36/484-155 sayı ve 26.5.2005 tarihli (ASKİ-2) ve 06-36/462-142 sayı, 26.05.2006 tarihli (MTS) kararları.
07-18/164-54
3
niteliğiyle rekabet hukukunun kapsamına girmektedir.” ifadesiyle, aşırı fiyatta
esasen tüketicinin mağduriyetinin ele alınması gerektiğinin altı çizilmiştir.””
Yukarıda anılan kararda ayrıca Danıştay’ın aşırı fiyatlandırma uygulamasıyla ilgili
değerlendirmelerine de yer verilmiştir. Bu bağlamda, Danıştay’ın, aşırı fiyat kavramını
ele alırken, söz konusu uygulamanın 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında
ele alınabileceğine hükmettiği ve “rekabet koşullarının bulunmadığı, piyasanın kendi
kendini düzeltemediği, aşırı fiyatlandırmanın yeni girişleri teşvik etmediği, giriş
engellerinin bulunduğu, bilgi akışının tam ve homojen olmadığı bir ekonomide… [aşırı
fiyat] gibi istismar edici eylemlere rekabet kuralları aracılığıyla müdahale 100
edilebileceğini” ifade ettiği belirtilmiştir3. Ayrıca, Danıştay’ın aşırı fiyat için, Kurul’un da
altını çizdiği iki ana ölçütü kabul ettiği bunların “benzer nitelikte mal veya hizmet ile
karşılaştırmak veya maliyet analizi yapmak4” olduğu ifade edilmiştir.
I.2.2. Şikayet Konusu Hakkında Yapılan Değerlendirme
Bir eylemin hâkim durumun kötüye kullanılması kapsamında değerlendirilmesi için
ilgili pazarda hâkim durumunda bulunan bir veya birden fazla teşebbüs bulunması ve
gerçekleştirilen eylemin kötüye kullanma olarak değerlendirilebilmesi gerekmektedir.
Dosya konusu şikâyetin değerlendirilmesi Biletix’in hâkim durumda olduğu varsayımı
altında gerçekleştirilen eylemin kötüye kullanma olup olmadığı değerlendirilerek
yapılacaktır. 110
Şikâyet dilekçesinde verilen örnekteki etkinliğin fiyatının 45 YTL olduğu, bu fiyatın
üzerine 5 YTL hizmet bedeli, 3 YTL işlem bedeli ve 2 YTL kurye bedeli eklenerek
biletin 10 YTL farkla 55 YTL’ye satıldığı belirtilmektedir. Biletix’in internet sitesinde
Biletix’ten satılan biletlere bilet başına “hizmet bedeli” eklendiği, ayrıca internetten ve
çağrı merkezinden yapılan işlemlerde işlem başına “sipariş ücreti” alındığı
(dolayısıyla perakende satış noktasından hizmet alındığında bu ücret
alınmamaktadır), kurye ile teslimat seçildiği takdirde “kurye bedeli” alındığı
belirtilmektedir. Bunun yanında, yine Biletix’in internet sitesinde bilet bedelinin,
organizatörler, gösteri mekânları ve sanatçılar tarafından belirlendiğinin altı çizilmiştir.
Şikâyet dilekçesindeki örnekten hareket edilirse, Biletix verdiği hizmete karşılık her 120
bilet için 5 YTL’lik bir hizmet ücreti uyguladığı; işlemin internet veya çağrı
merkezinden yapılması nedeniyle 3 YTL’lik sipariş ücretinin ve kurye ile teslimat talep
edilmesi nedeniyle de 2 YTL’lik teslimat ücretinin işlem bazında5 talep edildiği ortaya
çıkmaktadır. Bu bakımdan, Biletix’in uyguladığı kar marjı biletin internetten veya çağrı
merkezinden alınmasına göre farklılık gösterecektir. Bu çerçevede, şikâyet konusu
olayda, Biletix’in kar marjı biletin internetten ya da çağrı merkezinden alınmasına
bağlı olarak %11,11 ile %17,78 arasında değişmektedir6 ki bu oranların aşırı
fiyatlandırma olarak değerlendirilemeyecek kadar düşük olduğu anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, “sağlanan ürünün ekonomik değeri ile fiyatı arasında makul olmayan bir
farklılığın” bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. 130
Bu bağlamda, Biletix tarafından gerçekleştirilen eylemin 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde hâkim durumun kötüye
kullanılması olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır.
3 2001/4817 E., 2003/4770 K. Sayı, 5.12.2003 tarihli karar.
4 2001/4817 E., 2003/4770 K. sayı, 5.12.2003 tarihli karar.
5 Bu ücretler birden fazla bilet alınsa dahi 3 YTL ve 2 YTL olarak uygulanacaktır.
6 Değerlendirmede, arızi özellik gösteren teslimat ücreti dikkate alınmamıştır.
07-18/164-54
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; şikâyet konusu iddia ile ilgili
olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma
açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy