Rekabet Kurumu - Karar Sayı 07-34/342-123

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Danıştay’ın Yürütmeyi Durdurma Kabul ve İtiraz-Red Kararları Üzerine
Verilen)
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2002-4-36 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 07-34/342- 123
Karar Tarihi : 24.4.2007

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10

Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

C. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Evren SESLİ

D. ŞİKAYET EDEN : Re’sen

E. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN : 20
- Özel Sakarya Polikliniği.
Selanik Cad. No:8/8 Kızılay/ANKARA

F. DOSYA KONUSU : Ankara İlinde faaliyet gösteren ve “sürücü olur”
raporu vermeye yetkili poliklinikler hakkında Rekabet Kurulu’nun
25.10.2005 tarih ve 05-73/988-275 sayılı kararının Danıştay 13. Dairesinin
2006/2435 Esas sayılı Yürütmeyi Durdurma Kabul kararı ve Danıştay İdari
Dava Daireleri Kurulu’nun 2006/1311 numaralı Yürütmeyi Durdurma İtiraz-
Red kararı üzerine, ilgili dosyanın yeniden değerlendirilmesi.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Ankara İlinde faaliyet gösteren ve sürücü olur raporu
vermeye yetkili olan Özel Sakarya Polikliniği’nin; aynı pazarda faaliyet gösteren
Özel Yeni Anıl Polikliniği, Özel Kızılay Mithatpaşa Polikliniği, Özel Başkent
Sıhhiye Polikliniği, Özel Ziya Gökalp Polikliniği, Özel Yeni Dışkapı Polikliniği,
Özel Sincan Bilgi Tıp Merkezi, Özel Ortadoğu Polikliniği, Özel Servet Ünsal
Polikliniği, Özel Umar Uzman Doktorlar Polikliniği ve Özel İlkiz Polikliniği’nin,
Rekabet Kurulu’nun daha önce 13.8.2003 tarih ve 03-55/645-296 sayılı kararıyla
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde sayılan örneklerle
uyumlu olduğuna ve rekabet ihlali oluşturduğuna karar verdiği, banka hesapları
ile bir havuz oluşturarak pazar paylaşımında bulunmak ve fiyat tespiti yapmak 40
şeklindeki eylemlerine katıldığı ve bu yolla aynı rekabet ihlallerini gerçekleştirdiği
tespit edilmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ: - Özel Yeni Anıl Polikliniği, Özel Kızılay Mithatpaşa
Polikliniği, Özel Başkent Sıhhiye Polikliniği, Özel Ziya Gökalp Polikliniği, Özel
Yeni Dışkapı Polikliniği, Özel Sincan Bilgi Tıp Merkezi, Özel Ortadoğu Polikliniği,
07-34/342-123

2
Özel Servet Ünsal Polikliniği, Özel Umar Uzman Doktorlar Polikliniği ve Özel İlkiz
Polikliniği unvanlı teşebbüsler hakkında Rekabet Kurulu’nun aldığı 13.8.2003
tarih ve 03-55/645-296 sayılı kararla soruşturma (1. Poliklinikler soruşturması)
açıldığı tarihte Ankara İlinde faaliyet gösteren ve sürücü olur raporu vermeye 50
yetkili Özel Sakarya Polikliniği’nin havuz uygulaması dışında olduğu sonucuna
ulaşılmış, düzenlenen 3.4.2003 tarih ve S.R./03-4 sayılı soruşturma raporu ilgili
taraflara tebliğ edilip yazılı savunmaları talep edilmiştir. Kuruma intikal eden
28.4.2003 tarih ve 1780 sayılı Dr. Selçuk DOKER imzalı savunma yazısında,
Ankara İlinde faaliyet gösteren ve sürücü adayı sağlık raporu düzenlemeye yetkili
olan söz konusu polikliniğin havuz uygulamasına katılmış olduğunun ifade
edilmesi üzerine yapılan incelemeler sonucunda, Özel Sakarya Polikliniği’nin de
2002 yılı Mayıs-Haziran-Temmuz döneminde soruşturma konusu ihlali oluşturan
ortak hesap şeklindeki havuz uygulamasına katıldığı belirlenmiştir. Ek görüş
aşamasında bulunan mezkur soruşturmanın taraflarından birisi olması gereken 60
“Özel Sakarya Polikliniği” hakkındaki, sürmekte olan soruşturma prosedürünün
ilerlemiş olması ve doğabilecek usule ilişkin sakıncalar nedeniyle 4054 sayılı
Kanun’un 40. maddesinin ilk fıkrası gereğince re’sen ayrıca bir soruşturma
açılması gerektiği görüşlü Soruşturma Heyeti Başkanlığı’nın 12.5.2003 tarih ve
REK.0.02.00.07/39 sayılı önergesi, 03-32 sayı ve 15.5.2003 tarihli toplantıda ele
alınarak, Özel Sakarya Polikliniği hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
-14.10.2003 tarihinde, Kanun'un 43/2. maddesi uyarınca Özel Sakarya
Polikliniği’ne soruşturma açıldığına dair bildirimde bulunularak 30 gün içinde ilk
yazılı savunmalarını göndermesi istenmiştir. Özel Sakarya Polikliniği birinci yazılı 70
savunmasını yasal süresi içinde göndermiştir.
- Soruşturma Heyetince tamamlanan 13.10.2003 tarih ve SR/03-13 sayılı
Soruşturma Raporu, Kanun'un 45/1. maddesi uyarınca Başkanlıkça tüm Kurul
Üyeleri ile Özel Sakarya Polikliniği’ne tebliğ olunmuş ve aynı maddenin ikinci
fıkrası gereğince Özel Sakarya Polikliniği’nden 30 gün içinde yazılı savunmasını
göndermesi istenilmiştir. Soruşturma Raporu'nun tebliğini takiben, Özel Sakarya
Polikliniği’nin savunması yasal süresi içinde Kurum'a intikal etmiştir.
- Soruşturma Heyetinin hazırladığı "Ek Yazılı Görüş", Kanun'un 45/2. maddesi
uyarınca, 7.11.2003 tarihinde tüm Kurul Üyelerine ve Özel Sakarya Polikliniği’ne
tebliğ edilmiştir. Söz konusu polikliniğin savunması yasal süresi içinde Kurum'a 80
intikal etmiştir.
- Kurul’un 11.12.2003 tarihli toplantısında, soruşturma aşamasının 5.12.2003
tarihinde sona ermiş olduğuna, hakkında soruşturma yürütülen Özel Sakarya
Polikliniği’nin sözlü savunma talebinde bulunmadığının anlaşıldığına, Kurul’ca da
sözlü savunma yapılmasına gerek görülmediğine ve 4054 sayılı Kanun’un 48.
maddesi çerçevesinde nihai kararın verilmesi sürecinin başlatılmasına 03-
78/964-M sayı ile karar verilmiş olup, soruşturma 18.12.2003 tarihinde nihai
karara bağlanmıştır.
- Anılan Karar, Rekabet Kurulu’nun Sakarya Polikliniği hakkındaki kararı
“Soruşturmayı yürüten Kurul üyesinin nihai karar toplantısına katılarak oy 90
07-34/342-123

3
kullanmasının hukuka aykırı olduğu” gerekçesiyle Danıştay 13. Dairesi’nin
21.9.2005 tarih ve 2005/4384 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Danıştay Kararı
13.10.2005 tarihinde Kurum tarafından tebellüğ edilmiştir.
- Kurul’un 20.10.2005 tarih ve 05-70/966-M sayılı toplantısında, dosya
konusunun 25.10.2005’te bilgilendirme ve nihai karar toplantısı yapılmak üzere
Kurul gündeminde incelemeye alınmasına karar verilmiştir.
- Kurul’un 25.10.2005 tarih ve 05-73 sayılı toplantısında, ilk inceleme ve
soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, raporlar, Danıştay’ın iptal kararları,
tüm dosya münderecatında yer alan bütün bilgi ve belgelerin incelenmesi
sonucunda dosya konusu karara bağlanmıştır. 100
- Rekabet Kurulu’nun 25.10.2005 tarih ve 05-73/987-275 sayılı kararı hakkında
Danıştay 13. Dairesi 2.10.2006 tarih ve 2006/2435 E. Sayılı kararı ile dava
sonuçlanıncaya kadar yürütmenin durdurulmasına karar vermiştir. Anılan karara
karşı Kurumumuz tarafından yapılan itiraz Danıştay İdari Dava Dairelerince
verilen 28.12.2006 tarih ve 2006/1311 E. Sayılı karar ile red edilmiştir. Danıştay
Kararı 26.3.2007 tarihinde Kurum tarafından tebellüğ edilmiştir.
- Rekabet Kurulu’nun 24.4.2007 tarih ve 07-34 sayılı toplantısında, ilk inceleme
ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, raporlar, tüm dosya
münderecatında yer alan bütün bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda dosya
konusu karara bağlanmıştır. 110
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ:
İlgili raporda;
1- Ankara İlinde faaliyet gösteren ve sürücü olur raporu vermeye yetkili olan Özel
Sakarya Polikliniği’nin; aynı pazarda faaliyet gösteren Özel Yeni Anıl Polikliniği,
Özel Kızılay Mithatpaşa Polikliniği, Özel Başkent Sıhhiye Polikliniği, Özel Ziya
Gökalp Polikliniği, Özel Yeni Dışkapı Polikliniği, Özel Sincan Bilgi Tıp Merkezi,
Özel Ortadoğu Polikliniği, Özel Servet Ünsal Polikliniği, Özel Umar Uzman
Doktorlar Polikliniği ve Özel İlkiz Polikliniği’nin, Rekabet Kurulu’nun daha önce
13.8.2003 tarih ve 03-55/645-296 sayılı kararıyla 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin (a) ve (b) bentlerinde sayılan örneklerle uyumlu olduğuna ve rekabet 120
ihlali oluşturduğuna karar verdiği, banka hesapları ile bir havuz oluşturarak pazar
paylaşımında bulunmak ve fiyat tespiti yapmak şeklindeki eylemlerine katıldığı ve
bu yolla aynı rekabet ihlallerini gerçekleştirdiği,




07-34/342-123

4
2-Belirtilen anlaşma ve uygulamalara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 10.
maddesi ile öngörülmüş olan bir aylık süre içerisinde bildirim yükümlülüğünün
yerine getirilmediği, 130
3-Rekabet Kurulu’nca yukarıda belirtilen ihlalleri gerçekleştiren Özel Sakarya
Polikliniği’nin 4054 sayılı Kanun’un 16/2. maddesi uyarınca idari para cezası ile
cezalandırılması gerektiği,
4-Diğer taraftan Özel Sakarya Polikliniği’nin ihlale konu olan sözleşmeler ile ilgili
olarak 4054 sayılı Kanun’un 10. maddesi uyarınca bildirim yükümlülüğünü yerine
getirmemesinden dolayı, aynı Kanun’un 16/1. maddenin (c) bendi uyarınca idari
para cezası ile cezalandırılması gerektiği,
ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 140
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

“Sürücü Adayı Sağlık Raporları”, ilgili mevzuat uyarınca alınması gereken ve
verilme esasları sıkı kıstaslara bağlanmış bir rapor türüdür. Bu niteliği ile hizmet
sunucuları olan teşebbüsler ve hizmet kullanıcısı olan tüketiciler açısından
herhangi bir ikame imkanı bulunmamaktadır. Belirlenen bu sınırlamalar nedeniyle
ilgili ürün pazarı, “Sürücü Adayı Sağlık Raporları” olarak tespit edilmiştir.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 150

“Sürücü Adayı Sağlık Raporları” il merkezlerinde ve ilçe merkezlerinde kurulan ve
uzman tabiplerden oluşan sağlık heyetleri tarafından verilmektedir. Pazar yapısı
uyarınca, herhangi bir sürücü adayının, eğer kendisine yönelik olarak rapor alma
kıstaslarında bir sorun çıkmazsa, başka bir il veya ilçe merkezine giderek rapor
alması, ulaşım maliyeti ve zaman kaybı dezavantajı nedeniyle, bir talep ikamesi
oluşturmamaktadır. Bu nedenlerle ilgili coğrafi pazar, şikayet konusu eylemlerin
gerçekleştiği “Ankara İli şehir merkezi sınırları” olarak belirlenmiştir.

I.2. Hakkında Soruşturma Yapılan Teşebbüs 160
Özel Sakarya Polikliniği
Özel Sakarya Polikliniği, 2002 yılı Mayıs ayı içerisinde faaliyete başlamış olup
sürücü adayı sağlık raporu düzenlemekten başka bir faaliyeti bulunmamaktadır.
Dosya mevcudu bilgilerden, polikliniğin ortaklarının Dr. (…) ve Dr. (…) olduğu,
ayrıca (…), (…)’ın doktor olmadıkları için resmi olarak görünmeyen kurucuları
olduğu anlaşılmıştır. Poliklinik bir adi ortaklık olarak isletilmektedir. Poliklinik,
faaliyet göstermeye başladığı 21.5.2002’den aynı yılın sonuna kadar (…) TL ciro
elde etmiştir.

170

I.3. Yapılan Tespitler ve Elde Edilen Deliller
07-34/342-123

5
I.3.1. Sürücü Olur Raporu Düzenlenmesi İle İlgili Mevzuat
Sürücü olur raporu düzenlenmesine ilişkin kurallar ve bu raporu düzenlemeye
yetkili kuruluşların taşıması gereken nitelikler, çeşitli mevzuat hükümleriyle
düzenlenmektedir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 41. maddesinde yer
alan, “Sürücü belgesi alacakların, resmi ve özel sağlık kuruluşlarında İç
Hastalıkları, Ortopedi, Göz, Kulak-Burun-Boğaz ve Psikiyatri uzmanları bulunan
Sağlık Kurulunca, yönetmelikte belirtilen esaslara göre “Sürücü Olur” raporu
almaları gerekir. Ortopedist bulunmadığı takdirde Genel Cerrahtan, Psikiyatri 180
Uzmanı bulunmadığı durumlarda Nörolog veya Psikologdan görüş alınarak
Sağlık Kurulu kararını verir…” ifadesi ile sürücü olur raporu düzenleyecek olan
sağlık kurulunun niteliği belirtilmektedir. Bu heyetin hangi kurum bünyesinde
oluşturulacağı ise Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 78. maddesinde “Sağlık
kurulu raporları; İç Hastalıkları, Ortopedi, Göz, Kulak-Burun-Boğaz ve Psikiyatri
uzmanları bulunan ve Sağlık Bakanlığı veya İl Sağlık Müdürlükleri tarafından
sürücü belgesi alacak sürücü adaylarına sağlık kurulu raporu düzenlemeye
yetkilendirilmiş resmi ve özel sağlık kuruluşlarınca verilir.” ifadesi ile
düzenlenmektedir. Bu hüküm uyarınca sürücü olur raporu düzenleyecek
polikliniklerin yetkilendirilmesi işlemi, Sağlık Bakanlığı veya İl Sağlık Müdürlükleri 190
tarafından yapılmaktadır. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde resmi ve özel sağlık
kuruluşlarının, İl Sağlık Müdürlükleri aracılığı ile yürütülecek yetkilendirme
işlemlerine ve Kanun'da belirtilen bütün uzmanların bulunmadığı küçük yerleşim
birimlerinde serbest çalışan tabiplerin sağlık kurullarında görevlendirilmesine dair
usul ve esasların Sağlık Bakanlığı’nca çıkarılacak bir genelge ile düzenleneceği
öngörülmüştür. Bu madde gereği Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel
Müdürlüğü tarafından 7.5.1998 tarih ve 6094 sayılı “Sürücü Olur Raporlarının
Düzenlenmesi Hakkında Genelge” çıkarılmış olup, genelge halen yürürlükte
bulunmaktadır. Bu genelge ile; "Sürücü Olur" raporu düzenlemeye yetkili
kılınacak sağlık kuruluşlarının taşıması gerekli şartlar, bu kuruluşların başvuru 200
esasları, başvuruların incelenmesi esasları, "Sürücü Olur" raporunun
düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar, yetkilendirilecek sağlık kurulusunun
taşıması gerekli şartlar, sağlık kurullarında görev yapacak doktorların ve mesul
müdürlerin sorumlulukları düzenlenmiştir.
I.3.2. Pazar Yapısı
Ankara İlinde sürücü olur raporu vermekle görevli resmi kuruluşlar 12 adettir.
Ancak tüm sağlık kurumlarını denetlemekle görevli olan Ankara İl Sağlık
Müdürlüğü bünyesinde Ankara Valiliği’nin 1.12.1995 tarih ve 503 sayılı Oluru ile
ve “T.C. Ankara Valiliği Il Sağlık Müdürlüğü Sürücü Adayları ve Silah Ruhsatı
Sağlık Merkezi Baştabipliği” birimi oluşturulmuştur. Bu birim tarafından denetleme 210
görevleri dışında rapor tanzimi de yapılmakta, hukuki bir altyapısı bulunmaması
nedeniyle döner sermaye uygulaması yapılamamasına karsın Sağlık ve Sosyal
Yardım Vakfı’na bağış toplanması şeklinde rapor talep edenlerden ücret
alınmakta, ayrıca denetim görevi yerine getirilirken özel polikliniklerden, poliklinik
yetkililerince rapor basına 2.500.000.-TL olarak uygulandığı ifade edilen, belirli
tutarlarda tasdik ücreti alınmaktadır. Ankara İlinde yukarıda aktarılan birim
dışında aktif olarak bu raporu düzenleyen resmi sağlık kurumu Sincan Devlet
07-34/342-123

6
Hastanesidir. Bu hastane uygulamasında 2002 yılı bütçe talimatnamesinin
yorumu sonucu 3.000.000.-TL üzerinden sağlık raporunun düzenlenmesi ile talep
kayması yaşanmış, ancak uygulanan bu tutarın eksik olduğu ve hastanenin bu 220
uygulaması sonucu kamu zararı doğduğu gerekçesiyle Sağlık Bakanlığı
müfettişlerince hastane yönetimi hakkında işlem yapılmıştır. Bu uygulamadan
resmi kurumların sürücü olur raporlarına uygulanacak ücretin belirlenme yöntemi
konusunda farklı davranışlar içinde oldukları anlaşılmaktadır.
I.3.3. Havuz Hesabına Dair Tespitler
I.3.3.1. Birinci Poliklinikler Soruşturması sırasında Havuz Anlaşmasına Dair
Yapılan Tespitler
1. Poliklinikler Soruşturmasında yapılan yerinde incelemeler sırasında, Özel
Ortadoğu Polikliniği’nde “Ankara İli Sürücü Adayları Muayene ve Rehabilitasyon
Merkezleri İşbirliği Protokolü” başlıklı bir belge bulunmuştur. Bu belgede aynen; 230
“havuza aktarılacak paranın paylaşımında eşitlik temel kriterdir. Günlük muayene
ücretleri ertesi gün en geç saat 11:00’e kadar ortak hesaba yatırılacaktır. Yine
aynı banka nezdinde açılmış bireysel hesaplara haftalık olmak üzere havuzdan
dağıtımı yapılacaktır. Söz konusu merkezlerden kurulan bir denetim ekibi günlük
veya haftalık kayıtlar ile gelirleri karsılaştırılarak sistemin sağlıklı yürümesi için
yerinde rutin denetim yapacaktır. İsletme sahibi veya yöneticileri bu konuda
anlayış göstererek ilgililere yardımcı olacaktır. Havuza biriken para 14 merkez
arasında eşit paylaşılacaktır. Merkezlerin herhangi bir sebeple kapanması
durumunda en fazla 3 ay havuzdan aynı şartlarda pay alır. Ancak bu süre
sonunda mevcudiyetini idare ettiremezse havuzdan verilen pay kesilir.” 240
ifadelerine yer verilmiş olup, söz konusu belge Sıhhiye Polikliniği adına Dr. (…),
Dışkapı Polikliniği adına (…), İlkiz Polikliniği Dr. (…), Ziya Gökalp Polikliniği adına
(…), Mithatpaşa Polikliniği adına Dr. (…), Anıl Polikliniği adına (…), Özel
Ortadoğu Polikliniği adına (…), Özel Sincan Bilgi Tıp Merkezi adına
(…)tarafından imzalanmıştır. Bu evrak, söz konusu soruşturmaya konu olan
teşebbüslerin biraraya gelerek bir yapılanma oluşturmak istediklerini, bu konuda
ortak davranış sergilemek üzere çeşitli esasları protokole bağladıklarını
göstermektedir.
Poliklinik yetkililerince hiçbir zaman uygulamaya konulmadığı seklinde görüş
belirtilen protokolün, soruşturmaya taraf teşebbüslerin gerçek iradelerinin yazılı 250
bir şekilde ortaya konduğu bir belge olduğu belirlenmektedir. Pazar şartları
dolayısıyla belirlenmek istenen yüksek fiyatların uygulanamaması nedeniyle
gecikmeli olarak yürürlüğe konan bu protokol, açılan havuz hesapları ile ortak
hareket etme amacının piyasa davranışı olarak ortaya çıkmasını sağlamıştır.
Ortak hesaplar oluşturularak elde edilen gelirin paylaştırılması ile ilgili pazarda
rekabeti bozucu etkinin ortaya çıktığı görülmektedir. Anılan protokol,
soruşturmaya taraf teşebbüslerin rekabeti bozucu amaç ve etki taşıyan
davranışlarının somut bir belgesi niteliğindedir.
1. Poliklinikler Soruşturması kapsamında raportörlerce yapılan incelemeler
sırasında Ankara İl Sağlık Müdürlüğü’ne gidilmiş ve müdürlük bünyesinde 260
oluşturulan yapı içerisinde uzman doktorlardan bir heyet oluşturularak sürücü olur
07-34/342-123

7
raporu düzenlendiği ve rapor ücreti olarak 25.000.000.-TL’nin Sağlık ve Sosyal
Yardımlaşma Vakfı’na bağış adı altında toplandığı tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan
görüşmeye sonradan katılan Özel Anıl Polikliniği Şirket Müdürü, poliklinikler
arasında bir “centilmenlik anlaşmasının” varlığını kabul etmiş ve bu çerçevede
bütün polikliniklerin sürücü olur raporu ücretini 25.000.000.-TL olarak tespit
ettiklerini sözlü olarak belirtmiştir. Yine yapılan incelemeler çerçevesinde, sürücü
adaylarından tahsil edilen paraların yatırıldığı T.C. Ziraat Bankası Heykel ve
Hamamönü Şubelerinde açılan hesaplar ortaya çıkarılmıştır. İlk olarak Ziraat
Bankası Heykel Şubesinde 989849 no’lu vadesiz tasarruf hesabı ve 989852 no’lu 270
yatırım hesabı açılmış, hakkında soruşturma yapılan tüm poliklinikler tarafından
düzenli periyotlarla sürücü adaylarından alınan ücretlerden masraf kalemleri
düşülerek bu hesaba yatırılmıştır. Bahsedilen hesaplar 7.5.2002 tarihinde
kapatıldıktan sonra 5.5.2002 tarihinde ise, Ziraat Bankası Hamamönü
Şubesi’nde, Selçuk DOKER adına 602205 no’lu vadesiz mevduat hesabı ve
602232 no’lu menkul hesabı açılmıştır. Bu hesap da, Heykel Şubesi’nde açılan ilk
hesabın devamı niteliğinde işlev görmüş, Heykel Şubesi’ndeki hesaba para
yatıran poliklinikler, bu hesaba da para yatırmaya devam etmişlerdir. 28.8.2002
tarihinde anılan hesabın da kapatıldığı ekstre dökümlerinden anlaşılmıştır. Sonuç
olarak soruşturmaya taraf olan teşebbüslerce ortak bir yapı oluşturularak fiyat 280
anlaşmasına gidildiği, ortak hesap uygulaması ve hesabın denetimi ile bu
uygulamanın 8 aylık süre boyunca devam ettiği, Rekabet Kurumu’nun
müdahalesi sonucunda yapının sona erdiği tespit edilmiştir. Bahsi geçen protokol
belgesinde Özel Sakarya Polikliniğini temsilen bir imzaya rastlanmamıştır. Ancak,
havuz hesaplarının incelenmesi sonucu, Özel Sakarya Polikliniği’nin de, ilk olarak
29.5.2002, son olarak ise 1.7.2002 tarihinde olmak üzere, ilgili hesaba para
yatırdığı ve bu yolla fiyat tespiti ve pazar paylaşma şeklinde gerçekleştirilen
uygulamaya katıldığı tespit edilmiştir. Öte yandan, Protokolün Özel Sakarya
Polikliniğinin faaliyete başlama tarihi olan 21.5.2002’den önce imzalandığı
kanaatine varılmıştır. 290
I.3.3.2. Yapılan Yerinde İncelemeler
Soruşturma kapsamında raportörlerce 3.7.2003 tarihinde Özel Sakarya Polikliniği
Mesul Müdürü ile görüşülmüş ve yapılan görüşmede kendisi tarafından, poliklinik
olarak havuza katılmadıkları ve bu hesaba para yatırmadıkları, hesap
dökümlerinde kendi adlarına yatırılmış gözüken paralardan haberleri olmadıkları
belirtilmiştir.
I.3.3.3. Soruşturma Çerçevesinde Yapılan Özel Sakarya Polikliniği’nin de
Havuza Katıldığına Dair Tespitler
1. Poliklinikler Soruşturması esnasında ortaya çıkarılan ve polikliniklerin
adaylardan tahsil ettikleri paraları yatırdıkları, Ziraat Bankası Hamamönü 300
Şubesi’nde, Selçuk DOKER adına 602205 no’lu vadesiz mevduat hesabına ait
banka dekontlarının incelenmesi sonucu, Özel Sakarya Polikliniği’nin de, ilk
olarak 29.5.2002, son olarak ise 1.7.2002 tarihinde olmak üzere, ilgili hesaba
para yatırdığı ve bu yolla fiyat tespiti ve pazar paylaşma seklinde gerçekleştirilen
uygulamaya katıldığı tespit edilmiştir.
07-34/342-123

8
I.4. Savunmaların Değerlendirilmesi
Aşağıda sırayla Özel Sakarya Polikliniği tarafından savunulan konular ve bunların
değerlendirilmesine yer verilmiştir:
- Özel Sakarya Polikliniği’nin havuza katılması için kendilerine baskı yapıldığı
fakat bunu kabul etmedikleri, havuza kendi adlarına yatırılmış gözüken 310
paralardan haberleri olmadığı, bu paraların kendileri tarafından yatırılmadığı ve
dolayısıyla havuza katılmadıkları.

Bu iddialarını doğrulayacak bir ispat vasıtası sunulmamıştır. Bunun üzerine,
havuz hesabının açıldığı banka şubesinden hesaba para yatıran kişilerin kimlik
bilgileri talep edilmiş fakat bu bilgilerin banka tarafından tutulmadığı öğrenilmiştir.
Ayrıca, havuza dahil olmadığı iddia edilen Özel Sakarya Polikliniği adına havuz
hesabına, herhangi bir kişi tarafından para yatırılması ekonomik olarak
açıklanamamaktadır.
320
- Özel Sakarya Polikliniği’nin hiç bir zaman havuzun içinde olmadığı, diğer
polikliniklerin Özel Sakarya Polikliniği’ni suç ortağı olarak göstererek kendilerine
zarar vermek maksadıyla Özel Sakarya Polikliniği adı altında havuz hesaplarına
para yatırdığı, havuzda biriktirilen paralar oranlarla paylaştırıldığı için zaten
yatıranın parasını geri aldığı.

Havuza yatırılan paraların, poliklinikler arasında oranlar dahilinde
dağıtılmasından dolayı, hesaba yatırılan her meblağ da aynı oranlara göre
dağıtılmaktadır. Sonuç olarak Özel Sakarya Polikliniği adına yatırılan para da
poliklinikler arasında aynı oranlara göre paylaştırılmış olmaktadır. 330

- Özel Sakarya Polikliniği’nin 20.05.2002 tarihinde kurulmuş olduğu, 1.
poliklinikler soruşturmasının ise daha erken bir tarihte başlatılmış olduğu,
hakkında Rekabet Kurumu tarafından soruşturma yürütülen bir uygulamaya
katılmayacakları.

1. Poliklinikler Soruşturmasında, 13.9.2002 tarihli önaraştırma raporu Rekabet
Kurulu’nun 4.10.2002 tarihli toplantısında görüşülerek soruşturma kararı
alınmıştır. Dolayısıyla Özel Sakarya Polikliniği’nin kurulduğu tarihte Rekabet
Kurulu’nun soruşturmayı başlatmış olduğu iddiası gerçekleri yansıtmamaktadır. 340

- Ele geçirilen havuz protokolünde imzalarının bulunmadığı.

Poliklinikler soruşturması esnasında yapılan incelemeler sırasında, havuz
uygulamasının 2002 yılı basında başladığı tespit edilmiş olup ele geçirilen
protokol belgesinin de yaklaşık olarak bu tarihlerde imzalandığı kanaatine
varılmıştır. Söz konusu polikliniğin protokol anlaşmasının imzalandığı tarihte faal
olmaması nedeniyle, anılan belgede Özel Sakarya Polikliniği’ni temsil eden
herhangi bir imzaya rastlanması mümkün değildir.
350
07-34/342-123

9
- Havuz hesabından Özel Sakarya Polikliniği veya ortaklarının herhangi birisinin
hesabına herhangi bir para yatırılmamış olduğu.

Havuz hesaplarına ait banka dekontlarının incelenmesi sonucunda havuz
hesabından yalnızca üç polikliniğe geri ödeme yapıldığı tespit edilmiş olup, bu
nedenle Özel Sakarya Polikliniği ve diğer yedi polikliniğe geri ödemelerin başka
yollardan yapılmış olabileceği kanaatine varılmıştır.

- Kendilerinin havuz içinde olmadığı, nitekim adaylardan düzenlenen raporlar için
değişik ücretler aldıkları. 360

Bir polikliniğin, ortak ücret uygulamasına katılmaması, aynı zamanda havuz
uygulamasına katılmaması anlamına gelmemektedir.

- Haziran ayı içerisinde 479 adaya baktıkları, bunun 25.000.000 TL ile çarpılması
durumunda 11.975.000.000 TL’lik bir cironun oluşacağı, oysa aynı ayda kendi
poliklinikleri adına havuza sadece 4.950.000.000 TL yatırılmış olduğu.

Özel Sakarya Polikliniği, Haziran ayı içerisinde 479 rapor düzenlediklerini, fakat
havuza kendi adlarına 4.950.000.000 TL yatırılmış olduğunu, havuza katılmış 370
olmaları durumunda daha büyük bir paranın kendi hesaplarına yatırılmış olması
gerektiğini iddia etmektedir. Genel olarak havuz hesabına poliklinikler tarafından
yatırılan paranın aday basına 15.000.000 TL olarak hesaplandığı tespit edilmiştir.
Bununla birlikte bir polikliniğin bundan daha düşük bir meblağı havuz hesabına
yatırması da mümkündür. Söz konusu poliklinik, havuza yaklaşık 2 aylık bir süre
için katılmış, daha sonra ayrılmıştır. Ayrıca, Özel Sakarya Polikliniği, bu süre
zarfında da havuza ödemeleri düzenli olarak yapmamış, genelde 3-4 günlük veya
zaman zaman 10 günlük aralıklarla büyük meblağlar halinde yatırmıştır.
Dolayısıyla bu polikliniğin havuzdan ayrıldığı zaman da havuza yatırması
gereken fakat yatırmadığı bir meblağ olması ihtimali mevcuttur. 380

- 2002 yılı Temmuz ya da Ağustos ayında raportörlerle yaptıkları görüşmede;
havuz hesabını ihbar ettikleri, ayrıca kendilerine de havuza katılmaları yolunda
tehditler yapıldığını ve diğer poliklinikler tarafından havuza girmemeleri
durumunda, Özel Sakarya Polikliniği adına havuza para yatırılacağının
söylendiğini bildirdikleri, bu nedenle söz konusu raportörler hakkında şikayetçi
oldukları.

Raportörlere, Özel Sakarya Polikliniği yetkilileri tarafından sözlü olarak beyan
edildiği iddia edilen hususlar 2002 yılı Ağustos ayında yapılan görüşmeyle ilgilidir. 390
Havuz hesaplarına ait banka dekontlarının incelenmesi sonucu Özel Sakarya
Polikliniği tarafından havuz hesabına 2002 Mayıs-Temmuz dönemlerinde para
yatırıldığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla, Özel Sakarya Polikliniği tarafından havuz
hesabına para yatırılması tarihleri, söz konusu görüşme tarihinden daha önceye
rastlamaktadır.

07-34/342-123

10
J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK

İlgili pazarda faaliyet gösterebilecek nitelikteki özel sağlık merkezleri; pazarın
sürücü kursları ile sürekli bağlantı gerektirmesi ve bu is için görevlendirecekleri 400
doktorların alternatif maliyetlerinin yüksek olması gibi nedenlerle pazara giriş
yapmamaktadırlar. Öte yandan, resmi sağlık kurumlarında özel heyetler
oluşturulmasının zorluğu ve İl Sağlık Müdürlüğü’nce rapor verilmesi hastanelere
olası talebi kaldırmaktadır. 1. Poliklinikler Soruşturması kapsamındaki
polikliniklerce serbest rekabet yapısında “per se” yasak sayılan fiyat tespiti
anlaşmasının yapıldığı bulunan protokolle de sabittir. Ayrıca bu fiyata uyumun
açılan bir ortak hesapla denetlendiği, bu hesabın hesaba para yatıran
polikliniklerce de “havuz hesabı” olarak nitelendirildiği ve bu havuz anlaşmasının
17.1.2002 ile 28.8.2002 tarihleri arasında uygulandığı görülmektedir. Özel
Sakarya Polikliniği’nin ise bu oluşuma daha sonradan katıldığı havuz hesabına 410
ait banka dekontlarının incelenmesinden anlaşılmıştır. Özel Sakarya
Polikliniği’nin de sonradan katıldığı, fiyat tespiti ve havuz uygulamasının diğer bir
sonucu, oluşturulan yapı gereği ilgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler
arasında pazarın müşteri bazında paylaşılmasıdır. 1. Poliklinikler
Soruşturmasında düzenlenen bilgi tutanaklarında da de yer aldığı üzere, havuz
sistemi kota esasına dayanmakta, belirlenen kotalardan daha az talep gören
polikliniklerin, fazla talep alan polikliniklerce sistemi bozmamaları karşılığında
finansmanı sağlanmaktadır. Pazar içerisinde oluşan toplam cironun, hizmet esası
yerine belirlenen oranlar çerçevesinde bölüşülmesi ile talebin paylaşılması
sonucu ortaya çıkmaktadır. “Ankara İli Sürücü Adayı Sağlık Raporları” ilgili 420
pazarında faaliyet gösteren 1. Poliklinikler Soruşturması kapsamındaki
teşebbüslerin ve Özel Sakarya Polikliniği’nin gerçekleştirdikleri eylemlerin, 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında hukuka aykırı ve yasak olduğu
belirlenen teşebbüsler arası anlaşma niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. Söz
konusu teşebbüsler ilgili pazarda aynı seviyede faaliyette bulunan teşebbüsler
olduklarından, belirtilen anlaşma da, rekabet hukuku literatüründe yatay anlaşma
olarak belirlenen kategorideki anlaşmalardandır. Fiyat anlaşması niteliğindeki bu
anlaşma ve anlaşmanın yürütülmesi ile oluşan etkileri, Kanun’un 4. maddesinin
(a) ve (b) bentlerinde sayılan örneklerle uyum göstermektedir. Oluşturulan fiyat
anlaşması (a) bendinde örnek verilen “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım 430
fiyatının, … tespit edilmesi,”, uygulamada oluşan pazar paylaşımı ise (b)
bendinde örnek verilen “ Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü
piyasa kaynaklarının veya unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü,” hükümleri ile
uyum içerisindedir.
K. SONUÇ

Önaraştırma ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma
tutanakları, raporlar, Danıştay’ın kararları, tüm dosya münderecatında yer alan
bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
1. “Ankara İli Sürücü Olur Sağlık Raporu” ilgili pazarında faaliyet gösteren Özel 440
Sakarya Polikliniği’nin, aynı pazarda faaliyet gösteren Özel Yeni Anıl Polikliniği,
Özel Kızılay Mithatpaşa Polikliniği, Özel Başkent Sıhhiye Polikliniği, Özel Ziya
07-34/342-123

11
Gökalp Polikliniği, Özel Yeni Dışkapı Polikliniği, Özel Sincan Bilgi Tıp Merkezi,
Özel Ortadoğu Polikliniği, Özel Servet Ünsal Polikliniği, Özel Umar Uzman
Doktarlar Polikliniği ve Özel İlkiz Polikliniği unvanlı teşebbüslerin açılan banka
hesapları ile havuz oluşturarak pazar paylaşımında bulunmak ve fiyat tespiti
yapmak şeklindeki eylemlerine katıldığına, bu yolla 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine,
2. Bu sebeple Özel Sakarya Polikliniği’nin sektördeki cirosunun düşüklüğü
dikkate alınarak takdiren, Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası ve karar tarihi 450
itibarıyla yürürlükte olan Rekabet Kurulu’nun 2007/1 sayılı Tebliği uyarınca asgari
ceza tutarı olan 6.864 YTL idari para cezası ile cezalandırılması gerekmekle
birlikte, Danıştay 13. Dairesinin 2006/2435 Esas sayılı Yürütmeyi Durdurma
Kabul kararı ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 2006/1311 numaralı
Yürütmeyi Durdurma İtiraz-Red kararı çerçevesinde yeralan gerekçelerde de
belirtildiği üzere 2005/2 sayılı Tebliğ ile belirlenen idari para cezasının alt
sınırında lehe düzenleme yer aldığından ve bu durum teşebbüs lehine sonuç
doğuracağından, 2005/2 sayılı Tebliğ uyarınca 5.800 YTL idari para cezası
verilmesine
460
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.


24.04.2007 Tarih ve 07-34/342-123 Sayılı Kurul Kararı’na

KARŞI OY GEREKÇESİ


Ankara ilinde faaliyet gösteren ve sürücü adayı sağlık raporu vermeye yetkili
polikliniklerin rapor ücretlerini tespit etmek ve açılan banka hesapları ile havuz
oluşturarak pazar paylaşımında bulunmak suretiyle 4054 Sayılı Kanunun
4.maddesini ihlal ettikleri ve cezalandırılmaları yönündeki Kurul Kararına
aşağıdaki sebeplerle katılmıyorum:

1. En az beş uzman doktorun muayenesini ve imzasını gerektiren , insanların
can ve mal güvenliğini yakından ilgilendiren bir alanda formalitenin ikmali için
komik denecek ücretler karşılığı verilen “sürücü olur raporu” uygulaması,
gerekli denetimlerin ne kadar yetersiz olduğunun açık bir göstergesidir.

2. Rekabet Kurulu, insanların ve toplumun ihtiyaçlarını karşılayan “normal” mal
ve hizmetlerin alınıp satıldığı piyasalara yönelik kararlar vermek mevkiindedir.
Eldeki belge, gözlem ve yapılan açıklamalara göre asgari standartlardan
yoksun bir sağlık muayenesi yapılmasının ; insan sağlığına, iş ahlakına, kamu
düzenine ve mevcut mevzuata aykırı bir davranış olduğu belli ve böyle bir
davranış esasen yasak ve suç teşkil eden bir eylem iken, yapılanları Rekabet
mevzuatı dahilinde ele alıp soruşturmak, hukuka aykırı davranışları bir
bakıma meşrulaştırmak demek olacaktır.

3. Polikliniklerin rapor ücretini, sağlık hizmetleri (muayene,tedavi,
kontrol,tahlil,yatak ücretleri) alanında yaygın şekilde uygulanan ve esasen
Sağlık Bakanlığı ve meslek teşekküllerinin ilgili mevzuata istinaden
belirledikleri ücretlere kıyasen tespit ettikleri anlaşılmaktadır.

4. Ortak ücret belirlenmesi ve uygulanması sürecinde, Ankara İl Sağlık
Müdürlüğü’nün doğrudan ve dolaylı olarak yönlendirici ve/veya etkili olduğu
belirgin bir husustur.

Sonuç olarak; Rekabet Kurulunca ceza verilmesi yerine konunun, Sağlık, Milli
Eğitim ve İç İşleri Bakanlıklarına bildirilmesi ve bu tür hizmetlerin, bu şekilde
üretilip satılmasını engellemek ve sorumluların cezalandırılmasını teminen hukuki
yollara başvurulması gerektiği düşüncesiyle Kurul Kararına katılamıyorum.




Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Kurul Üyesi


Full & Egal Universal Law Academy