Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-1-31 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-30/290-107
Karar Tarihi : 5.4.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Cumhur Atalay HATİPOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Ewe Enerji A.Ş.
Temsilcisi Nilgün Serdar ŞİMŞEK
BJK Plaza, Spor Cd. 92 B Blok Kat:9 Akaretler Beşiktaş/İstanbul
20
D. TARAFLAR : - Çalık Enerji ve Sanayi Ticaret A.Ş.
Keresteciler Sitesi Fatih Cd. Selvi Sk. No:18
Merter Güngören/İstanbul
- Ewe Enerji A.Ş.
Çayıryolu 5, Bay Plaza Kat:6 34752 İçerenköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Çalık Enerji ve Sanayi Ticaret A.Ş.’nin, %89,99 oranındaki
hissesine sahip olduğu Bursagaz Bursa Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Ticaret ve
Taahhüt A.Ş.’nin %39,9’luk hissesini, Ewe Enerji A.Ş.’ye devretmesi işlemine
izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.3.2007 tarih ve 2129 sayı ile giren 30
bildirim üzerine, söz konusu devralmaya ilişkin olarak talep edilen ek bilgi ve belgeler,
29.3.2007 tarih ve 2394 sayı ile intikal eden yazıyla tamamlanmıştır. 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 30.3.2007 tarih, 2007-
1-31/Öİ-07-CS sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 2.4.2007 tarih,
REK.0.05.00.00-120/61 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-30 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda bildirim konusu devralma işleminin;
- 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı 40
Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu,
- 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile yasaklanan, bir ya da birden fazla
teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya mevcut hakim durumlarını
güçlendirmeye yönelik olarak ilgili pazardaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğurmayacağı, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin
verilmesi gerektiği
ifade edilmektedir.
05-01/3-3
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar 50
H.1.1. Çalık Enerji ve Sanayi Ticaret A.Ş. (Devreden)
Çalık Holding A.Ş.’nin bir iştiraki olan Çalık Enerji ve Sanayi Ticaret A.Ş. (Çalık
Enerji), esas olarak güç sistemleri, petrol, doğalgaz ve telekomünikasyon
sektörlerinde faaliyet göstermektedir. Şirketin hissedarlık yapısı aşağıdaki şekildedir:
Tablo 1: Çalık Enerji Hissedarlık Yapısı
Pay Sahibi Pay adedi Pay Oranı (%)
Çalık Holding A.Ş. 29.904.000 99,68
Gap Güneydoğu A.Ş. 60.000 0,20
Ahmet Çalık 30.000 0,10
Mahmut Çalık 3.000 0,01
Çiğdem Çalık 3.000 0,01
Toplam 30.000.000 100,00
H.1.2. Bursa Gaz (Devredilen)
Çalık Enerji, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile imzalanan 19.4.2004 tarihli hisse
devir sözleşmesi ile Bursagaz Bursa Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Ticaret ve Taahhüt
A.Ş. (Bursagaz)’yi devralmıştır. Bursagaz, Bursa İli Lisans Bölgesi dahilinde 60
doğalgaz dağıtımı ve satışı faaliyetini yürütmektedir. Bursagaz 2006 yılında serbest
tüketicilere yaptığı doğalgaz satışından (……………) YTL, serbest olmayan
tüketicilere (abone) yaptığı satışlardan ise (……………) YTL ciro elde etmiştir.
Teşebbüs, 2006 yılında serbest olmayan tüketicilere toplam (……………) m3, serbest
tüketicilere ise (……………) m3 doğalgaz satışı gerçekleştirmiştir. Bursagaz
tarafından serbest olmayan tüketicilere yapılan satışlar 7.259.000.000 m3’lük toplam
Türkiye satışlarının yalnızca %(…)’ini, serbest tüketicilere yapılan satışlar ise
23.234.000.000 m3’lük toplam Türkiye satışlarının yalnızca %(…)’ünü
oluşturmaktadır. Şirketin hissedarlık yapısı aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo 2: Bursagaz Hissedarlık Yapısı 70
Pay Sahibi Eski Ortaklık Oranı(%) Yeni Ortaklık Oranı(%)
Çalık Enerji 89,999989 50,099989
Belediye 10,000000 10,000000
EWE Aktiengesellschaft 0,000000 39,900000
Çalık Holding 0,000002 0,000002
Gap Güneydoğu 0,000002 0,000002
Ahmet Çalık 0,000002 0,000002
Mahmut Çalık 0,000002 0,000002
Çiğdem Çalık 0,000002 0,000002
Toplam ~ 100,000000 ~ 100,000000
Çalık Grubu bünyesinde yer alan bir başka şirket ise, Çalık Grubu ile Goldenberg
Grubu’nun bir ortak girişim şirketi olarak kurdukları Naturelgaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Naturelgaz)’dir. Naturelgaz CNG (sıkıştırılmış doğalgaz) sektöründe faaliyet
göstermektedir. Naturelgaz’ın Bursagaz ile olan tek ilişkisi, şirketin Bursa bölgesinde
satacağı sıkıştırılmış doğalgazı Bursagaz’dan tedarik etmesidir. Naturelgaz, faaliyet
gösterdiği diğer bölgelerde, o bölgede faaliyet gösteren doğalgaz dağıtım
şirketlerinden doğalgaz temin etmektedir.
Çalık Grubu’nun yukarıda bahsedilenlerden başka doğalgaz sektöründe ihalelere
katılmak üzere kurulmuş ancak mevcut durumda herhangi bir faaliyeti bulunmayan
Çalık Enerji Bursagaz Dağıtım Ticaret A.Ş. unvanlı bir şirketi daha bulunmaktadır. 80
05-01/3-3
3
Son olarak 22.3.2007 tarih ve 07-27/246-81 sayılı Kurul kararı ile Kayseri İli Lisans
Bölgesi dahilinde doğalgaz dağıtımı ve satışı faaliyeti yürütmekte olan HSV Kayseri
Doğalgaz Dağıtım Pazarlama ve Ticaret A.Ş. (Kayserigaz)’nin hisselerinin %90’ının
Çalık Enerji tarafından devralınmasına izin verilmiştir.
Kayserigaz, 2006 yılı içerisinde serbest olmayan doğalgaz tüketicilerine (abone)
120.866.563 m3’lük satış gerçekleştirmiş olup bu satışlardan 57.462.393,05 YTL’lik
ciro elde etmiştir. Kayserigaz’ın serbest tüketicilere herhangi bir satışı
bulunmamaktadır.
H.1.3. Ewe Enerji A.Ş. (Devralan)
Ewe Enerji A.Ş. (Ewe Enerji) 24.1.2007 tarihi itibarıyla enerji sektöründe faaliyette 90
bulunmak amacıyla Türkiye’de kurulan ve %99,9 oranındaki hissesi Almanya’da
kurulu bulunan Ewe AG’ye ait olan bir şirkettir. Ewe Enerji’nin hissedarlık yapısı
aşağıdaki gibidir:
Tablo 3: Ewe Enerji Hissedarlık Yapısı
Pay Sahibi Pay Oranı (%)
Ewe AG 99,992
Ewe Tel GmbH 0,002
NaturWatt GmbH 0,002
Ewe Netz GmbH 0,002
Ewe Wasser GmbH 0,002
TOPLAM 100,000
Ewe Enerji’nin kontrolünü elinde bulunduran Ewe AG’nin, bilişim sektöründe faaliyet
göstermekte olan BTC Ekonum Bilişim Hizmetleri A.Ş.’deki %74 oranındaki hissesi
dışında Türkiye’de herhangi bir teşebbüste paya veya oy hakkına sahip
bulunmamaktadır. Ewe AG’nin ve ona bağlı şirketlerden herhangi birinin Türkiye’de
doğalgaz dağıtım işinden elde edilmiş cirosu bulunmamaktadır.
H.2. İlgili Pazar 100
H.2.1. Doğal Gaz Dağıtım Hizmetleri ve Serbest Olmayan Müşterilere Satış
Pazarı
Doğal gaz dağıtımı, doğal gazın müşterilere teslim edilmek üzere mahalli gaz boru
hattı şebekesi ile naklini kapsayan, doğal tekel niteliğinde olan bir pazardır.
4646 sayılı Kanun ile oluşturulan piyasa yapısı sonrasında serbest tüketici olma
statüsünü elde edemeyen tüketicilerin (abonelerin) ayrı bir pazar olarak mı kabul
edileceği yoksa dağıtım hizmetleri pazarı dahilinde mi kabul edileceği sorusu ortaya
çıkmaktadır. Esas itibarıyla dağıtım lisansları doğal gazın perakende satışı faaliyetini
de kapsamaktadır. Başka bir ifadeyle, doğal gazın serbest olmayan müşterilere
(perakende) satışı, dağıtım hizmetlerinin bir parçası olarak da kabul edilebilir. 110
Dağıtım faaliyeti yapan teşebbüs serbest olmayan tüketicilerin tek sağlayıcısıdır.
Bununla birlikte, 4646 sayılı Kanun çerçevesinde, serbest tüketici limiti EPDK
tarafından belirlenmektedir ve EPDK bütün tüketiciler serbest tüketici oluncaya kadar
her yıl serbest tüketici olma sınırını yeniden belirleyecektir. Bu bağlamda, serbest
olmayan tüketicilere satışların ayrı bir pazar olarak alınması yerine dağıtım hizmetinin
bir parçası olarak alınması kabul edilmiş ve dağıtım hizmetleri pazarı kapsamında
değerlendirilmiştir.
Esas itibarıyla dağıtım faaliyeti, EPDK tarafından yapılan “Doğal Gaz Dağıtım Lisansı
İhaleleri” kapsamında lisans alan teşebbüslerce lisansın geçerli olduğu bölgeyi
kapsayan coğrafi alanda gerçekleştirilmektedir. Dolayısıyla ilgili coğrafi pazar da 120
bildirime ilişkin işlem kapsamında Bursa ili olarak belirlenmiştir.
05-01/3-3
4
H.2.2. Doğal Gaz Toptan Satış Pazarı
Bu pazar serbest tüketicilere ve dağıtım şirketlerine yapılan satışları kapsamaktadır.
Gerek dağıtım şirketlerinin gerekse serbest tüketicilerin, ihtiyacı olan doğal gazı
almak üzere tabi olduğu coğrafi kısıtlamalar bulunmamaktadır. Dolayısıyla, toptan
satış pazarına ilişkin ilgili coğrafi pazar tüm Türkiye olarak kabul edilmiştir.
H.3. Değerlendirme
Başvuru konusu işlem ile Bursagaz’ın %39,9 oranındaki hissesi Çalık Enerji
tarafından Ewe Enerji’ye devredilecektir. Burada önem kazanan husus, %39,9’luk
pay devir işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b) maddesi kapsamında 130
değerlendirilmesi gereken şirketin kontrol yapısında değişikliğe yol açacak bir devir
işlemi olup olmadığıdır.
Bu durumda, %39,9 oranındaki hisse devrinin ortak kontrole yol açıp açmadığının
belirlenmesinde stratejik karar kavramı ortaya çıkmaktadır. Kurul’un daha önce aldığı
birçok karardan da görüldüğü üzere; teşebbüsün ticari davranış ve politikalarını
belirleyen; üst kademe yönetimin seçilmesi, bütçeye, iş planlarına ya da yatırımlara
şekil verilmesine ilişkin kararlar “stratejik kararlar” olarak adlandırılmaktadır. Rekabet
hukuku açısından bu tür kararlardan herhangi birinin alınmasında ortak onayın
gerekliliği, ortak kontrolün varlığının kabulü için yeterli görülmüştür.
Hissedarlar Sözleşmesi’nin 5.2.(a) maddesinde yönetim kurulunun 10 kişiden 140
oluşacağı, bu üyelerden altısının Çalık Grubu, üçünün Ewe Grubu, birinin de Bursa
Büyükşehir Belediyesi tarafından atanacağı hüküm altına alınmıştır. Hissedarlar
Sözleşmesi’nin birinci ekinde ise, ortak onay gerektiren konular sayılmıştır. Buna
göre, Şirket Genel Müdürü’nün atanması veya görevden alınması kararı, iş
planlarının ve bütçenin kabulüne veya bunlar üzerindeki değişikliklere ilişkin kararlar,
tahvil ihracı, birleşme, tasfiye, sona erme, ana sözleşme tadili, sermaye
artırımı/azaltımı ve yatırım kararları gibi önemli kararlar ortak karar alma şartına
bağlanmıştır. Görüldüğü üzere, ortak onaya tabi konular içerisinde stratejik kararlar
olarak nitelendirilen bazı kararlar da yer almaktadır. Bu nedenle, Ewe Enerji’nin
Bursagaz’ın %39,9 oranındaki hissesini devralması sonucunda, Bursagaz üzerinde 150
Çalık Enerji ve Ewe Enerji tarafından ortak kontrol sağlandığı açıkça ortaya
çıkmaktadır. Böylece, başvuru konusu işlem, kontrol değişikliğine yol açtığından,
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b) maddesi uyarınca bir devir işlemidir.
Dosyadaki bilgilere göre, Bursagaz 2006 yılında serbest tüketicilere yaptığı doğalgaz
satışından (……………) YTL, serbest olmayan tüketicilere (abone) yaptığı
satışlardan ise (……………) YTL ciro elde etmiştir. Başvuru konusu işlem,
Bursagaz’ın ilgili pazarlarda elde ettiği cirolar nedeniyle, 1998/2 sayılı Tebliğ ile
değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen ciro eşiğini aştığından,
Rekabet Kurulu iznine tabidir.
İşlemin devralan tarafı olan Ewe Enerji’nin ve bağlı olduğu grubun ilgili pazarlarda 160
Türkiye’de elde etmiş olduğu herhangi bir ciro bulunmamaktadır. Dolayısıyla,
yalnızca kontrol devri içeren başvuru konusu işlemin, Kanun’un 7. maddesi uyarınca
hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumun daha da güçlendirilmesine yönelik
olarak, ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol açacak nitelikte bir
işlem olmadığı anlaşılmaktadır.
05-01/3-3
5
I. SONUÇ 170
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem
sonucunda aynı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu
nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 180
Full & Egal Universal Law Academy