Rekabet Kurumu - Karar Sayı 07-31/325-120

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2006-4-245 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 07-31/325-120
Karar Tarihi : 11.4.2007

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Sinan BOZKUŞ

C. ŞİKAYET EDEN : İhbar

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA 20
YAPILANLAR : - Advis Akademik Danışmanlık ve Uluslararası
Ticaret A.Ş.
Aytar Cd. Aytar Apt. No:20/11 34340 1. Levent/İstanbul
- Globeks ELT Fuarcılık ve Eğitim Dan. Ltd. Şti.
Tunalı Hilmi Caddesi No:112/9 Kat:3 Kavaklıdere/Ankara
- Birleşik Burçlar Eğitim Dan. Tur. İnş. Ltd. Şti.
Cumhuriyet Cd. Babil Sk. No:2/2 34373 Harbiye/İstanbul
- İdeal Yurtdışı Eğitim Danışmanlığı ve Ticaret Ltd. Şti.
Mete Cd. Ayyıldız Apt. No:18/9 34437 Taksim/İstanbul
- Global Vizyon Eğitim Turizm Yayıncılık Reklam ve 30
Danışmanlık Ltd. Şti.
Meşrutiyet Cd. Aslı Han No:18/4 Beyoğlu/İstanbul
- Network Eğitim ve Bilişim Danışmanlık Turizm
Ticaret Ltd. Şti.
Cumhuriyet Cd. İstiklal Apt. No:15 K:1 Taksim/İstanbul
- Ozman Yurtdışı Eğitim Danışmanlığı
Barbaros Blv. Eski Yıldız Cd. Dalbudak Sk. No:2
Sönmez Apt. K:3 34349 Beşiktaş/İstanbul
- Alternatif Yurt Dışı Eğitim Danışmanlığı Ltd. Şti.
Sıraselviler Cd. Taner Palas Apt. No:25/7 40
Taksim/İstanbul
- Fez Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
Akbıyık Cd. No:15 Sultanahmet/İstanbul
07-31/325-120
2
- Yero Yurtdışı Eğitim Danışmanlığı
Fatih Sultan Mehmet Bulvarı Leylak Sk. Ümit 2 Apt. Kat:4
D:11 Nilüfer/Bursa
cd. Tan Han no:339 K- Edu Rehber Yurt Dışı Eğitim Rehberi
Dolmabahçe Cd. Deniz Yıldızı İş Merkezi No:1 K:4
Beşiktaş - İSTANBUL
- Academiks Eğitim Danışmanlık Ltd. Şti. 50
Çınar Sk. Emlak Apt. No:1/38 K:10 4. Levent/İstanbul

E.DOSYA KONUSU: İstanbul’da faaliyet gösteren yurtdışı eğitim
danışmanlığı firmalarının “Work and Travel” (WAT) hizmetlerinde fiyat
birliği yaparak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettikleri iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, özetle, WAT pazarında faaliyet
gösteren şikayete konu firmaların aralarında anlaşarak fiyat tespit ettikleri ve
Advis Akademik Danışmanlık ve Uluslararası Ticaret A.Ş. firmasının bir 60
çalışanının da bu yönde bir açıklama yaptığı iddia edilerek rekabetin engellendiği
öne sürülmektedir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.11.2006 tarih, 7919 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 22.12.2006 tarih, 2006-4-245/İİ-06-SY sayılı İlk
İnceleme Raporu, 11.1.2007 tarih, 07-01 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve
4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1.
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 07-01/3-M sayı ile karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 28.3.2007 tarih 2006-4-245/ÖA-07-SY sayılı 70
Önaraştırma Raporu 30.3.2007 tarih, REK.0.08.00.00-110/108 sayılı Başkanlık
önergesi ile 07-31 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
- Mevcut belgeler rekabeti sınırlayıcı bir anlasmanın ispatı bakımından yeterli
olmamakla beraber, açıklanmış olan fiyatlarla birlikte değerlendirildiğinde taraflar
arasındaki temasların ve rekabete duyarlı bilgi değişiminin piyasada rekabeti
sınırlayıcı bir uyumlu eylemin göstergesi olabileceği;
- Bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca söz konusu teşebbüsler
hakkında soruşturma açılması mümkün olmakla beraber, sezon başlamadan 80
önce düzenlenen toplantıda genel bir fikir birliğinin oluşamaması, pazarın
özellikleri, uygulamada öğrencilere çeşitli koşullarda (grup, seminerlere katılım,
çekilişler, ikinci defa katılım gibi) açıklanan fiyatlardan önemli indirimler
yapılması, pazarın ölçeği ve teşebbüslerin ekonomik olarak küçüklüğü göz önüne
alınarak ve ayrıca usul ekonomisi ve rekabetin etkin bir şekilde sağlanması
amacıyla, şu aşamada konu hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
07-31/325-120
3
- Söz konusu şirketlere 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, fiyatlara yönelik bilgileri birbirleriyle paylaşmamaları ve piyasanın
isleyisini etkileyecek nitelikteki her türlü toplantı ve görüsmelere son vermeleri
hususunda bir yazı gönderilmesi gerektiği 90
görüşlerine yer verilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Pazar

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
WAT, üniversite öğrencilerinin Amerika Birleşik Devletleri’nde yaz döneminde 4
ay boyunca çalışmak ve gezmek için kullandıkları bir programdır. Bireysel olarak
ABD hükümetinden veya konsolosluklardan form temini mümkün olmadığından 100
programa katılmak isteyen bir öğrenci bu hizmeti sağlayan bir yurtdışı eğitim
danışmanlık şirketine başvurarak gerekli işlemleri yaptırmak zorundadır.
Yukarıda yer verilen bilgiler doğrultusunda ilgili ürün pazarının “Work and Travel
programı ile yurtdışına öğrenci gönderme hizmetleri” olarak tespit edilmiştir.

I.1.1. İlgili Coğrafi Pazar
WAT programını sunan eğitim danışmanlığı firmaları Türkiye’nin çeşitli illerinde
şubeler açarak faaliyet gösterebilmektedirler. Bu programa katılmak isteyen
öğrenciler öncelikle kendi ikamet ettikleri yerde bulunan firmaları tercih etseler de
diğer illerde bulunan firmalara da gidebilmektedirler. Ayrıca internet aracılığı ile 110
istenilen ildeki firmaya kayıt yaptırılabilmektedir. Bulunduğu ilde WAT hizmeti
sunan firma olmadığı takdirde öğrenciler, İstanbul veya Ankara gibi büyük
illerdeki firmalara başvuru yapmaktadırlar.
Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler doğrultusunda ilgili coğraf pazar
“Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak belirlenmiştir.

I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller

I.2.1.Yapılan Görüşmeler
Dosya mevcudu bilgilere göre, raportörlerin taraflar ve ilgililerle yaptıkları 120
görüşmelerde aşağıdaki bilgilere ulaşılmıştır:

I.2.1.1. (………………………………….) A.Ş. (……)’de Yapılan Görüşme
(………..) yetkilisinin konuya ilişkin görüşleri aşağıdaki gibidir:
- Türkiye’den WAT programına 2005 yılında 3225 öğrenci, 2006 yılında ise
yaklaşık 5.500 civarında öğrenci katılmıştır. Türkiye’de yaklaşık 70 firma bu
hizmeti vermektedir. Firmamız geçen yıl WAT programı için ABD’ye (….) öğrenci
göndermiştir. Söz konusu programa katılmak isteyenlere iş bulma, vize
danışmanlığı ve ABD’de bulunduğu süre boyunca yardım hizmetleri sunmaktayız.
07-31/325-120
4
- WAT programı ile ilgili olarak ABD’de bulunan sponsor kuruluşlarla bağlantılı 130
olmak gerekmektedir. Çünkü WAT programı için DS-2019 formu alınması gerekli
olup bu form sponsor kuruluşlar tarafından sağlanmaktadır. Sponsor kuruluş form
dışında sigorta ve iş bulma hizmetleri de sunmaktadır. Ancak tüm başvuranlar
için iş bulma imkanı olmadığı için bazı öğrencilere biz kendi imkanlarımızla da iş
buluyoruz. Sponsor kuruluşa her kayıt için (….) ABD Doları ödeme yapıyoruz.
Bu ücrete iş bulma ücreti dahil değildir. İş bulma ücreti de dahil edildiğinde fiyat
(….-….) ABD Doları arasındadır. Şu an Türkiye’de (…...) adlı sponsor kuruluşla
çalışan Advis, ILT, United Towers, Gençtur ve Akademix olmak üzere 6 adet
firma vardır. Diğer şirketler (……), (……………….) ve (……………….) gibi
sponsor firmalarla çalışmaktadırlar. 140
- WAT program ücretlerine sponsor kuruluşun herhangi bir müdahalesi
olmamaktadır. Biz kendi maliyet ve hizmetlerimizi göz önünde bulundurarak bir
ücret belirliyoruz. Bu hizmeti ilk vermeye başladığımızda yaklaşık 980 ABD Doları
olan ücretler, şu an 1.100-1.200 ABD Doları’dır. Öğrenciden tahsil ettiğimiz
ücretin (…) ABD Doları’nı sponsor şirkete gönderiyoruz. Ancak önümüzdeki
yıllarda farklı hizmetler vermeye başladığımızda ücretler de buna bağlı olarak
değişebilir. Açıklanan fiyatların birbirine yakın olması piyasadaki fiyatların şeffaf
olmasından kaynaklanmakta olup WAT programı sunan eğitim danışmanlık
firmaları arasında bu konuda herhangi bir anlaşma yoktur. Ayrıca firmaların bir
kısmı öğrenci ile görüşüp açıkladıkları fiyattan indirim de yapabilmektedir. 150

I.2.1.2. (…………………………………) Ltd. Şti. (………)’nde Yapılan Görüşme
Raportörlerin (………) yetkilisi ile yaptıkları görüşmede aşağıdaki bilgiler elde
edilmiştir:
- (…………………) adlı sponsorla anlaşmamız bulunmaktadır. Sponsor kuruluş iş
bulma, kalacak yer temini ve sigorta ücreti için bizden (….-….) ABD Doları
arasında ücret tahsil etmektedir. WAT hizmeti ücretlerini belirlerken sponsor
firmanın herhangi bir müdahalesi olmamakla beraber tavsiye fiyat olabilmektedir.
Ayrıca çok yüksek veya düşük fiyat uyguladığımızda uyarı yapılmaktadır.
- 2007 yılı için WAT ücretlerini 1.200 ABD Doları olarak belirledik ve bu miktar 160
Türkiye’de uygulanan en yüksek tutardır. Çünkü verdiğimiz hizmetlerin maliyeti
yüksek olduğundan bu tutar bizim açımızdan makul bir ücrettir. Bu işe ilk
başladığımızda ücretler 1.100 Dolar civarında idi. Ancak sektörde var olan
rekabet dolayısıyla ücretler birkaç yıldır artmamaktadır. Aksine her sene çok
sayıda firma sektöre girdiğinden dolayı ücretler düşme eğilimi göstermiştir.
- Geçen sene sektörde faaliyet gösteren yaklaşık 20 firma ile bir toplantı yaptık ve
hizmet kalitesinin düşmemesi için görüş alışverişinde bulunduk. Bu noktada çok
düşük ücretle kayıt yapılmaması ve hatta 1.100 ABD Doları’nın altına inilmemesi
konusunda fikirler beyan edilmesine rağmen görüş birliğine varılamadı. Ancak bu
kararlar uygulamaya geçmedi ve hala 900 ABD Doları civarında ücret tahsil 170
ederek öğrenci kaydı yapan firmalar mevcuttur.
- Sektörde faaliyet gösteren 200 civarında firma olduğunu tahmin ediyoruz, ancak
resmi kayıt tutulmadığı için kesin rakam vermek mümkün değildir. Bu ortamda
07-31/325-120
5
fiyatları yüksek tutmak mümkün olmadığı için yıllardır aynı fiyatlarla hizmet
vermekteyiz.

I.2.1.3. (……………………………) Ltd. Şti. (……….)’nde Yapılan Görüşme
Raportörlerin şirket yetkilisi ile yaptıkları görüşmede aşağıdaki bilgiler elde
edilmiştir:
- 2006 yılında yaklaşık (….) öğrenciyi bu program ile ABD’ye gönderdik. 180
Toplamda yaklaşık 6.000 öğrenci Türkiye’den ABD’ye gitmiş olup bu sayının
2007 yılında 8.000’e ulaşacağı tahmin edilmektedir. Gönderdiğimiz öğrencilere
vize danışmanlığı, iş bulma, kalacak yer ayarlama ve ABD’de bulunduğu süre
boyunca yardım hizmetleri sunmaktayız. Ayrıca öğrencilere ABD’ye gitmeden
önce oryantasyon eğitimi de sunuyoruz.
- ABD’de kurulu bulunan (….) adlı sponsor kuruluşla çalışmaktayız. Program
ücretlerini belirlerken sponsor kuruluş olan (….)’dan herhangi bir müdahale
olmamaktadır. Ücretlerimizi kendi maliyet yapımızı göz önünde bulundurarak
kendimiz belirliyoruz. Sponsor kuruluş iş bulma, sigorta ve kalacak yer ayarlama
hizmetleri karşılığında her öğrenci için bizden yaklaşık (….) ABD Doları 190
almaktadır. Bu ücret DS-2019 formu öğrenciye gönderilmeden firmaya ödenmek
zorundadır. Aksi takdirde form gönderilmemektedir.
- WAT programı ile ilgili ücretlerimiz 2007 yılı için 1.100 ABD Doları’dır. Sektörde
çok fazla firma faaliyet gösterdiğinden ücretlerimiz 3 yıldır bu seviyelerde
kalmıştır. Esasen verilen hizmet karşılığı daha fazla ücret almamız gerektiği
halde sektörde yer alan çok fazla firmanın sebep olduğu rekabet nedeniyle
fiyatlarımızı arttıramıyoruz. Sponsor firmanın ücretini peşin ödediğimiz için
öğrencilere taksit imkânı sunamıyoruz. Ancak grup halinde gelen öğrencilere
indirimler yapmaktayız.
- Uluslararası Eğitim Danışmanları Derneği (UED), yurtdışı eğitim danışmanlığı 200
hizmeti veren şirketlerin oluşturduğu bir yapıdır. WAT hizmeti veren tüm firmalar
UED’ye üye değildir. Bu hizmeti veren yaklaşık 5 danışmanlık firması Derneğe
üyedir. Dernek üyeleri arasında haksız rekabet yapmak yasak olduğundan dolayı
çok fiyat kıran veya ekstra promosyon yapan örneğin 20 öğrenciyi bedava
göndereceğini söyleyen veya başka bir şekilde sektöre zarar veren dernek
üyelerine çeşitli yaptırımlar öngörülmüştür. Bu kapsamda para cezası verilebildiği
gibi yurtdışındaki okullara yazı gönderilerek bu firmalarla iş yapmamaları
istenmektedir. Derneğimiz bunun dışında çeşitli komiteler kurarak faaliyet
göstermektedir. Aslında dernek firmaların çok düşük fiyat uygulayarak hizmet
kalitesini düşürmemesi açısından haksız rekabeti önlemeye çalışmaktadır. 210
- (……………………..) ve WAT programı sunan Academics, Yakın Batı, United
Towers ve West Education olmak üzere 4 firma ile (…………………) zaman
zaman bir araya gelmekteyiz. Fiyatların daha da düşmemesi için görüş
alışverişinde bulunuyoruz. Nispeten küçük firmalar bizim fiyatlarımızı takip
ettikleri için onların fiyatları da aynı seviyelerde olmaktadır. Sonuçta fiyatlar
serbest piyasa ortamında belirleniyor. Çok fazla firma bu alanda faaliyet
gösterdiğinden 750-800 ABD Doları’na WAT hizmeti veren şirketler
07-31/325-120
6
bulunmaktadır. Bu fiyatlata yeterli hizmet verilemeyeceğinden firmamız (……)
Dolar’dan daha düşük ücretle öğrenci kaydı yapmamaktadır. Yurtdışı eğitim
danışmanlığı şirketlerinin maliyet yapıları birbirine benzerdir. Ancak bazı 220
hizmetleri her şirket sunamadığı için maliyetler birbirinin aynı değildir. Verilen
hizmetin çeşitliliği ve ciddiyetine göre maliyetler artmaktadır.

I.2.1.4. (……………………………….) Ltd. Şti. (………..)’nde Yapılan Görüşme
(…………) yetkilisi konuya ilişkin olarak aşağıdaki bilgileri vermiştir:
- (………) adlı sponsor aracılığıyla ilk defa 2007 yılında öğrenci gönderiyoruz.
Sponsor kuruluş iş bulma, kalacak yer temini ve sigorta ücreti için bizden (….)
ABD Doları ücret tahsil edecektir. WAT hizmeti ücretlerini belirlerken sponsor
firmanın herhangi bir müdahalesi olmamaktadır.
- 2007 yılı için WAT ücretlerini 975 ABD Doları olarak belirledik. 15 Mart’tan 230
sonra bu fiyatlara (….) ABD Doları ekleyerek kayıt yapmayı düşünüyoruz.
Firmamız sektörde yeni faaliyet göstermeye başladığından dolayı ücretlerimizi
diğer firmalara göre nispeten daha düşük belirledik. Standart sözleşmelerde ücret
olarak (…...) ABD Doları belirlenmekle beraber anlaşma dâhilinde ücretler
değişmektedir. Sektörde yer edinmek için çeşitli indirimler yapmaktayız.

I.2.1.5. (……………………………) Danışmanlığı (…….)’nda Yapılan Görüşme
Firma yetkilisinin konuya ilişkin görüşleri aşağıdaki şekildedir:
- Sektörde faaliyet göstermeye başlayan ilk iki firmadan birisi bizim firmamızdır.
Firmamız WAT programı ile geçen sene ABD’ye (….-….) civarında öğrenci 240
göndermiştir. Konsolosluktan elde ettiğimiz bilgiler dâhilinde 2006 yılında
toplamda gönderdiğimiz öğrencilere vize danışmanlığı, iş bulma noktasında
danışmanlık hizmeti sunma, kalacak yer ayarlama, ABD’de bulunduğu süre
boyunca yardım hizmetleri ve öğrenci Türkiye’ye döndükten sonra vergi
iadelerinin alınmasında yardım ve Turkiye’de oryantasyon eğitimi sunuyoruz.
- Şirketimiz, 8 farklı sponsor kuruluşla çalışmaktadır. Sponsor kuruluşlar, DS-
2019 formu, kalacak yer temini ve sigorta ücreti olarak bizden (…-…) ABD Doları
arasında ücret tahsil etmektedirler. Sponsor şirketlerin sunduğu hizmetler ve
sigorta kapsamı değiştikçe ücretler de değişmektedir. WAT hizmeti ücretlerini
belirlerken sponsor firmalar ücretlerin ne kadar olduğunu her sene firmamıza 250
sormakta ve çok yüksek fiyatla öğrenci kaydı yapılmasına karşı çıkmaktadır.
Ancak ücretlerin tam olarak ne kadar olacağına dair herhangi bir müdahalede
bulunulmamaktadır.
- 1999-2001 arasında yaklaşık 1.475 ABD Doları fiyat uyguluyorduk, ancak
maliyetlerdeki düşüşler, örneğin iş bulma konusundaki aracılık maliyetlerinin
düşmesi ve artan rekabet ortamı nedeniyle fiyatlarımızı aşağıya çekmek zorunda
kaldık. 2007 yılı için 1.200 ve 1.300 ABD Doları olmak üzere iki farklı tarifemiz
vardır. ABD’ye giden öğrencilerden 1.200, Alaska’ya giden öğrencilerden 1.300
ABD Doları tahsil etmekteyiz. Öğrenci işini kendisi bulursa 750-850 ABD Doları
fiyat uyguluyoruz. Bu hizmetin içinde sponsor firma ücreti ve bizim sunduğumuz 260
07-31/325-120
7
danışmanlık ücretleri vardır. Grup indirimi yapmamakla beraber 2. defa gidenlere
veya onların bize yönlendirdikleri öğrencilere (….) ABD Doları’na kadar düşebilen
özel fiyatlar uygulayabiliyoruz. Diğer firmalarla çok sık bir araya gelmiyoruz.
Sadece konsolosluğa gitmeden önce ortak taleplerle sorunlarımızı iletmek için
görüş alışverişinde bulunduk. Pazar oldukça rekabetçi olup firmalar arasında fiyat
birliği sağlamak çok zordur.

I.2.1.6. (……………………………………………………) Ltd. Şti. (………….)’nde
Yapılan Görüşme
Raportörlerin şirket yetkilisi ile yaptıkları görüşmede aşağıdaki bilgiler edinilmiştir: 270
- Firmamız WAT programı ile geçen sene ABD’ye (….) civarında öğrenci
göndermiştir. Gönderdiğimiz öğrencilere vize danışmanlığı, iş bulma noktasinda
öğrenciyi yurtdışındaki kurumlarla irtibatlandırarak danışmanlık hizmeti sunma,
kalacak yer ayarlama yardımı, ucuz uçak biletinde yardimci olma, ABD’de
bulunduğu süre boyunca yardım hizmetleri ve öğrenci Türkiye’ye döndükten
sonra vergi iadelerinin alınmasında yardim ve Turkiye`de oryantasyon eğitimi
sunuyoruz.
- Şirketimiz, kuruluş yılından beri (….) adlı sponsor kuruluşla çalışmaktadır.
Sponsor kuruluş, kalacak yer temini ve sigorta ücreti için bizden (….-…) ABD
Doları civarında ücret tahsil etmektedir. (….), Roadshow’da iş yerleştirmesi 280
yaptığı zaman kişi başı (….) ABD Doları almaktadır. WAT hizmeti ücretlerini
belirlerken sponsor firma ücretlerin ne kadar olduğunu her sene firmamıza
sormakta ve cok yüksek fiyatla öğrenci kaydı yapılmasına karşı çıkmaktadır.
Ancak ücretlerin tam olarak ne kadar olacağına dair herhangi bir müdahalede
bulunmamaktadır.
- Türkiye’de bu alanda çalışan firmalar olarak zaman zaman bir araya geliyoruz
ve görüş alışverişinde bulunuyoruz. Örneğin geçen sene aldığımız bir kararla
konsolosluktan vize reddi alan öğrencilere ödediği ücretleri iade etmeye başladık.
Ancak fiyatların ne düzeyde olması gerektiği hususunda herhangi bir fikir
birliğimiz olmamıştır. Çünkü sektörde 75 civarında firma faaliyet gösterdiğinden 290
böyle bir şey yapılabilmesi mümkün değildir.
- Biz işe başladığımızda ücretler yaklaşık 925-975 ABD Doları idi. Ancak son
yıllarda verilen hizmetlerin niteliği ve maliyetler arttıkça ücretler de buna bağlı
olarak artmıştır. 2007 yılı için fiyatlarımız 1.200 ABD Doları’dır. Ancak 30 Ocak
tarihinden önce, kayıt yaptıranlara (….) Dolarlık bir indirim yapmaktaydık.
- Sektörde fiyatlar şeffaf olduğundan herkes birbirinin fiyatından haberdar
olmaktadır. Firmaların internet sayfaları bunu kolaylaştırmaktadır. Nispeten küçük
firmalar büyük firmaların fiyatlarını takip edip daha düşük fiyatlarla öğrenci kaydı
yapmaktadır. 900-950 ABD Doları’na öğrenci kaydı yapıldığı duyumlarını
alıyoruz. Sunulan hizmetler birbirinden çok farklı olmadığından fiyatlarda aşırı bir 300
farklılaşma olması mümkün değildir.


07-31/325-120
8
I.2.1.7. Uluslararası Eğitim Danışmanları Derneği Yetkilisi ile Yapılan
Görüşme
UED yetkilisinin konuya ilişkin görüşlerine aşağıda yer verilmiştir:
- UED’i sektördeki eğitim danışmanlığı şirketlerini bir araya getirerek
sorunlarımızı beraber dile getirme ve çözüm bulma amacıyla kurduk. Dernek
üyelerimiz arasında 6-7 civarında WAT hizmeti sunan şirket bulunmaktadır.
- UED’nin fiyatların oluşumu noktasında herhangi bir tavsiyesi veya müdahalesi 310
olmamaktadır. Üyelerimiz de Dernekte bu tür konuları pek konuşmamaktadırlar.
Zaten fiyatlar internet gibi ortamlarda yer aldığı için şeffaftır ve isteyen buralardan
hangi kursun ne fiyat uyguladığını öğrenme imkanına sahiptir.

I.2.1.8. (………………………………..) Ltd. Şti. (……….)’nde Yapılan Görüşme
Şirket yetkilisinin konuya ilişkin görüşleri aşağıdaki gibidir:
- Gençtur, WAT hizmetini sunmaya başladığından beri (…..) adlı sponsor
kuruluşla çalışmaktadır. Sponsor kuruluş iş bulma, sigorta ve ABD’de bulunduğu
sürece öğrenciye yardımcı olma gibi hizmetler karşılığı öğrenci başına (…..) ABD
Doları tahsil etmektedir. Öğrenci işi kendi bulduğu takdirde bu ücret (…..) ABD 320
Doları’dır. Bizim öğrencilere verdiğimiz fiyat ise (…..) aracılığı ile iş bulmamız
durumunda (…..) ABD Doları, öğrencilerin işi kendilerinin bulması halinde (…..)
ABD Doları’dır. Ücretlerimiz sektörde yer alan diğer firmalara göre düşüktür.
(……………….TİCARİ SIR……………..) 2006 yılında yaklaşık (….) öğrenci
gönderdik. Bunların yaklaşık (….)’ı işini kendisi ayarlayan öğrencidir. 2007 yılı
için (…...) tarafından bize verilen kontenjan (….)’dir. Ancak öğrenci işi kendi
bulup bizim aracılığımızla gitmek isterse kontenjan artabilmektedir. WAT
programının ilk başladığı yıllarda (…...) program ücretlerini kendisi belirliyordu
ancak son birkaç yıldır fiyatlara herhangi bir müdahalesi olmamaktadır.
- Sektörde yer alan diğer WAT firmalarının kayıt koşullarını konuşmak üzere bir 330
araya geldikleri duyumlarını aldık. Bu yönde toplantı yapmak için bizim firmamıza
da telefonla davet gelmesine rağmen -şirket politikası olarak bu tür
organizasyonların içinde yer almayı uygun görmediğimiz için- daveti kabul
etmedik. Daha sonra toplantının yapılıp yapılmadığı noktasında herhangi bir
bilgimiz yoktur.
- UED’nin kurulma amaçları arasında WAT hizmetleri yer almamaktadır. Dernek
daha çok dil kursları ve yurtdışı eğitim gibi diğer branşlarda faaliyet
göstermektedir. Esasen hem WAT hizmeti veren hem de UED’ye üye olan firma
sayısı çok fazla değildir. WAT ücretlerinin oluşumu noktasında derneğin herhangi
bir tavsiyesi olmamıştır. 340

I.2.1.9. (…………………………………) Ltd. Şti. (…………..)’nde Yapılan
Görüşme
Raportörlerle yaptıkları görüşmede şirket yetkililerinden aşağıdaki bilgiler elde
edilmiştir:
07-31/325-120
9
- ABD’de (……) adlı sponsor kuruluşla çalışmaktayız. Sponsor firma iş bulma,
sağlık sigortası ve DS-2019 formu sağlama hizmetleri sunmaktadır. Konaklama
olanağını ise genellikle işveren sağlamaktadır. (……) bizden bu hizmetler
karşılığında yaklaşık (……) ABD Doları almaktadır. Sponsor kuruluş ücretlerin ne
olacağına dair herhangi bir tavsiyede veya müdahalede bulunmamaktadır. 350
Bundan iki yıl öncesine kadar belli fiyat aralıkları dâhilinde ücret ayarlamasına
izin veriyordu ancak şu an fiyatlara müdahale etmemektedir.
- WAT ücretlerini 2007 yılı için 1.200 ABD Doları olarak belirledik. Ancak 31 Ocak
tarihinden önce, kayıt yaptıranlara (……) ABD Doları indirim yapmakta idik. Bu
fiyatlar son birkaç yıldır değişmemiş ve aynı seviyede kalmıştır.
- Sektörde faaliyet gösteren Advis, ELT, Ozman, United Towers gibi büyük
firmalar sektörü domine ettikleri için biz onların fiyatlarını takip etmek zorunda
kalmaktayız. Sektörde sezon Ekim ayında açıldığı için fiyatların en geç Eylül
ayında belirlenmesi gerekmektedir. Büyük firmalar kendi aralarında yaptıkları
toplantılarda (Advis, ELT, Ozman, United Towers ve tam bilmiyoruz ama 360
anlaşma yapan bu gruba Global Vizyon ve Alternatif de dahil olabilir) fiyatla ilgili
kararlar alıp küçüklerin bu fiyatlara uymalarını istemektedirler. Biz nispeten küçük
bir firma olduğumuzdan dolayı ve verilen hizmetin de aynı olduğunu göstermek
için bu fiyatların altında veya üstünde ücret belirleyememekteyiz. Geçen yıl sezon
başlamadan önce sektörden Advis ve United Towers’ın organize ettiği ve birçok
firmanın çağrıldığı vize konulu bir toplantı yapıldı. Burada büyük firmalar iş bulma
dahil 1.100 ABD Doları, öğrenci işini kendisi bulduğu takdirde ise 850 ABD Doları
fiyatın sektörün geleceği açısından uygun olacağını söylediler ve bizim gibi küçük
firmaların da buna uymasını istediler. (……………………TİCARİ SIR……………)
Görevli Raportör’ün daha sonra (………..) yetkilisi ile yaptığı telefon 370
görüşmesinde ise, sezon başlamadan önce WAT piyasasında faaliyet gösteren
büyük şirketler tarafından vize konuları ve vergi iadesi gibi konularda görüşmek
amacıyla organize edilen toplantıya, Advis, United Towers, Ozman, Alternatif,
Global Vizyon, Fez Travel (2007 yılında WAT hizmeti vermemektedir), Yero, Edu
Rehber ve Academix olmak üzere 9 firmanın katıldığı, Advis’in sahibi olan
(……………………)’nin başkanlık ettiği bu toplantıda, büyük firmaların Advis,
United Towers, Ozman ve ELT olarak kendi aralarında iş dahil WAT programı
için minimum 1.100 ABD Doları, öğrenci işi kendisi bulursa minimum 850 ABD
Doları uygulamaya karar verdiklerinin belirtildiği ve diğer firmaların da buna
uymasının sektörün geleceği açısından faydalı olacağının dile getirildiği ifade 380
edilmiştir.

I.2.1.10. (……………………………………..) Ltd. Şti. (…………)’nde Yapılan
Görüşme
(…………..) yetkilisinin konu hakkındaki görüşlerine aşağıda yer verilmiştir:
- (……….) ve (……………..) adlı sponsor kuruluşlarla çalışmaktayız. Sponsor
firmalar sunduğu hizmetler karşılığında yaklaşık (…..) ABD Doları almaktadırlar.
Sponsor kuruluşlar ücretlerin ne olacağına dair herhangi bir tavsiyede veya
müdahalede bulunmamakla beraber, fahiş fiyatla öğrenci kaydına karşı
07-31/325-120
10
çıkmaktadırlar. Örneğin 1.500 ABD Doları gibi yüksek bir fiyat olursa müdahale 390
edebilirler.
- WAT ücretlerini 2007 yılı için 1.100 ABD Doları olarak belirledik. Bu fiyatlar son
birkaç yıldır değişmemiş ve aynı seviyede kalmıştır. Esasen bu fiyatlar sektörde
faaliyet gösteren ortalama bir şirket için makul fiyatlardır. Bundan daha yüksek
ücret belirlemek isteyen bir şirket bu farkı müşteriye anlatmak ve onu ikna etmek
zorundadır.
- Fiyatların sektörde faaliyet gösteren firmaların bir birlikteliği sonucu oluştuğuna
düşünmüyorum. Çünkü bu pazarda faaliyet gösteren çok fazla şirket olduğu için
hepsinin bir fikir birliğine varması mümkün değildir.
400
I.2.1.11 (……………………………………….) Ltd. Şti. (….)’nde Yapılan
Görüşme
(…..) yetkilisinin dosya konusuna ilişkin olarak verdiği bilgiler aşağıdaki gibidir:
- (….) adlı sponsor kuruluşla çalışmaktayız. Sponsor kuruluş burada
uyguladığımız fiyatlara müdahale etmemekle beraber, fiyatları her sene
bildiriyoruz. Sponsor kuruluş sunulan hizmetler karşılığı bizden öğrenci başına
yaklaşık (….) ABD Doları ücret almaktadır. Öğrenci işi kendi bulduğu takdirde ise
yaklaşık olarak (….) ABD Doları tahsil etmektedir.
- WAT hizmetleri için 2007 yılında 1.200 ABD Doları ücret uygulamaktayız, ancak
Ocak sonuna kadar (….) ABD Doları indirimle (…….) ABD Dolarına kayıt 410
yapmakta idik. Uygulanan fiyatlar birkaç yıldır aynı olup sektördeki rekabet
yüzünden artmamaktadır.
- Sektörde uzun süreli faaliyet göstermek isteyen bir firmanın öğrencilere güven
sağlaması şarttır. Öğrenciler WAT programı sunan firmayı genellikle tavsiye
üzerine tercih ettiklerinden güven kazanamayan firma birkaç sene içinde
kapanma noktasına gelebilir. Sponsor kuruluşa ödenen ücret dışında firmaların
önemli bir maliyet kalemi reklam ve diğer tanıtım malzemeleri harcamalarıdır.
Ayrıca öğrencilere ABD’de bulunduğu süre içinde çalışanlarımız tarafından
yapılan ziyaretler de önemli bir maliyet kalemi oluşturmaktadır. Tüm bu maliyetler
dikkate alındığında 1.100 ABD Doları ücret alt sınır olmaktadır. Bundan daha 420
düşük seviyede ücret belirleyen şirketler bazı maliyet kalemlerini azaltmak
zorunda olup ilerde müşteri memnuniyetini sağlama noktasında eksiklikler
yaşayabilmektedir. Sektörde yer alan birçok firmanın kurulduktan birkaç yıl sonra
kapanması da buna örnek teşkil etmektedir.
Fiyatları belirleme veya sektörün sorunlarına çözüm bulmak gibi amaçlarla diğer
firmalarla görüşmüyoruz. Sadece iş fuarları gibi herkesin bir araya geldiği
yerlerde bir araya geliyoruz.

I.2.1.12. (…………………………………….) Ltd. Şti. (………….)’nde Yapılan
Görüşme 430
Raportörlerin şirket yetkilileri ile yaptıkları görüşmede aşağıdaki bilgiler elde
edilmiştir:
07-31/325-120
11
- (…….) adlı sponsor kuruluşla çalışmaktayız. Sponsor kuruluş burada
uyguladığımız fiyatlara müdahale etmemektedir. (……...) sunulan hizmetler
karşılığı bizden öğrenci başına yaklaşık (….) ABD Doları ücret almaktadır.
Öğrenci işi kendi bulduğu takdirde ise yaklaşık olarak (…..) ABD Doları tahsil
etmektedir.
- WAT hizmetleri için 2007 yılında 1.200 ABD Doları ücret uygulamaktayız, ancak
Ocak sonuna kadar (….) Dolar indirimle (……) ABD Dolarına kayıt yapmakta idik.
Uygulanan fiyatlar birkaç yıldır aynı olup sektördeki rekabet yüzünden 440
artmamaktadır. Bununla birlikte uygulamada öğrencilere çeşitli indirimler
yapmaktayız.
- (…………………) United Towers ile telefon görüşmesinde vize reddi alan
öğrencilere ücretlerini iade edilmesinin sektörün geleceği açısından ve kaliteyi
artırmak için iyi olabileceği konusunda hemfikir olduk. Kendilerinin Advis şirketi ile
görüştüklerini ve onların da bu yönde düşündüklerini bize ifade ettiler. Fiyatları
birlikte belirlemek gibi amaçlarla diğer firmalarla görüşmüyoruz.

I.2.1.13. (…………………………………………………..)’nde Yapılan Görüşme
Firma yetkilisinin dosya konusuna ilişkin görüşleri aşağıdaki gibidir: 450
- WAT hizmeti vermeye başladığımızdan beri (…..) adlı sponsor kuruluşla
çalışmaktayız. Sponsor kuruluş uyguladığımız fiyatlara müdahale etmemektedir.
CCI, sunulan hizmetler karşılığı bizden öğrenci başına yaklaşık (….) ABD Doları
ücret almaktadır. Öğrenci işi kendi bulduğu takdirde ise yaklaşık olarak (….) ABD
Doları tahsil etmektedir.
- WAT hizmetleri için 2007 yılında 1.200 ABD Doları ücret uygulamaktayız. Ancak
15 Şubat tarihine kadar (…..) ABD Doları’na kayıt yapmakta idik. Öğrenci işi web
programımızdan bulduğu takdirde (….) ABD Doları daha düşük ücretle kayıt
yapılmaktadır. Öğrenci işi kendisi bulduğu takdirde ise (….) ABD Doları ücret
tahsil etmekteyiz. (……………………….) ile beraber yaptığımız bir kampanya ile 460
(………………………) öğrencilerini iş bulma hizmeti dahil (…….) Dolar yerine
(….) ABD Doları ücret karşılığı kayıt etmekteyiz. Uygulanan fiyatlar birkaç yıldır
çok fazla değişmemiştir. Sponsor ücretlerinin değişmesine bağlı olarak fiyatlar (…
ABD Doları artmıştır.
- Fiyat belirleme veya diğer satış koşullarını belirleme gibi amaçlarla sektörde
faaliyet gösteren firmalarla herhangi bir temasımız olmamıştır. Fiyatlarımızı
piyasa koşullarını ve kendi maliyet yapımızı göz önüne alarak belirlemekteyiz.
Ayrıca fiyatların ve diğer kampanyaların her firmanın internet sitesinde yer alması
sektörde şeffaflık yarattığından şirketler internet gibi ortamlardan rakiplerini takip
ederek aynı hizmetleri vermeye başlayabilmektedir. 470

I.2.1.14. (……………………………) Rehberi (…………..)’nde Yapılan Görüşme
Görevli Raportörün firma yetkilileri ile yaptığı telefon görüşmesinde, bir yetkili
tarafından full placement (iş dahil program) için 1.200 ABD Doları, self-placement
(iş hariç program) için ise 850 ABD Doları uyguladıkları, ancak Şubat ayından
07-31/325-120
12
itibaren (……) ile olan işbirliği nedeniyle (……….) olanlara (….) ABD Doları
indirim yaptıkları, 15 Aralık’tan önce de (…..) ABD Doları erken kayıt indirimi
uyguladıkları ifade edilmiştir. 2006 yılı fiyatları ise full-placement için 1.100 ABD
Doları, self-placement için 850 ABD Doları olarak belirtilmiştir. Bir diğer şirket
yetkilisi ise 2006 Temmuz ayında Global, Advis, United Towers, Yero, Fez, 480
Academix, Ozman gibi çeşitli WAT firmalarının katıldığı bir toplantı yapıldığını,
firmaların sektörün geleceği adına minimum ne kadar fiyata satabileceklerinin
tartıştığını, çünkü düşük fiyat uygulandığında öğrenciye sıkıntı yaşadığında
maddi destek olunamayacağını ve bu durumda öğrenciler programdan hoşnut
olamayacakları için sektörün zarar görebileceğini belirtmiş, ancak toplantıda
belirli bir fiyat üzerinde uzlaşıya varılmadığını, kendilerinin ise 2006 yılında fiyatı
(…..) ABD Doları’na kadar düşürmelerine rağmen verim alamamaları nedeniyle
2007 yılında fiyatlarını yükselttiklerini, aslında (….) ABD Doları tutarında bir farkın
öğrencileri çok etkilemediğini gördüklerini ifade etmiştir.
490
I.2.1.15. (………………………..) Danışmanlığı (…….) ile Yapılan Görüşme
(……) yetkilisinin konuya ilişkin görüşleri aşağıdaki şekildedir:
- 2006 yılında ücretlerimizi full placement için 1.200 ABD Doları, self placement
için 850 ABD Doları olarak belirledik. Ancak 20 Mart’tan önce kayıt yaptıranlara
(…..) USD indirim uygulamakta idik.
- (….) ve (…………….) adlı sponsorlarla çalışmaktayız. Bu sene full placement
program için (….)’ye ödediğimiz ücret (….) ABD Doları, (……………)’e
ödediğimiz ücret ise (…) ABD Doları’dır.
- Geçen sene yapılan toplantıya katılan çalışanımız şu an (………..)’de
bunduğundan yeterli bilgi vermemiz mümkün bulunmamaktadır. Ancak bana 500
aktarılanlara göre toplantıda fiyatların düşmemesine yönelik fikir birliğine varıldı.
Sektörde çok fazla firma olduğundan bazıları müşteri çekmek için fiyatlarını
düşürmekte ve kaliteyi düşürmektedirler. Bu durumun önüne geçmek ve fiyatların
düşmesini önlemek için toplantıda görüş alışverişinde bulunulduğunu biliyorum.
Ancak şu an sektördeki firmaların uyguladığı fiyatlara baktığımda alınan
kararların uygulanamadığını düşünüyorum.

I.2.2. Yerinde İncelemeler Sırasında Elde Edilen Belgeler

I.2.2.1. Advis’de Elde Edilen Belgeler 510
- Firmadan Sponsor Kuruluşa (CIEE) Gönderilen E-Posta
20.9.2006 tarihli elektronik posta mesajında Türkiye’deki WAT piyasası hakkında
bilgi verilmektedir. Mesajda diğer WAT firmaları ile çeşitli toplantılar yaptıkları ve
bazıları ile de telefon görüşmesinde bulundukları ifade edilmiştir. Yapılan
toplantılarda sektörün varolan sorunları ortaya konmuş ve piyasanın gelişimine
katkı sağlayacak bazı kararlar alınması gündeme gelmiştir. Söz konusu mesajda
Türkiye piyasası hakkında şu bilgiler verilmiştir:
07-31/325-120
13
“Türkiye’de şu an WAT hizmeti sunan yaklaşık 30-35 firma bulunmaktadır.
Bunların 7-8 tanesi büyük firma olarak tanımlanabilir ve bu şirketler öğrenci
sayılarını artırmak çeşitli kampanyalar ve tanıtımlar yapmaktadırlar. Sözkonusu 520
firmalar pazar paylarını artırmak için sponsor kuruluşları ile işbirliği yapmakta ve
agresiv pazarlama metodları uygulamaktadırlar. (Bu şirketler Advis, United
Towers, ELT (CIEE temsilcileri), Alternatif, Ozman, Global Vizyon ve Edu
Rehber’dir)
Bununla birlikte 10-12 adet yeni giriş yapan firma bulunmakta ve bunların
katılımcı sayıları yılda 30-70 arasında değişmektedir. Bu tür şirketler sektöre
zarar vermektedirler. Nitekim 4-5 tanesi bu yaz kapanmıştır. (Orange, Colors of
USA, Campus)
Bu toplantılarda tecrübelerimizi yeni kurulan küçük firmalarla paylaşmayı
amaçladık ve onları muhtemel hatalar konusunda kibarca uyardık.” 530
Mesajda bu görüşmeler sonucu bir takım kararlar alındığı belirtilip şu şekilde
özetlenmiştir:
“- Yeni sezondan itibaren geçerli olmak üzere vize reddi alan öğrencilere
ödedikleri tüm ücret iade edilecektir. Şimdiye kadar vize reddi alan öğrencilerden
250 USD kesilmekte idi. Bu konuda anlaşmak çok önemlidir çünkü bu yolla bütün
firmalar sadece vize alabilecek durumda olan katılımcıları kaydedecekler ve
uygun olmayan kişiler program dışına itileceğinden programın kalitesi artacaktır.
(Advis, United Towers, Elt (CIEE temsilcileri), Ozman, Edurehber (Diğer
Sponsorlarla çalışmaktadır) bu konuda mutabıktır).
… 540
- Sahte Transkript ve sahte doküman verip vize reddi alan katılımcılara geri
ödeme yapılmayacaktır. (Advis, United Towers, ELT, Armada Grandee, Fez
(CIEE temsilcileri), Alternatif, Ozman, Global Vizyon, Edurehber, İdealsas,
Otoman, The English Academy (CIEE temsilcisi değil) bu konuda mutabıktır)
- Katılımcılara sunulan yer ve iş alternatifleri azaltılacaktır. Bunu yapmakla
yerleştirmeyi daha rahat kloay hale getirmeyi ve öğrencileri iş konusunda daha
fazla eğitmeyi amaçlamaktayız. (Advis, United Towers, ELT, Alternatif, Armada
Grandee, Ozman, Global Vizyon, Edurehber bu konuda mutabıktır)
- ’la işbirliği yapılacaktır. Bu yolla öğrencilerin ve temsilci firmalaraın
başvuru prosedürleri sadeleştirilecektir.(Advis, United Towers, ELT, Alternatif, 550
Armada Grandee, Ozman, Global Vizyon, Edurehber, Fez, İdealsas, Otoman,
English Academy bu konuda mutabıktır)
- Temsilci Firmalar uçak bileti temini konusunda birbirleri ile işbirliği yapacaktır.
KLM, Lufthansa, Delta Airlines ile daha iyi fiyatlar almak için görüşmeler
yapılacaktır. (Advis, United Towers, ELT, Alternatif, Armada Grandee, Ozman,
Global Vizyon, Edurehber, Fez, İdealsas, Otoman, English Academy bu konuda
mutabıktır)”


560
07-31/325-120
14
I.2.2.2. ELT’de Elde Edilen Belgeler
ELT’de yapılan yerinde incelemede ELT Müdürü (……………..), Advis Genel
Müdürü (………………….) ve United Towers yetkilisi arasında yapılan bazı
elektronik posta mesajları elde edilmiştir:
Bir öğrencinin veya öğrenci kimliğindeki bir temsilcinin (Temsilci danışmanlık
firmaları rakiplerinin bireysel olarak öğrenciye hangi fiyatı verdiklerini ve
açıkladıkları fiyatlardan indirim olup olmadığını öğrenmek amacıyla rakip
danışmanlık firmalarına öğrenci imiş gibi elektronik posta mesajı göndererek
veya ajan olarak birini göndererek fiyat sorabilmektedirler) ELT’ye gönderdiği ve
kendi işini bulması durumunda ELT’nin öğrenciden ne kadar ücret alacağını 570
sorması üzerine ELT’nin öğrenciye verdiği fiyatla ilgili cevap elektronik posta
mesajı olarak öğrenci veya öğrenci kimliğindeki temsilci tarafından United
Towers’a iletilmektedir. United Towers da fiyat bilgisi ile ilgili söz konusu
elektronik postayı,
“Abdullah Hocam, ELT asağidaki mesajı atmış öğrenciye”
diyerek Advis’e iletmektedir.
Advis yetkilisi (…………………) de, aynı gün içerisinde ELT yetkilisi
(…………….)’a
“Cem selam,
Nasılsın? Sezon hızlı ve iyi gidiyordur inşallah. 580
İnsanlar indirimlerden bahsediyor, ELT'den öğrenciye atılan indirim emaili
aşağıda, bilgine…”
şeklinde bir elektronik posta mesajı göndermektedir.
(………………) cevap olarak yine 8.1.2007 tarihinde Advis yetkilisi
(………………..)’ye şu elektronik postayı göndermektedir:
“Selam.
Sezon zorlu ama iyi gidiyor Allah'a şükür.
İndirim falan yok abisi. Bizim yıllardır standart uygulamamız, geçen yıl katılan
öğrencimiz tekrar kayıt olursa giderken 100 USD harçlık veriyoruz. Bunu indriim
olarak da kullanabilirler. Bunun dışında kimseye 1 kuruş indirim yok. Bu 590
uygulamayı da hiçbir şekilde reklam amaçlı olarak duyurmuyor, web sitesinde ya
da broşürlerde yazmıyoruz.
Bu arada bir not:
Kayıt yaptıran bir öğrencimize UT dan telefon geliyor. Öğenci ELT ye kayıt
olduğunu söylüyor ve cevap olarak, ”sorun değil, 250 yi düşeriz fiyattan
deniliyor". Bunu öğrencim şahsen anlattı. Mehmet Bey'in muhtemelen bilgisi
yoktur bu durumdan . Yalnışlık olmuştur diye ciddiye almadım, uyarmaya gerek
duymadım.
07-31/325-120
15
Ayrıca, "spy" muhabbeti hiç yakışmadı. Sorusu olan varsa doğrudan beni arayıp
sorabilir. Enes Bey kimdir bilmem, ama Mehmet Bey'le hukukumuz var 600
sanıyordum. Yanılıyor muyum yoksa?”.
ELT’den Advis’e gönderilen 10.1.2007 tarihli bir başka elektronik posta
mesajında;
”Bugün UT tarafından mülakata alınarak, Cedar Point (dosya mevcudu bilgilere
göre Cedar Point ABD’deki bir işyerinin adıdır.) garantisi verilip, ELT den iptal
talebinde bulunan öğrenciler.
(……………) (İstabul)
(……………..) (İstanbul)
Aralık 2006 da UT tarafından aranarak telefonla aranarak, ELT den vazgeçip
UT'a gelirse 250 USD indirim yapılacağı söylenen ELT öğrencisi. 610
(……………….) ve 7 arkadaşı (Ankara)”
denilmekte ve yukarıdaki elektronik posta mesajında da bahsi geçen, daha önce
ELT’ye kayıt yaptıran, ancak United Towers tarafından aranarak 250 ABD Doları
indirim yapılacağı söylenen öğrenciler ile yine United Towers’a geçerek ELT’den
iptal talebinde bulunan öğrencilerin isimleri Advis’e iletilmektedir.
Advis bu mesajı United Towers’a iletmekte ve United Towers da 11.1.2007
tarihinde doğrudan ELT’ye bu konuda açıklama yapmaktadır. Bu açıklamada,
(………………..)’e United Towers tarafından Gazi Üniversitesi’nde temsilci
olmasının teklif edildiği, United Towers’ın temsilcilik sistemine göre ilk 5 kişi için
kişi başı 50 ABD Doları verildiği, ancak (……………..)’in 5 kişi için 50 ABD Doları 620
verilecek şeklinde yanlış anladığı, daha sonra kayıt için arandığında bu
öğrencinin ELT’nin Ankaradaki seminerinde 100 ABD Doları indirim kazandığı
için ELT’ye kayıt yaptırdığını söylediği, kendisine arkadaşlarıyla birlikte United
Towers’a kayıt yaptırsaydı 250 ABD Doları indirim kazanacağı söylendiğinde,
bundan sonra United Towers’a eleman göndermeyi teklif ettiği ve bunu
reddettikleri belirtilerek “yani kısacası aşağıda bahsettiğiniz şekliyle bize gel sana
indirim yapalım olayı yok” denilmektedir.

I.2.2.3. Şikayet Edilen ve Diğer Bazı Danışmanlık Firmalarından Elde Edilen
Bilgiler Çerçevesinde WAT Hizmet Maliyetlerine ve Karlarına İlişkin Bilgi 630
Sektörde faaliyet gösteren firmalar sponsor giderleri, sponsorun iş bulmadığı
durumda ABD’deki istihdam şirketleri veya şahıslara ödenen iş bulma giderleri,
ABD’de sunulan destek hizmetleri, personel giderleri, reklam ve tanıtım giderleri,
matbaa giderleri, seminer-organizasyon harcamaları gibi maliyetlere
katlanmaktadırlar. Buna göre öğrenci başına birim maliyetler ve full-placement
(self-placement programına göre daha çok satılan bir program olduğu için) için
öğrenciye uyguladıkları fiyatları ABD Doları cinsinden şu şekildedir:


640


07-31/325-120
16
Firma adı Minimum Maksimum Ortalama
Fiyat
(%18KDVdahil)
(……..) 941 1.088 1.014 1.100-1.200
(……..) 877 1.077 977 1.100-1.200
(……..) 814 814 814 1.100-1.200
(……..) 924 1.224 1.074 1.100-1.200
(……..) 1.127 1.127 1.127 1.200-1.300

(……..) 911 1.051 981 1.100-1.200
(……..) 961 1.061 1.011 1.100-1.200

Ancak yukarıdaki birim maliyetlerin gerçek tutarları tam olarak yansıtmadığı
düşünülmektedir. Zira yukarıda bahsedilen maliyet kalemlerinden bazıları faaliyet
gösterdikleri diğer branşlarda da (dil kursu, yüksek lisans ve staj) hizmet
verilmesinde kullanılmakta olup yalnızca WAT hizmetlerinde kullanılan bölümleri
ayrıştırılamadan maliyetlere eklenmiştir.
En önemli maliyet kalemi olan sponsor giderlerine bakıldığında, temsilci
danışmanlık firmalarının sponsorlara ödedikleri ücretlerin miktarları şu şekildedir: 650
Sponsor Kuruluş Ücretleri (İş + Sigorta + DS-2019 form)
Sponsor Ücreti (USD)
Firma Adı Sponsor Adı
Full Placement
Self
Placement
(……..) (……..) 306-650 $ 505-530 $
(……..) (……..) 630-650 $ 505-530 $
(……..) (……..) 630-650 $ 505-530 $
(……..) (……..) 600-825 $
(……..) (……..) 650-985 $
(……..) (……..) 600 $ 450 $
(……..) (……..) 715 $ 665 $
(……..) (……..) 600-675 $
650 $
430-545 $
550 $
(……..) (……..) 630-650 $ 505-530 $
(……..) (……..) 620-860 $ 450-550 $
* Sponsor kuruluşlar erken kayıtlarda veya belirlenen limitin üzerinde katılımcı
sağlandığı takdirde yukarıda yer alan fiyatlar üzerinden çeşitli indirimler
yapmaktadırlar.



07-31/325-120
17
I.2.2.4. WAT için Son 3 Yılda Uygulanan Fiyatlar
Şikayete konu WAT hizmeti veren teşebbüslerin sevis ve vize ile ilgili giderler
hariç olarak esas alınan son 3 yıla ilişkin fiyatları aşağıdaki tablodaki gibidir: 660


2004-2005 2005-2006 2006-2007 Teşebbüs
Adı Full
Placement ($)
Self
Placement
($)
Full
Placement
($)
Self
Placement
($)
Full
Placement
($)
Self
Placement
($)
(……) 1050 675 1.200 850 1.200 850
(……) 1.200

850
1.200

850 1.200 850
(……) 1.065 665 1.100 650 1.200 850
(……) 1.150

825
1200

850
1.200

850
(……) 1.100 750 1.100 750 1.300 850-950
(……) 1.100 850 1.100 850 1.200 850
(……)
1.000 750 1.100 750-800
1.200

650-800
(……) 1.100 - 1.100 - 1.100 -
(……) 1.165 815 1.165 815
(……) - - - - 1.025 -
(……) 830 680 900 750 900 750
(……) - - 1.100 700-775 1.200 700-775
(……) 900- 1.100 750 1.200 850
(……) 1200 750-850

2006 ve 2007 yıllarında, (……….), (……….) ve (……….) dışındaki temsilciler
öğrencilerin işlemlerini erkenden yaptırarak son anda sıkışıklık yaratmamaları
amacıyla Şubat ayı öncesinde kayıt yaptıranlara (….) ABD Doları, (……..) ise
(…) ABD Doları indirim uygulamaktadır. Bunun dışında (……) ve (………)
07-31/325-120
18
Alaska’ya giden öğrenciler için farklı fiyat uygulamaktadır. (……)’ın Alaska için
2007 WAT ücreti (….) ABD Doları, (………)’in ise (….) ABD Doları’dır.
2007 yılında gidecek öğrencilerin işlemleri henüz tamamlanmadığından fatura 670
kesilmediği belirtilmiştir. Ancak bazı firmalar erken kayıt dışında uyguladıkları
indirim politikalarını açıklamışlardır. Buna göre, (……….) , Şubat ayından itibaren
(……….) ile işbirliği yaparak (……….) olanlara (…..) ABD Doları indirim
yapmaktadır. (……….), gruplara, temsilci aracılığı ile gelene (WAT hizmeti veren
danışmanlık mfirmalarının çoğu çeşitli üniversitelerde belli ücretler karşılığında
programın ve firmanın tanıtımını yapması için temsilci öğrenciler seçmektedir.),
konaklama istemeyene, arkadaş ve akrabalara değişen rakamlarla indirim
yaptığını belirtmiştir. (……….) ise kendileri ile ikinci kez gidenlere ve grup olarak
gelenlere yaklaşık (…) ABD Doları indirim yaptığını belirtmiştir. (……….), grup
olarak gelenlere (…-…) ABD Doları, seminer ve standlarında yapılan çekilişlerde 680
kazananlara (….) ABD Doları, eş-dost-akraba olarak gelenlere çeşitli indirimler
yaptıklarını belirtmiştir. (…….) grup indirimi yapmamakla beraber ikinci defa
giden veya onların yönlendirdikleri öğrencilere (…..) ABD Doları’na kadar
varabilen özel fiyatlar uyguladıklarını açıklamıştır. (……………..) gerek bireysel
gerekse grup olarak gelen öğrencilere değişik miktarlarda indirim uyguladıklarını,
örneğin seminerlerine katılan her öğrenciye (…) ABD Doları indirim yaptıklarını
belirtmiştir. (…….), (……………………) Vakfı ile yürüttüğü kampanya
çerçevesinde iş dahil WAT için (….) ABD Doları uyguladığını belirtmiştir.
(……….), (……………….) takımına (….) ABD Doları, (……………) mezunlarına
(……..) ABD Doları fiyat uyguladıklarını, ikinci kez katılanlara (……) ABD Doları, 690
gruplara ise (…-…) ABD Doları indirim yaptıklarını belirtmiştir.
I.2.2.5. İlgili Pazarda faaliyet Gösteren Şirketlerin Pazar Payları
WAT hizmetleri pazarında faaliyet gösteren bazı şirketlerin 2006 yılında ABD’ye
WAT programı ile göndermiş oldukları öğrenci sayısı bakımından pazar payları
aşağıdaki tabloda gösterilmektedir (Teşebbüslerin pazar payı, 2006 yılında WAT
programı ile Türkiye’den ABD’ye giden öğrenci sayısısının yaklaşık olarak 5.500
kişi olduğu kabul edilerek hesaplanmıştır.):

Adı
Öğrenci Sayısı
Pazar Payı
(Yaklaşık)
(………) 475 % 8,60
(………) 539 % 9,80
(………) 473 % 8,60
(………) 521 % 9,40
(………) 200 % 3,60
(………) 80 % 1,45
(………) 187 % 3,40
07-31/325-120
19
(………) 80 % 1,45
(………) 140 % 2,5
(………)
Ara Toplam 2.695 % 49
(………) 80 % 1,45
(………) - -
(………) 183 % 3,20
(………) 160 % 2,90
(………) 116 % 2,10
Toplam (Önaraştırmada İncelenen) 3.234 % 59

Tablodan da görüldüğü üzere fiyatların da görüşüldüğü 2006 yılındaki toplantıya 700
katılan teşebbüsler pazarın yaklaşık % 49’unu oluşturmaktadır.

I.3. DEĞERLENDİRME
Şikayet dilekçesinde İstanbul’da faaliyet gösteren yurtdışı eğitim danışmanlık
firmalarının WAT hizmetlerinde fiyat birliği yaparak 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettikleri iddia edilmektedir. Söz konusu şikayet, anılan Kanun’un
4. maddesinin (a) bendinde yasaklanan “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım
fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım
şartlarının tespit edilmesi” davranışı kapsamına girmektedir.
710
I.3.1. Sponsor Kuruluş ve Temsilci Arasındaki İlişkinin Niteliği
Şikayete konu uygulamanın 4054 sayılı Kanun’un rekabeti sınırlayıcı anlaşma,
uyumlu eylem ve kararlar başlıklı 4. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesine
geçmeden önce şikayet edilen şirketler ile ABD’deki sponsor kuruluşlar
arasındaki temsilcilik veya aracılık ilişkisinin incelenmesinin yerinde olacaktır.
ABD’de bulunan sponsor kuruluşlar ve temsilci danışmanlık firmaları arasında
dikey bir ilişki bulunmakta aralarındaki ilişkiler dikey sözleşmeler vasıtası ile
devam etmektedir. Bu bağlamda, aradaki ilişkinin acentelik mi yoksa teşebbüsler
arası bir anlaşma mı olduğu, yani şikayet edilen temsilcilerin acente gibi mi yoksa
Kanun anlamında bağımsız birer teşebbüs olarak mı davrandıkları önem 720
taşımaktadır. Danışmanlık firmalarının sponsor kuruluşların “acentesi” olduğu
kabul edilirse, başta program ücretleri olmak üzere WAT programına ilişkin tüm
koşulların sponsor kuruluşlar tarafından belirlenmesi doğal olabilecektir. Bu
durumda sektörde yer alan ve aynı sponsor ile çalışan acentelerin fiyatlarının
aynı olması 4054 sayılı Kanun kapsamında bir rekabet ihlali olarak kabul
edilemeyecektir. Çünkü böyle bir durum olduğu takdirde acentelerin faaliyetleri
sponsor kuruluşların faaliyetlerinin bir parçası olarak değerlendirilecektir. Farklı
07-31/325-120
20
sponsorlarla çalışan acentelerin fiyatlarının aynı olması halinde ise, acente
pazarlama stratejilerinde müvekkil teşebbüse bağımlı olduğundan müvekkil
pazarın ve ilgili hizmetin özellikleri de dikkate alınarak müvekkil teşebbüsler 730
arasında bir anlaşma ya da uyumlu eylem olup olmadığının incelenmesi
gerekecektir.
Bilindiği üzere, İki firma arasındaki ilişkinin Kanun’un 4. maddesi kapsamında
olup olmadığını belirleyen faktör, acentenin müvekkil tarafından atandığı
faaliyetlerle ilgili olarak ticari veya mali bir risk alıp almaması olup acentenin bir
mali veya ticari risk taşımaması durumunda faaliyetleri müvekkil teşebbüsün
faaliyetlerinin bir parçası olarak değerlendirilmektedir. Aksi halde, yani acentenin
risk üstlenmesi durumunda, kendi yapmış olduğu yatırımların geri dönüşünü
sağlayabilmesi için pazarlama stratejisini özgürce belirleyebilmesi gerekmekte ve
bu durumda, her iki taraf da teşebbüs olarak değerlendirilebilmekte ve söz 740
konusu sözleşme de Kanun’un 4. maddesi kapsamına girebilmektedir. 2002/2
sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin grup Muafiyetinin Açıklanmasına Dair Kılavuz”da
acentelik ilişkisini belirlemede risk konusunun her olayın kendi özellikleri dikkate
alınarak değerlendirileceği ifade edilmiştir. Kılavuzda bir acente ve müvekkil
arasındaki ilişkide acentenin risk üstlendiği ve bu nedenle anlaşmanın Kanun’un
4. maddesine girdiği durumlara örnekler verilmektedir.
Önaraştırma konusu olayda, sponsor kuruluşlarla Türkiye’deki temsilcileri
arasındaki ilişki bakımından öncelikle belirtilmesi gereken, temsilciler tarafından
verilen hizmetin sadece sponsorlar ile öğrenciler arasındaki aracılık
hizmetlerinden oluşmadığı, temsilcilerin aracılık dışında öğrenciye vize alımı ve 750
diğer konularda danışmanlık hizmeti de verdikleridir.
WAT hizmetlerinde sponsor kuruluşların temsilci firmaların uygulayacağı fiyatlara
müdahale etmedikleri hem sözleşme örneklerinden hem de taraf ifadelerinden
anlaşılmaktadır. Ayrıca firmalar programın satış ve pazarlamasını tamamen kendi
kaynakları ile yapmaktadırlar. Sponsor kuruluşlar reklam ve tanıtım faaliyetlerine
katılmamaktadır. Bazı firmalar tanıtım faaliyetlerini yoğun olarak sürdürürken bazı
firmalar çok az tanıtım faaliyeti gerçekleştirmektedir. WAT firmaları yeni
başlatılan bir uygulama ile ABD Konsolosluğundan vize reddi alan öğrencilere
ödedikleri tüm program ücretini iade etmeye başlamışlardır. Bu durumda vize
reddi alan öğrencinin WAT firmasına yaklaşık 100 ABD Doları maliyeti olmakta 760
ve bu tutar sponsor tarafından temsilci firmaya ödenmemektedir. Ayrıca bazı
temsilci firmalar kendi sorumluluklarından çıkmış olmasına rağmen öğrencilere
ABD’de bulundukları süre içinde danışmanlık hizmeti vermeye devam etmekte ve
öğrenci memnuniyeti için kendi istekleri ile ek maliyetlere katlanmaktadırlar.
Temsilci firmalar genellikle, öğrenciden aldıkları toplam ücret içerisindeki sponsor
kuruluşun DS formu ve iş bulma için uyguladığı fiyatı öğrenci adına sponsor
kuruluş hesabına yatırmakta (sponsor kuruluş da buna karşın temsilci firmaya
fatura düzenlemekte), danışmanlık ücretleri ve diğer hizmetler için de öğrenciye
ayrı bir fatura kesmektedirler.
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında sponsor kuruluşlar ve temsilci 770
firmalar arasındaki lişkinin acentelik ilişkisi olmadığı anlaşıldığından WAT hizmeti
07-31/325-120
21
sunan şirketlerin teşebbüs olarak nitelendirilebileceği ve şikayete konu olayın
Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilebileceği kanaatine varılmıştır.

I.3.2. Şikayetin 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında
Değerlendirmesi
Bilindiği üzere, Kanun’un “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve
Kararlar” başlıklı 4. maddesi uyarınca, “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler 780
arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve
eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır”.
Rekabet hukukunda, bir anlaşmanın varlığı için şekil şartlarına bakılmamakta
sözlü olarak yapılan anlaşmalar dahi Kanun anlamında anlaşma olarak
değerlendirilebilmektedir. Anlaşmanın hukuken geçerli olması ya da bağlayıcı
olması da Kanun bakımından yapılacak değerlendirmede önemli değildir. Taraflar
arasında hukuken hiçbir bağlayıcılığı olmayan centilmenlik anlaşmaları da 4.
madde kapsamında değerlendirilebilmektedir. Rekabet hukuku bakımından
önemli olan teşebbüslerin pazarda belli bir şekilde davranmak yolundaki ortak ve
karşılıklı iradelerini açıklamalarıdır. 790
Ayrıca Kanun’un 4. maddesinde, “Bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı
durumlarda piyasadaki fiyat değişmelerinin veya arz ve talep dengesinin ya da
teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin, rekabetin engellendiği, bozulduğu veya
kısıtlandığı piyasalardakine benzerlik göstermesi, teşebbüslerin uyumlu eylem
içinde olduklarına karine teşkil eder” denilmektedir. Yani, teşebbüsler arasında bir
anlaşmanın varlığı tespit edilemese bile teşebbüsler arasında kendi bağımsız
davranışları yerine geçen bir koordinasyon veya pratik işbirliği sağlayan
doğrudan veya dolaylı ilişkiler de, eğer aynı amacı taşıyor veya aynı sonucu
doğuruyorsa yasaklanmıştır.
Bir fiilin 4. maddede anlamında uyumlu eylem olması için şu şartlar gereklidir: 800
- Taraflar arasında sözlü ya da yazılı şekilde yapılan toplantılar, tartışmalar, bilgi
değişimi veya araştırmaları içeren temaslar olmalı,
- Bu temaslar pazar davranışını etkileme ve özellikle bir teşebbüsün gelecekteki
davranışının belirsizliğini önceden kaldırma amacı taşımalı,
- İlgli tarafların ticari davranışlarını tam olarak rekabetçi etkiler tarafından
belirlenmeyecek şekilde oluşturma ya da değiştirme etkisi olmalıdır. Burada
önemli olan teşebbüslerin, rakiplerinin gelecekteki davranışlarını önceden
öğrenmeleri ve pazardaki belirsizliğin ortadan kaldırılmasıdır.
Önaraştırma konusu olayda, Türkiye’deki WAT programı temsilcilerinden
bazılarının kendi aralarında anlaşarak fiyatları sabitledikleri iddia edilmektedir. 810
Yapılan incelemelerde ilgili pazarda faaliyet gösteren ve belli bir sayıda öğrenci
gönderebilen göreli olarak büyük firmaların hem full-placement hem de self-
placement fiyatlarının aynı olduğu gözlenmiştir. Ancak pazarın doğal olarak şeffaf
olması nedeniyle teşebbüsler, rakiplerinin fiyat değişimlerini anında
07-31/325-120
22
izleyebilmektedir. Ayrıca, giriş engellerinin olmadığı ve yaklaşık 35 adet
temsilcinin faaliyet gösterdiği pazarda, maliyetlerin yarıdan fazlasını sponsora
ödenen ücretlerin oluşturduğu ve aynı büyüklükteki şirketler bakımından maliyet
yapılarının benzer olduğu dikkate alındığında fiyatların aynı olması tek başına
rekabeti kısıtlayıcı teşebbüsler arası bir anlaşma veya uyumlu eylemin göstergesi
değildir. Nitekim mehaz hukuk AB rekabet hukuku içtihatlarında da, paralel 820
davranışın tek mantıklı açıklaması uyumlu eylem olmadığı sürece, paralel
davranışın uyumlu eylemin birinci derecede delili olamayacağı kabul
edilmektedir.
Önaraştırmada Advis’ten elde edilen ve Advis tarafından sponsor kuruluşu
CIEE’ye gönderilen 20.9.2006 tarihli elektronik posta mesajında Türkiye’deki
diğer WAT firmaları ile çeşitli toplantılar yaptıkları ve bazıları ile de telefon
görüşmesinde bulundukları ifade edilmiştir. Yapılan görüşmeler sonucu bir takım
kararlar alındığı belirtilip, bu kararlar şu şekilde özetlenmiştir:
“- Yeni sezondan itibaren geçerli olmak üzere vize reddi alan öğrencilere
ödedikleri tüm ücret iade edilecektir. Şimdiye kadar vize reddi alan öğrencilerden 830
250 USD kesilmekte idi. Bu konuda anlaşmak çok önemlidir çünkü bu yolla bütün
firmalar sadece vize alabilecek durumda olan katılımcıları kaydedecekler ve
uygun olmayan kişiler program dışına itileceğinden programın kalitesi artacaktır.
(Advis, United Towers, Elt (CIEE temsilcileri), Ozman, Edurehber (Diğer
Sponsorlarla çalışmaktadır) bu konuda mutabıktır).
…
- Sahte Transkript ve sahte doküman verip vize reddi alan katılımcılara geri
ödeme yapılmayacaktır. (Advis, United Towers, ELT, Armada Grandee, Fez
(CIEE temsilcileri), Alternatif, Ozman, Global Vizyon, Edurehber, İdealsas,
Otoman, The English Academy (CIEE temsilcisi değil) bu konuda mutabıktır) 840
- Katılımcılara sunulan yer ve iş alternatifleri azaltılacaktır. Bunu yapmakla
yerleştirmeyi daha rahat kolay hale getirmeyi ve öğrencileri iş konusunda daha
fazla eğitmeyi amaçlamaktayız. (Advis, United Towers, ELT, Alternatif, Armada
Grandee, Ozman, Global Vizyon, Edurehber bu konuda mutabıktır)
- ’la işbirliği yapılacaktır. Bu yolla öğrencilerin ve temsilci firmalaraın
başvuru prosedürleri sadeleştirilecektir.(Advis, United Towers, ELT, Alternatif,
Armada Grandee, Ozman, Global Vizyon, Edurehber, Fez, İdealsas, Otoman,
English Academy bu konuda mutabıktır)
- Temsilci Firmalar uçak bileti temini konusunda birbirleri ile işbirliği yapacaktır.
KLM, Lufthansa, Delta Airlines ile daha iyi fiyatlar almak için görüşmeler 850
yapılacaktır. (Advis, United Towers, ELT, Alternatif, Armada Grandee, Ozman,
Global Vizyon, Edurehber, Fez, İdealsas, Otoman, English Academy bu konuda
mutabıktır…)
Söz konusu mesajda fiyatlar konusunda herhangi bir karardan
bahsedilmemektedir. Ancak, ifadeler piyasada faaliyet gösteren firmaların zaman
zaman çeşitli toplantılar yaptıklarını veya telefon görüşmelerinde bulunduklarını
ve gelecekteki uygulamalar ilişkin karar aldıklarını göstermektedir.
07-31/325-120
23
ELT firmasında yapılan yerinde incelemede elde edilen elektronik posta mesajları
ise özellikle Advis, United Towers ve ELT arasında fiyat konusunda bir anlaşma
veya uyumlu eylem olduğu konusunda ciddi bir delil niteliğindedir. 860
Advis Genel Müdürü (………………) tarafından 8.1.2007 tarihinde ELT müdürü
(………………)’a gönderilen elektronik postada mesajında “… insanlar
indirimlerden bahsediyor, ELT’den öğrenciye atılan indirimli e-mail aşağıda,
bilgine…” ifadeleri yer almaktadır. Bunun üzerine ELT’den (…………..)
tarafından yazılan cevap metninde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“… Sezon zorlu ama iyi gidiyor…indirim falan yok…bizim yıllardır standart
uygulamamız, geçen yıl katılan öğrencimiz tekrar kayıt olursa giderken 100 USD
harçlık veriyoruz. Bunu indirim olarak da kullanabilirler. Bunun dışında kimseye 1
kuruş indirim yok. Bu uygulamayı da hiçbir şekilde reklam amaçlı olarak
duyurmuyor, web sitesinde ya da broşürde yazmıyoruz. 870
Bu arada bir not: Kayıt yaptıran bir öğrencimize UT (United Towers) dan telefon
geliyor. Öğrenci ELT ye kayıt olduğunu söylüyor ve cevap olarak sorun değil, 250
yi düşeriz fiyattan deniliyor. Bunu öğrencim şahsen anlattı. Mehmet Bey’in
muhtemelen bilgisi yoktur bu durumdan… “
Taraflar, ELT’den fiyat alıp kayıt yaptıran bazı öğrencinin daha sonra United
Towers ile anlaşması üzerine de yazışmaktadırlar.
Tarafların aralarında fiyatlarla ilgili hususlardaki temasları ve karşılıklı irade ve
anlayış birlikleri olduğunu gösteren bu elektronik posta mesajları dışında, WAT
hizmeti veren teşebbüslerle yapılan görüşmelerden de yaklaşık 9 teşebbüsün
2006-2007 sezonu başlamadan önce sektörün sorunlarını tartışmak üzere bir 880
araya geldikleri, bu toplantıda diğer konuların yanı sıra fiyatların da tartışıldığı ve
özellikle sektörün geleceği için belli bir düzeyin altına düşmemesi konusunda
görüş alış verişinde bulunulduğu anlaşılmıştır. Örneğin (………) yetkilisi, “… çok
düşük ücretle kayıt yapılmaması ve hatta 1100 Doların altına inilmemesi
konusunda fikirler beyan edilmesine ragmen görüş birliğine varılamadı…kararlar
uygulamaya geçmedi ve hala 900 Dolar civarında ücret tahsil ederek öğrenci
kaydı yapan firmalar mevcuttur” şeklinde beyanda bulunmuştur.
(…………) ile yapılan görüşmelerde, sektörden Advis ve United Towers’ın
organize ettiği ve Advis, United Towers, Ozman, Alternatif, Global Vizyon, Fez
Travel, Yero, Edu Rehber ve Academix olmak üzere 9 firmanın katıldığı, Advis’in 890
sahibi olan (……………).’nin başkanlık ettiği vize konulu bir toplantı yapıldığı, bu
toplantıda büyük firmaların Advis, United Towers, Ozman ve ELT olarak kendi
aralarında iş dahil WAT programı için minimum 1.100 ABD Doları, öğrenci işi
kendisi bulursa minimum 850 ABD Doları uygulamaya karar verdiklerinin
belirtildiği ve diğer firmaların da buna uymasının sektörün geleceği açısından
faydalı olacağının dile getirildiği belirtilmiştir.
Yine (………………) yetkilisi (………………….), 2006 Temmuz ayında Global, Advis,
United Towers, Yero, Fez, Academix, Ozman gibi çeşitli WAT firmalarının
katıldığı bir toplantı yapıldığını, firmaların sektörün geleceği adına minimum ne
kadar fiyata satabileceklerinin tartıştığını, çünkü düşük fiyat uygulandığında 900
07-31/325-120
24
öğrenciye sıkıntı yaşadığında maddi destek olunamayacağını ve bu durumda
öğrenciler programdan hoşnut olamayacakları için sektörün zarar görebileceğini
belirtmiş, ancak toplantıda belirli bir fiyat üzerinde uzlaşıya varılmadığını
belirtmiştir.
İfade tutanaklarından da çeşitli şirketlerin fiyat konusunda kendi aralarında bir
uzlaşıya varmak konusunda girişimleri olduğu, özellikle büyük şirketlerin
koordinasyon içerisinde oldukları anlaşılmaktadır.
Teşebbüsler elbette rakiplerinin mevcut veya öngörülebilir uygulamalarını dikkate
alarak kendi fiyatlarını belirleme konusunda serbesttirler, ancak rekabet kuralları
gereği, teşebbüslerin kendi ticari politikalarını serbestçe belirlemeleri esastır. Bu 910
nedenle teşebbüsler arasında amacı veya etkisi rakiplerin pazardaki
uygulamalarını etkilemek olan doğrudan veya dolaylı temaslar yasaktır. Bu
temaslar rekabeti sınırlayıcı teşebbüsler arası bir anlaşmayı veya uyumlu eylemi
işaret edebilmektedir.
Kanun’un 4. maddesinde bahsedilen anlaşma ve uyumlu eylem kavramları
birbirine çok yakın kavramlardır. Mehaz AB rekabet hukuku içtihatında uyumlu
eylem, “Bir anlaşmanın varlığı aşamasına gelmemekle birlikte, teşebbüslerin
rekabetin risklerine karşı bilerek (kasıtlı) ikame ettikleri, aralarında pratik işbirliği
sağlayan bir koordinasyon şekli” olarak kabul edilmektedir.
Uyumlu eylem kavramının amacı, teşebbüslerin 4. maddedeki rekabet karşıtı 920
uygulamalara dair yasaklamadan, anlaşma ve teşebbüs birliği kararlarından daha
düşük derecede bir formalite ile gerçekleştirilen işbrilikleri yolu ile kaçınmalarını
önlemektir. Böylece anlaşma ile uyumlu eylem arasındaki fark, uyumlu eylemdeki
delil yükünün biraz daha düşük olmasıdır. Bu nedenle eldeki delillerin anlaşma
sonucuna ulaşmak için yeterli olmadığı durumlarda, başta bilgi değişimi olmak
üzere teşebbüsler arasındaki rekabetçi davranışları etkileyebilecek ilişkilere
dayanarak uyumlu eylemden bahsedilebilir.
Mehaz AB rekabet hukuku uygulamasındaki örneklerden Polypropylene
davasında, ATAD (AT Adalet Divanı) uyumlu eylemin üç unsurunun bulunduğunu
kabul etmiştir: “uzlaşma”, “davranış” ve “bu ikisi arasındaki nedensellik bağı”. 930
Ayrıca, aksi ilgili teşebbüslerce kanıtlanmadıkça, rakiplerin birbirleri ile
değiştirdikleri bilgileri dikkate alarak davranışlarını belirledikleri karinesinin
bulunduğu da kabul edilmiştir.
ATAD, 81. maddenin lafzından hareketle uyumlu eylemin antirekabetçi etkisi
olmasa bile ihlal teşkil ettiğini belirtmiştir. Bu çerçevede, teşebbüslerin
antirekabetçi amaçlar içeren toplantılara katıldığının gösterilmesinin, aksi
teşebbüslerce ispatlanmadıkça, ihlal için yeterli olacağını söylemiştir.

Suiker Unie davasında da, teşebbüslerin rakibin davranışlarını etkilemek
amacıyla veya bu etkiyi sağlayacak şekilde temasta bulunmalarının ya da rakibe 940
gelecekteki pazar davranışlarına ilişkin kararlarını açıklamalarının uyumlu eylem
için yeterli olduğu belirtilmiştir.
07-31/325-120
25
“Cimenteries CBR and Others v Commission” davasında ise AB İlk Derece
Mahkemesi (Court of First Instance-CFI), bir uyumlu eylemin varlığını ispatlamak
için bir teşebbüsün resmi olarak belli bir şekilde davranmayı taahhüt ettiğinin
veya rakiplerin pazarda gelecekteki davranışlarına ilişkin işbirlği yaptıklarının
kanıtlanmasına gerek olmadığını, bir teşebbüsün niyetini açıklama yolu ile
pazarda belirsizliği ortadan kaldırmasının veya önemli ölçüde azaltmasının yeterli
olduğunu belirtmiştir.
AB’deki tecrübelere de dayanarak, anlaşma-uyumlu eylemi bir bütünün parçaları 950
olarak kabul edip yakınlaştıran ve yegane fark olarak, uyumlu eylemde delil
yükünü düşüren bir karine yaklaşımının benimsenmesi şeklinde sonuç
geliştirilebilir. Buna göre, ilgili teşebbüsler arasında mutabakatı gösteren deliller
bulunduysa, smoking gun niteliğindeki bu belgelerin gerçekliğini ortaya koyan bir
analizle anlaşma sonucuna ulaşılabilir. Uyumlu eyleme ise, gizli bilgilerin, fiyat
listelerinin rakiplere gönderilmesi gibi net olarak mutabakatı değil ama ilişkiyi
gösteren delillerin, rekabetin bozulduğunu gösteren pazar analizleri ile
desteklenmesi halinde karar verilebilir. Dikkat edileceği üzere, ilişkinin ardından
paralel davranış şartı aranmamakta, pazardaki iktisadi sonuçlara bütün olarak
bakılmaktadır. İşte bu noktada uyumlu eylem karinesi devreye girecek; bilgi 960
değişiminin, antirekabetçi amaçlı toplantılara katılımın genel pazar davranışlarını
etkilemediğinin ispatı, ilgili teşebbüslere bırakılacaktır.
Bu bilgi ve açıklamalar çerçevesinde; önaraştırma konusu olayda, ilgili
teşebbüsler arasında mutabakatı gösteren deliller olmadığı, ancak tüm firmalar
tarafından üzerinde genel bir fikir birliğine varılamasa da, fiyat gibi rekabetçi
açıdan hassas ve gizli bir bilginin sezon başlamadan once tartışıldığına, hatta
özellikle büyük WAT firmaları tarafından minimum belirli bir fiyatın (1.100 ABD
Doları ve 850 ABD Doları) öneri olarak sunulduğuna ilişkin ifade tutanakları ve
ELT, Advis ve United Towers arasında fiyat ve indirimlere ilişkin elektronik posta
mesajları göz önüne alındığında söz konusu davranışın anlaşmadan çok bir 970
uyumlu eylemi işaret ettiği kanaatine varılmıştır.
Şikayete konu olayda, pazarda teşebbüslerce açıklanan fiyatlar, elektronik
postalar ve ifade tutanakları ayrı ayrı incelendiğinde tam olarak hangi firmaların
rekabeti sınırlayıcı davranış içerisinde olduğu anlaşılamamakla beraber, söz
konusu delillerin hepsi birlikte değerlendirildiğinde ve teşebbüslerin pazardaki
büyüklüklerine ve birbirilerine göre konumlarına bakılarak piyasa parametrelerinin
belirlenmesinde önemli rol oynadıkları göz önüne alındığında, öncelikle ilk 4
büyük firma olan Advis, ELT, United Towers ve Ozman’ın söz konusu rekabeti
sınırlayıcı davranış içerisinde yer aldıkları, toplantılara ve yapılan görüşmelere
katılarak fiyat ve diğer rekabetçi unsurlar üzerinde bilgi alış-verişinde bulunmuş 980
olan ya da bu tür konuların görüşülmesi hususunda itirazda bulunduğunu
ispatlayamayan diğer firmaların da bu davranışa katılmış oldukları
anlaşılmaktadır. Nitekim AB İlk Derece Mahkemesi (Court of First Instance-CFI)
de, “Cimenteries CBR and Others v Commission” davasında, uyumlu eylemin
karşılıklı temasların varlığını ifade ettiği, karşılıklık koşulunun ise bir teşebbüsün
rakibinin niyetleri veya gelecekteki uygulaması hakkında bilgi edindiği bir
toplantının yapılması ve toplantı kayıtlarından, rakip niyetini bildirdiğinde herhangi
07-31/325-120
26
bir itirazın yapılmadığının anlaşılması durumunda da yerine getirilmiş olacağı
belirtilmektedir. Bu koşullarda söz konusu teşebbüsün tavrı, talep etmediği halde
diğer tarafın tek taraflı olarak aktarmaya karar verdiği bilginin tamamen pasif bir 990
alıcısı konumuna indirgenemeyecektir.
Bununla beraber, WAT sunan bazı temsilci firmalar arasında sezon başlamadan
önce düzenlenen toplantıda fiyat konusunda genel bir fikir birliği oluşamamıştır.
Ayrıca çok sayıda teşebbüsün faaliyet gösterdiği ve pazara giriş engellerinin
olmadığı ilgili pazarda, uygulamada öğrencilere çeşitli koşullarda (grup,
seminerlere katılım, çekilişler, ikinci defa katılım gibi) açıklanan fiyatlardan önemli
indirimler yapıldığı, pazarın ölçeğinin ve teşebbüslerin ekonomik olarak
küçüklüğü de göz önüne alınarak ve ayrıca usul ekonomisi ve rekabetin etkin bir
şekilde sağlanması amacıyla, şu aşamada konu hakkında soruşturma açılmasına
gerek olmadığı, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, söz 1000
konusu teşebbüslerin fiyatlara yönelik bilgileri birbirleriyle paylaşmamaları ve
piyasanın işleyisini etkileyecek nitelikteki her türlü toplantı ve görüşmelere son
vermeleri hususunda uyarılmaları gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır.

K. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre;
1. Mevcut belgeler rekabeti sınırlayıcı bir anlaşmanın ispatı bakımından yeterli
olmamakla beraber, açıklanmış olan fiyatlarla birlikte değerlendirildiğinde taraflar
arasındaki temasların ve rekabete duyarlı bilgi değişiminin piyasada rekabeti
sınırlayıcı bir uyumlu eylemin göstergesi olabileceğine; 1010
2. Bu nedenle Kanun’un 41. maddesi uyarınca Advis Akademik Danışmanlık ve
Uluslararası Ticaret A.Ş., Globeks ELT Fuarcılık ve Eğitim Dan. Ltd. Şti., Birleşik
Burçlar Eğitim Danışmanlık Turizm İnşaat Ltd. Şti., Global Vizyon Eğitim Turizm
Yayıncılık Reklam ve Danışmanlık Ltd. Şti., Ozman Yurtdışı Eğitim Danışmanlığı,
Alternatif Yurt Dışı Eğitim Danışmanlığı Ltd. Şti., Fez Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.,
Yero Yurtdışı Eğitim Danışmanlığı, Edu Rehber Yurt Dışı Eğitim Rehberi ve
Academiks Eğitim Danışmanlık Ltd. Şti. hakkında soruşturma açılması mümkün
olmakla beraber, sezon başlamadan önce düzenlenen toplantıda genel bir fikir
birliğinin oluşamaması, pazarın özellikleri, uygulamada öğrencilere çeşitli
koşullarda (grup, seminerlere katılım, çekilişler, ikinci defa katılım gibi) açıklanan 1020
fiyatlardan önemli indirimler yapılması, pazarın ölçeğinin ve teşebbüslerin
ekonomik olarak küçüklüğü göz önüne alınarak ve ayrıca usul ekonomisi ve
rekabetin etkin bir şekilde sağlanması amacıyla, bu aşamada iddia konusu
hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
3. Söz konusu şirketlere 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, fiyatlara yönelik bilgileri birbirleriyle paylaşmamaları ve piyasanın
işleyisini etkileyecek nitelikteki her türlü toplantı ve görüsmelere son vermeleri,

aksi halde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı
hususunda yazılı görüş gönderilmesine 1030
07-31/325-120
27
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.













































07-31/325-120
28




KARŞI OY GEREKÇESİ
(11.04.2007 tarihli ve 07-31/325-120 sayılı Kurul Kararı)

28.03.2007 tarihli raporun sonuç kısmındaki mevcut belgelerin rekabeti
sınırlayıcı bir anlaşmanın ispatı bakımından yeterli olmamakla beraber,
açıklanmış olan fiyatlarla birlikte değerlendirildiğinde taraflar arasındaki
temasların ve rekabete duyarlı bilgi değişiminin piyasada rekabeti sınırlayıcı bir
uyumlu eylemin göstergesi olabileceği ifade edildikten sonra, soruşturma
açılmasına gerek olmadığına karar verilmesi ve 9 uncu maddenin 3 üncü fıkrası
uyarınca yazı gönderilmesi önerilmektedir.

Alınan kararın tümüne aşağıdaki gerekçelerle katılmıyorum:

Mevcut belgelerin ve Eylül 2006 tarihinden itibaren süregelen
uygulamanın 4 üncü madde kapsamında yasaklanan bir anlaşmanın
mevcudiyetine yeterli kanıt oluşturduğu görüşündeyim. Raporun özellikle 40 ıncı
sahifesinde yer alan belgeler dikkate alındığında, anlaşmanın kabul edilmemesi
mümkün değildir. Ek–23 ile ilgili olarak raporda aynen şu ifadeler yer almaktadır:
“ELT Akademik Danışmanlık firmasında yapılan yerinde incelemede elde edilen
e-posta mesajları ise özellikle Advis, United Towers ve ELT arasında fiyat
konusunda bir anlaşma veya uyumlu eylem olduğu konusunda ciddi bir delil
niteliğindedir.” (S. 40). Bütün bu kanıtlar sıralandıktan sonra, bir anlaşmanın
ispatlanamadığı, bunların ancak bir uyumlu eylemin göstergesi olabileceği (?)
sonucuna varmak, bir çelişkiyi ortaya koyar. Dolayısıyla 4 üncü madde
anlamında anlaşma veya en azından uyumlu eylemin tartışmasız (olasılık olarak
değil) kabul edilmesi gerekirdi.

Raporda “… soruşturma açılması mümkün olmakla beraber” denildikten
sonra, Pazar ölçeğinin küçüklüğü, teşebbüslerin küçük kapasiteli oluşu ve usul
ekonomisi gibi gerekçelerle soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna
varılmış ve çoğunluk görüşü de bunu benimsemiştir. Bu gerekçelere katılmam
kesinlikle mümkün değildir. İhlal ortadadır ve yaklaşık 7 aydır uygulanmaktadır.
Bu gerçek göz ardı edilerek subjektif bazı gerekçelerle soruşturma açılmaması
4054 sayılı Kanun’a ve Kurulun yaklaşık 10 yıllık uygulamasında aldığı kararlara
uygun değildir. Kararın yaratacağı olumsuz sonuçlar hiçbir şekilde dikkate
alınmamıştır.

Soruşturma açılması yerine, madde 9/3 uyarınca görüş yazılması da
mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmemiştir. Toplantılara son verilmesi, aksi
halde 4054 sayılı Kanun’a göre işlem başlatılacağı hususunda yazılı görüş
gönderilmesi karara bağlanmıştır. Kararda, ihlale son verilmesi için ne bir süre
öngörülmüş, ne de uygulanacak müeyyide açıkça gösterilmiştir (Süreli para
07-31/325-120
29
cezası ve/veya soruşturma açılması). Ucu açık, uygulama etkinliği olmayan bir
yazı gönderilerek işlemin sonuçlandırılması yöntemini de kabul etmem mümkün
değildir.
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ
Kurul Üyesi









































07-31/325-120
30



Rekabet Kurulu’nun 11.04.2007 Tarih ve 07-31/325-120 Sayılı Kararına



KARŞI OY GEREKÇESİ



İstanbul’da faaliyet gösteren yurtdışı eğitim danışmanlık firmalarının
“Work and Travel” hizmetlerinde fiyat birliği yaparak 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesini ihlal ettikleri iddiası üzerine yapılan inceleme sonucunda Kurul
tarafından alınan kararın 2. ve 3. maddelerine katılmamaktayım. Şöyle ki;
Önaraştırmada Advis’ten elde edilen ve Advis tarafından sponsor
kuruluşu CIEE’ye gönderilen 20 Eylül 2006 tarihli e-posta mesajında
Türkiye’deki diğer WAT firmaları ile çeşitli toplantılar yaptıkları ve bazıları
ile de telefon görüşmesinde bulundukları ifade edilmiştir. Yapılan
görüşmeler sonucu bir takım kararlar alındığı belirtilip şu şekilde
özetlenmiştir:
- Yeni Sezondan itibaren geçerli olmak üzere vize reddi alan
öğrencilere ödedikleri tüm ücret iade edilecektir. Şimdiye kadar vize reddi
alan öğrencilerden 250 USD kesilmekte idi. Bu konuda anlaşmak çok
önemlidir çünkü bu yolla bütün firmalar sadece vize alabilecek durumda
olan katılımcıları kaydedecekler ve uygun olmayan kişiler program dışına
itileceğinden programın kalitesi artacaktır.(Advis, United Towers, Elt (CIEE
temsilcileri), Ozman, Edurehber bu konuda mutabıktır).
- Sahte Transkript ve sahte doküman verip vize reddi alan
katılımcılara geri ödeme yapılmayacaktır.
Söz konusu e-postada fiyatlar konusunda herhangi bir karardan
bahsedilmemektedir. Ancak, piyasada faaliyet gösteren firmaların zaman
zaman çeşitli toplantılar yaptıklarını veya telefon görüşmelerinde
bulunduklarını ve gelecekteki uygulamalara ilişkin karar aldıklarını
göstermektedir.
ELT Akademik Danışmanlık firmasında yapılan yerinde incelemede
elde edilen e-posta mesajları ise özellikle Advis, United Towers ve ELT
07-31/325-120
31
arasında fiyat konusunda bir anlaşma veya uyumlu eylem olduğu konusunda
ciddi bir delil niteliğindedir.
Advis Genel Müdürü (……………..) tarafından 8 Ocak 2007
tarihinde ELT müdürü (……………)’a gönderilen e-postada “… insanlar
indirimlerden bahsediyor, ELT’den öğrenciye atılan indirimli e-mail
aşağıda, bilgine…” ifadeleri yer almaktadır :
…Sezon zorlu ama iyi gidiyor…indirim falan yok…bizim yıllardır
standart uygulamamız, geçen yıl katılan öğrencimiz tekrar kayıt olursa
giderken 100 USD harçlık veriyoruz. Bunu indirim olarak da kullanabilirler.
Bunun dışında kimseye 1 kuruş indirim yok. Bu uygulamayı da hiçbir
şekilde reklam amaçlı olarak duyurmuyor, web sitesinde ya da broşürde
yazmıyoruz.
Tarafların aralarında fiyatlarla ilgili hususlardaki temasları ve
karşılıklı irade ve anlayış birlikleri olduğunu gösteren bu e-postalar dışında,
WAT hizmeti veren teşebbüslerle yapılan görüşmelerden de yaklaşık 9
teşebbüsün 2006-2007 sezonu başlamadan önce sektörün sorunlarını
tartışmak üzere bir araya geldikleri ve bu toplantıda diğer konuların yanı
sıra fiyatların da tartışıldığı ve özellikle sektörün geleceği için belli bir
düzeyin altına düşmemesi konusunda görüş alış verişinde bulunulduğu
anlaşılmıştır. Örneğin (…….) yetkilisi, "... çok düşük ücretle kayıt
yapılmaması ve hatta 1100 Doların altına inilmemesi konusunda fikirler
beyan edilmesine rağmen görüş birliğine varılamadı… kararlar uygulamaya
geçmedi ve hala 900 Dolar civarında ücret tahsil edilerek öğrenci kaydı
yapan firmalar mevcuttur” şeklinde beyanda bulunmuştur.
(…………...) ile yapılan görüşmelerde, sektörden Advis ve United
Towers'ın organize ettiği ve Advis, United Towers, Ozman, Alternatif,
Global Vizyon, Fez Travel, Yero, Edu Rehber ve Academix olmak üzere
9 firmanın katıldığı, Advis'in sahibi olan (…………….)'nin başkanlık ettiği
vize konulu bir toplantı yapıldığı, bu toplantıda büyük firmaların Advis,
United Towers, Ozman ve ELT olarak kendi aralarında iş dahil WAT
programı için minimum 1100 Dolar, öğrenci işi kendisi bulursa minimum
850 Dolar uygulamaya karar verdiklerinin belirtildiği ve diğer firmaların da
buna uymasının sektörün geleceği açısından faydalı olacağının dile
getirildiği belirtilmiştir.
Yine (…………) yetkilisi (…………)’ın ifadesinden, 2006 Temmuz
ayında Global, Advis, United Towers, Yero, Fez, Academix, Ozman gibi
07-31/325-120
32
çeşitli WAT firmalarından 8-10 kişinin katıldığı bir toplantı yapıldığını,
firmaların sektörün geleceği adına minimum ne kadar fiyata
satabileceklerinin tartıştığını, çeşitli şirketlerin fiyat konusunda kendi
aralarında bir uzlaşıya varmak konusunda girişimleri olduğu, özellikle büyük
şirketlerin koordinasyon içerisinde oldukları anlaşılmaktadır.
Teşebbüsler elbette rakiplerinin mevcut veya öngörülebilir
uygulamalarını dikkate alarak kendi fiyatlarını belirleme konusunda
serbesttirler, ancak rekabet kuralları gereği, teşebbüslerin kendi ticari
politikalarını serbetçe belirlemeleri esastır. Bu nedenle teşebbüsler arasında
amacı veya etkisi rakiplerin pazardaki uygulamalarını etkilemek olan
doğrudan veya dolaylı temaslar yasaktır. Bu temaslar rekabeti sınırlayıcı
teşebbüsler arası bir anlaşmayı veya uyumlu eylemi işaret edebilmektedir.
Mevcut belgeler, rekabeti sınırlayıcı bir anlaşmanın ispatı bakımından
yeterli olmamakla beraber, açıklanmış olan fiyatlarla birlikte
değerlendirildiğinde taraflar arasındaki temasların ve rekabete duyarlı bilgi
değişiminin piyasada rekabeti sınırlayıcı bir uyumlu eylemin göstergesi
olduğu görüşüyle Kurul’un 11.04.2007 tarih ve 07-31/325-120 sayılı
kararının 2 ve 3. maddelerine muhalifim.


M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi
















07-31/325-120
33



Rekabet Kurulu’nun 11.4.2007 günlü ve 07-31/325-120 Sayılı Kararına


KARŞI OY



Yurtdışı eğitim danışmanlığı firmalarının Work and Travel
hizmetlerinde fiyat birliği yaparak 4054 Sayılı Yasa’nın 4 üncü maddesini
ihlal ettikleri iddiası üzerine açılan önaraştırma sonucu düzenlenen; yapılan
incelemelerde ilgili pazarda faaliyet gösteren ve belli bir sayıda öğrenci
gönderebilen göreceli olarak büyük firmaların hem full-placement hem de
self-placement fiyatlarının aynı olduğunun gözlendiği, ELT Akademik
Danışmanlık firmasında yapılan yerinde incelemede elde edilen e-posta
mesajlarının özellikle Advis, United Towers ve ELT arasında fiyat
konusunda bir anlaşma veya uyumlu eylem olduğuna ilişkin ciddi bir delil
niteliğinde olduğu belirtilmiştir.
İfade tutanaklarından da çeşitli şirketlerin fiyat konusunda kendi
aralarında bir uzlaşıya varmak için görüşleri bulunduğu, özellikle büyük
şirketlerin koordinasyon içerisinde oldukları anlaşılmıştır.
Bütün bu inceleme ve tespitler karşısında soruşturma açılması
gerekirken 4054 Sayılı Yasa’nın 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
görüş yazısı gönderilmesine ilişkin karara katılmıyorum.


Süreyya ÇAKIN
Kurul Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy