Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-4-54 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-34/341-122
Karar Tarihi : 24.4.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Evren SESLİ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Fina Holding A.Ş.
- Turkon Konteyner Taşımacılık ve Denizcilik A.Ş.
Temsilcileri: Av. Tolga İŞMEN, Av. Zümrüt ESİN
Av. Birtürk AYDIN 20
Büyükdere Cd. Maya Akar Center No:100-102, K:19
34394 Esentepe/İstanbul
D. TARAFLAR : - Fina Holding A.Ş.
Büyükdere Cd. No:173 1. Levent Plaza A Blok K:9
Levent Şişli/İstanbul
- Turkon Konteyner Taşımacılık ve Denizcilik A.Ş.
Ord. Prof. Fahrettin Kerim Gökay Cd. No:33
Altunizade/İstanbul
- Kumport Hissedarları 30
Ambarlı Liman Tesisleri Angurya Çiftliği Mevkii Yakuplu
Büyükçekmece/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Kumport Liman Hizmetleri ve Lojistik Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (Kumport)’nin sermayesinin %98,27’sine tekabül eden
66.432.137 adet hissenin Kumport hissedarları tarafından Fina Holding A.Ş.
(Fina) ve Turkon Konteyner Taşımacılık ve Denizcilik A.Ş. (Turkon)’ye
devredilmesi işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 10.4.2007 tarih, 2617 sayı ile 40
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen
16.2.2007 tarih, 2007-4-54/Öİ-07-SY sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme Raporu
07-34/341-122
2
16.4.2007 tarih, REK.0.08.00.00-120/124 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-34
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirimi yapılan devralma
işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu,
ancak devir sonucunda ilgili pazarda hakim durum yaratılması veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesi, böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının 50
söz konusu olmayacağı; bu çerçevede işleme izin verilmesi gerektiği görüşü ifade
edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Limanları bulundukları yer, med-cezir, faaliyet alanları, trafik tipleri, sahipleri, yük
akımı ve gümrük formaliteleri gibi çeşitli kriterlere göre sınıflandırmak 60
mümkündür. Trafik tiplerine göre yapılan ve taşınan yüklerin esas alındığı
sınıflandırmada ise limanlar; genel amaçlı limanlar-muntazam hat limanları, genel
yük limanları ve dökme yük limanları gibi kategorilere ayrılmaktadır.
Genel amaçlı limanlar çok değişik yük, çok değişik gemi tipi ve çok değişik transit
yüklerine hizmet verebilmektedir. Liman otoritelerinin başlıca amacının limana
gelen tüm gemi ve yüklerine hizmet verebilmek olması nedeniyle dünyadaki
limanların büyük bir çoğunluğu bu kategoride yer almaktadır. Devre konu
Kumport Limanı da bu doğrultuda kurulmuş genel amaçlı bir liman özelliği arz
etmektedir. Ancak, Kumport Limanı’nda genel kargo elleçlemeleri ile birlikte
ağırlıklı olarak konteyner elleçleme hizmeti sunulmaktadır. Özellikle son yıllarda, 70
yüklerin konteynerlar ile taşınması eğiliminin artması nedeniyle limanların bu tür
yükleri taşıyan gemilerin yanaşabilmesine uygun hale getirilmesi
yaygınlaşmaktadır. Bu nedenlerle ilgili ürün pazarı “genel kargo ve konteyner
elleçleme hizmetleri” olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Kumport Limanı’nın ağırlıklı olarak hinterlant trafiğine hizmet eden bir liman
olduğu göz önüne alınarak, ilgili coğrafi pazar “Marmara Bölgesi” olarak tespit
edilmiştir.
80
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. İşlemin Niteliği
Bildirim konusu işlem neticesinde, Kumport’un 50.700.000 adet A Grubu ve
16.900.000 adet B Grubu hissesinin %98,27’sine tekabül eden 66.482.137 hisse
Fina ve Turkon tarafından devralınacaktır. Bildirim Formu’nda kalan % 1,73
oranındaki hisseye ilişkin olarak diğer pay sahipleri ile görüşmelerin sürdüğü
ancak alınacak hisselerin kontrol yapısında herhangi bir değişikliğe yol
açmayacağı ifade edilmiştir.
07-34/341-122
3
Devralma İşlemi; Fina ve Turkon ile “Hisse Satım Sözleşmesi”ne noter önünde
verdikleri kabul beyanları ile taraf olan ve birlikte hareket eden Kumport 90
hissedarları arasında imzalanmış olan Sözleşme ile düzenlenmektedir. Dosya
mevcudu bilgilerden, devralma işleminin tamamlanmasını takiben Kumport’un
Fina ve Turkon’un sermayesine eşit oranda sahip olacağı ve her iki teşebbüs
tarafından ortaklaşa kontrol edileceği anlaşılmaktadır. Devralma işlemi
sonrasında Kumport’un 244 gerçek kişi ve 3 tüzel kişiden oluşan hissedarlarının
yerini Fina ve Turkon alacaktır.
H.2.2. 1997/1 sayılı Tebliğ Bakımından Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendinde; “Amaçlarını gerçekleştirmek
üzere işgücü ve mal varlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık
olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki 100
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint venture)”
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası birleşme ve
devralma kabul edilmektedir.
Teşebbüsler arası bir işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in ilgili maddesi çerçevesinde
birleşme ve devralma sayılabilmesi için taşıması gereken unsurlar şunlardır:
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması.
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması 110
İki veya daha çok sayıda teşebbüs ya da gerçek kişinin başka bir teşebbüs
üzerinde belirleyici etki uygulama olanağına sahip oldukları durumlarda ortak
kontrolün varlığından söz etmek mümkündür. Belirleyici etki ise teşebbüsün
stratejik ticari davranışlarına engel olabilme gücü olarak ifade edilebilir. Ortak
kontrolün en açık ifadesi ise oy hakkı ve şirketin karar organlarına atanacak
kişilerin belirlenmesi konularında, aralarında eşitlik bulunan iki ana teşebbüs
tarafından ortak girişimin oluşturulmuş olmasıdır.
Bildirim konusu işlemde, Kumport’un %98,27’sine tekabül eden 244 gerçek kişi
ve 3 tüzel kişiden oluşan hissedarlara ait hisseler Fina ve Turkon tarafından
devralınacak ve devredilen şirketin kontrolüne söz konusu teşebbüsler sahip 120
olacaktır. Dosya mevcudu bilgilere göre, Fina ve Turkon Kumport’un yönetiminde
eşit oy hakkına sahip olacak ve Kumport’un karar organlarında eşit üyeyle temsil
edilecektir. Bunun sonucu olarak ise devre konu şirkette yıllık bütçe onaylanması,
iş planının tasdiki, önemli yatırımlar ve üst düzey yöneticilerin atanması gibi
stratejik ve ticari kararların alınmasında hem Fina hem de Turkon belirleyici etki
uygulama olanağı bulacaktır. Söz konusu açıklamalar çerçevesinde, Kumport’un
işlem sonrasında tarafların ortak kontrolünde olacağı anlaşılmaktadır.
Bildirime konu işlem neticesinde Kumport ile birlikte iştirakleri de devredilecektir.
Devralma ile birlikte, Kumport’un tek başına kontrol ettiği Kumport Liman
İşletmesi Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Kumpet Petrol Tur. Deniz Nakliye ve 130
Kumanyacılık Ticaret Sanayi A.Ş.’nin kontrolü Fina ve Turkon’a geçecektir. Öte
07-34/341-122
4
yandan, Arpaş Ambarlı Römorkaj ve Pilotaj A.Ş. (Arpaş) ve Altaş Ambarlı Liman
Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Altaş)’de şirket hissedarlarının devralma işlemi
öncesinde fiili ortak kontrolü bulunmaktadır. Şöyle ki; her iki şirketin yönetim
kurullarında görev alan hissedarların hiç birinin şirketler üzerinde tek başına
kontrolü ya da kararlarda veto hakkı bulunmamakla beraber, -tüm hissedarların
liman işletmeciliği alanında faaliyet göstermeleri sebebiyle- kararların ortak
menfaatler doğrultusunda alındığı anlaşılmaktadır. Devralma işlemi sonrasında
bu şirketlerin ortaklarından olan ve yönetim kurullarında 2 üye ile temsil edilen
Kumport’un ana hissedarları Fina ve Turkon olacaktır. Buna göre, Altaş ve 140
Arpaş’taki fiili ortak kontrol devam edecek olup, Kumport’un mevcut
hissedarlarının yerine Fina ve Turkon geçeceği için bu şirketlerdeki kontrolün
niteliği değişecektir.
- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olması
Ortak girişim, bağımsız bir teşebbüsün işlevlerini, devamlılık arz edecek şekilde
yerine getirmeli ve günlük işleri sürdürebilecek finansal, personel ve varlıkları da
kapsayan kaynaklara ulaşma amacını taşıyan bir yönetime sahip olmalıdır. Bu
gereklilik ortak girişimin, aynı pazarda faaliyet gösteren diğer firmaların normal
şartlar altında yerine getirdikleri işlevleri yerine getirebilmesi anlamına
gelmektedir. 150
Devralma işlemi neticesinde Kumport’un kontrolü Fina ve Turkon’a geçecek
olmakla beraber, Kumport kendi yönetim ve denetim kurulu ile kurucularından
bağımsız bir varlık olarak faaliyet gösterecektir. Ayrıca şirketin günlük işlerini
yürüten bir yönetime, zorunlu personele, genel kargo ve konteyner elleçleme
alanındaki faaliyetleri için gerekli tüm birimlere sahip olacağı teşebbüsler
tarafından ifade edilmiştir.
Fina ile birlikte Kumport’un kontrolüne sahip olacak Turkon’un Kumport’un toplam
geliri içerisindeki payı da %(....) olup teşebbüsün bağımsız iktisadi varlık niteliğini
olumsuz etkilemeyecektir.
Bu açıklamalar çerçevesinde, gerçekleştirilen bu devir işlemi sonucunda 160
Kumport’un tam işlevsel ortak girişim kriterleri çerçevesinde bağımsız bir iktisadi
varlık vasfını taşıyacağı anlaşılmaktadır.
- Ortak girişimin taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması
Genel olarak, tarafların ortak girişimin faaliyet gösterdiği ilgili ürün pazarında aktif
olmamaları, ana teşebbüslerden sadece birinin ilgili ürün pazarındaki
faaliyetlerine devam etmesi ya da ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet
göstereceği ilgili ürün pazarındaki tüm faaliyetlerini ortak girişime devretmeleri
hallerinde bağımsız teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu
riskinin bulunmadığı kabul edilmektedir. Bu çerçevede, Kumport’u devralan Fina 170
ve Turkon’un ilgili pazarda faaliyetleri bulunmadığından ortak girişimin taraflar
arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya
etkisi olmadığı kanaatine varılmıştır.
07-34/341-122
5
Yukarıda yapılan değerlendirmeler sonucunda, bildirim konusu işlemin 1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında bir işlem olarak kabul edilmesi gerektiği sonucuna
ulaşılmıştır.
Öte yandan, anılan Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer
alan, “...birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 180
yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları
zorunludur.” hükmü ile izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği
getirilmiştir.
Kumport’un 2006 yılı cirosu (…………)YTL. olarak gerçekleşmiş olduğundan, -
diğer verilere bakılmaksızın- anılan işlemin Kurul’un iznine tabi olduğu
anlaşılmıştır.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde hukuka aykırı bulunarak yasaklanan, bir ya
da birden fazla teşebbüsün “Hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını
daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında
herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması 190
sonucunu doğuracak şekilde” birleşmeleri veya bir diğer teşebbüsü devralması
işlemidir.
Bildirime konu işlemde devralan tarafların ilgili pazarda faaliyetleri
bulunmadığından yatay bir yoğunlaşma söz konusu değildir. Ancak devralan
taraflardan Turkon deniz yolu ile düzenli konteyner taşımacılığı yapmakta olup
devredilen Kumport limanı ile dikey ilişkisi bulunmaktadır. Turkon’un Kumport
limanının gelirleri içerisindeki payı % (…..) dur. Kumport’un diğer müşterileri
arasında ise, toplam gelirleri içerisinde % (……) payı olan (………), toplam
gelirleri içerisinde % (……) payı olan (……….), toplam gelirleri içerisinde % (….)
payı olan (……...) ve toplam gelirleri içerisinde % (……) payı olan (….………..) 200
yer almaktadır.
Turkon’un faaliyet gösterdiği hatlar ve pazar payları aşağıdaki gibidir:
Batı yönlü % (….) Türkiye-ABD hattı
Doğu yönlü
% (….)
Güney yönlü
% (….)
Türkiye-Doğu Akdeniz hattı
Kuzey yönlü
% (….)
Güney yönlü
% (….)
Türkiye-Avrupa hattı
Kuzey yönlü
% (….)
Turkon Kumport’un mevcut müşterilerinden (……….), (………..….) ve (……….)
ile aynı hatlarda faaliyet göstermektedir. Ancak global düzeyde rekabetin
yaşandığı uluslararası konteyner taşımacılığı pazarında Turkon’un güçlü rakipleri
07-34/341-122
6
bulunmaktadır. Ayrıca, ilgili pazarda Kumporta alternatif limanlar mevcuttur.
Kumport’un mevcut konteyner elleçleme kapasitesi 1.000.000 TEU olup
halihazırda bunun sadece % 50 si kullanılmaktadır. İlgili pazardaki tüm limanların
konteyner elleçleme kapsaitesi ise 3.300.000 TEU civarında olup bunun yaklaşık 210
% 70’i kullanılmaktadır. Bu durumda bildirime konu işlemde Turkon’un
Kumport’un ortak kontrolünü devralması sonucunda pazarı rakiplere kapatarak
rekabeti sınırlayıcı bir hakim durum yaratmasının ya da mevcut bir hakim durumu
güçlendirmesinin muhtemel olmadığı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin
4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna; işlem 220
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu
nedenle bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy