Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-4-24
Karar Sayısı : 07-27/244-79
Karar Tarihi : 22.3.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN 10
B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Fatma ÇELİK
C. ŞİKAYET EDEN : Evrensel Fuarcılık Ltd. Şti.
Ortaköy Dereboyu Cd. Gözlükçü Sk. No:4/2 Beşiktaş/İstanbul
Temsilcisi: Av. Recep AÇIKBAŞ
Rumeli Cd. No:47/603 Osmanbey Şişli/İstanbul
D. ŞİKAYET EDİLEN: CNR Ekspo Uluslararası Fuarcılık ve Ticaret A.Ş.
Atatürk Hava Limanı Karşısı Yeşilköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: CNR Ekspo Uluslararası Fuarcılık ve Ticaret A.Ş. (CNR)’nin
fuar alanı işletmeciliğindeki hakim durumunu, Evrensel Fuarcılık Ltd. Şti.
(Evrensel Fuarcılık)’ye yönelik faaliyetleriyle, fuar organizasyonu pazarında kötüye 20
kullandığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, başvuru sahibinin İstanbul Dünya Ticaret
Merkezi (İDTM)’nden kiraladığı 9 ve 10 numaralı salonlarda 3-6 Mayıs 2007 tarihleri
arasında “INDUSTRY’07 Kalıp Tasarımı, Üretimi ve Teknolojileri” adlı bir fuar
düzenlemek için gerekli izinleri aldığı ve ilan ettiği; buna karşılık şikayet edilen CNR’ın
daha önceden ilan ettiği fuar takviminde yer almamasına rağmen 26-29 Nisan 2007
tarihinde “Modeltech’07 Kalıp ve Kalıp Teknolojileri Fuarı” adı altında bir fuar organize
ettiğinin öğrenildiği; anılan şirketin ilgili mevzuattaki izin ve ilan prosedürünü ihlal ederek
şikayetçinin tertiplediği fuarla aynı konulu bir fuarı bir hafta öncesinde düzenlemesinin
nedeninin Evrensel Fuarcılık’ın faaliyetini zorlaştırmak ve rekabet etmesini önlemek 30
olduğu; CNR’nin İDTM’ye ait olan 1-8 numaralı fuar salonlarının işletmecisi olması
nedeniyle salon kiralaması konusunda üstün konumda olduğu, şikayetçiye alternatif
olarak düzenlediği fuarda stand kiralarını bir cente kadar indireceği hatta ücretsiz
verebileceği bilgisinin edinildiği; şikayete konu şirketin Uluslararası Kalıpçılar Birliği ile
anlaşarak İstanbul’da sadece kendisine destek verilmesi, diğer firmaların düzenleyeceği
fuarlara destek verilmemesi şartlarını içeren bir anlaşma yaptığı; bütün bu gelişmelerin
kötü niyetli ve Evrensel Fuarcılık’ın zarar etmesine yönelik olduğu; CNR’nin yukarıda
özetlenen faaliyetinin 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerini ihlal ettiği, bu şirket
hakkında gerekli takibatın yapılması ile telafisi güç zararlara uğrama riskinin varlığı
nedeniyle Geçici Tedbir Kararı verilmesinin talep edildiği hususları ifade edilmiştir. 40
07-27/244-79
2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.2.2007 tarih, 1091 sayı ile giren başvuru
üzerine düzenlenen 16.3.2007 tarih, 2007-4-24/İİ-07-KT sayılı İlk İnceleme Raporu
19.3.2007 tarih, REK.0.08.00.00-110/87 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-27 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, şikayetçinin iddia ettiği, CNR’nin rakibinin
fuarına çok yakın bir tarihte ihtisas fuarı düzenlemek suretiyle Evrensel Fuarcılık’ın
faaliyetini zorlaştırması eyleminin mevcut düzenlemeler ve fuarcılık sektörünün nitelikleri
dikkate alındığında meşru olması nedeniyle, anılan teşebbüs hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 40. maddesi birinci fıkrası gereği önaraştırma açılmasına yer olmadığı
görüşüne yer verilmiştir. 50
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İlk inceleme konusu şikayeti Kurum’a ulaştıran Evrensel Fuarcılık 2004 yılında kurulmuş
olup yurt içinde fuar organizasyonları yapmaktadır. 2007 yılında gerçekleştireceği
organizasyonlar “INDUSTRY’07-Kalıp Tasarımı, Üretimi ve Teknolojileri Fuarı” ile
“IHEC’07-Uluslararası Hidrojen Kongresi ve Yenilenebilir Enerjiler Fuarı”dır. Şikayet
edilen teşebbüs CNR ise hem fuar alanı işletmekte hem de değişik konularda ulusal ve
uluslararası fuarlar organize etmektedir. Buna karşılık her iki teşebbüs bakımından da
bu dosyada incelenen fuar, kalıp ve kalıp teknolojileri konusunda düzenlenmekte 60
olduğundan, “kalıp ve kalıp teknolojileri fuarı düzenlenmesi faaliyeti” ilgili ürün pazarını
oluşturmaktadır.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İhtisas fuarlarının uzun aralıklarla düzenlenmesi, sektördeki teknolojik yenilikleri
sergilemesi, katılımın ülke çapında gerçekleşmesi gibi nedenlerle ilgili coğrafi pazar
“Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak belirlenmiştir.
I.2. Değerlendirme
İncelemenin konusu, nitelik itibarıyla aynı sektöre yönelik olan iki ihtisas fuarının rakip
fuar organizatörü firmalar tarafından birbirine çok yakın tarihlerde düzenlenmesinden
ibarettir. 70
I.2.1. CNR’nin Fuar Takviminin Açıklanması ile İlgili Prosedüre Uymadığı İddiasının
Değerlendirilmesi
Şikayet edilen teşebbüsün kalıp fuarını düzenleyeceğini çok geç duyurması, fuar
düzenlemek için izlenmesi gereken prosedüre uymamasına ilişkin hususlar Türkiye
Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) mevzuatında düzenlenmiş olup, TOBB’un yetki
alanında bulunmaktadır. Mevzuatta, fuar düzenleyen teşebbüslerin fuar takvimlerini
Ekim ayında bağlı oldukları odaya bildirecekleri; bu bilginin TOBB’a iletilerek 15 Aralık
tarihinde de bir sonraki yıl fuar takviminin açıklanacağı hükme bağlanmış bulunmaktadır.
Bu takvime uyulmaması halinde uygulanması gereken yaptırımlar Yurtiçinde Fuar
07-27/244-79
3
Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar’da belirlenmiş olup bu konuda denetim yapma ve 80
yaptırım uygulama yetkisi de TOBB’dadır.
Aynı ve/veya benzer konu/içerikli ihtisas fuarlarının aynı/yakın zamanlarda
düzenlenmesi konusu ise mevcut yasal çerçeveye göre ülkemizde mümkündür. Esasen,
birbirine çok yakın tarihlerde yapılan ihtisas fuarlarının bu organizasyonlardan beklenen
faydanın teminini zorlaştıracağı tespiti yukarıda da izah edildiği gibi sektör için faydalı
görülmemektedir. Bununla birlikte yürürlükteki mevzuata göre rekabete açık olan bu
alanda birbirine yakın tarihli fuarların düzenlenmemesi gerektiğini veya
düzenlenemeyeceğini söylemek Rekabet Kurulu’nun değil sektörde söz sahibi olan diğer
kurum ve kuruluşlar ile sektör çalışanlarının alanında görülmektedir.
Konunun Rekabet Hukuku kapsamında bulunan bölümü ise aşağıda 90
değerlendirilmektedir:
I.2.2. Şikayetçinin Gönderdiği Telefon Kayıtlarının Değerlendirilmesi
Şikayet dilekçesi ekinde yer alan 7.2.2007 ve 9.2.2007 tarihlerinde Evrensel Fuarcılık’ın
ortakları (Murat İÇER ve Nadir KAYACAN) ile CNR’ın iki çalışanı arasında yapılmış
telefon görüşmelerinin çözümlerinde, Evrensel Fuarcılık’ın ortaklarının daha önce
CNR’da çalışmakta oldukları fakat buradan ayrılıp kendi şirketlerini kurmaları üzerine,
CNR Yönetim Kurulu Başkanı Ceyda EREM’in kendilerini hedef aldığı; Moldtech’07
fuarının düzenlenmesinin sebebinin INDUSTRY’07’yi başarısızlığa uğratmak olduğu, bu
nedenle yatırımlar yapılıp uluslar arası bağlantılar kurulduğu ve fuarın Evrensel
Fuarcılık’ın fuarından bir hafta önce olacak şekilde bir takvime bağlandığı ifadelerine yer 100
verilmektedir. Ticari hayatın gereklilikleri ve rasyonel ekonomik politikalar yerine kişisel
nedenlerle şirket politikası geliştirildiği iddiası bir hak arama gerekçesi oluşturmakla
birlikte, bu tür ihtilafların 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilecek bir nitelik
taşımadığı ortadadır. Nadir KAYACAN ile CNR çalışanı arasında geçen mezkur
görüşmede, şikayete konu şirketin Uluslararası Kalıpçılar Birliği ile İstanbul’da CNR’nin
düzenlediği Moldtech fuarı dışında bir ihtisas fuarına destek verilmemesi konusunda
anlaşma imzaladığı ifadesi ise Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir teşebbüs ile bir
teşebbüs birliği arasında rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma olma ihtimalini
barındırmaktadır. Bu çerçevede CNR ve Evrensel Fuarcılık’ın düzenlediği fuarları
destekleyen kuruluşlar incelenmiştir. 110
CNR fuar duyurusunda düzenlediği fuarın Uluslararası Kalıp Üreticileri Birliği (UKUB)
tarafından desteklendiğini belirtmektedir. Evrensel Fuarcılık tarafından oluşturulan sitede
yer alan bilgilere göre, kendilerinin düzenlediği fuarı destekleyen kuruluşlar, UKUB’un
yanında İstanbul Kalıpçıları Girişim Grubu, Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı, KOSGEB,
Takım Tezgahları İş Adamları Dayanışma Derneği ve Makine İmalatçıları Birliği’dir.
Şikayet dilekçesinde; CNR’nin kalıp üreticilerinin kurduğu bir teşebbüs birliği olan UKUB
ile UKUB’un İstanbul’da sadece CNR’nin düzenleyeceği kalıp fuarına destek verilmesi
konusunda anlaşma yaptığı iddiası bulunmaktadır. Fakat Evrensel Fuarcılık’ın
oluşturduğu internet sitesinde bu iddiayı çürütecek şekilde UKUB’un kendilerini de
desteklediği bilgisine yer verilmiştir. Ayrıca yukarıda anılan telefon görüşmesinde 120
Evrensel Fuarcılık yetkilisi Nadir KAYACAN tarafından da Uluslararası Kalıpçılar
Birliği’nin kendilerinin düzenlediği fuarı desteklediği ifade edilmiştir. Bu durum karşısında
UKUB’un iddia edildiği üzere dışlayıcı bir tavır içinde bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
07-27/244-79
4
Nitekim, görevli Raportör’ün UKUB Yönetim Kurulu Başkanı ile yapmış olduğu telefon
görüşmesi de bu kanaati desteklemiştir. Şöyle ki söz konusu yetkili CNR ile bir “İşbirliği
Protokolü” yaptıklarını, bu protokolün amacının Birlik üyelerine en iyi koşullarda fuara
katılım olanağı sağlamak olduğunu, fakat üyelerin fuara katılım konusunda zorlama
yapmadıklarını, zaten bu yönde bir uygulamanın kendilerine yarar sağlamayacağını, bu
sebeple Evrensel Fuarcılık tarafından düzenlenecek fuara da üye şirketlerin iştirak
edeceğini ifade etmiştir. UKUB Yönetim Kurulu Başkanı son olarak kendi firması olan 130
Has Kalıp’ın CNR tarafından düzenlenecek olan Moldtech’07 Kalıp ve Kalıp Teknolojileri
Fuarı’na iştirak etmeyeceğini belirtmiştir.
Söz konusu İşbirliği Protokolü’nün incelenmesi neticesinde; 5.2.2007 tarihinde UKUB ile
CNR arasında akdedildiği; UKUB’un Moldtech’07 fuarının ulusal ve uluslar arası
tanıtımına katkıda bulunmasına karşılık CNR’nin de UKUB’a ve UKUB üyesi şirketlere
indirim ve yer seçiminde öncelik hakkı tanımakta olduğu görülmüştür. Protokolün 6.
maddesine göre ise, UKUB bu fuarı desteklediği yıl içerisinde bu ve benzeri konularda
İstanbul’da gerçekleşecek fuarlarını desteklemeyeceğini taahhüt etmekte, fakat özel
durumlar oluşması ve UKUB’un uygun görmesi halinde başka fuarları da destekleme
imkanını korumaktadır. UKUB’un “sadece CNR’nin fuarını destekleme” taahhüdü hem 140
UKUB’un takdirine bırakılmış istisnalara tabi olacağından, hem de UKUB üyesi
şirketlerin CNR’nin düzenlediği fuar dışında fuarlara katılımını engelleyecek bir
mekanizma bulunmadığından ve bu tespitler yukarıda aktarılan telefon görüşmesinde de
teyit edildiğinden anılan İşbirliği Protokolü’nün rekabeti engelleyici, bozucu veya
kısıtlayıcı bir nitelik taşımadığı kanaatine varılmıştır.
I.2.3. CNR’nin Fuar Alanı İşletmeciliği Pazarındaki Hakim Durumunu Fuar
Organizatörlüğü Pazarında Kötüye Kullandığı İddiası
Şikayet dilekçesinde yer verilen bir diğer iddia ise CNR’nin kalıp fuarını sırf Evrensel
Fuarcılık’ı zarara uğratmak amacıyla düzenlediğidir. Bu iddia, ancak CNR’nin fuar alanı
işletmeciliği veya fuar organizatörlüğü pazarında hakim durumda bulunması durumunda 150
bir önem arz etmektedir.
Esasen, CNR’nin genel olarak fuar organizatörlüğü pazarında ya da kalıp ve kalıp
teknolojileri fuarı düzenleyiciliği alanında da hakim durumda bulunduğunu
destekleyebilecek bir veri bulunmamaktadır. CNR’nin fuar organizatörlüğü hizmetleri
alanındaki pazar payı % (…)’dir. Kalıp ve kalıp teknolojileri konusunda düzenlenen
ihtisas fuarlarının ise CNR dışında Tüyap Bursa, İhlas, Evrensel Fuarcılık gibi farklı
teşebbüslerce de eşit koşullarda yapılmakta olduğu ve CNR’nin bu ihtisas fuarını ilk defa
organize ettiği düşünüldüğünde, hakim durumda bulunmasının mümkün olmadığı
neticesine varılmıştır.
Öte yandan, CNR’nin fuar alanı işletmeciliği pazarında hakim durumda bulunsaydı dahi, 160
mevcut incelemede bu hakimiyetini Evrensel Fuarcılık aleyhinde kötüye kullandığı
söylenemeyecekti. Çünkü şikayetçi şirketçe düzenlenen fuar CNR’nin işlettiği fuar
alanında değil; İDTM’nin 9 ve 10 numaralı salonlarında düzenlenmektedir. Eğer
Evrensel Fuarcılk’ın düzenleyeceği fuar İDTM’nin 9 ve 10 numaralı salonları yerine
CNR’nin işlettiği salonlarda yapılacak olsaydı kalıp ve kalıp teknolojileri fuarı bakımından
CNR salonlarının hakim duruma yol açan işletme unsurları olup olmadığı
değerlendirilirdi. Ancak mevcut durumda Evrensel Fuarcılık’ın fuarını başka bir fuar alanı
işletmecisinden kiralaması nedeniyle CNR’nin fuar alanı işletmeciliğinde hakim durumda
bulunup bulunmamasının bir önemi kalmamaktadır.
07-27/244-79
5
J. SONUÇ 170
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; şikayet konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde
önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin
reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy