Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-3-24 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-30/293-110
Karar Tarihi : 5.4.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN, Nazlı UĞURLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Şeref SONGÖR, Mustafa SONGÖR, Mehmet SONGÖR,
Uğur SONGÖR, Osman SONGÖR.
İstanbul Yolu Saray Mah. Gıdacılar Cad. No:11
Saray Kazan Ankara 20
D. TARAFLAR : Şeref SONGÖR
İstanbul Yolu Saray Mah. Gıdacılar Cad. No:11
Saray Kazan Ankara
Mustafa SONGÖR
Mehmet SONGÖR
Uğur SONGÖR 30
Osman SONGÖR
Ahmet ÖZDOĞAN
Özgün Gıda A.Ş.
İstanbul Yolu 26.Km.Saray Kazan Ankara
Levent GÜNDOĞDU
Musa GÜNDOĞDU 40
Abdullah GÜNDOĞDU
Gül Ahmet MAYUK
Yusuf AVCI
Fatma Gül ÖZDOĞAN
ÖZ-AK Gıda A.Ş.Çepni Mah. Gimat 2.Sokak No:16 Çorum
50
07-30/293-110
2
Ömer Can ÖZDOĞAN
Seda ÖZDOĞAN
Eda ÖZDOĞAN
Mehmet ÖZDOĞAN
Sena ÖZDOĞAN
60
E. DOSYA KONUSU: Nazar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin hisselerinin
tamamının Şeref Makromarket Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin kontrolüne sahip
Şeref SONGÖR, Mustafa SONGÖR, Mehmet SONGÖR, Uğur SONGÖR ve
Osman SONGÖR tarafından devralınması.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.2.2007 tarih ve 1329 sayı ile giren ve
en son 12.3.2007 tarih ve 1917 sayı ile eksikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 26.3.2007 70
tarih ve 2007-3-24 /Öİ-07-TE sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 26.3.2007 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/69 sayılı Başkanlık Önergesi ile Kurul’un 29.3.2007 tarih ve 07-
29/277-Mİ sayılı toplantısında görüşülmüş ve ek çalışma yapılmasına karar
verilmiştir.
Kurul’un 07-29 sayılı kararına istinaden hazırlanan 2.4.2007 tarihli Bilgi Notu,
3.4.2007 tarih ve REK.0.07.00.00-120/77 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-30 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Nazar Gıda Sanayi ve Ticaret 80
A.Ş.’nin hisselerinin tamamının Şeref Makromarket Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin de
ortak kontrolüne sahip olan Şeref Songör, Mustafa Songör, Mehmet Songör, Uğur
Songör ve Osman Songör tarafından devralınması işleminin,
1. Kontrol değişikliği yaratması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi
kapsamında bir devralma işlemi olduğu,
2. Tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in
4. maddesi kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu,
3. Anılan devralma işlemi sonucunda ilgili pazarlarda bir hakim durum yaratılması
ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi yoluyla etkin rekabetin önemli 90
ölçüde kısıtlanmasının söz konusu olmayacağı anlaşıldığından söz konusu
devir işlemine izin verilmesi gerektiği,
4. Öte yandan izne tabi oldugu anlasılan devralma isleminin Rekabet Kurulu’nun
izni olmaksızın gerçeklestiren devreden Ahmet Özdoğan, Fatma Gül Özdoğan,
Ömer Can Özdoğan, Seda Özdoğan, Eda Özdoğan, Levent Gündoğdu, Musa
Gündoğdu, Gül Ahmet Mayuk, Mehmet Özdoğan, Yusuf Avcı, Abdullah
Gündoğdu ile devralan Şeref Songör, Mustafa Songör, Osman Songör, Uğur
Songör ve Mehmet Songör’ün her birine ayrı ayrı olmak üzere, 4054 sayılı
Kanun’un 5388 sayılı Kanun’la değişik 16. maddesinin (c) bendi uyarınca
2007/1 sayılı Tebliğ’e göre 1.716’şar YTL idari para ceza verilmesi gerektiği 100
07-30/293-110
3
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili pazar
H.1.1. Sektöre İlişkin Bilgiler
Türkiye’de gıda ağırlıklı perakendecilik sektörünün temel aktörlerini hipermarketler,
süpermarketler, orta marketler, marketler, bakkallar, büfeler, ihtisas mağazaları
olarak sıralamak mümkündür. Türkiye’de geleneksel satış noktaları perakende
pazarının %60’ına yakınını elinde bulundurmaktadır. Öte yandan geleneksel 110
perakendecileri oluşturan bakkallar, yerlerini daha büyük çaplı ve zincir
mağazalardan oluşan modern kesime bırakmaktadır. Önümüzdeki yıllarda organize
perakendenin yavaşlayarak da olsa geleneksel perakendecilik aleyhine büyümesi ve
organize perakende içinde yoğunlaşmaların artması beklenmektedir.
Perakende sektöründe 2005 yılında gerçekleşen Carrefour-Gima ve Migros-Tansaş
birleşmelerinin ardından yerel marketlerdeki hareketlilik artmıştır. Birleşmeler ve yeni
mağaza açımları sonucunda Migros, Carrefoursa, Bim, Tesco ve Metro gibi 5 büyük
perakendecinin cirolarının toplamı 7.5 milyar Avro düzeyine ulaşırken, sayıları 5 bini
bulan yerel marketlerin toplam ciroları da 7 milyar Avro’ya yükselmiştir. 120
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, hipermarketler ve süpermarketler gibi organize
perakendenin tüketici harcamaları içindeki payının arttığı; bakkal, kasap, manav
olarak nitelendirilen geleneksel kanalın payının ise hızla azaldığı anlaşılmaktadır.
ACNielsen’in hazırladığı Shopper Trends adlı ankete göre tüketiciler alışveriş
yapacakları süpermarketleri belirlemede ana faktörün lokasyon olduğunu
belirtmektedir. Fiyatlar ikinci belirleyici etmen olarak öne çıkmaktadır. Belirtilen
kriterler dışında tüketiciler aynı zamanda kalite, ürün çeşitliliği ve mağaza düzenini
de önemsemektedir.
130
Tüketiciler gıda, içecek, temizlik ve kişisel bakım gibi ürün kategorilerinde yapılan
alışverişlerde harcamaların büyük bir bölümünü hipermarket/süpermarket kanalında
gerçekleştirmektedir. Bununla beraber bakkallardan ortalama ayda 18 defa alışveriş
yapıldığı, açık ve sabit pazarların da hayatımızda önemli bir yer aldığı da
belirtilmektedir. Tüketicilerin %70’i hafta sonu alışveriş yapmayı tercih etmektedir.
İç Anadolu bölgesi ve özellikle Ankara, Türkiye’de bölgesel perakendeciliğin en
yaygın olduğu yerdir. Ankara’da çok sayıda yerel süpermarket zinciri bulunmakta
olup anılan zincirler fiyat odaklı çalışmaktadır. Ankara’da 100m2 ile 1000m2 arasında
satış alanına sahip mağaza sayısı 187, kasa sayısı ise 1850’dir. 1000m2 ve üzeri 140
satış alanına sahip mağzaların 28 ve toplam kasa sayısı da 937’dir. Nazar A.Ş. ile
Makromarket’in toplam mağaza sayısı (…), toplam kasa sayısı ise (…)’dir.
H.1.2. İlgili Ürün Pazarı
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca ilgili ürün pazarının tespitinde; tüketicinin
gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve
hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmakta, ayrıca tespit edilen pazarı
etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilebilmektedir.
150
07-30/293-110
4
Tüketim malları organize perakendesi açısından alım ve satım pazarları dosya
konusu devirde etkilenecek pazarları oluşturmaktadır. Bu nedenle ilgili ürün pazarı
esas olarak alım pazarı ve tüketim malları perakende pazarı başlıkları altında
değerlendirilecektir.
H.1.2.1. Tüketim Malları Organize Perakende Pazarı
Tüketim Malları Organize Perakende Pazarı dosya bazında 100 metrekare ile 1000
metrekare arasında satış alanına sahip mağazaların oluşturduğu pazar ile 1000
metrekare büyüklüğün üzerinde olan mağazalardan oluşan iki ayrı pazar 160
çerçevesinde incelenmiştir. Buradaki ayrımın temel gerekçesi 1000 metrekarenin
üzerinde satış alanına sahip marketlerin, tüketicilerin tek noktalı alışverişine olanak
sağlamalarıdır. Aşağıdaki tabloda Rekabet Kurulu’nun çeşitli tarihlerdeki almış
olduğu kararlardaki pazar tanımlarına yer verilmektedir
Tablo1 - İlgili Rekabet Kurulu Kararları’nda Yer Alan Tüketim Malları Perakende Pazarı Tanımları
Karar Tarihi ve Sayısı Perakende Pazarı Tanımı
17.6.2005, 5-40/557-136 Carrefour/Gima perakende alım pazarı, indirim mağazaları
pazarı, hipermarket pazarı, indirim mağazaları ve
hipermarketler dışında süpermarket pazarı ile
1000 metrekareden küçük süpermarket pazarı ve
1000 metrekareden büyük süpermarket pazarı
31.10.2005, 05-76/1030-
287
Migros/Tansaş 300 m2’den büyük satış alanına sahip
4.5.2006, 06-32/392-102 Canerler/Kiler 300 m2’den büyük satış alanına sahip
Tablo’da yer verilen bazı Kurul Kararları’nda 300 metrekare eşik olarak belirlenmiştir.
Makromarket’in sahibi bulduğu mağazaların satış alanı metrekareleri 300 m2’den
başlamakla beraber Nazar A.Ş.’nin mağaza satış alanı metrekarelerinin, en yoğun 170
200 m2 ile 500 m2 arasında bulunmasından ve bu yoğunluğun, 300m2 ayrımı
benimsendiği takdirde analiz açısından anlamsız sonuçlara yol açmasından dolayı,
100 m2 ve 1000 m2’ nin pazar ayırımında eşik olarak belirlenmesi dosya
kapsamında daha uygun görülmüştür.
Sonuç olarak bildirim konusu devralma işlemi çerçevesinde Tüketim Malları
Organize Perakende Pazarı indirim mağazaları ve alışveriş merkezi (hipermarket)
ayırımı dikkate alınmaksızın 1000 metrekareden büyük süpermarket ve hipermarket
pazarı ve 100 ile 1000 metrekare arası süpermarket pazarı olarak belirlenmiştir.
180
H.1.2.2. Alım (Tedarik) Pazarı
Üreticiler ile perakendeciler arasında yer alan alım pazarında, üretici açısından
önemli nokta üreticinin üretimini değiştirme ve üretimini farklı kanallarda satabilme
esnekliğidir. Genelde üreticiler belirli bir ürün veya ürün grubunda uzmanlaşarak
üretim yapmaktadır. Üreticilerden süpermarket ortamında satılan ürünlerin hepsini
üretmelerini beklemek, dolayısıyla tek bir tedarik pazarından bahsetmek mümkün
değildir. Bu nedenle, alım gücüyle ilgili yapılacak incelemenin, üretim anlamında
birbirine ikame teşkil eden ürünlerin bir araya geldiği ürün gruplarını ayrı ayrı ilgili
pazarlar şeklinde tanımlamak suretiyle yapılması gerekmektedir. Migros/Tansaş 190
Kararı’nda alım pazarı, süpermarket ortamında satılan gıda ağırlıklı hızlı tüketim
ürünleri dikkate alındığında, alım pazarı et ve et ürünleri, beyaz et ve yumurta
ürünleri, unlu ürünler, sütlü ürünler, bira, şarap ve alkollü içkiler, alkolsüz içkiler,
07-30/293-110
5
sıcak içecekler (kahve ve çay), şekerli ürünler (çikolata, kek gibi), temel gıdalar (un,
şeker, pirinç gibi), dondurulmuş ürünler, bebek mamaları, ev hayvanları yiyecekleri,
vücut bakım ürünleri, ev temizlik ürünleri olarak ayrı ayrı belirlenmiştir. Mevcut dosya
kapsamında da bu ayrım benimsenmektedir.
H.1.3. İlgili Coğrafi Pazar
H.1.3.1.Tüketim Malları Perakende Pazarı 200
İl düzeyinde modern perakendecilerin faaliyet alanları, diğer bölgelerden hissedilir
derecede farklılık göstermektedir. Çünkü tüketicilerin hızlı tüketim malları alışverişi
amacıyla farklı bir şehire veya belirli bir mesafeden1 daha uzağa gitmesi rasyonel bir
tercih olmayacaktır.
O halde modern perakendecilerin il sınırları içinde bulunan tüketiciler nezdinde
rekabet ettikleri ileri sürülebilecektir. Bu noktadan hareketle ilk planda ilgili coğrafi
pazar yukarıda sayılan nihai tüketim pazarları bakımından devralma işlemi
taraflarının faaliyet gösterdikleri Ankara ve Kırıkkale olmalıdır. Bununla beraber 210
Ankara ilinin büyüklüğü göz önüne alındığında, Nazar A.Ş.’nin faaliyet gösterdiği
Polatlı bölgesinin de ayrı bir coğrafi pazar olduğu dikkate alınmalıdır.
Belirtilen sebepler nedeniyle ilgili coğrafi pazar Polatlı hariç, Sincan’ı da içerecek
şekilde Ankara ili merkezi (Ankara merkez), Ankara ili Polatlı bölgesi (Polatlı) ve
Kırıkkale olarak belirlenmiş olup, incelemeler her iki teşebbüsün de aynı anda
faaliyet gösterdikleri ve yoğunlaşmanın gerçekleşeceği Ankara ili merkezi için
yapılacaktır.
H.1.3.2. Alım (Tedarik) Pazarı 220
Alım pazarında, perakendeciler alımlarını ağırlıklı olarak ulusal üreticilerden
yapmalarına rağmen bölgesel veya yerel üreticilerden de alım yapılabilmektedir.
Ancak bölgesel veya yerel olarak faaliyet gösteren üreticilerin ürünlerini diğer
bölgelerde de pazarlamasının önünde herhangi bir engel bulunmamaktadır. Bu
gerekçe ile ilgili coğrafi pazarın Türkiye Cumhuriyeti olarak belirlenmesi
gerekmektedir.
Bu bakımdan, alım pazarında ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak
belirlenmiştir. 230
H.2. Taraflar
H.2.1. Şeref SONGÖR, Mustafa SONGÖR, Mehmet SONGÖR, Uğur SONGÖR ve
Osman SONGÖR
Devralan taraflar olan Şeref Songör, Mustafa Songör, Mehmet Songör, Uğur Songör
ve Osman Songör aynı zamanda Makromarket’in de ortaklarındandır.
Makromarket’in ortaklık yapısına Tablo 2’de yer verilmektedir:
1 Arama maliyetlerinin önemli olduğu bu konu, tüketicinin gittiği mesafe sayesinde elde edeceği faydanın
gitmemesinden yüksek olması gerekliliğini içermektedir. Burada fayda ile kast edilen sadece fiyat farklılıklarından
elde edilecek kar değil aynı anda zaman kaybından ve ulaşım ücretinden kaynaklanacak zararları da
içermektedir. Bu nedenle haftalık alışveriş için bile şehrin bir ucundan öbür ucuna gitmek rasyonel
olmayabilecektir.
07-30/293-110
6
Tablo 2 - Makromarket'in Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Pay Oranı (%)
Şeref SONGÖR 19
Osman SONGÖR 19
Uğur SONGÖR 19
Mehmet SONGÖR 19
Mustafa SONGÖR 19
Aysun TÜRKMEN 5
Toplam 100
240
Makromarket, hızlı tüketim malları perakendeciliği alanında faaliyet göstermektedir.
2005 ve 2006 yılı ciroları sırasıyla (…………….) YTL ve (…………….) YTL’dir ve biri
Kırıkkale’de, geri kalanı Ankara’da yer alan (…) mağazası bulunmaktadır.
Teşebbüsün yönetim kurulu üyeleri Şeref Songör, Mustafa Songör, Mehmet Songör,
Uğur Songör ve Osman Songör; denetçisi ise Mehmet Türkmen’dir.
H.2.2. Nazar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Nazar A.Ş.)
Devir işlemine konu olan Teşebbüs Nazar A.Ş. de, hızlı tüketim malları perakendesi
alanında faaliyet göstermektedir. Şirketin 2005 ve 2006 yılı ciroları sırasıyla, 250
(…………….) YTL ve (…………….) YTL’dir ve 23’ü Ankara merkezde, 3’ü de
Polatlı’da olmak üzere 26 mağazası bulunmaktadır. Nazar A.Ş.’nin devir öncesi
ortaklık yapısına Tablo 3’de yer verilmiştir.
Tablo 3 - Nazar A.Ş.’nin Devir Öncesi Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Pay Oranı(%)
Ahmet ÖZDOĞAN 22,53
Mehmet ÖZDOĞAN 20,48
Yusuf AVCI 13,58
Levent GÜNDOĞDU 6,65
Musa GÜNDOĞDU 6,65
Abdullah GÜNDOĞDU 6,65
Fatmagül ÖZDOĞAN 5,12
Ömer Can ÖZDOĞAN 3,84
Seda ÖZDOĞAN 3,84
Sena ÖZDOĞAN 3,84
Eda ÖZDOĞAN 3,84
Gül Ahmet MAYUK 3,00
Toplam 100,00
Nazar A.Ş.’nin devir sonrası ortaklık yapısı Tablo 4’teki gibi olacaktır:
Tablo 4 - Nazar A.Ş.’nin Devir Sonrası Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Pay Oranı(%)
Şeref Songör 20,00
Mustafa Songör 20,00
Osman Songör 20,00
Uğur Songör 20,00
Mehmet Songör 20,00
Toplam 100,00
07-30/293-110
7
260
Teşebbüsün yönetim kurulu üyeleri Ahmet Özdoğan, Levent Gündoğdu, ve Yusuf
Avcı’dır.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Devralma İşlemi
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesine ve Kurul’un yerleşik içtihatlarına göre, bildirim
konusu işlemin, Tebliğ kapsamında bir birleşme veya devralma sayılabilmesi için
işleme konu olan teşebbüs üzerindeki kontrolde bir değişiklik meydana getirmesi 270
gereklidir. Nazar A.Ş. ve Makromarketin bazı ortakları arasında imzalanan “Hisse
Satış ve Devir Sözleşmesi” ne göre, Nazar A.Ş.’nin hisselerinin tamamı ve ortak
kontrölü Şeref Songör, Mustafa Songör, Osman Songör, Uğur Songör ve Mehmet
Songör’e geçmektedir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre %25 pazar payı sınırı veya 25 milyon YTL
ciro eşiğini geçen birleşme/devralmaların Kurum’a bildirilmesi zorunludur. Başvuru
konusu işlemin tarafları olan şirketlerin 2006 yılı ciroları toplamının 25 milyon YTL
eşiğini aştığından işlem, izne tabidir.
280
Tablo 5 - Tarafların 2006 yılı ciroları (YTL)
Teşebbüs Adı Ciro
Makromarket (…………….)
Nazar A.Ş. (…………….)
H.3.2. Hakim Durumun Tespitinde Yararlanılan Kıstaslar
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum
yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri (…)”
yasaklanmaktadır. Bu nedenle taraf teşebbüslerin birleşmelerinin hakim duruma 290
veya hakim durumun güçlenmesine yol açıp açmadıkları aşağıda incelenmiştir.
H.3.2.1. Tüketim Malları Organize Perakende Pazarı
Pazar gücünün en büyük göstergelerinden birisi, teşebbüslerin sahip olduğu pazar
paylarıdır. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden elde edilen aşağıda sunulan tablolarda
sırasıyla, 1000 m2 altındaki pazarda devralma sonrası ve devralma öncesi pazar
payları ve 1000 m2 üzerindeki pazarda devralma sonrası ve devralma öncesi pazar
paylarına yer verilmektedir.
300
07-30/293-110
8
Tablo 6 - 100 m2 ile 1000 m2 Arası Pazarda Pazar Payları
TEŞEBBÜS
SATIŞ
m2 %m2
KASA
SAYILARI TEŞEBBÜS
SATIŞ
m2 %m2
KASA
SAYILARI
BIM
(…..) (…..) (…..)
BIM
(…..) (…..) (…..)
MAKROMARKET+NAZAR
A.Ş.
(…..) (…..) (…..)
KİLER
(…..) (…..) (…..)
KİLER
(…..) (…..) (…..)
MAKROMARKET
(…..) (…..) (…..)
YUNUS
(…..) (…..) (…..)
YUNUS
(…..) (…..) (…..)
MİGROS - TANSAŞ
(…..) (…..) (…..)
MİGROS - TANSAŞ
(…..) (…..) (…..)
ALTUNBİLEKLER
(…..) (…..) (…..)
ALTUNBİLEKLER
(…..) (…..) (…..)
ÇAĞDAŞ
(…..) (…..) (…..)
ÇAĞDAŞ
(…..) (…..) (…..)
SOYKAN
(…..) (…..) (…..)
SOYKAN
(…..) (…..) (…..)
MEŞHUR PEYNIRCI
(…..) (…..) (…..)
MEŞHUR PEYNIRCI
(…..) (…..) (…..)
AKYURT
(…..) (…..) (…..)
NAZAR A.Ş.
(…..) (…..) (…..)
ŞOK
(…..) (…..) (…..)
AKYURT
(…..) (…..) (…..)
YENİ ÇAĞDAŞ
(…..) (…..) (…..)
ŞOK
(…..) (…..) (…..)
ÖZTÜRK
(…..) (…..) (…..)
YENİ ÇAĞDAŞ
(…..) (…..) (…..)
BAS GİMPA
(…..) (…..) (…..)
ÖZTÜRK
(…..) (…..) (…..)
GIMSA
(…..) (…..) (…..)
BAS GİMPA
(…..) (…..) (…..)
SAVAK
(…..) (…..) (…..)
GIMSA
(…..) (…..) (…..)
GIPA
(…..) (…..) (…..)
SAVAK
(…..) (…..) (…..)
OGUTLER
(…..) (…..) (…..)
GIPA
(…..) (…..) (…..)
ENDI
(…..) (…..) (…..)
OGUTLER
(…..) (…..) (…..)
DİĞER
(…..) (…..) (…..)
DİĞER
(…..) (…..) (…..)
TOPLAM
(…..) (…..) (…..)
TOPLAM
(…..) (…..) (…..)
CR4 30,87% CR4 27,93%
Tablo 7 - 1000 m2 ve Üzeri Pazarda Pazar Payları
TEŞEBBÜS
SATIŞ
m2 % m2
KASA
SAYILARI TEŞEBBÜS
SATIŞ
m2 % m2
KASA
SAYILARI
MİGROS - TANSAŞ
(…..) (…..) (…..)
MİGROS - TANSAŞ
(…..) (…..) (…..)
KİLER
(…..) (…..) (…..)
KİLER
(…..) (…..) (…..)
CARREFOUR/GIMA
(…..) (…..) (…..)
CARREFOUR/GIMA
(…..) (…..) (…..)
MAKROMARKET+NAZAR
A.Ş.
(…..) (…..) (…..)
MAKROMARKET
(…..) (…..) (…..)
ADESE
(…..) (…..) (…..)
ADESE
(…..) (…..) (…..)
REAL
(…..) (…..) (…..)
REAL
(…..) (…..) (…..)
AKYURT
(…..) (…..) (…..)
AKYURT
(…..) (…..) (…..)
BEĞENDİK
(…..) (…..) (…..)
BEĞENDİK
(…..) (…..) (…..)
METRO
(…..) (…..) (…..)
METRO
(…..) (…..) (…..)
YIMPAŞ
(…..) (…..) (…..)
YIMPAŞ
(…..) (…..) (…..)
ÇAĞDAŞ
(…..) (…..) (…..)
ÇAĞDAŞ
(…..) (…..) (…..)
MACIT MANDIRA
(…..) (…..) (…..)
MACIT MANDIRA
(…..) (…..) (…..)
YUNUS
(…..) (…..) (…..)
YUNUS
(…..) (…..) (…..)
OGUTLER
(…..) (…..) (…..)
OGUTLER
(…..) (…..) (…..)
GIPA
(…..) (…..) (…..)
GIPA
(…..) (…..) (…..)
ENDI
(…..) (…..) (…..)
ENDI
(…..) (…..) (…..)
07-30/293-110
9
ÖZTÜRK
(…..) (…..) (…..)
ÖZTÜRK
(…..) (…..) (…..)
TIVMAŞ
(…..) (…..) (…..)
TIVMAŞ
(…..) (…..) (…..)
YENİ ÇAĞDAŞ
(…..) (…..) (…..)
YENİ ÇAĞDAŞ
(…..) (…..) (…..)
TASET
(…..) (…..) (…..)
TASET
(…..) (…..) (…..)
BILDIRICI GIDA
(…..) (…..) (…..)
NAZAR A.Ş.
(…..) (…..) (…..)
DİĞER
(…..) (…..) (…..)
DİĞER
(…..) (…..) (…..)
TOPLAM
(…..) (…..) (…..)
TOPLAM
(…..) (…..) (…..)
CR4 50,67% CR4 49,87%
Tablolardan görüldüğü üzere 1000 m2 üzeri ve 1000 m2 altı pazarlarda anılan
işlemin hakim durum yaratması söz konusu değildir. Her iki pazarda da,
Makromarket’in pazar payı devralma sonrasında %(…)’u geçmemektedir. Ayrıca 310
Türkiye’de bölgesel perakendede rekabetin neredeyse en yoğun yaşandığı bölge
Ankara’dır. Bu nedenlerle her iki pazarda da lider konumda bulunmayan ve pazar
payı %(…)’u geçmeyen Makromarket, satım pazarında devralma sonrasında hakim
duruma geçmemektedir.
Diğer ilgili coğrafi pazarlar da ise teşebbüsler birlikte faaliyet göstermedikleri için
yoğunlaşma yaşanmamaktadır.
H.3.2.2. Alım (Tedarik) Pazarı
Dosya konusu devralma, tarafların aynı tür ürünleri talep eder konumda olmaları
nedeniyle satım pazarında da yoğunlaşmaya yol açmaktadır. Kurul’un 31.10.2005
tarihli, 05-76/1030-287 sayılı Migros/Tansaş Kararı’nda yapılan incelemeler 320
sonucunda, devralma sonrasında Türkiye’nin en büyük hızlı tüketim malları organize
perakende zinciri haline gelen Migros’un bile alım pazarında hakim duruma
gelmediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle sadece Ankara ve Kırıkkale’da faaliyet
gösteren Makromarket’in devralma sonrasında Türkiye çapında alım pazarında
hakim duruma gelmesi mümkün değildir.
H.3.3. İşlemin Rekabet Kurulu’nun İzni Olmaksızın Gerçekleştirlmesi
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden; Alıcılar (Makromarket ortakları) ile Satıcılar
arasında 14. Şubat 2007 tarihinde imzalanan “Hisse Satış ve Devir Sözleşmesi” ile
Satıcıların Nazar A.Ş.’deki hisselerin tamamını Alıcılara devrini kabul ve taahhüt
ettikleri, Satıcıların 14.2.2007 tarihi itibari ile Şirket idaresinden fiilen çekildikleri, 330
ayrıca Nazar A.Ş. Yönetim Kurulu Üyeleri Ahmet Özdoğan, Levent Gündoğdu ve
Yusuf Avcı’nın 14.2.2007 tarihinde Şirket hissedarlarının hisselerini Şeref Songör,
Mustafa Songör, Mehmet Songör, Uğur Songör ve Osman Songör’e devrettiklerini
karara bağladıkları anlaşılmıştır.
Öte yandan Nazar A.Ş.’nin 17.2.2007 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında
Şeref Songör (Yön. Kur. Başkanı), Mehmet Songör (Yön. Kur. Bşk. Yrd.) ve Mustafa
Songör’ün üç yıl süre ile yönetim kurulu üyeliklerine seçilmelerine karar verildiği ve
keyfiyetin 20.2.2007 tarihinde sicile tescil edilerek, 23 Şubatta sicil gazetesinde ilan
edildiği dosya mevcudu bilgi ve belgeden tespit edilmiştir. Sonuç olarak anılan işlem
Rekabet Kurulu’ndan izin alınmaksızın gerçekleştirilmiştir. 340
4054 sayılı Kanun’un 5388 sayılı Kanun’la değişik 16. maddesinin (c) bendi, izne tabi
birleşme veya devralma işlemlerinin Kurul’un izni olmaksızın gerçekleştirilmesi
halinde idari para cezası öngörmüştür.
Bildirim yükümlülüğü 4054 sayılı Kanun’un 12. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan
maddeye göre bildirimi taraflardan herhangi biri yapabilir. Bildirimde bulunan diğer
ilgili tarafı durumdan haberdar etmek zorundadır. Buna göre birleşme devralma
07-30/293-110
10
işlemlerinde bildirim yükümlülüğü devralan ve/veya devreden taraflara aittir. Çoğu
devralma işleminde devreden ve devralan taraflar tüzel kişilerden oluşmaktadır.
İşlemin devreden ve devralan taraflarının tüzel kişi olması ve Kurul’dan izin
alınmaksızın gerçekleştirilmesi durumunda 16. maddenin (c) bendine göre tüzel 350
kişilere para cezası verilmesinin yanı sıra, aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre bu
tüzel kişilerin yönetim organlarında görev alan gerçek kişilere de verilen cezanın
%10’una kadar ayrıca para cezası uygulanmaktadır.
Bildirim yükümlülüğünün amacı, yoğunlaşmalarda yapısal değişiklikler
gerçekleşmeden önce ex ante denetimin yapılabilmesini teminen caydırıcı önlem
almaktır. Tek işlemle devir gerçekleştiğinde bildirim yükümlülüğü ayrım
gözetmeksizin tüm taraflara aittir. Söz konusu dosyada tek bir devir işlemi
gerçekleştirildiğinden devreden gerçek kişilere de ceza verilmesi gerektiği kanaatine
varılmıştır.
Hisse Satış ve Devir Sözleşmesine göre devralan ve devreden taraflar gerçek 360
kişilerden oluşmaktadır. Burada işleme konu devralma taraflarının gerçek kişilerden
oluşması anılan idari para cezasının bu kişilere uygulanmasını zorunlu hale
getirmektedir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak
işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece 370
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, dolayısıyla bildirim
konusu işleme izin verilmesine,
2- Bununla birlikte izne tabi olduğu anlasılan devralma islemini Rekabet Kurulu’nun
izni olmaksızın gerçeklestiren Ahmet ÖZDOĞAN, Fatma Gül ÖZDOĞAN, Ömer Can
ÖZDOĞAN, Seda ÖZDOĞAN, Sena ÖZDOĞAN, Eda ÖZDOĞAN, Levent
GÜNDOĞDU, Musa GÜNDOĞDU, Gül Ahmet MAYUK, Mehmet ÖZDOĞAN, Yusuf
AVCI, Abdullah GÜNDOĞDU, Şeref SONGÖR, Mustafa SONGÖR, Osman
SONGÖR, Uğur SONGÖR ve Mehmet SONGÖR’ün her birine ayrı ayrı olmak üzere,
4054 sayılı Kanun’un 5388 sayılı Kanun’la değişik 16. maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi ve 2007/1 sayılı Tebliğ uyarınca 1.716’şar YTL idari para ceza verilmesine 380
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy