Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-2-49 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 07-31/321-118
Karar Tarihi : 11.4.2007
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B- RAPORTÖRLER : Ali DEMİRÖZ, Adnan AKGÜN, Remzi Özge ARITÜRK
C.ŞİKAYET EDEN : - Kırıkkale Tüketicileri Koruma Derneği
Temsilcisi: Av. Kader Atiye ŞAHİN
Yeni Mah. Fevzi Paşa Cad. No:26 Tire/Kırıkkale
20
D.HAKKINDA İLK İNCELEME
YAPILANLAR : Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
Asmalı Mescit Mahallesi Meşrutiyet Caddesi No:71
Beyoğlu/İstanbul
Avea İletişim Hizmetleri A.Ş.
Abdi İpekçi Cad. No:75 34367 Maçka, İstanbul
Vodafone Telekomünikasyon A.Ş.
Mehmet Akif Mah. İnönü Cad. Star Sk. No:2 İkitelli
34306 İstanbul
30
E. DOSYA KONUSU : Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. (Turkcell), Avea İletişim
Hizmetleri A.Ş. (Avea) ve Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. (Vodafone)’nin ön
ödemeli abonelere yönelik kontör ücretlerinde zımni olarak fiyat anlaşması
yaptıkları ve tekelleşme yoluna gittikleri iddiaları.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : GSM hizmetleri pazarında faaliyette bulunan Turkcell, Avea ve
Vodafone’un ön ödemeli abonelere yönelik kontör ücretlerini müşterek zamlarla aynı
fiyatlara çektikleri, bu üç şirketin örtülü şekilde anlaşarak fiyat ayarlamaları yaptıkları ve
tekelleşme yoluna gittikleri İddia edilmektedir.
40
G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 5.3.2007 tarih ve 1535 sayı ile giren başvuru
üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 5.4.2007 tarih, 2007-2-49/ İİ-07-AD
sayılı İlk İnceleme Raporu, 9.4.2007 tarih, REK.0.06.00.00-110/117 sayılı Başkanlık
önergesi ile 07-31 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; GSM hizmetleri piyasasında yer alan
söz konusu şirketlerin ön ödemeli abonelere yönelik kontör ücretleri özelinde aralarında
fiyat anlaşması yaparak 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı nitelikte davranışlarda
bulunduklarına yönelik herhangi bir bilgi ve belge bulunmaması nedeniyle, şikayet
konusu hakkında önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olmadığı 50
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi rekabeti sınırlayan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarını yasaklamaktadır. Bildirim konusu şikayet
Turkcell, Avea ve Vodafone’un aralarında fiyat anlaşması yaptıklarına ilişkin iddiaları
içermesi nedeniyle, Kanun’un bu maddesi bağlamında değerlendirilmiştir.
Bu çerçevede öncelikle 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun 29. maddesi uyarınca;
işletmecilerin, telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesi ve/veya altyapı işletilmesi
karşılığı alacakları ücretleri, Telekomünikasyon Kurumu (TK) ile imzaladıkları imtiyaz 60
sözleşmeleri ya da alınan telekomünikasyon ruhsatları hükümleri çerçevesinde
serbestçe belirleyebilmekte oldukları belirtilmelidir. Ancak TK, ücretlerin hesaplanma
yöntemlerini ve üst sınırlarını makul ve ayırım gözetmeyen şartlarla, anılan Kanun’un 30.
maddesinde yer alan genel ilkeler çerçevesinde tayin ve tespit etmeye yetkilidir. Bu
kapsamda GSM işletmecilerinin sundukları hizmetlere ilişkin azami tarifeler ve azami
standart tarifeler, GSM işletmecileri ile TK arasında imzalanan İmtiyaz Sözleşmeleri
gereğince, altı ayı geçmeyen uygun aralıklarla TK tarafından belirlenmektedir.
Şikayet başvurusu ile ilgili olarak 2813 sayılı Telsiz Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca
TK’nın Görüşü, Kurumun 13.3.2007 tarihli ve 921 sayılı yazısı ile talep edilmiştir. TK’nın 70
cevabi yazısında;
- GSM işletmecilerinin TK ile imzaladığı imtiyaz sözleşmeleri gereği, TK’nın, TÜFE
değerlerini dikkate alarak GSM işletmecilerinin abonelerine uygulayacakları
tarifeler için azami sınırları belirleyerek onayladığı ve ilgili sözleşmeler gereğince
belirlenen azami tarifeleri aşmamak koşuluyla GSM işletmecilerinin tarifeleri
belirlemekte serbest oldukları,
- GSM işletmecileri tarafından TK’ya bildirilen ve yürürlükte olan 100 kontör kart
fiyatlarının
- Turkcell için 13,5 YTL
- Vodafone için 14 YTL ve 80
- Avea için 14 YTL olduğu,
- Bu fiyatlardan işletmecilerin kontör fiyatlarının farklı olduğunun görüldüğü, ayrıca
GSM işletmecilerinin ön ödemeli abonelerine yönelik olarak sunmuş oldukları
kontör kart fiyatlarının eşit olması halinde bile bu durumun işletmecilerinin
tarifelerinin aynı olduğu sonucunu ortaya koymadığı; örneğin üç GSM
işletmecisinin de öğrencilere yönelik ön ödemeli abonelik paketlerinin bulunduğu,
öğrencilere yönelik söz konusu abonelik paketleri çerçevesinde grup içi görüşme
ücretlerinin Turkcell, Vodafone ve Avea için sırasıyla 10 dakikası 1 kontör, 5
dakikası 1 kontör ve 10 dakikası 2 kontör şeklinde uygulandığı, dolayısıyla yer
verilen dakika ücretleri göz önüne alındığında, üç işletmecinin kontör ücretleri eşit 90
olsa dahi dakika ücretlerinin farklılık arz ettiği
belirtilmiştir.
TK’nın Görüşü’nde verilen tarife rakamlarına ek olarak, tarafların tarifenin içeriğinden
ötürü, ortaklaşa fiyat belirlemek amacıyla üzerinde anlaşma yapmaları en olası
tarifelerden biri olan, abonelerin şebeke içi-dışı ayrımı gözetmeksizin tüm aramalarının
aynı şekilde ücretlendirildiği tarife bakımından bir karşılaştırma yapılmıştır.
Turkcell, Avea ve Vodafone tarafından sırasıyla “BirFiyat”, “HepsiBir” ve CepToCep”
adları altında uygulanan ve ön ödemeli abonelerin şebeke içi-dışı ayrımı yapılmaksızın –100
şebeke içi, diğer GSM operatörleri, sabit hatlar- tüm aramalarının aynı şekilde
ücretlendirildiği tarifeler için GSM operatörlerinin ücretlendirme koşullarının aşağıdaki
gibi olduğu görülmüştür1:
Yukarıda yer alan tablodan da görüldüğü üzere, şebeke dışı çağrılara en açık olmasına
bağlı olarak GSM işletmecilerinin birbirleri ile herhangi bir fiyat anlaşması yapmaları en 110
olası tarifelerden biri olan ve her türlü çağrının aynı şekilde ücretlendirildiği bu tarifeler
için bile GSM işletmecilerinin dakika başına kontör ücretlendirmeleri birbirinden oldukça
farklılık göstermektedir. Ayrıca her bir GSM işletmecisinin aynı tarife içinde özel indirim
seçenekleri bile birbirinden farklılık göstermektedir. Kaldı ki her bir GSM işletmecisinin
başta spesifik tarifeler, benzer nitelikteki tarifeler içerisinde özel indirimler ve genel
olarak promosyon uygulamaları içeren pek çok hizmet farklılaştırması bulunmaktadır.
Ayrıca medyaya yansıyan haberlerden bu piyasada operatörler arasında ciddi bir fiyat
rekabetinin olduğu görülmektedir. Bu bağlamda her ne kadar GSM operatörleri
tarafından uygulanan kontör fiyatları birbirine yakın olsa dahi, operatörlerin hedef
kullanıcı tiplerine göre oluşturdukları birçok hizmet paketi ve çeşitli tarifeler yoluyla 120
yoğun bir rekabet içinde oldukları görülebilmektedir.
Bu çerçevede bildirim konusu şikayette, söz konusu GSM işletmecilerinin aralarında -ön
ödemeli abonelere yönelik kontör ücretleri özelinde- fiyat anlaşmaları yaptıklarına dair
öne sürülen iddiayı kanıtlayacak nitelikte herhangi bir bilgi ve belgenin yer almamasının
yanı sıra, TK’dan gelen Görüş’te ve yukarıda yapılan karşılaştırmalı değerlendirmede de
açıkça görüldüğü üzere Turkcell, Avea ve Vodafone’nun aralarında anlaşmak suretiyle
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı nitelikte davranışlarda bulunmadıkları, aksine
söz konusu şirketlerin GSM hizmetleri piyasasında birbirleri ile rekabet içerisinde
oldukları gözlenmektedir. 130
1 Söz konusu bilgilere her bir GSM operatörünün web sitelerinde yer alan kontörlü hatlara yönelik tarifelere ilişkin
sayfalardan ulaşılmıştır.
2 3 numara ile veya haftasonları indirimli aramalar.
3 Tek numara ile veya Turkcell numaraları ile 1. dakikadan sonra indirimli aramalar.
4 Ücretlendirmede düşüş olmamakla birlikte 20 defaya kadar her kontör yükleyişte giderek artan oranda kontör
kazanma olanağı mevcut.
5 Ayda bir, bir defada en az 250 kontör yükleme yapıldığında indirimli tarife, aksi takdirde indirimsiz tarife geçerlidir.
GSM Operatörü Ücret (kontör/dakika) İndirimli Ücret (kontör/dakika)
Turkcell 6 22 13
Avea 4 -4
Vodafone 8 45
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre, şikayet
konusu iddialara yönelik 4054 sayılı Kanun çerçevesinde olarak önaraştırma
yapılmasına veya soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy