Rekabet Kurumu - Karar Sayı 07-27/252-87

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2007-2-6 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-27/252-87
Karar Tarihi : 22.3.2007

A-TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan :Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

B-RAPORTÖRLER : Murat ÇETİNKAYA, Ali ARIÖZ, Ekrem SOLMAZ

C-BİLDİRİMDE : - Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
BULUNAN

D- TARAFLAR : - Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Hüseyin Bağdatlıoğlu İş Merkezi, Kaya Sultan Sokak No:97,
Kat:5-6, Kozyatağı/İstanbul
- Türkerler İnşaat Turizm Madencilik A.Ş.
Turan Güneş Bulvarı, 15. Cadde, No:11, 06550,
Çankaya/Ankara
E-DOSYA KONUSU: Türkerler İnşaat Turizm Madencilik A.Ş.’nin kontrolünde
bulunan Ladik Çimento iktisadi ve ticari bütünlüğünün Akçansa Çimento
Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F-DOSYA EVRELERİ: Ladik Çimento San. ve Tic. A.Ş. Ticari ve İktisadi
Bütünlüğü’nün (Ladik Çimento) Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından
satışı işlemi hakkında Rekabet Kurulu’nun 20.12.2005 tarih ve 05-86 sayılı
toplantısında
“Yapılan ihalede Ladik Çimento’nun en yüksek birinci teklifi veren Akçansa
Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye devredilmesi halinde, işlemin kraft torba
ilgili ürün pazarında hakim durum yaratılmasına veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesine yol açmayacağına, ancak çimento ilgili ürün pazarında 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında hakim durum yaratılmasına ve
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol açacağına, bu nedenle işleme izin
verilemeyeceğine, en yüksek ikinci teklifi veren Türkerler İnşaat Turizm
Madencilik Tic. ve San. A.Ş.’ye devredilmesi halinde, işlemin çimento ve kraft
torba ilgili ürün pazarlarında 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında
hakim durum yaratılmasına ya da mevcut hakim durumun güçlendirilmesine ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol açmayacağına, bu nedenle
işleme izin verilmesine”
karar verilmiş, anılan kararın yürütmesi Danıştay 13. Dairesi’nin 1.3.2006 tarih ve
2005/10038 E. sayılı Kararı ile durdurulmuş, kararın iptaline yönelik yargılama süreci
devam etmektedir.

07-27/252-87

2

Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş tarafından 18.1.2007 tarihli yazı ile Kuruma
iletilen bildirim dosyası ve ekleri 19.1.2007 tarih ve 489 sayı ile Kurum kayıtlarına
intikal etmiş, Daire Başkanlığı tarafından 22.1.2007 tarih ve 120-13 sayılı yazı ile
görevlendirme yapılmış, görevlendirilen meslek personeli tarafından hazırlanan
30.1.2007 tarih ve 2007-2-6 / BN-07-MÇ sayılı Bilgi Notu’nda, dosya konusu
devralma işleminin Rekabet Kurulu’nun 20.12.2005 tarihli kararının iptaline yönelik
yargılamanın ve OYSA Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin tasfiye sürecinin sona
ermesine kadar nihai incelemeye alınması, bu sürede de Ladik Çimento’nun faaliyet
gösterdiği coğrafi pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin ilgili pazardaki rekabetçi
yapı hakkındaki görüşlerinin alınması ve büyük grupların dikey bütünleşik yapılarının
Ladik Çimento’nun faaliyet gösterdiği coğrafi pazara etkilerinin incelenmesinin
yerinde olacağı” ifade edilmiş, söz konusu Bilgi Notu’nun değerlendirildiği 1.2.2007
tarih ve 07-11 sayılı toplantıda Rekabet Kurulu tarafından dosya konusunun Hukuk
Müşavirliği’nin mütalaası ile birlikte görüşülmek üzere Kurul gündeminde incelemeye
alınmasına 07-11/91-Mİ sayı ile karar verilmiştir.

Bu çerçevede yapılacak olan incelemede değerlendirilmek üzere bildirimde bulunan
teşebbüslerden, Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği’nden ve Kurul’un 07-11/91-Mİ
sayılı kararında belirlenen ilgili pazarda yer alan teşebbüslerden bilgi talep edilmiş,
söz konusu taleplere ilişkin Kurum kayıtlarına 28.2.2007 tarihinde evrak girişi olmuş,
dolayısıyla, bildirim tarihi olarak 28.2.2007 tarihi esas alınmıştır.
07-11/91-Mİ sayılı Kurul kararı uyarınca verilen Hukuk Müşavirliği mütalaasında
“Yargı kararlarının bağlayıcılığı nedeniyle, Kurulumuzun bu konuda yeni bir işlem
tesis etmemesinin doğru olacağı kanaatine” ulaşılmıştır.
Hukuk Müşavirliği Mütalaasını müteakip, 2.3.2007tarih ve 2007-2-6/Öİ-07-MÇ sayılı
Ön İnceleme Raporu 5.3.2007 tarih, REK.0.06.00.00-120/82 sayılı Başkanlık
önergesi ile 07-27 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G-RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Devralma Raporu’nda; bildirim konusu
devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olduğu, işlemin
pazar payı ve ciro açısından anılan Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen eşikleri aştığı,
bu nedenle de bildirime tabi bir işlem olduğu, işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun'un
7. maddesi anlamında hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Akçansa)
Akçimento’nun 1996 yılında Çanakkale Çimento ile birleşmesi sonucunda kurulan
Akçansa, Sabancı Holding ve HeidelbergCement’in ortak kuruluşudur. Şirket bu iki
grubun ortak kontrolüne tabidir.
Çimento ve hazır beton üretiminde Marmara ve Ege bölgelerinde faaliyet gösteren
Akçansa'nın, İstanbul ve Çanakkale'de iki çimento fabrikası ile Ambarlı, Aliağa ve
Yalova'da üç çimento terminali bulunmaktadır. Şirket ayrıca 23 hazır beton santrali, 3
agrega tesisi ve 1 adet çimento öğütme tesisine sahiptir. Sabancı Grubu ile Karabük
Demirçelik İşletmesinin ortaklaşa sahip olduğu Karçimsa ve yine çoğunluk hissesi
Sabancı Grubuna ait olan Çimsa sektörde faaliyet gösteren diğer grup şirketleridir.
07-27/252-87

3
Bildirim dosyasında yer alan bilgilere göre 2005 yılı cirosu (……..…..) YTL olarak
gerçekleşen Akçansa’nın ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:

TABLO-1 : Akçansa’nın Ortaklık Yapısı
HİSSEDAR PAY (%)
Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. 32,24
Aksigorta A.Ş. 7,48
CBR International Holding A.Ş. 39,72
Akbank Tekaüt Sandığı Vakfı 2,18
Diğer-Halka 18,38
TOPLAM 100,00

Akçansa, Karçimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de %50,99 oranında pay
sahibidir. Akçansa’yı HeidelbergCement ile müştereken kontrol etmekte olan Sabancı
Grubu’nun yine çimento sektöründe faaliyet gösteren Çimsa’da %51,83, mevcut
durumda ayrıştırma sürecinde olan OYSA’da ise %41,09 oranında hissesi
bulunmaktadır.
H.1.2. Türkerler İnşaat Turizm Madencilik Tic. ve San. A.Ş.
Türkerler İnşaat Turizm Madencilik Tic. ve San. A.Ş. (Türkerler A.Ş.) 1993 yılında
Ankara’da kurulmuş olup, genel olarak inşaat ve enerji sektörlerinde faaliyette
bulunmaktadır. Ladik Çimento’yu TMSF’den satın alana kadar çimento sektöründe
herhangi bir faaliyeti bulunmayan Türkerler A.Ş.’nin başta tekstil, madencilik ve enerji
sektörleri olmak üzere farklı sektörlerde faaliyetleri bulunmaktadır.
Türkerler A.Ş.’nin dahil olduğu Türkerler Şirketler Grubunun bu sektörlerde faaliyet
gösteren şirketleri Bildirim Formunda tek tek belirtilmektedir. Türkerler A.Ş.’nin
ortaklık yapısı şu şekildedir:

TABLO-2 : Türkerler A.Ş.’nin Ortaklık Yapısı
HİSSEDAR PAY (%)
Kazım TÜRKER 98,4
Ülkü TÜRKER 0.4
Mehmet Derya GÜNEŞ 0.4
Hüseyin Sinan ORÇAN 0.4
Kaan TÜRKER 0.4
TOPLAM 100,00

Bildirim Formunda yer alan bilgilere göre Türkerler A.Ş.’nin 2005 yılı cirosu
(…………..) YTL’dir. Teşebbüse ait Ladik Çimento’nun cirosu ise 2006 yılı için
(…………..) YTL’dir.
H.2 Sektörel Bilgiler
H.2.1. Türkiye Pazarı
07-27/252-87

4
Türkiye’de 39 adet entegre çimento fabrikası ve 18 adet öğütme tesisi bulunmaktadır.
Ülkenin toplam klinker üretim kapasitesi yıllık 39 milyon ton, çimento üretim
kapasitesi ise 66 milyon ton seviyesinde bulunmaktadır. Türkiye, bu kapasite
rakamları ile Avrupa’nın en büyük ikinci ve dünyanın en büyük yedinci üreticisi
konumundadır.
Türkiye’nin çimento kapasitesi, artan talebi karşılamak amacıyla 1990’lı yıllarda iki
katı artmış ve bu artışın büyük bir kısmı, yeni sanayi yatırımlarından ziyade
modernizasyon ve genişleme aracılığıyla elde edilmiştir. Yatırım teşvikleri de bu
dönemdeki yatırım sürecine katkıda bulunan önemli bir etkendir.
TABLO-3 : Türkiye Çimento Kapasitesi (000 ton)
1920 1960 1970 1980 1990 2001 2002 2003 2004 2005
20 2,000 6,000 14,000 24,416 64,987 64,815 66,363 65,915 57,847
Kaynak: TÇMB
Marmara, Ege ve Akdeniz Bölgelerinde yer alan fabrikalar, ortalama yıllık 1.4 milyon
ton ile en büyük klinker kapasitelerine sahipken, bu fabrikaların bazıları yıllık 2 milyon
tonun üzerinde üretim yapmaktadır. Sektördeki ortalama klinker kapasitesi yaklaşık
930.000 tondur. Fabrikaların %30’u yıllık 500.000 tonun altında, %15’i ise yıllık 1.5
milyon tonun üzerinde klinker kapasitesine sahiptir. Sektörde 2005 yılında 40,3
milyon tonluk klinker üretilmiştir. Bu rakam, %90,25’lik bir kapasite kullanımı
anlamına gelmektedir.
Türkiye çimento ve klinker üretim kapasitelerinin bölgelere göre dağılımı şu
şekildedir:
TABLO-4: Kapasite Dağılımı (2005 yılı)
Bölgeler Fabrika Sayısı Klinker Kapasitesi Çimento Kapasitesi
Marmara Bölgesi 11 12.068.100 19.250.628
Ege Bölgesi 6 5.588.580 8.615.740
Akdeniz 6 6.840.000 12.858.696
Karadeniz 11 4.305.000 7.759.000
İç Anadolu 13 6.349.000 11.905.500
Doğu Anadolu 4 1.605.000 2.273.000
Güneydoğu Anadolu 6 3.557.400 5.184.000
Toplam 57 40.313.080 67.846.564
Kaynak: TÇMB
Türk çimento sektörü, 1989-1997 döneminde tamamen özelleştirilmiştir. Özelleştirme
ve birbirini takip eden şirket birleşmeleri sanayideki mülkiyet yapısını değiştirmiş ve
“uluslararası şirketler”, “büyük yerli gruplar” ve “diğer teşebbüsler” şeklinde üç temel
grubun ortaya çıkmasına yol açmıştır.
H.2.2. Karadeniz Bölgesi
Bölgede faaliyet gösteren teşebbüslere ait kapasite bilgileri aşağıdaki gibidir:
TABLO-5 : Karadeniz Bölgesindeki Fabrikalar
Fabrika Klinker Kapasitesi Çimento Kapasitesi
Çimko (Bartın) (……….) (……….)
07-27/252-87

5
Ladik (Türkerler) (……….) (……….)
Trabzon (Aşkale) (……….) (……….)
Lafarge Ereğli (……….) (……….)
Bolu Çimento (OYAK) (……….) (……….)
Ünye Çimento (OYAK) (……….) (……….)
Çorum (Cimpor) (……….) (……….)
Samsun (Cimpor) (……….) (……….)
Deniz (Erdem) Çimento (……….) (……….)
Karçimsa (……….) (……….)
Toplam 4.514.000 8.448.000
Kaynak: Şirketlere ait internet siteleri
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Çimento temel olarak beyaz çimento ve gri çimento olmak üzere iki ana ürün grubuna
ayrılmaktadır. Gri çimento, inşaat ve alt yapı sektörünün en büyük girdilerinden birisi
durumundadır. Beyaz çimento ise daha çok yapıştırıcı ve derz dolgu malzemeleri,
mimari ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe panelleri, prekast elemanları
üretiminde kullanılmaktadır. Bu bakımdan beyaz çimentonun kullanım alanı ve
miktarı gri çimentoya oranla çok azdır.
Beyaz ve gri çimentonun (özellikle bunların girdisi konumundaki klinkerin) üretim
süreçleri birbirinden ayrı yürütülmekte olup, bunların arz ve talep bakımından ikame
olması söz konusu değildir. Bu bakımından bu iki çimento türünün ayrı pazarlar
olarak ele alınması gerekmektedir.
Çimento türleri ile ilgili bir diğer ayrım ise “torbalı” ve “dökme” olmak üzere pazarlama
yöntemi açısından yapılmaktadır. Ayrıca, içerisindeki katkı maddesine göre de çeşitli
ürün gruplarına (PKÇ 32,5, PÇ 42,5 gibi) ayrılmaktadır. Ancak, gri çimento üreten bir
fabrikanın tüm bu ürünleri üretebilmesi, yani söz konusu ürünlerin arz bakımından
birbirine ikame olması nedeniyle, alt pazar tanımı yapılmasına gerek bulunmadığı için
yoğunlaşmanın gerçekleşeceği pazar “gri çimento pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Ladik Çimento’nun TMSF tarafından satışı esnasında Kuruma yapılan izin
başvurusunun değerlendirildiği Rekabet Kurulu kararında Elzinga-Hogarty testi
kullanılarak coğrafi pazarın sınırları tespit edilmiştir. Bu Karar’da da aynı coğrafi
pazar kabul edilerek değerlendirme yapılmıştır.
Bu çerçevede Rekabet Kurulu’nun 20.12.2005 tarih ve 05-86/1188-340 sayılı
kararında tespit etmiş olduğu “Samsun, Sinop, Çorum, Amasya, Tokat illeri” ilgili
coğrafi pazar olarak belirlenmiştir. Bu çerçevede incelemeye konu devralma işlemi
açısından belirlenebilecek olan en dar coğrafi sınırlar olduğu düşünülen bu pazarda
rekabet mevzuatı açısından herhangi bir sorun görülmez ise daha geniş bir pazarda
da işleme izin vermeye engel bir husus da bulunmayacaktır. Bununla birlikte gerekli
olduğu takdirde, çimento sektörü için genel olarak kabul gören nakliye mesafesi de
göz önüne alınarak diğer bölgelerdeki teşebbüslerin işlemi gerçekleştirecek olan
07-27/252-87

6
teşebbüs üzerinde rekabetçi bir kısıt oluşturup oluşturamayacakları da
değerlendirilmiştir.
H.3.3. İlgili Pazarın Yapısı
Dosyadaki bilgilere göre, ilgili ürünün satışını yapan ve dolayısıyla bu coğrafi pazarda
birbirleri ile rekabet halinde bulunan teşebbüslere ilişkin 2003-2004 yıllarına ait pazar
payları aşağıdaki şekildedir:
TABLO-6: 2003 ve 2004 yıllarına ait pazar payları
2003 2004
LADİK (…….) (…….)
YLOAÇ1 (…….) (…….)
OYAK2 (…….) (…….)
SET3 (…….) (…….)
KARÇİMSA (…….) (…….)
BAŞTAŞ (…….) (…….)
TOPLAM 100 100

Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği’nden edinilen bilgilere göre tanımlanan ilgili
pazara ait il bazında 2005 yılı verileri aşağıdaki tabloda belirtilen şekildedir:
TABLO-7: 2005 yılı satışları ve pazar payları
AMASYA ÇORUM SAMSUN SİNOP TOKAT TOPLAM %
Nuh (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (….)
Çimsa (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….)
Karçimsa (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….)
(….)
Oyak Bolu (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….)
Oyak Ünye (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….)
(….)
Cimpor Çorum (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….)
Cimpor Sivas (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….)
(….)
Ladik (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (….)
Baştaş (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (….)
Ankara (Set) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (….)
TOPLAM 122.847 254.985 509.161 94.561 251.747 1.233.301 100

Bu tablodaki bilgilere göre birleşme sonrasında ilgili pazarda Sabancı Grubunun
toplam pazar payı (….+…) %(....) olmaktadır.
Görüldüğü gibi Bildirim Formunda yer alan bilgilere göre, sınırları belirlenen coğrafi
pazarda Ladik Çimento’nun 2006 yılı pazar payı %(....), Sabancı Grubunun bir ortak

1 YLOAÇ Grubunun Çorum ve Samsun Fabrikalarının toplam satışlarından oluşmaktadır.
2 OYAK Grubunun Bolu ve Ünye Fabrikalarının toplam satışlarından oluşmaktadır.
3 SET Grubunun Ankara Fabrikasının satışlarından oluşmaktadır.
07-27/252-87

7
girişimi olan Karçimsa’nın pazar payı ise %(....) olup, dosya konusu işlemin
gerçekleşmesi halinde teşebbüslerin pazar payları toplamda %(…)olmaktadır.
Teşebbüslerden talep edilen bilgiler çerçevesinde oluşturulan ve belirtilen illere
yapılan satışları ve buradan hareketle raportörlerce hesaplanan pazar paylarını
gösteren bilgiler ise aşağıdaki gibidir:
TABLO-8: 2006 yılına ilişkin satış rakamları
Ladik OYAK4 Karçimsa Cimpor Baştaş Set TOPLAM
SAMSUN (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) 594.868
SİNOP (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) 93.872
ÇORUM (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) 259.763
AMASYA (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) 155.435
TOKAT (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) 249.015
TOPLAM (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) 1.352.953
Pazar Payı
(%)
(…….) (…….) (…….) (…….) (…….) (…….) 100

Bu tabloya göre ise işlemi gerçekleştirecek olan grupların ilgili coğrafi pazardaki
toplam pazar payları (…..+….) %(….) olarak çıkmaktadır.
İlgili coğrafi pazarda Rekabet Kurulu’nun 20.12.2005 tarih ve 05-86/1188-340 sayılı
kararından sonra gerçekleşen önemli bir gelişme Yibitaş-Lafarge’ın hisselerinin
Türkiye’de daha önceden çimento sektöründe herhangi bir faaliyeti olmayan Portekiz
merkezli Cimpor tarafından alınmasıdır. Söz konusu işleme Rekabet Kurulu
tarafından 15.2.2007 tarihinde izin verilmiştir. Tablolardaki verilerden de görüleceği
üzere Samsun, Çorum, Yozgat, Sivas ve Ankara’da çimento üretim tesisleri bulunan
Yibitaş-Lafarge (mevcut durumda Cimpor) tanımlanmış olan ilgili coğrafi pazarda
%(…)’nin üzerinde bir pazar payına sahiptir.
H.4. Değerlendirme
H.4.1 İşlemin Niteliği Açısından Yapılan Değerlendirme
Daha önce de belirtildiği üzere, Ladik Çimento’nun TMSF tarafından satışı işlemiyle
ilgili yapılan izin başvurusuna ilişkin Rekabet Kurulu tarafından alınan 20.12.2005
tarih ve 05-86/1188-340 sayılı kararın iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle
açılan davada Danıştay 13. Dairesi tarafından 1.3.2006 tarihinde yürütmeyi durdurma
kararı verilmiştir. Danıştay’ın 2005/10038 Esas No’lu dosyada almış olduğu söz
konusu kararda aynen:
Yukarıda yer verilen yasal düzenlemeler, aktarılan hukukî süreç ve dosyadaki
bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; Rekabet Kurulu tarafından ilgili
coğrafi pazarın, çimento ürünü pazarı için Samsun, Tokat, Amasya, Çorum ve
Sinop-İllerinin sınırlarını çizdiği coğrafi bölge olarak tespit edilmesi, yine Kurul
Kararıyla AKÇANSA A.Ş.'nin, Ladik Çimento'yu devralması durumunda ilgili
coğrafi pazarda ulaşacağı pazar -payının, ilgili pazarda faaliyet gösteren
YLOAÇ ve OYAK gruplarının sahip oldukları pazar payları göz önüne alınarak,
tek başına hâkim duruma gelmesine yeterli olmayacağının saptanması,

4 OYAK ile ilgili bilgiler OYAK Bolu ve OYAK Ünye tesislerinin satışlarına ilişkin toplam rakamlardan
oluşmaktadır.
07-27/252-87

8
Kanun'un 7. maddesiyle yasaklananın; bir ya da birden fazla teşebbüsün ilgili
coğrafi pazarda birleşme veya devralma yoluyla hâkim durum haline gelmeleri
ya da hâkim durumlarını güçlendirmeleri olması, ilgili coğrafi pazar olarak
belirlenen Samsun, Tokat, Amasya, Çorum ve Sinop İlleri için SABANCI-
OYAK-YLOAÇ gruplarının pazarda birlikte hâkim duruma geçecekleri
yönündeki Kurul kararındaki çekincenin, Türkerler-OYAK-YLOAÇ yönünden
de geçerli olduğunun görülmesi, kaldı ki AKÇANSA A.Ş.'nin, Ladik Çimento'yu
devralması durumunda ilgili coğrafi pazarda tek başına hâkim duruma
gelmediğinin, böylece Kanun'un 7. maddesinde yasaklanan bir birleşme veya
devralma yoluyla hâkim durum haline gelme davranışının yaşanmadığının,
daha önceki tarihlerde çimento sektöründe yaşanan rekabet aykırılıklarının,
AKÇANSA A.Ş.'nin, Ladik Çimento'yu devralması durumunda yaşanacağına
karine teşkil edemeyeceğinin, yine Kurul'ca ilgili coğrafi pazarın tespit
edilmesine karşın, bu pazarın dışındaki pazarlarla temas riskinin var olduğu
gerekçesinin tespit edilen ilgili coğrafi pazarla çeliştiğinin anlaşılması
karşısında, Ladik Çimento'nun devri halinde 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi
kapsamında sözü edilmeyen, birlikte hâkim durum yaratılacağından ve
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol açacağından bahisle, devralma
işlemine izin verilemeyeceği yolunda alınan Rekabet Kurulu kararında hukuka
uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenle 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesindeki koşulların birlikte
oluştuğu anlaşıldığından, Rekabet Kurulu'nun 20.12.2005 tarih ve 05-86/1188-
740 sayılı kararının Rumeli Çimento Grubu şirketlerinden Ladik Çimento'nun
ticari ve iktisadi bütünlüğünün satılmasına ilişkin ihalede, en yüksek teklifi
veren davacı şirkete devredilmesine izin verilmemesi, en yüksek ikinci teklifi
veren Türkerler İnşaat Turizm Madencilik Tic. ve San. A.Ş.'ne devredilmesine
izin verilmesi yolundaki kısımlarının dava sonuçlanıncaya kadar yürütülmesinin
durdurulmasına 01.03.2006 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
ifadelerine yer verilmektedir.
Aynı şekilde Ladik Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğünün Türkerler’e satışını
onaylayan 31.1.2006 tarih ve 25 sayılı Fon Kurulu kararının yürütmesi de Danıştay
13. Dairesi’nin 2006/117 E. sayılı dosyasından açılan davada, yukarıdaki karar
gerekçe gösterilerek, durdurulmuştur.
Bu kararlar üzerine Akçansa, 28.3.2006 tarih ve 112 sayılı yazısı ile TMSF’ye
başvurarak anılan mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesini talep etmiştir. Bu
talep üzerine TMSF tarafından Akçansa’ya gönderilen 21.4.2006 tarih ve 1543 sayılı
yazıda aynen:
Fon Kurulu’nun 20/04/2006 tarih ve 189 sayılı kararı ile Ladik Çimento Ticari
ve İktisadi Bütünlüğü ihalesinde yürütmenin durdurulması kararı gereklerinin
yerine getirilmesini teminen; Fonun alacağı tek taraflı bir kararla veya
yapacağı bir eylemle satışa konu bütünlükle ilgili satıştan önceki hukuki ve fiili
durum tesis edilemeyeceğinden ve üçüncü kişileri de ilgilendiren hukuki
tasarruflar ortadan kaldırılamayacağından, anılan yürütmenin durdurulması
kararı gereklerinin Fon tarafından yerine getirilmesinde hukuki ve fiili
imkansızlık bulunduğu kararlaştırılmıştır.
ifadelerine yer verilmektedir.
07-27/252-87

9
Bu bilgiler ışığında, 4054 sayılı Kanun açısından Ladik Çimento’nun kontrolünün
fiilen Türkerler A.Ş.’de bulunduğunu söylemek mümkündür. Dolayısıyla, bildirime
konu işlem neticesinde, Ladik Çimento’nun kontrolü, Türkerler A.Ş.’den Sabancı
Grubuna ait Akçansa’ya geçecektir. Bu çerçevede söz konusu işlem 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2(b) maddesi çerçevesinde bir devralma işlemidir.
H.4.2. İşlemin Bildirimi Açısından Yapılan Değerlendirme
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in, İzne Tabi Birleşme veya
Devralmalar başlığı altındaki 4. maddesinin;
Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda
birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında
veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın
%25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş
trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları
zorunludur.
şeklindeki hükmü uyarınca, Ladik Çimento’nun ilgili ürün pazarlarında pazar payının
(çimento için 2006 yılında %(…)’un üzerinde) ve cirosunun (…………… YTL)
Tebliğ’de öngörülen eşikleri aşması nedeniyle söz konusu işlem, ilgili Tebliğ
çerçevesinde Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir devralma işlemidir.
H.4.3. İşlemin Kanunun 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın
yasaklanabilmesi için işlemin, hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim durumu
güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir.
Mevcut durumda izin başvurusunda bulunulan devir işlemi açısından, ilgili pazarda
faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar paylarında ciddi herhangi bir değişiklik
olmayacaktır. Zira tanımlanan ilgili coğrafi pazardaki çimento talebinin önemli bir
kısmı halihazırda Ladik, Oyak ve Cimpor tarafından karşılanmaktadır. Sabancı Grubu
ise bu coğrafi pazarda etkin bir rakip olarak yer almamaktadır. Ladik Çimento’nun
devri sonrasında ise bu üçlü yapı Sabancı, Oyak ve Cimpor şekline dönüşecektir.
Yani, pazardaki üç teşebbüsten oluşan rekabet yine üç teşebbüsün rekabeti şeklinde
devam edecektir.
İlgili coğrafi pazarda diğer küçük teşebbüslerle beraber iki büyük teşebbüsün daha
(Cimpor, Oyak) faaliyette bulunması, bu bölgedeki talebin yarısından çoğunun
halihazırda Cimpor tarafından karşılanıyor olması, bu teşebbüslerin Akçansa’ya
kapasite açısından da önemli birer rakip olarak bulunmaları hesaba katılması
gereken hususlar arasındadır. Ayrıca çimento taşıma mesafesi göz önüne
alındığında, coğrafi pazara dahil edilmeyen çevre illerden de ilgili raporda yer alan
illere satış yapılabilir olması da kayda değer bir konudur.
Bunların yanı sıra Türkiye’de ve özellikle ilgili coğrafi pazarda yeni faaliyete geçen bir
teşebbüsün de (Cimpor) rekabetçi bir baskı yaratacak olması nedeniyle, dosya
konusu işlem sonucunda devralan teşebbüs Akçansa’nın ilgili pazarda tek başına
hakim durumda olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Bununla birlikte, daha önce de belirtildiği üzere, Ladik Çimento’nun TMSF tarafından
Akçansa’ya satışı işlemine, birlikte hakim durum yaratılacağı gerekçesiyle, Rekabet
Kurulu’nun 05-86/1188-340 sayılı kararı ile izin verilmemiş, mezkur kararın yürütmesi
Danıştay’ın 2005/10038 E. Sayılı Kararı ile durdurulmuştur. 05-86/1188-340 sayılı
Rekabet Kurulu Kararında, Ladik Çimento’nun Akçansa’ya satışı işlemine izin
07-27/252-87

10
verilmeme gerekçeleri olarak, pazarın genel özelliklerinin yanı sıra, özellikle
aşağıdaki hususlar belirtilmiştir:
o Akçansa ile ilgili ürün pazarında faaliyet gösteren Oyak grubu ve YLOAÇ
teşebbüsleri arasında koordinasyon, diğer bir ifadeyle rekabetçi yapıyı bozucu
davranışlar içerisine girilmesi riski bulunmaktadır. Teşebbüslerin birbirine eşit
derecede pazar paylarına sahip olması rekabetçi davranışlarını koordine
etmeleri açısından kolaylaştırıcı bir unsur olarak görülmektedir.
o Oyak ve Sabancı Grupları OYSA Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (OYSA) adlı
ortak girişim şirketini ortaklaşa kontrol etmektedirler. OYSA’nın Niğde ve
İskenderun illerinde çimento fabrikaları bulunmakta ve İç Anadolu (Niğde,
Aksaray, Konya, Karaman, Nevşehir vb.), Akdeniz (Hatay) ve G. Doğu
Anadolu (Gaziantep) Bölgelerinde faaliyet göstermektedir. Bu durum yukarıda
bahsedilen rekabetçi davranışların koordine edilmesi riskini artırmaktadır.
OYSA’nın varlığı Sabancı’nın ve Oyak’ın çimento sektöründe rekabetçi
davranışlarını koordine etmeye, uyumlaştırmaya adeta tek bir teşebbüs gibi
davranmalarına neden olabilecek ve dolayısıyla bahse konu işlemin
gerçekleşeceği coğrafi pazarda da Sabancı ve Oyak arasında gizli işbirliğine
yol açabilecektir.
o İlgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin geçmişte farklı coğrafi pazarlarda
da olsa rekabeti bozucu koordinasyon içerisine girmesi, bu teşebbüslerin
gelecekte de rekabeti bozucu gizli işbirliği içerisine girmeleri yönündeki riski
artırıcı bir faktördür.
Kurul’un mezkur TMSF satışına izin vermemesine dayanak teşkil eden 2005-1-
126/Öİ-05-MAK sayılı raporda Ladik Çimento’nun ve (Akçansa’yı da kontrol eden)
Sabancı Grubu kontrolündeki Karçimsa’nın payları sırasıyla 2003 yılı için %(.…) ve
%(.…); 2004 yılı için ise %(.…) ve %(.…) olarak verilmiştir. Anılan teşebbüslerin 2006
yılı için pazar payları ise %(.…) ve %(.…)’dir.
Bununla birlikte, Kurum kayıtlarına 19.1.2007 tarihinde giren Ladik Çimento’nun
Türkerler tarafından Akçansa’ya devrine ilişkin Bildirim Formunda yer alan bilgiler
ışığında, Rekabet Kurulu’nun 05-86/1188-340 sayılı kararında yer alan birlikte hakim
durum değerlendirmesini değiştirebilecek nitelikte, ilgili pazardaki mevcut rekabetçi
yapıda birtakım değişiklikler olmuştur. Meydana gelen değişiklikler özetle şöyle
sıralanabilir:
o Rekabetçi davranışların koordinasyonunu kolaylaştırdığı düşünülen OYSA
ortaklığı tasfiye sürecine girmiştir. OYSA’nın varlığının Sabancı’nın ve Oyak’ın
çimento sektöründe rekabetçi davranışlarını koordine etmeye,
uyumlaştırmaya, adeta tek bir teşebbüs gibi davranmalarına neden olabileceği
ve dolayısıyla bahse konu işlemin coğrafi pazarında da Sabancı ve Oyak
arasında ilgili pazarda gizli işbirliğine yol açabileceği gerekçeli kararda
belirtilmiştir. Ladik Çimento-Akçansa Bildirim formunda ise, Sabancı ve
Oyak’ın OYSA ortaklığını tasfiye etme sürecine girdikleri, bu durumun OYSA,
Çimsa Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Sabancı) ve Adana Çimento Sanayi T.A.Ş.
(OYAK) tarafından kamuoyuna ilan edildiği ve İMKB’ye bildirildiği ifade
edilmektedir. Dolayısıyla Rekabet Kurulu tarafından rekabeti kısıtlayıcı bir etki
07-27/252-87

11
doğurabilecek nitelikte bulunan OYSA oluşumunun ortadan kalkması ile söz
konusu kısıtlayıcı etki riski de ortadan kalkacaktır.5
o Ladik Çimento’nun TMSF tarafından Akçansa’ya satışı işlemine izin verilmeme
gerekçelerinden bir diğeri olarak belirtilen, Akçansa, YLOAÇ ve Oyak arasında
birlikte davranışlar ile rekabetçi davranışların koordine edilme riskini kanıtlar
elde somut delil bulunmamaktadır. Ladik Çimento ve YLOAÇ’nin birbirlerine
yakın oranlarda pazar paylarının bulunduğu hususu doğru olmakla birlikte,
Rekabet Kurulu’nun 06-68/926-265, 06-88/1136-333 ve 06-88/1137-334 sayılı
kararları da göstermektedir ki, Akçansa’ya, ne YLOAÇ ile birlikte ne de diğer
teşebbüsler ile birlikte, kararlarda zikredilen ilgili pazarlarda rekabetçi yapıyı
bozucu koordinasyon içerisine girdiği için bir ceza verilmiştir. Bunun yanında,
daha önce aynı ürün ile ilgili olarak herhangi bir coğrafi pazarda rekabeti
bozucu davranışlar sergilediği tespit edilen bir teşebbüsün aynı davranışları
aynı ya da başka bir coğrafi pazarda tekrar edeceğini mutlak anlamda iddia
edebilmek mümkün değildir. Rekabet Kurulu’nun daha önce çimento
sektörüne ilişkin yürüttüğü soruşturmaların Marmara, Ege, İç Anadolu ve
Akdeniz bölgelerini kapsadığı düşünüldüğünde, anılan coğrafi bölgelerde
rekabeti bozucu bir yapının varlığı hatta bu yapının devam etme ihtimali göz
önüne alınabilecektir. Fakat dosya konusu devralma işleminin gerçekleşeceği
ilgili ürün pazarında herhangi bir Rekabet Kurulu soruşturmasının sonucunda
bir ihlal tespit edilmemiştir. Diğer bir ifade ile mezkur TMSF satışına izin
verilmeme gerekçelerinden birisi olarak kabul edilen koordinasyon riski,
mevcut tarihe kadar dosya konusu ilgili coğrafi pazarda gerçekleşmemiştir.
o Bunun yanı sıra, Yibitaş-Lafarge’ın hisseleri Cimpor tarafından devralınmış ve
bu işleme 15.02.2007 tarih ve 07-14/118-37 sayılı Rekabet Kurulu kararı ile
izin verilmiştir. Dolayısıyla, Türkiye’de yeni faaliyete geçecek olan Cimpor’un
ilgili ürün pazarında rekabeti bozucu davranışlar içerisine gireceği ihtimalini
mevcut durumda değerlendirmek imkan dahilinde değildir ve bu husus da
Rekabet Kurulu’nun 05-86/1188-340 sayılı kararında dile getirilen YLOAÇ-
Sabancı-Oyak üçlüsünün birlikte davranış yolu ile koordinasyon riskinde bir
değişiklik ve hatta azalma olarak değerlendirilebilecektir.
o Ayrıca, mevcut durumda Sabancı Grubunun belirlenen ilgili coğrafi pazarda
bölgenin diğer büyük çimento üreticilerine (Cimpor ve Oyak) karşı etkin bir
rakip olarak faaliyet göstermediği, Karçimsa’nın (ve gruba yeni katılan Çimsa-
Ankara’nın) gerek kapasite gerek satış hinterlandı olarak bu iki gruba karşı
önemli bir rekabetçi baskı yapabilecek durumda olmadığı açıktır. Bu
çerçevede, yukarıda belirtildiği gibi, esasen halihazırda ilgili coğrafi pazarda
faaliyet göstermekte olan üç büyük çimento üreticisi var iken (Cimpor, Oyak,
Ladik), devralma işlemi sonrasında da bu üçlü yapı “Cimpor, Oyak, Sabancı”
şeklinde devam edecektir. Yani, bir anlamda birbirleri ile etkin bir rekabet
içerisinde olabilecek teşebbüs sayısında herhangi bir azalma meydana
gelmeyecektir.
o Yukarıda yer verilen değişikliklerle beraber, ilgili pazarda birden fazla
teşebbüsün faaliyet göstermesi, bu teşebbüslerden pazar payı bakımında lider
durumunda olan YLOAÇ’nin (ve tüm Yibitaş-Lafarge varlıklarının) Cimpor’a

5 Sabancı Grubunun kontrolünde bulunan Çimsa’da, Oyak Grubunun kontrolü altındaki Adana
Çimento’nun %15,72’lik hissesi bulunmakla birlikte, Çimsa’nın yönetim kurulunun tamamı Sabancı
Grubunun temsilcilerinden oluşmaktadır.
07-27/252-87

12
devredilmiş olması ve Cimpor’un Türkiye pazarında yeni faaliyete geçiyor
olmasının ilgili ürün pazarında rekabeti artırıcı etkilerinin olacağı
düşünülmektedir. En dar şekli ile tanımlanmış olan ilgili coğrafi pazara 200-300
km.’lik bir alan dahilinde bulunan ve ilgili pazara dahil edilmemiş bulunan
teşebbüslerin de satış yapabileceği düşünüldüğünde, aslında pazarın
rekabetçi yapısının öngörülenden daha fazla olabileceği söylenebilir.
Bu bilgiler çerçevesinde, bildirime konu işlemin, ilgili pazarda, hakim durum
yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi suretiyle rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak nitelikte bir devralma işlemi olmadığı
kanaatine varılmıştır.
I-SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına dolayısıyla bildirim konusu
işleme izin verilmesine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.




















07-27/252-87

13







Rekabet Kurulu’nun 22.03.2007 günlü 07-27/252-87 sayılı Kararına;


KARŞI OY




Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. 19.01.2007 tarih ve 489 sayılı
başvurusu ile Türkerler İnşaat Turizm Madencilik Ticaret A.Ş. ile 10.01.2007 tarihinde
imzalamış oldukları “Malvarlığı Devir Protokolü”nü ibraz ederek; TMSF tarafından
31.01.2006 tarihinde Türkerler’e devredilmiş olan “Ladik Çimento İktisadi ve Ticari
Bütünlüğü” şeklinde nitelenen malvarlıklarını devralacağını bildirmekte ve söz konusu
işleme 4054 sayılı Yasa ve ilgili mevzuat uyarınca izin isteminde bulunmaktadır.

Rekabet Kurulu 20.12.2005 günlü 05-86/1188-740 sayılı Kararında, Ladik
Çimento’nun yapılan ihalede en yüksek birinci teklifi veren Akçansa’ya devri halinde;
çimento ilgili ürün pazarında 4054 sayılı Yasanın 7 inci maddesi kapsamında hakim
durum yaratılması ve rekabetin önemli ölçüde azaltılması söz konusu olacağından bu
işleme izin verilemeyeceğine en yüksek ikinci teklifi veren Türkerler’e devri halinde
ise işlemin, çimento ve kraft torba ilgili ürün pazarında 4054 sayılı Yasanın 7 inci
maddesi kapsamında hakim durum yaratılmasına yada mevcut hakim durumun
güçlendirilmesine ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol
açmayacağından işleme izin verilebileceği belirlenmiştir.

TMSF Kurulu’da 31.01.2006 gün ve 25 sayılı Kararıyla Ladik Çimento’yu
Türkerler’e devretmiştir.

Akçansa tarafından açılan davada, Danıştay 13.Dairesi 01.03.2006 günlü
E:2005/10038 sayılı Kararı’yla Rekabet Kurulu’nun söz konusu Kararı’nın Ladik
Çimento’nun ticari ve iktisadi bütünlüğünün satılmasına ilişkin ihalede en yüksek
teklifi veren Akçansa’ya devredilmesine izin verilmesi, en yüksek ikinci teklifi veren
Türkerler’e devredilmesine izin verilmemesi yolundaki kısımlarının yürütülmesinin
durdurulmasına karar vermiş, Rekabet Kurumu’nun bu karara yönelik itirazı ise
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca 04.05.2006 günlü 2006/228 sayılı kararla
reddedilmiştir.

Danıştay 13.Dairesinin E:2005/10038 sayılı yürütmenin durdurulmasına dair
kararı yürütülmesi durdurulan dava konusu Rekabet Kurulu Kararı’nı ortadan
kaldırmamış sadece bu işlemin icrailiği üzerinde etki yapmıştır.

07-27/252-87

14
Başka bir deyişle E:2005/10038 sayılı yürütmenin durdurulması yolunda
verilen Danıştay Kararı, Rekabet Kurulu Kararı’nın icrai olma niteliğini tesis edildiği
tarihten geçerli olarak askıya almıştır.


Bu yüzden yürütülmesi durdurulan Rekabet Kurulu Kararı’nın hukuk düzeninde
kısmen de olsa meydana getirdiği değişiklikten (Ladik Çimento’nun Türkerler’e devri)
önceki hukuki durumun geri dönmesi gerekir.

Nitekim Danıştay 13.Dairesince TMSF’nin Ladik Çimento’yu Türkerler’e devri
işlemine karşı Akçansa tarafından açılan davada da TMSF’nin devir işleminin
yürütülmesi durdurulmuştur.

Bu durumda ise Türkerler’in Ladik Çimento üzerinde tasarruf hakkı
bulunduğunun kabulü mümkün değildir.

Dolayısıyla Türkerler’in üzerinde tasarruf hakkının bulunmadığı Ladik Çimento
ile ilgili olarak bir devir işleminde bulunması hukuka aykırı olduğundan söz konusu
işlem için Rekabet Kurulu’nun izin değerlendirmesinde bulunmasını da hukuka uygun
bulmuyoruz. Kurul Kararı’na bu nedenle karşıyız.









Süreyya ÇAKIN Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi Kurul Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy