Rekabet Kurumu - Karar Sayı 07-34/351-131

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2006-2-106 (Nihai İnceleme)
Karar Sayısı : 07-34/351-131
Karar Tarihi : 24.4.2007

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Süreyya ÇAKIN, M. Akif ERSİN.

B. RAPORTÖRLER : Murat ÇETİNKAYA, Ayşe Özlem UZUN,
Remzi Özge ARITÜRK, Şerife Demet KAYA

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Re’sen
- Ströer Kentvizyon Reklam Pazarlama Ltd. Şti.
- Ströer Akademi Reklam Pazarlama Ltd. Şti. 20
- Dünya Tanıtım ve Turizm Hizmetleri Ltd. Şti.
- Gündem Matbaacılık Organizasyon Gazetecilik Reklamcılık
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
- İlbak Neon Kent Mobilyaları Reklam Pazarlama Ltd. Şti.
Temsilcileri: Bülent ÇAMLICA
Maya Akar Center 100/10 Esentepe 34394 İstanbul

D. TARAFLAR : - Ströer/Akademi Grubu
İnönü Cad. Mirelay Şefikbey Sk. No:7 Gümüşsuyu/İstanbul
- Ströer Kentvizyon Reklam Pazarlama Ltd. Şti. 30
- Ströer Akademi Reklam Pazarlama Ltd. Şti.
- Dünya Tanıtım ve Turizm Hizmetleri Ltd. Şti.
- Gündem Matbaacılık Organizasyon Gazetecilik Reklamcılık
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
- İlbak Neon Kent Mobilyaları Reklam Pazarlama Ltd. Şti.
- İnter Tanıtım Hizmetleri ve Ticaret A.Ş.
- Suat KAMÇILI
Cumhuriyet Cad. Şakirpaşa İşhanı No: 89 Elmadağ/İstanbul
- Emre KAMÇILI
Cumhuriyet Cad. Şakirpaşa İşhanı No: 89 Elmadağ/İstanbul 40
- Ergin KAMÇILI
Cumhuriyet Cad. Şakirpaşa İşhanı No: 89 Elmadağ/İstanbul
- Hayriye KAMÇILI
Cumhuriyet Cad. Şakirpaşa İşhanı No: 89 Elmadağ/İstanbul
- Enis KAMÇILI
Cumhuriyet Cad. Şakirpaşa İşhanı No: 89 Elmadağ/İstanbul
07-34/351-131
2
- İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş.
Fulya Mah. Mevlüt Pehlivan Sokak No:23/B Gayrettepe/İstanbul
- CBA İletişim ve Reklam Pazarlama Ltd. Şti.
Cesur Sokak No:69 Seyrantepe/İstanbul 50
- İletişim Reklam ve Turizm Hizmetleri Ticaret A.Ş.
Muallim Naci Cad. No:105 Kuruçeşme Beşiktaş/İstanbul
- Baskı Atölyesi Matbaacılık ve İletişim Pazarlama Sanayi
Ticaret Ltd. Şti.
San Bir Bulvarı 4. Bölge 8. Cad. Atölye Binası Çakmaklı
Büyükçekmece/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Ströer/Akademi Grubu’nun ERA Reklam Hizmetleri Tekstil
Mobilya ve Gıda Sanayi Ticaret A.Ş. (ERA)’nin hisselerinin tamamını devralması
işlemine izin verilmesi talebi, adı geçen Grubun İstanbul Kültür ve Sanat 60
Ürünleri Ticaret A.Ş. (Kültür A.Ş.)’nin elinde bulunan reklam panolarının işletme
haklarını devralması işlemi ve aynı Grubun CBA İletişim ve Reklam Pazarlama
Ltd. Şti. (CBA), Baskı Atölyesi Matbaacılık ve İletişim Pazarlama Sanayi Ticaret
Ltd. Şti. (Baskı Atölyesi), İletişim Reklam ve Turizm Hizmetleri Ticaret A.Ş.
(İletişim Reklam)’yi devraldığı iddiaları.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 31.8.2006 tarih ve 5846 sayı ile giren
Ströer Grubu’nun ERA’yı devralmasına yönelik başvuru üzerine hazırlanan 2006-02-
106/Öİ-06-A.Ö.U sayılı Ön İnceleme Raporu, 27.11.2006 tarih ve REK.0.06.00.00-
120/190 sayılı Başkanlık önergesi ile 30.11.2006 tarih ve 06-86 sayılı Kurul 70
toplantısında görüşülmüş ve bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 10.
maddesinin birinci fıkrası uyarınca nihai incelemeye alınmasına karar verilmiştir.
Devralmaya ilişkin ön itiraz yazısı 6.12.2006 tarih ve 4523 sayı ile taraflara
gönderilmiştir.
28.12.2006 tarih ve 06-95/1218-M sayılı Kurul Kararı ile yürütülmekte olan nihai
incelemenin kapsamı, Ströer/Akademi Grubu’na ilişkin her türlü bilgi ve belgeye
ulaşabilmek bakımından, ilgili ürün pazarında alıcı veya satıcı olarak faaliyet
göstermekte olan medya satın alma ajanslarını, Kültür A.Ş.’yi, rakip teşebbüsleri ve
Ströer Grubu’nun müşterilerini de kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
Nihai inceleme konusu inceleme ve değerlendirmeleri doğrudan ilgilendiren ve Ada 80
Medya Reklam ve Prod. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Ada Medya) adına Av. Mehmet
DEDEOĞLU tarafından yollanan ve Kurum kayıtlarına 1.12.2006 tarih ve 8166 sayı
ile giriş yapan bir şikayet yazısına ilişkin hazırlanan 2006-2-162/BN-06-A.Ö.U tarih ve
sayılı bilgi notu 28.12.2006 tarih ve 06-95 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş,
Ströer Grubu hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Ön araştırma
sonucu hazırlanan 7.2.2007 tarih ve 2006-2-162/Ö.A.-07-M.Ç sayılı rapor 15.2.2007
tarihinde 07-14 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. İlgili
toplantıda, önaraştırma kapsamında incelenen konulardan Ströer/Akademi
Grubu’nun Kültür A.Ş.’nin elinde bulunan 1800 bilboard ve 50 megaboarda ait işletim
haklarını devralması işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında hem önbildirim hem 90
de nihai izin başvurusuna tabi olduğuna, söz konusu işlemler hakkında Rekabet
Kurulu’na başvuru yapılmamış olması sebebiyle ilgili işlem hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 11. maddesinin birinci fıkrası uyarınca inceleme yapılmasına ve bu
incelemenin 30.11.2006 tarih ve 06-86/1106-M sayılı karar ile nihai incelemeye
alınan, 28.12.2006 tarih ve 06-95/1218-M sayılı karar ile kapsamı genişletilen nihai
inceleme kapsamında yürütülmesine karar verilmiştir.
07-34/351-131
3
Konuya ilişkin yürütülen Önaraştırma ve Nihai İnceleme kapsamında 15-19.1.2007
tarihleri arasında ilgili şirketlerde yerinde inceleme yapılmış ve Ströer/Akademi
Grubunda yapılan yerinde incelemelerde nihai incelemenin genişletilmesine gerekçe
oluşturan şirketlerin devralınmasına ilişkin taraflarca taslak niteliğinde hazırlanmış 100
sözleşmeler ve şirket yetkililerince yapılan çeşitli yazışmalar bulunmuştur. Ayrıca
Kuruma 26.2.2007 tarih ve 1422 sayı ile giren ihbar niteliğindeki bir yazıda söz
konusu şirketlerin Ströer/Akademi Grubu tarafından devralındığına yönelik
duyumların olduğuna yer verilmiştir. Bu nedenle, 12-14.3.2007 tarihleri arasında
konuyla ilgili olarak tekrar yerinde inceleme ve görüşmeler yapılmıştır.
Ströer/Akademi Grubu’nun ilk yazılı savunması 29.12.2007 tarih ve 9028 sayı ile
Kuruma ulaşmıştır. Nihai İncelemenin kapsamının genişletildiğine ilişkin
Ströer/Akademi Grubuna ve Kültür A.Ş.’ye gönderilen 12.1.2007 tarih ve 107 sayılı
bilgilendirme yazılarına ilişkin savunmalar ise sırasıyla 22.1.2007 tarih ve 583 sayı ile
14.2.2007 tarih ve 1149 sayılı yazılar ile Kurum’a intikal etmiştir. 110
Sektörde faaliyet gösteren rakip şirketlerden ve medya planlama ajanslarından
pazara ve pazar paylarına ilişkin olarak yerinde incelemeler sırasında ya da daha
sonradan resmi yazı veya telefon yolu ile çeşitli bilgi ve belgeler istenmiştir. En son
2.3.2007 tarih ve 792-803 sayılı yazılar ile pazardaki oyunculardan, bilgi talep edilmiş
ve bu bilgiler 6.3.2007 tarih ve 1670; 1674 sayılı, 7.3.2007 tarih ve 1726, 1738 sayılı,
8.3.2007 tarih ve 1743;1765 sayılı ile 8.3.2007 tarih ve 1766 sayılı yazılar ile Kuruma
intikal etmiştir.
İnceleme sürecinde, AB Komisyonu’nun ve bazı üye ülkelerin açıkhava
reklamcılığına yönelik çeşitli kararlarına ulaşılmıştır. Bunun üzerine, Uluslar arası
İlişkiler Müdürlüğü’nün de aracılığıyla AB Komisyonu, Avusturya ve Alman rekabet 120
otoriteleri ile e-posta yoluyla yazışmalar gerçekleştirilmiştir. Özellikle, Ströer Out of
Home Media AG’nin Almanya’da bildirilmemiş bir devralma işlemi gerçekleştirdiği ve
bu durumun Alman Rekabet Otoritesi Bundeskartellamt tarafından incelendiği
bilgisine ulaşılması ertesinde Türkiye’deki iddia konusu bildirilmemiş devralma
işlemleri açısından bir paralellik taşıması bakımından, konu hakkında
Bundeskartellamt ile irtibata geçilmiştir.
Yürütülen inceleme sırasında, ERA vekili Cihan Türsen tarafından gönderilen ve
Kurum’a 17.1.2007 tarih ve 458 sayı ile giriş yapan yazı ile başvuru konusuna ilişkin
Ströer/Akademi Grubu ile imzaladıkları sözleşmenin feshedildiği Kurum’a bildirilmiştir.
Bu süreçte her iki tarafla yapılan telefon görüşmelerinde, ERA’nın devir işleminden 130
vazgeçme beyanı göndermiş olmasına rağmen tarafların bu karar üzerinde aslen
nihai ortak bir karara varmamış oldukları ve bu kararın değiştirilebileceği
öğrenilmiştir. Tarafların ortak biçimde daha sonra gönderdikleri ve Kurum kayıtlarına
6.2.2007 tarih ve 961 sayı ile intikal eden yazılarında, 17.1.2007 tarihli işlemden
vazgeçme yazısının geri çekilmesi talep edilmiş ve konuya ilişkin olarak aralarında
yaptıkları protokolün 1.3.2007 tarihine kadar uzatıldığını beyan edilmiştir. Kurum
kayıtlarına 16.3.2007 tarih ve 2095 sayı ile giriş yapan yazı ile ise taraflar, “devralma
bildirimi inceleme ve izin talebinin işlemden kaldırılması gereğini” arz ve talep
etmişlerdir.
4.4.2007 tarih ve 2006-2-106/Nİ-07-MÇ sayılı Nihai İnceleme Raporu, 10.4.2007 tarih 140
ve REK.0.06.00.00-120/119 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-34 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : İlgili raporda;
07-34/351-131
4
- ERA’nın hisselerinin tamamının Ströer/Akademi Grubu tarafından
devralınması işlemine yönelik devralma bildirimi inceleme ve izin talebinin
taraflarca işlemden kaldırılması talebi nedeniyle söz konusu işlem hakkında
4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ çerçevesinde bir işlem yapılmasına
gerek kalmadığı ve ilgili nihai incelemenin kapatılması,
- 15.2.2007 tarih ve 07-14/114-34 sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile, 4054 sayılı
Kanun’un 11. maddesinin birinci fıkrası uyarınca hakkında inceleme 150
yapılmasına karar verilen “Billboard Yapım-İşletim İhalesi” konusu
billboardların işletilmesine ilişkin “işletme imtiyazına dayanan işletme
haklarının” İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) kontrolü altındaki Kültür
A.Ş.’den Ströer/Akademi Grubu’na devredilmesi işlemi sonucunda 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi anlamında bir hakim
durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu daha da güçlendiren ve bunun
sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet
piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem
olmadığı; bu nedenle söz konusu işleme izin verilebileceği,
- Ancak, izne tabi bir devralma işlemi niteliğindeki söz konusu işlemin Rekabet 160
Kurulu’nun izni olmaksızın gerçekleştirilmesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un
16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince taraf teşebbüslere ve aynı
maddenin üçüncü fıkrası gereğince teşebbüslerin yönetim kurulu üyelerine
ceza verilmesini gerektiği, bu çerçevede Ströer/Akademi Grubu’na bağlı İnter
Tanıtım’a ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Kültür A.Ş.’ye her birine
ayrı ayrı olmak üzere; ayrıca bildirim yükümlülüğünün bulunduğu dönemde
İnter Tanıtım’ın yönetim kurulunda görev yapan Mustafa İlbak, Murat İlbak,
Udo Josef Engelhard Müller, Alfried Günter Justus Bührdel’e ve Kültür A.Ş.’nin
yönetim kurulunda görev yapan Ahmet SELAMET, Tülin ERSÖZ, İskender
PALA, İsmet ÇONKAR, Mustafa Kemal İŞLER, Emine AKALIN, Abdurrahman 170
ATMACA, Ahmet BAĞIŞ, Mustafa TAHMAZ, Nedya TAŞEL, Nevzat
BAYHAN’a her birine ayrı ayrı ve teşebbüslere verilen cezanın %10’una kadar
olmak üzere idari para cezası verilmesi gerektiği,
- İletişim Reklam ve Turizm Hizmetleri A.Ş. ile Ströer Akademi Grubu arasında
4054 sayılı Kanun’un 7 inci veya 4 üncü maddeleri kapsamına giren herhangi
bir işlem bulunmadığı,
- CBA İletişim ve Reklam Pazarlama Ltd. Şti.’nin Dacapo Zweite
Unternehmensberatung GmbH’ye devredilmiş olması sebebiyle CBA İletişim
ve Reklam Pazarlama Ltd. ile Ströer Grubu arasında var olduğu iddia edilen
bir devralma işleminin mevcut olmadığı, 180
- Büyük Baskı Merkezi ile Baskı Atölyesi Matbaacılık ve İletişim Pazarlama
Sanayi Ticaret Limited Şirketi arasında gerçekleşmiş herhangi bir birleşme,
devralma veya ortak girişim işleminin tespit edilemediği, bununla birlikte iki
şirket arasında Ocak 2007 ortalarına kadar 2007 yılına yönelik olarak yapılmış
işbirliği planlarının tespit edildiği, Ströer/Akademi Grubu ile Büyük Baskı
Merkezi arasında bir organik bağın bulunması sebebiyle iki şirket arasında bir
stratejik işbirliği şüphesi bulunduğu, Ströer Grubu’nun Büyük Baskı Merkezi ile
olan hukuki bağını kesmiş olması sebebiyle Ströer Grubu’na yönelik olarak
yapılan incelemeler çerçevesinde 4054 sayılı Kanun kapsamında bir işlem
yapılmasına yer olmadığı, 190
07-34/351-131
5
- Büyük Baskı Merkezi ile Baskı Atölyesi Matbaacılık ve İletişim Pazarlama
Sanayi Ticaret Limited Şirketi arasında 4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesi
kapsamına giren bir ihlalin varlığının tespit edilemediği
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Ströer/Akademi Grubu
Ströer/Akademi Grubu’nda yer alan şirketler, “açık hava reklam panoları” olarak da
adlandırılan kent mobilyaları (otobüs durağı, raket, billboard, reklam kulesi gibi) ve
yol panolarının alımı, satımı, pazarlanması, işletilmesi, ithalat ve ihracatı faaliyeti ile 200
uğraşmaktadır.
Söz konusu işlemden tarafların çekilmiş olmaları sebebiyle Grup bünyesindeki
şirketler hakkında ayrıntılı bilgilere bu rapor kapsamında yer verilmemiştir. Ancak,
nihai inceleme kararının kapsamının genişletilmesine neden olan iddia ve işlemler
bakımından önem arz eden Grubun ana şirketi Ströer Kentvizyon Reklam Paz. Ltd.
Şti. hakkında ve genel olarak Grubun yapısı hakkında bilgilere rapor kapsamında yer
verilmektedir.
Ströer/Akademi Grubu, hissedarlık zincirinin en üstünde Ströer Out-of-Home Media
AG ile Murat İLBAK ve Mustafa İLBAK’ın sahip olduğu Akademi Reklam Tan. Tur.
Tek. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.’nin bulunduğu ve genel olarak Türkiye’nin çeşitli 210
illerinde açıkhava reklam yerlerinin pazarlanması işiyle uğraşan şirketler
topluluğudur.
Ströer/Akademi Grubu 1994 yılında sektöre giren İnterpan ile Almanya’da aynı
alanda faaliyet gösteren Ströer Out of Home Media AG’nin 1998 yılında
gerçekleştirdiği işbirliği sonucunda ortaya çıkmıştır. Grup içerisinde Ströer
Kentvizyon, Objektif Kentvizyon Reklam Pazarlama Ticaret Limited Şirketi, Gündem
Matbaacılık, Ströer Akademi, İlbak Neon, Dünya Tanıtım, Medya Grup Tanıtım
Halkla İlişkiler Org. Ltd. Şti, Konya Inter Tanıtım ve Reklam Hizmetleri A.Ş., City
Lights Reklam Ltd. Şti. bulunmakta ve Ströer Kentvizyon da dahil söz konusu
şirketler Türkiye’nin yaklaşık 32 ilinde (İstanbul, Ankara, İzmir, Balıkesir, Bursa, 220
Konya, Kırıkkale, Kayseri, Eskişehir, Samsun, Erzurum, Mersin Mezitli, Batman, Van,
Ordu, Giresun, Kırşehir, Kars, Çorum, Tokat, Yozgat, Siirt, Bartın, Karabük, Akşehir,
Tarsus, Rize, Çorlu, Edirne, Tekirdağ, Çankırı, Trabzon, Şanlıurfa, Gaziantep,
Konya, Sivas, şehirlerinde) farklı coğrafi bölgelerde açıkhava reklam yerlerinin
pazarlanması işiyle uğraşmaktadırlar. Ströer/Akademi Grubu, ciro ve reklam yüzü
bakımından sektördeki lider firma konumundadır.
H.1.1.1. Ströer Kentvizyon Reklam Paz. Ltd. Şti. (Ströer Kentvizyon)
Ströer Kentvizyon Balıkesir, Çorlu, Kırıkkale, Çankırı, Samsun ve İzmir illerinde açık
hava reklam panolarının alımı, satımı ve pazarlanması faaliyetleri ile uğraşmaktadır.
Şirket, Ströer/Akademi Grubu’nun ana şirketidir. Ströer Kentvizyon’un ortaklık yapısı 230
aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:
Hissedar Payı
(%)
Ströer Out of Home Media AG 49.98
Akademi Reklam Tan. Tur. Tek. San. ve Dış
Tic. Ltd. Şti.
49.98
Alev AYHAN 0.04
07-34/351-131
6
TOPLAM 100
H.1.1.2. Inter Tanıtım Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. (İnter Tanıtım)
Ströer/Akademi Grup şirketleri içerisinde, incelemeler kapsamında önem arz eden bir
diğer şirket ise İnter Tanıtım’dır. Kültür A.Ş.’nin ihale yolu ile İBB’den devraldığı
açıkhava reklam yerlerini işletme hakkını devrettiği şirket doğrudan İnter Tanıtım’dır.
İnter Tanıtım, Ankara ve İstanbul’da billboard ve Erzurum’da da hem şehir mobilyası
hem de billboard pazarlama işini yürütmektedir. Şirketin ortaklık yapısı aşağıda
sunulmaktadır:
Hissedar Payı (%)
Ströer Out of Home Media
AG
50
Mustafa İLBAK 24.88
Murat İLBAK 25.04
Yusuf İLBAK 0.04
Ali İLBAK 0.04
TOPLAM 100
H.1.2.ERA Reklam Hizmetleri Tekstil Mobilya ve Gıda Sanayi Ticaret A.Ş. (ERA)
Ströer Grubu ile aynı alanda faaliyet gösteren ERA, Ege ve Marmara bölgelerinde 240
kent mobilyaları ve açık hava reklam panolarının alım, satım, pazarlanması ve alım
sonrası bu ürünlerin bakımı, onarımı, aydınlatması gibi hizmetleri sunmaktadır. Ströer
Grubu’ndan farklı olarak ERA’nın kent mobilyaları ve reklam panoları imalatı
faaliyetleri de bulunmaktadır.
Hissedarın Adı – Unvanı Hissedarlık Oranı (%)
Suat Kamçılı 92
Ergin Kamçılı 2
Hayriye Kamçılı 2
Emre Kamçılı 2
Enis Kamçılı 2
TOPLAM 100
H.1.3. İstanbul Kültür ve Sanat Ürünler Tic. A.Ş. (Kültür A.Ş.)
Kültür A.Ş., 2 Ekim 1989 tarihinde İBB bünyesinde kültür, sanat ve turizm hizmetleri
sunmak üzere kurulmuş ticari amaçlı bir anonim şirkettir. Şirketin ana sözleşmesinde
şirketin her türlü kültür ve sanat hizmetlerini yerine getirmek için gerekli çalışmaları
yapmak, tesis kurmak ve kurdurmak, işletmek ve işlettirmek amacıyla kurulmuş
olduğu, amacını ve konusunu gerçekleştirebilmek için aracılık yapmamak kaydıyla 250
gerekli olan her türlü taşınır ve taşınmaz malları, kıymetleri satın alabileceği,
kiralayabileceği, kiraya verebileceği belirtilmektedir. Şirketin merkezi İstanbul’dur.
Kültür A.Ş.’nin ortaklık yapısı aşağıdaki tabloda sunulmaktadır.
Hissedar Payı
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı %95
İstanbul Halk Ekmek Un ve Unlu Maddeler Gıda San.
ve Tic. A.Ş.
%2
Karatay Yöresi Un ve Unlu Mamüller Gıda San. ve Tic.
A.Ş.
%1
İstanbul Belediyeler Bakım San ve Tic. A.Ş. %1
İstanbul Asfalt Fabrikaları san ve Tic A.Ş. %1
07-34/351-131
7
Toplam %10
0
Kültür A.Ş.’nin ortaklık yapısı incelendiğinde, şirketin tamamına yakın bir bölümünün
doğrudan İBB’ye ait olduğu, geri kalan kısmının ise İBB’nin 3030 sayılı Büyükşehir
Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun çerçevesinde kurduğu ya da ortak olduğu
iştiraklerine ait olduğu görülmektedir. Dolayısıyla Kültür A.Ş., İBB tarafından kontrol
edilmekte olan bir belediye iktisadi teşebbüsüdür.
H.1.4. CBA İletişim Reklam Pazarlama Ltd. Şti (CBA)
CBA, Kocaeli, Antakya, Kars, Bolu, Mersin, Bursa, Elazığ, Düzce, Gebze, Eskihisar, 260
Malatya, Aksaray ve Kapadokya bölgelerinde reklam panolarının pazarlaması
faaliyetini yürütmektedir. Şirketin ortakları İsak BAYDAROĞLU, İbrahim AKMAN ve
İsmail CANTÜRK’tür.

H.1.5. İletişim Reklam ve Turizm Hizmetleri Tic. A.Ş. (İletişim Reklam)
İletişim Reklam, esas olarak havaalanları (Ankara, İstanbul, İzmir, Dalaman, Antalya)
içerisinde yer alan reklam panolarının, ayrıca Türkiye Jokey Klubü ile imzalanan
anlaşma çerçevesinde hipodromlardaki panoların kiralanması faaliyeti ile iştigal
etmektedir. Şirketin bunlara ek olarak İstanbul’da çok sınırlı sayıda (5 adet) reklam
duvarı bulunmaktadır. 2002 yılında kurulan İletişim Reklam’ın hissedarları İlknur 270
YAKUT, İlhami IŞIK, Nadide IŞIK, Ebru Esra VAN ve Temuçin KIZILTAN’dır.
H.2. İlgili Pazar
Reklam verenlerin hedef kitleye ulaşmalarında aracı olacak alternatif mecralar
bulunmakla birlikte reklama esas teşkil eden faaliyetin niteliği, reklama ayrılan bütçe,
hedef kitleyi yakalama hızı, ilgili faaliyetin yürütüldüğü coğrafi alan, hedef alınan
tüketici kitlesinin niteliği, niceliği ve fiyatlandırma gibi kriterler dikkate alındığında
reklam verenin reklam yeri tercihleri kısıtlanmakta, farklı reklam yerlerinin tüketiciler
üzerindeki etkisi de büyük farklılıklar göstermektedir.
Örneğin, görsel ve işitsel öğelerin aynı anda kullanıldığı ulusal bir televizyon kanalı ile
yerel bir televizyon kanalı, yukarıda belirtilen kriterler açısından değerlendirildiğinde 280
bir reklam yeri olarak büyük farklılıklar içermektedir. Benzer şekilde açık hava reklam
yerleri de, bu yerlerde verilen reklamların yayınlanma süreleri, tüketicilerin reklamı
görme sıklığı ya da genel olarak ulaştığı tüketici kitlesi gibi kriterler bakımından diğer
reklam yerlerinden ayrılmaktadır. Açık hava reklam yerleri TV, gazete, radyo ya da
internet gibi hizmet alanlarından farklı olarak doğrudan reklama yönelik reklam
araçlarıdır. Bu yerlerinin pazarlanması ve işletilmesi ile uğraşan şirketler, esas
gelirlerini bu alandan sağlamakta, bu nedenle pazarladıkları reklam yerleri üzerinden
farklı hizmetler de sunabilen teşebbüslerden (örneğin medya şirketleri gibi)
ayrılmaktadır.
Açık hava reklamcılığı, dışarıda fazla vakit geçiren özellikle genç ve alım gücü olan 290
müşteri kesimine hitap etmesi, televizyon, radyo veya sinema reklamlarından farklı
olarak görsel anlamda uzun süre kalıcı olması ve böylece akıllarda yer etmesi, bu
reklamların yaygın niteliği, bir hafta/ay/yıl boyunca göz önünde yer alması,
mevsimsellik gibi zaman sınırlaması olmaması, kısa ve etkili mesajlarla daha kolay
farkındalık yaratabilmesi ve böylece tüketicinin bilinç setinde sürekli hatırlanma ve
tercih edilmeyi sağlaması gibi özellikleri sebebiyle reklamcılık sektörü içinde diğer
reklam türlerinden ayrılmaktadır.
07-34/351-131
8
Açık hava reklamcılığı pazarı esas olarak, “out of home media” (ev dışı reklam
mecraları) pazarının içinde yer almaktadır. “Out of home media” pazarı, evden dışarı
çıkıldığı andan itibaren karşılaşılan tüm reklam mecralarını içine alan geniş bir 300
kümeyi oluşturmakta, açık hava dışında metro, havalimanı, alışveriş merkezi gibi
kapalı mekanlarda yer alan reklam panolarını da kapsamaktadır. Ancak, sektördeki
şirketlerin bazılarının (örneğin İletişim Reklam’ın havalimanlarındaki reklam yerlerini
işletmesi, Medya Pano’nun metro içindeki panolarda yoğunlaşması gibi) metro,
havalimanı gibi belirli kapalı alanlarda faaliyet gösterdiği bilinmekle birlikte sektörde
açıkhava ve out home media arasında hem şirketler tarafından hem de ürünler
açısından kesin bir ayrım yapılmadığı, örneğin bazı medya planlama ajanslarının bu
şirketler için “OOH (Out Of Home) Firmaları” deyimini kullandığı, yukarıda örnek
verilen AB kararlarında ise bütün ürünlerin açıkhava reklam yeri olarak sayıldığı da
tespit edilmiştir. 310
Türkiye’de açık hava reklam yerlerinin pazarlanması dünya uygulamalarına paralel
olarak gerçekleşmektedir. Açık hava reklam yerlerinin genelde kamuya ait olmaları
sebebiyle bu alanlar, belediyelerle bağlı şirketleri tarafından 5272 sayılı Belediye
Kanunu, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, belediyelerin çıkardıkları
yönetmelikler ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu çerçevesinde ihale usulü veya
encümen heyeti kararı ile kiraya verilmektedir. İhaleyi kazanan firmalar belediye ile
imzaladıkları sözleşme uyarınca 3 ile 10 yıl arasında değişen sürelerle reklam
yerlerini kiralayıp bu yerlerin her türlü bakım ve onarımı yapmakta, elektrik, vergi,
harç gibi çeşitli masraflarını karşılamaktadır. Sözleşme süresi bitiminde reklam yerleri
ilgili belediyeye iade edilmektedir. Bir ile ait açık hava reklam yerlerinin tamamının 320
münhasır olarak bir firmaya verilmesi ya da billboard- otobüs durağı- raketler gibi
ürün bazında bir ayrıştırma getirilerek ihaleye çıkılması yine o ilin belediyesi
tarafından kararlaştırılmaktadır. Firmalar, kiraladıkları yerlere konuşlandırılacak
reklam panolarını ya kendileri üretmekte veya bunları üreten teşebbüslerden satın
alıp medya planlama şirketleri aracılığıyla reklam verenlere pazarlamaktadır.
Araç, pencere kaplama veya bina giydirme gibi özel mülkiyete ait yerlerde
gerçekleştirilen reklam faaliyetleri de açık hava reklamcılığı kapsamına girmektedir.
Bu tip reklam yerleri için belediyelerdeki ilgili müdürlüklerden onay alınması
gerekmektedir. Bu onay çerçevesinde, reklamveren, reklam ajansı ve reklam yeri
sahibi (reklamveren reklam yerinin sahibi olmadığı durumlarda), aralarında 330
anlaşmaktadır. Böyle bir durumda mecra pazarlama şirketleri devreye girmemektedir.
Türkiyede Açıkhava reklam yerlerinin pazarlanması sektöründe önemli pazar payı
iştigal eden şirketler Ströer/Akademi Grubu, Clear Channel, Wall, News Outdoor,
CBA, Bilgili Medya, İletişim Açıkhava, İletişim Reklam, Era’dır. Ströer Grubu için
yapılmış olan çalışmada da sektörde esas olarak 6 büyük firmanın faaliyet gösterdiği
bilgisine yer verilmektedir.
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Genel olarak açıkhava reklamcılığı, bir ürün için belli bir imaj yaratmak ve talebi
arttırmak amacıyla iç/dış mekanlarda oluşturulmuş, yazılı ve/veya görsel mesajlar
içeren reklam araçlarına ve bunlarla gerçekleştirilen uygulamalara verilen addır. 340
Açıkhava reklamcılığına dahil olan ürünler hem talep hem de teknik özelliklerine göre
farklı nitelikler taşıyabilmektedirler. Bu araçların belli bir bölgede konumlandırılmış ve
reklam alanı 4,5 m2’den büyük olanlarına billboard, boyları billboardlardan daha
büyük olanlara megaboard, çapları bilboardlardan daha küçük olanlara raket adı
verilmektedir. Bunların yanı sıra kuleler, ışıklı billboardlar, otobüs durakları ayrıca
araçlar, duvar, pencere gibi reklam yerleri, açık hava reklamcılığında reklam yeri
07-34/351-131
9
olarak kullanılan ünitelerdir. Pazarda faaliyet gösteren oyunculardan elde edilen
bilgiler çerçevesinde açık hava reklamcılığı pazarının ürün bazında üç ana gruba
ayrıldığı öğrenilmiştir:
1- Billboardlar 350
2- Şehir Mobilyaları
- Otobüs durakları/raketler
- Kiosklar, aydınlatma direkleri
- Mega lightlar
3- Yol panoları
- Duvar, çatı gibi standart dışı reklamlar
Söz konusu reklam yerleri arasında billboard, megaboard ve otobüs durağı/raketlerin
hem talep hem pazarlama stratejileri ve arzı bakımından diğer ürün kategorilerine göre
ayrı bir yeri ve önemi olduğu yapılan inceleme ve görüşmeler sırasında tespit edilen bir
noktadır. Bu ürünlerin şebeke halinde pazarlanmaları, halihazırda (çoğunlukla) 360
belediye ihaleleri ile kiralanmaları, arz miktarını ihaleyle kiralanan miktarın belirlemesi,
bu anlamda bu ünitelerin büyük çoğunluğunun belediyelerin elinde bulunması,
sektörde daha kurumsal yapıda çalışan şirketlerce işletilmeleri, ürünlere yönelen talep
yapılarının göreli olarak farklı olması, bu üniteleri açık hava reklamcılığı içinde yer alan
diğer ürünlerden ayırmaktadır. Bu ürünlerin pazarda sahip oldukları özel yere atfedilen
önemle paralel olarak Türkiye’de belediye ihaleleri büyük önem taşımakta, pazardaki
güç dengesini belirlemektedir. Yukarıda yer verilen açık hava reklamcılığı pazarı
gruplandırmasında da pazardaki hem talep hem arz bakımından önemi sebebiyle ilk
sırada billboardlar, ikinci sırada ise şehir mobilyaları kapsamı altında otobüs
durakları/raketler, megaboardlar v.s. yer almaktadır. Bu sıralama, sektördeki 370
oyuncuların verdikleri bilgilerle de örtüşmektedir.
Bunun gibi, ürün bazında yapılacak ayrımın dışında açık hava reklamcılığında “ana
arter-ara arter” ayrımının çok belirleyici olduğu da tespit edilmiştir. Bir reklam
panosunun ana arterde veya ara arterde olmasına göre pazarlama fiyatı
değişmektedir. Doğal olarak, hem açık hava reklam yeri pazarlama şirketleri hem de
müşteriler ve medya planlama ajansları açısından talep, ana arterlerde
yoğunlaşmaktadır. Bu sebeple büyükşehir belediyelerinin yaptıkları ihaleler
sektördeki güç dengesinin belirlenmesi açısından önem arz etmektedir.
Pazardaki büyük oyuncular esas olarak durak/raket, billboard, megaboard ürünlerinin
işletilmesi ile uğraşan firmalar olup sektörde ayrıca araç ve duvar giydirme gibi diğer 380
açıkhava mecralarını pazarlayan, pazar payı ve ciroları diğer büyük şirketlere göre
daha küçük olan şirketler de bulunmaktadır. Ströer/Akademi Grubu da Türkiye çapında
yoğun olarak bu üç ürünün pazarlamasını yapmaktadır. Şirketin duvar giydirme gibi
faaliyetlerden elde ettiği ciro ve pazar payı göreli olarak çok düşüktür. Bu bilgiler
ışığında açık hava reklamcılığı pazarında billboard, durak/raket ve megaboardların
talep ve arz yapıları bakımından ayrı bir yeri ve önemi olduğu, bunların içerisinde de
billboardların pazardaki öneminin ve müşteriler üzerindeki etkisinin daha fazla olduğu,
pazarın daha alt bölümlerinde yoğunlaşma olması durumunda ilgili ürün pazarının ürün
bazında daha dar tanımlanabileceği tespitlerine ulaşılmıştır. Ancak, bu dosya
çerçevesinde yapılan incelemeler bakımından pazarı daha alt bölümlere ayırmanın 390
incelemelere yönelik değerlendirmeleri değiştirmemesi sebebiyle dosya kapsamında
ilgili ürün pazarı “açık hava reklam yerlerinin işletilmesi pazarı” olarak tespit edilmiştir.
Değerlendirmeler açısından dikkat çekilmesi gereken bir başka pazar ise bilboard,
mega light, durak vb. panoların afişlerinin basıldığı reklam afişi basımı pazarıdır.
Yapılan incelemeler arasında Ströer Akademi Grubu ile CBA’nın baskı sektöründeki
07-34/351-131
10
iştirakleri ve faaliyetleri vasıtasıyla ortaklık yürüttükleri iddiaları doğrultusunda baskı
sektöründe yer alan ilişkiler ağı da değerlendirilmiştir. Bununla birlikte baskı sektörünün
nihai incelemenin esas konusunu teşkil eden açık hava reklamcılığı sektörünün bir alt
dalı olması ve esas olarak da yapılan incelemelerde 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun açısından açık ihlal niteliği taşıyan tespitlere ulaşılamamış olması 400
sebepleriyle baskı sektörüne yönelik ayrıntılı bir inceleme ve ayrı bir pazar tanımı
yapılmamıştır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler, belediyelerin belli bir il, ilin bir
bölümü veya belli bir ilçe için açtıkları ihalelere katılarak faaliyetlerini sürdürmektedir.
İhaleye katılma aşamasında eşit sayılabilecek rekabet koşulları, sektörün mevcut
yapısı ve işleyiş biçimi nedeniyle, ihaleyi kazanma veya yeni bir coğrafi pazara giriş
yapma aşamasında farklılaşmaktadır. Sektördeki şirketlerin bölgesel yoğunlaşmaları,
ihalelerin düzenlenme süresi, ihale süresinin bitiminde ilgili coğrafi pazarda faaliyet
göstermiş şirketin artık bu bölgede tanınmış, yerleşmiş olması ve bir sonraki ihale 410
sürecini çok daha yakından takip edebiliyor ve bununla ilgili irtibatı diğer firmalara
göre çok daha çabuk ve zamanında kurabiliyor olması bu duruma birer sebep teşkil
etmektedir. Belediye ihalelerinin 5-10 yıl gibi uzun süreler için yapılıyor olması ve
ihale süresi bitiminde belediyelerle anlaşılarak süre uzatımına gidebilmesi, bazı
durumlarda ihale duyurularının usulüne uygun yapılmaması ve davetiye usulü
ihaleler yapılması Türkiye pazarı içinde yoğunlaşmalara sebep olmuştur.
Firmaların belirli bölgelerde yoğunlaşma eğilimlerinin yanı sıra, açık hava reklamcılığı
sektörü, bu sektöre olan talep nedeniyle de Türkiye’nin belirli bölgelerinde
yoğunlaşma göstermektedir. Dosya kapsamında yapılan incelemelerde Türkiye’nin
büyük bir kısmında (yaklaşık 75 ilde) açık hava reklamcılığının yapılabilmesine karşın 420
sektördeki pastanın %90’ını esas olarak 20 ildeki reklamcılık faaliyetlerinin
oluşturduğu, pazardan elde edilen ciro ve pazara yönelik talep anlamında pazarın
%80’inin başta İstanbul olmak üzere üç büyük şehirde yoğunlaştığı şirketlerin pazar
paylarının değerlendirilmesinde bu hususun dikkate alınmasının gerektiği bilgilerine
ulaşılmıştır. Sektörde ciro bakımından yaşanan bu yoğunlaşma, açık hava reklam
ünitelerinin hitap ettiği nüfus ve toplam reklam yüzü gibi ölçütler açısından da
geçerlidir.
Bu ölçütler açısından büyükşehirler arasında yapılacak bir sıralamada, sektördeki
cironun yarıdan fazlasına tek başına sahip olması, Türkiye’nin sanayi ve ticaret
merkezi olması ve bu anlamda hem şirket patronlarına hitap etme hem de büyük 430
şirketlerin merkezlerine ev sahipliği yapma gibi sebeplerle İstanbul ilk sırada yer
almakta, daha sonra Ankara, Adana, İzmir, Antep-Kayseri, Bursa-Antalya, Konya-
Samsun-Mersin-Diyarbakır-İzmit, Denizli-Aydın, Trabzon gibi diğer iller gelmektedir.
Ayrıca, belirli bir il için yapılan ihalenin şartları arasında ihaleyi alan şirkete münhasırlık
verilip verilmediği de o ilin diğer illere göre sahip olduğu rekabet koşullarını
etkilemektedir. Şirketler, daha ziyade Anadolu illerindeki ihaleleri kazandıkları takdirde
belirli süre boyunca o yerdeki reklam yerlerinin tamamının pazarlanmasını genellikle
münhasır olarak gerçekleştirmektedir. Ancak, münhasırlık unsuru ihalelere ve ihalenin
yapıldığı bölgenin büyüklüğüne göre de değişebilmektedir. Büyükşehirlerde birden
fazla şirket faaliyette bulunurken ve bu yerlerde rekabet daha fazla yaşanırken küçük 440
bölgelerde ise genelde tek bir şirket faaliyette bulunmaktadır. Bu nedenle, sektördeki
şirketler ülke çapında değişik bölgelerde faaliyet gösterse de şirketlerin ve müşterilerin
farklı bölgelerde farklı rekabet koşullarına tabi olduğu görülmektedir.
07-34/351-131
11
Açıkhava reklam yerlerine olan talep açısından, reklamverenler söz konusu reklam
yerlerini talep eden müşteri konumundadır. Reklamverenler, yerel ya da
ulusal/uluslararası firma olmalarına göre farklı (yerel ya da ulusal) çapta alım
yapabilmektedirler. Ulusal reklamverenler, genellikle medya planlama ajansı
aracılığıyla yürüttükleri kampanya ve reklam politikalarında hedeflenen amaçlar
doğrultusunda nüfus yoğunluğu fazla olan büyükşehirler başta olmak üzere bir çok ili
(aslen İstanbul başta olmak üzere 5-6 ili) kapsayan toplu alımlar yapmaktadır. Ancak 450
ulusal reklamverenlerin yerel çaptaki bayileri/şirketleri de kendi aktif oldukları bölgeler
için yerel çapta alımlar yapabilmektedir. Bu açıdan bakıldığında, yerel firmalar ve
ulusal firmaların yerel iştirakleri için o yerdeki reklam yerleri başka bölgelerle ikame
özelliği taşımazken farklı coğrafi alanlardaki reklam yerleri ulusal ya da uluslararası bir
şirket için yürütülen reklam kampanyasına göre birbirine kısmen de olsa ikame özelliği
taşıyabilmektedir. Örneğin ulusal nitelikte bir cep telefonu reklamında Adana ile Mersin
duruma göre ikame özelliği taşıyabilmekteyken yerel bir süpermarketin vereceği lokal
reklamlarda iki bölge arasında ikame söz konusu olmamaktadır. Bu noktada üzerinde
belirtilmesi gereken bir husus, açıkhava reklam yerlerinin çoğunlukla büyük
reklamverenler tarafından ulusal kampanyalar için kullanılıyor olduğudur. Nitekim 460
sektörün lideri konumunda bulunan Ströer’in en büyük müşterileri ulusal çaptaki güçlü
şirketlerdir.
Sektörde hem arz yönündeki büyük oyuncuların faaliyet alanları hem de talep
tarafındaki büyük reklamverenlerin reklam politikalarının ulusal bir nitelik taşıdığı göz
önünde bulundurulmakla birlikte, Türkiye’nin farklı bölgelerinde/illerinde ihalenin
yapılış şekli, şartları ve ihaleyi kazanan firmaların çalıştığı rekabet ortamlarının farklı
olması, reklamverenin tercihini İstanbul başta olmak üzere nüfus yoğunluğu ve
talebin fazla olduğu bölgeler/illerden yana kullanması gibi nedenlerle farklı
bölgeler/illerdeki rekabet koşullarının paralellik göstermediği kanısına ulaşılmıştır. Bu
çerçevede yapılacak değerlendirmede, açıkhava reklam ünitelerinin çeşitliliği, yapılan 470
ihalelerde il veya ürün bazında münhasırlığın yer almaması, bu coğrafi pazarda
faaliyet gösteren oyuncuların sayısı, sektördeki cironun yarıdan fazlasının buradan
kazanılması, burada güçlü olan bir teşebbüsün Türkiye çapında rekabet gücü elde
etme potansiyeli, bölgedeki talebin yoğunluğu ve sektörün sürekli gelişmesi
nedenleriyle İstanbul’un açıkhava reklamcılığında özel bir öneme sahip olduğu ve
diğer illerden farklı rekabet koşullarına tabi olduğu ortaya çıkmaktadır. Diğer
Büyükşehirler, İstanbul için yukarıda sayılan rekabet koşullarından bir kısmını
taşımaktadır. Yapılan incelemelerde, büyükşehirlerde genellikle tek teşebbüsün
faaliyet gösterdiği, ürün çeşitliliğinin çok olmadığı, ulusal reklam kampanyalarında ilk
tercih edilen iller arasında yer almayan diğer Anadolu illerinden de ayrı bir sınıf 480
oluşturduğu tespit edilmiştir. Bu çerçevede yapılan değerlendirmede “İstanbul”’un
ayrı bir pazar olarak incelemeye alınması gerektiği; işbu dosya kapsamında yapılan
incelemeler açısından İstanbul dışında bölgesel ya da il bazlı bir alt pazar
sınıflandırması yapılmasına gerek olmadığı ve bu anlamda ilgili coğrafi pazarın en
geniş tanımıyla “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmesinde bir sakınca
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Ströer-Akademi Grubu’nun ERA’yı Devralmasına Yönelik Değerlendirme
Kurum kayıtlarına 8.11.2006 tarih ve 7447 sayı ile giriş yapan başvuruda
Ströer/Akademi Grubu tarafından, Era’nın hislerinin tamamının devralınması işlemine 490
izin verilmesi talep edilmiştir. Başvuru konusu devralma işlemi 30.11.2006 tarih ve
06-86/1106-M sayılı Kurul kararıyla nihai incelemeye alınmış, 28.12.2006 tarih ve 06-
95/1218-M sayılı Kurul kararı ile nihai incelemenin kapsamı Ströer/Akademi Grubu’na
07-34/351-131
12
ilişkin her türlü bilgi ve belgeye ulaşabilmek bakımından, ilgili ürün pazarında alıcı
veya satıcı olarak faaliyet göstermekte olan medya satın alma ajanslarını, Kültür
A.Ş.’yi, rakip teşebbüsleri ve Ströer Grubu’nun müşterilerini de kapsayacak şekilde
genişletilmiştir. Başkanlık tarafından taraflara ön itiraz yazısının 6.2.2006 tarih ve
4523 sayı ile gönderilmesini takiben taraflar, Kanun’un 43. maddesinin ikinci
fıkrasında öngörülen 30 günlük süre zarfında, ön itiraz yazısında öne sürülen
iddialara yönelik görüşlerini göndermişlerdir. Ancak, daha sonra 5.3.2007 tarih ve 500
1642 sayı ile Ströer/Akademi Grubu temsilcisi aracılığıyla gönderilen bildirim ile
Ströer/Akademi Grubu, ERA’yı devralmaya yönelik başvurusunu geri çekmiş ve
16.3.2007 tarihi ve 2095 sayı Ströer/Akademi Grubu ve ERA’nın birlikte gönderdikleri
yazıda da tarafların ortak biçimde devir işleminden vazgeçtikleri beyan edilmiştir.
Devralma işlemine konu olan işlemin ortadan kalkması sebebiyle, tarafların ERA’ya
yönelik olarak yapmış oldukları savunmalara yer verilmemiş, bu kapsamda iddia
edilen hususlar değerlendirilmemiştir.

H.3.2. Era’nın Ströer/Akademi Grubu’na bağlı başka bir şirket tarafından
Rekabet Kurulu’nun izni beklenmeden devralındığı iddiasının Değerlendirilmesi 510
Dosya konusu incelemeler kapsamında sektörde gerçekleştirilen görüşmeler
sırasında Era’nın Fokus Medya adlı bir şirket tarafından devralındığı ve bu şirketin de
Ströer/Akademi Grubuna bağlı olduğu iddiaları ile karşılaşılmıştır. Konu hakkında
yapılan inceleme sonucu bu iddiaya Era’nın işletmekte olduğu ve Turkcell İletişim
Hizmetleri A.Ş. (Turkcell)’nin reklamlarının yapıldığı yol panolarında (İzmir Manisa
yolu üzerindeki ve Bodrum girişindeki reklam panolarında) Era isminin yerine “Fokus
Medya” isminin yer almasının neden olduğu tespit edilmiştir. Konuya ilişkin olarak
Turkcell ve diğer Çukurova Grubu şirketlerinin medya planlanma ajansı olan ADD
Produksiyon Medya A.Ş. (ADD) ile yapılan görüşmede, söz konusu yerlerdeki
Turkcell panolarının mülkiyetinin Turkcell’e ait olduğu, Era ile sadece o yerlerin bakım 520
ve onarımı için anlaştıkları, ancak daha sonra fiyat konusunda uzlaşamadıkları için
bu konuda Fokus Medya ve Turizm San. Tic. Ltd. Şti. (Fokus Medya) ile anlaştıkları
ifade edilmiştir. ADD tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 23.3.2007 tarih ve
2284 sayı ile giriş yapan belgelerde yer alan ADD’nin Fokus Medya ile bu konuya
ilişkin sözleşmenin maddeleri incelendiğinde de Fokus Medya’nın kiraya verme
yetkisine sahip olduğu reklam alanlarının, belirlenen adet ve yerde ve anlaşılan bedel
karşılığında 2007 yılı için ADD tarafından kiralandığı ve bu yerlerin yapım, bakım ve
onarımının Fokus Medya tarafından yapılacağının kararlaştırıldığı görülmektedir.
Sözleşmenin ekinde yer alan reklam alanı listesinde ise Fokus Medya’nın reklam
alanı haricinde, önceden Era’nın bakım ve onarımını yaptığı ancak bu sözleşme ile 530
Fokus Medya’ya devrolunan yerler de bulunmaktadır. Hisselerinin %99’unun Yusuf
İLBAK’a ait olduğu tespit edilmiştir. Fokus Medya yetkilisi ile yapılan görüşmede ise
ADD tarafından beyan edilen durum teyit edilmiş, kendilerinin daha çok yol
panolarının imalat, bakım ve onarım işiyle uğraştıkları, Ströer’le açıkhava reklam
yerlerinin pazarlanmasına yönelik ticari bir ilişkilerinin olmadığı, iddialarda yer verilen
bir devralma işlemine kendilerinin taraf olmadığı ifade edilmiştir. Konuya ilişkin
tutanaklar ve sözleşme maddeleri incelendiğinde, iddialarda yer verildiği şekliyle bir
devralma işleminin gerçekleşmediği anlaşılmıştır.
H.3.3. Ströer-Akademi Grubu’nun Kültür A.Ş.’nin Elinde Bulunan 1800 Adet
Bilboard ve 50 Adet Megaboard’un İşletme Hakkını Devralmasına Yönelik 540
Değerlendirme
07-34/351-131
13
15.2.2007 tarih ve 07-14/114-34 sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile “Billboard Yapım-
İşletim İhalesi” konusu billboardların işletilmesine ilişkin “işletme haklarının” İstanbul
Büyükşehir Belediyesi kontrolü altındaki Kültür A.Ş.’den Ströer/Akademi Grubu’na
devredilmesi işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında nihai izin başvurusuna tabi
olduğuna, söz konusu işlem hakkında 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında yapılması
gereken başvurunun Rekabet Kurulu’na yapılmamış olması nedeniyle bu konuda
4054 sayılı Kanun’un 11. maddesinin birinci fıkrası uyarınca inceleme yapılmasına ve
bu incelemenin 30.11.2006 tarih ve 06-86/1106-M sayılı Karar ile nihai incelemeye
alınan, 28.12.2006 tarih ve 06-95/1218-M sayılı Karar ile kapsamı genişletilen dosya 550
kapsamında yürütülmesine karar verilmiştir.
H.3.3.1. Kültür A.Ş.- Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi
2001-2005 yılları arasındaki dönem içerisinde İBB özel mülkiyetindeki veya hüküm ve
tasarrufu altındaki İstanbul genelinde bulunan afiş değiştiricili mega billboard ve ışıklı
billboardları işletme hakkını devralan ve bunları işleten Kültür A.Ş., İstanbul
genelinde bulunan 50 adet afiş değiştiricili mega billboard, 1500 adet ışıklı billboard
ve 300 adet TCDD’ye ait billboardların 5 yıl süre ile işletilmesine ilişkin “işletme
hakkı”’nı, 31.1.2006 tarihli İBB tarafından gerçekleştirilen aynı konulu ihalede en
yüksek teklifi vererek devralmıştır. Kültür A.Ş. söz konusu bilboardları işletme işini,
“İşletme Sözleşmesi”’inde “işletme bedeli başlangıcı” olarak belirtilen 10.2.2006 560
tarihinden, bu işletme işini Ströer/Akademi Grubu içerisinde yer alan İnter Tanıtım’a
devrettiği 1.7.2006 tarihine kadar yürütmüştür.
Kültür A.Ş., kazanılan “Billboard Yapım-İşletme İhalesi” konusu billboardların İhale
Teknik ve Özel Şartnameleri uyarınca yapımının çok ciddi düzeyde bir maliyet
gerektirmesi ve söz konusu işin şirketin asıl faaliyet alanının dışında yer alması
dolayısıyla gerekli finansmanın sağlanması ve gelir elde edilebilmesi amacıyla, ihale
konusu billboard-yapım-işletim işini 01.07.2006 tarihinde imzalanan “İstanbul
Büyükşehir Belediyesi Sınırları Dahilinde Bulunan Billboard ve Işıklı Afiş Değiştiricili
Mega Billboard Panolarının İşletme Sözleşmesi” (Kültür A.Ş. – Ströer/Akademi Grubu
İşletme Sözleşmesi) ile Kültür A.Ş. ile İBB arasında imzalanan sözleşmenin bitiş 570
tarihi ile aynı olacak şekilde 10.2.2011 tarihine kadar İnter Tanıtım’a devretmiştir.
Sözleşme Bedeli olarak İnter Tanıtım, 5. maddenin (a) bendi uyarınca esasen Kültür
A.Ş.’nin İBB’ye karşı “Billboard Yapım-İşletim İhalesi” sonucu üstlendiği
yükümlülükleri ve (b) bendi uyarınca da ek olarak “Kültür A.Ş.’ye her ay, … 300.000
YTL + KDV kira bedeli … ödeyecektir… Kira süresince yıllık kira artış oranı TÜFE’ye
göre belirlenecektir.” şeklinde ifade edilen finansal ve maddi yükümlülükleri
üstlenmiştir.
H.3.3.2. İşletme Sözleşmesi ve İşletme Hakkı Devrinin Değerlendirilmesi
Kamu mülkiyeti ve isletme imtiyazlarının özelleştirme yoluyla devir işlemlerinin bir
kısım hususlarda diğer devir işlemlerinden ayrılması sebebiyle Rekabet Kurulu, bu 580
tür işlemlere yönelik olarak 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki
Geçerlik Kazanabilmeleri için Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin
Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkındaki Tebliğ (1998/4 sayılı
Tebliğ)'i yayınlamıştır.
1998/4 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde, yine aynı maddede sayılan durumlar hariç
olmak üzere, “.. .bir teşebbüsün ortaklık paylarının ya da diğer hak ve araçların
tümünün veya bir kısmının teşebbüsün üzerindeki kontrolü değiştirecek ya da karar
organlarını etkileyecek şekilde yahut mal veya hizmet üretimine yönelik birimlerin
özelleştirme yolu ile her türlü devri”nin Tebliğ hükümlerine tabi olduğu düzenlenmiştir.
07-34/351-131
14
Özelleştirme işlemlerinde bir kamu mülkiyeti veya işletme imtiyazı ya da işletme hakkı 590
devrinin söz konusu olması sebebiyle, bu tür işlemlerin, rekabet mevzuatı açısından
sorunsuz bir şekilde sonuçlanması, önem arz etmektedir. Bu amaçla Rekabet Kurulu
tarafından çıkarılan 1998/5 sayılı Tebliğ ile değişik 1998/4 sayılı Tebliğ’de ön bildirim
prosedürüne yer verilmek suretiyle, özelleştirmenin başlangıç aşamasından nihai izin
aşamasına kadar devam eden süreçte, özelleştirmeyi gerçekleştiren kurum ve
kuruluşlarla, Rekabet Kurumu arasında sıkı bir işbirliğinin kurulmasını öngörülmüş;
böylece özelleştirme işlemlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülerek, 4054 sayılı Kanun
açısından sorunsuz bir şekilde sonuçlanması amaçlanmıştır.
Kültür A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi’nin “Sözleşmenin Konusu”
başlıklı 3. maddesi, “İstanbul Büyükşehir Belediyesi özel mülkiyetindeki / hüküm ve 600
tasarrufu altındaki … yerlere konulacak 50 adet afiş değiştiricili ışıklı mega billboard,
1500 adet ışıklı billboard ile TCDD hüküm ve tasarrufu altında ve … yerlere
konulacak 300 adet ışıklı billboard’un yapımı ve işletilmesi hakkındadır.” ve
6.maddesi ise, “Kültür A.Ş. sözleşme imza tarihinde ve iş bu sözleşmenin eki
niteliğindeki 50 adet afiş değiştiricili ışıklı mega billboard, 1500 adet ışıklı billboard ile
TCDD hüküm ve tasarrufu altındaki 300 adet ışıklı billboard afişinin yer listesi ile
birlikte işleticiye işletme hakkını teslim edecektir.” şeklindedir. Bu bağlamda Kültür
A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi, Kültür A.Ş.’nin İBB’den devraldığı
“Billboard Yapım-İşletme İhalesi” konusu billboardları münhasıran işletme hakkının,
1.7.2006-10.2.2011 tarihleri arasındaki dönem için Ströer/Akademi Grubu içerisinde 610
yer alan İnter Tanıtım’a devrine ilişkindir ve bu bakımdan 1998/4 sayılı Tebliğ
kapsamı içerisinde yer almaktadır.
1998/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesi “4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan ve 12/08/1997 tarihli ve 23078 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1997/1 sayılı Rekabet Kurumundan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğin bu Tebliğe aykırı
olmayan hükümlerinin özelleştirme yolu ile devralma işlemlerine uygulanmasına
devam edilir. (Ek: 1998/5 sayılı Rekabet Kurulu Tebliği; RG- 18.11.1998, 23527)
Özelleştirme yoluyla devirlerin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı dışında diğer kamu
kurum veya kuruluşlarınca gerçekleştirilmesi halinde de bu Tebliğ hükümleri 620
uygulanır. Bu takdirde, bu Tebliğde Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yerine
getirilmesi öngörülen yükümlülükler, devri gerçekleştirecek kamu kurum veya
kuruluşunca yerine getirilir.” şeklindedir. İlgili maddenin ikinci fıkrasından anlaşılacağı
üzere, değerlendirme konusu devir işlemi ile ilgili olarak Tebliğ tarafından takip
edilmesi öngörülen usul ve esasların, Kültür A.Ş.’nin sermaye yapısı itibarıyla bir
Belediye İktisadi Teşebbüsü olması ve İBB’nin kontrolü altında bulunması nedeniyle,
İBB tarafından yerine getirilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede anılan sözleşme ile söz konusu billboardlara yönelik olarak Kültür A.Ş.
tarafından İnter Tanıtım’a yapılan “işletme hakkı devri”, işletme hakkı üzerindeki
kontrolün İBB’nin denetimindeki Kültür A.Ş.’den özel bir teşebbüs niteliğindeki 630
Ströer/Akademi Grubu içerisinde yer alan İnter Tanıtım’a geçmesine bağlı olarak
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi bağlamında bir kontrol devrine yol açmaktadır.
Ayrıca söz konusu işlemin 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde “… bu Tebliğ
kapsamında olan özelleştirme yolu ile devralma işlemi taraflarının ilgili ürün
piyasasındaki toplam pazar paylarının %25’i veya cirolarının 25 trilyon Türk Lirasını
aşması halinde; devralma işlemlerinin hukuki geçerlilik kazanabilmeleri için Rekabet
Kurulundan izin alınması zorunludur.” biçiminde yer alan hüküm uyarınca nihai izin
başvurusuna tabi olduğu sonucuna varılmıştır. Zira tarafların Türkiye Cumhuriyeti
sınırları içerisinde 2005 yılı ciroları toplamı, Kültür A.Ş.’nin ……. YTL ve
07-34/351-131
15
Ströer/Akademi Grubu’nun ise ……. YTL olmak üzere, ……. YTL’dir. Tarafların 640
Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde 2005 yılı yaklaşık pazar payları toplamı ise,
Kültür A.Ş.’nin %...... ve Ströer/Akademi Grubu’nun da %.... olmak üzere, %....
düzeyindedir. Dolayısıyla söz konusu işlem, tarafların ilgili pazardaki hem cirolarının
hem de pazar payları toplamının 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde belirtilen
eşikleri aşması nedeniyle nihai izin başvurusuna tabidir. Öte yandan “Kültür A.Ş. -
Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi”’ne ilişkin olarak Rekabet Kurumu’na nihai
izin başvurusunda bulunulmamıştır.
Hakim Durum Değerlendirmesi’ne geçmeden önce 30.11.2006 tarih ve 06-86/1106-M
sayılı Karar ile nihai incelemeye alınan dosyanın, 28.12.2006 tarih ve 06-95/1218-M
sayılı Karar ile kapsamının genişletilmesi üzerine Ströer/Akademi Grubu ve Kültür 650
A.Ş.’den gelen savunma yazılarının değerlendirilmesi gerekmektedir.
H.3.3.3. Savunmalar ve Değerlendirilmesi
 Taraflardan gelen savunmalardan ilki, “Kültür A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu
İşletme Sözleşmesi” uyarınca Kültür A.Ş.’nin ve Ströer/Akademi Grubu içerisinde
yer alan İnter Tanıtım’ın birbirlerinin yönetim ve karar mercilerine müdahale
hakkının bulunmadığı, ilgili sözleşmede 1997/1 sayılı Tebliğ’de sayılan
yöntemlerle gerçekleşen malvarlığı üzerindeki ekonomik kontrolün devri
sonucunu doğuracak herhangi bir hükmün yer almadığı, sözleşmenin 11. ve 36.
maddelerinde belirtilen şartlarla ve 5 yıl gibi uzun sayılmayacak bir süre ile
kiralanan, üzerinde herhangi bir tasarrufa sahip olunmayan billboardların işletme 660
hakkının bir devralma olarak nitelendirilemeyeceği, Kültür A.Ş.’nin İBB ile yaptığı
sözleşmeye bağlı kaldığı bu nedenle, İnter Tanıtım’ın da yükümlülüklerini ihlal
etmesi halinde sözleşmenin feshedebileceği, Ströer/Akademi Grubu’nun ve Kültür
A.Ş.’nin hukuki yapısının ve faaliyet alanlarının bir sözleşme ile kontrolün devrine
ya da tarafların malvarlığının kontrolü üzerinde tarafların birbirlerinin söz sahibi
olmasına olanak vermediği, bu işlemin bu tarz bir etki doğurmayacağı iddiasıdır.
1997/1 sayılı Tebliğ”in 2(b) maddesine göre “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin
diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya
da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya
kontrol etmesi” teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmiştir. Aynı 670
maddenin ikinci fıkrasında “Bu Tebliğ bakımından kontrol, ayrı ayrı ya da birlikte,
fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağını
sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün
malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir
kullanma hakkıyla veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya kararları
üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana getirilebilir.
Kontrol hak sahipleri ya da bir sözleşmeye göre hakları kullanmaya yetkili kılınmış
olan veya böyle bir hak ve yetkisi olmamakla birlikte fiilen bu hakları kullanma gücüne
sahip olan kişiler veya teşebbüsler tarafından elde edilmiş kabul edilir.” şeklinde
kontrol kavramının tanımının yapıldığı hükümlerden kontrolün, teşebbüs kararları 680
üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle oluşturulabileceği
anlaşılmaktadır. Bu bakımdan belirli bir süre için bağıtlanmış sözleşmeler açısından
herhangi bir kontrol devrinin gerçekleşip gerçekleşmediğini belirleyebilmek için, ilgili
sözleşmelerin, devri söz konusu birim(ler)e ilişkin verilecek kararlar üzerinde
belirleyici etki yaratacak nitelikte bir sonuç doğurup doğurmadığına bakılması
gerekmektedir.
Bilindiği gibi “belirleyici etki”nin elde edilmesi durumu, sadece teşebbüsün hisselerine
ya da ilgili birimin mülkiyetine sahip olunması ile sınırlı değildir. Belirleyici etki, bu
07-34/351-131
16
araçlar yanında aynı olanağı veren bir hak, sözleşme veya benzeri araçlar yoluyla da
elde edilebilir. Dolayısıyla, kontrol değişikliği hisse ya da mülkiyet devri yoluyla 690
sağlanabileceği gibi, bunlar olmaksızın teşebbüs ya da mal veya hizmet üretimine
yönelik birim üzerinde belirleyici etkinin sahibini değiştiren başka bir araçla, örnegin
bu nitelikte bir anlaşmayla da gerçekleşebilir. Nitekim İstanbul genelinde bulunan 50
adet afiş değiştiricili mega billboard, 1500 adet ışıklı billboard ve 300 adet TCDD’ye
ait billboardların 5 yıl süre ile işletilmesine ilişkin “işletme hakkı devri”’ne ilişkin “Kültür
A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi” ile söz konusu açıkhava reklam
yerleri üzerindeki belirleyici etki-kontrol açık bir şekilde Kültür A.Ş.’den
Ströer/Akademi Grubu’na geçmiştir. Zira Ströer/Akademi Grubu anılan sözleşme
uyarınca, sektör koşulları göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu billboardların
işletilmesine yönelik her türlü ticari kararı tek başına verme serbestliğine sahip 700
konuma gelmiş bulunmaktadır.
Öte yandan “Kültür A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi”’nin,
billboardların fiziksel görünümlerine ve kullanım amaçlarına ilişkin sınırlamalar
getiren 11. maddesinde yer alan şartların İstanbul’da açık hava reklam iletim yerlerini
işletmekte olan her şirketin yerine getirmesi gereken ve esasen İBB Kentsel Tasarım
Müdürlüğü bünyesinde yapılan düzenlemeler doğrultusunda getirilmiş koşullardır.
Aynı sözleşmenin 36. maddesi ise, Kültür A.Ş.’nin İBB’ye karşı, aralarında imzalamış
oldukları sözleşme uyarınca yerine getirmesi gereken aksi halde İBB’ye “Billboard
Yapım ve İşletme İhale Şartnamesi” nin “Sözleşme Şartlarına Aykırılık” başlıklı 18.
maddesi uyarınca ilgili sözleşmeyi feshetme hakkı veren yükümlülükleri aynı şekilde 710
Ströer/Akademi Grubu’nun Kültür A.Ş’ye karşı üstlenmesini düzenlemektedir.
Dolayısıyla sektörün genel işleyişi içerisinde teşebbüslerin kaçınılmaz olarak
karşılaşacakları koşulların ötesinde kabul edilebilecek koşullar getirmeyen
hükümlerin yer aldığı söz konusu maddelerin ve Kültür A.Ş.’nin İBB’ye karşı
üstlenmiş olduğu sorumlulukların varlığı “Kültür A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu İşletme
Sözleşmesi”’nin kontrol devri sonucunu doğuran niteliğini ortadan kaldırmamaktadır.
Diğer yandan “Kültür A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi”’nin 5 yıllık
geçerlilik süresinin, Ströer/Akademi Grubu’na herhangi bir tasarruf hakkı vermeyecek
kadar “kısa” olduğu iddiası, yerinde incelemeler sırasında temin edilen
Ströer/Akademi Grubu’nun Ocak-Nisan 2007 Ulusal Satış Gelirleri Raporları 720
incelendiğinde gerçeklik taşımamaktadır. Söz konusu Raporlarda yer alan veriler
İstanbul’daki reklam panolarının Ströer/Akademi Grubu’nun satış ağına katılmasının
çok kısa zaman dilimi içinde bile hem İstanbul hem de Anadolu pazarında etkisini
göstermiş olduğu gerçeğini ortaya çıkarmaktadır. Bu veriler, pazarda etkin bir güç ve
tasarruf hakkı elde etmek için gerekli olan asıl unsurun sürenin yanı sıra başka bir
takım etmenler olduğunu ortaya koymaktadır. Ströer/Akademi Grubu’nun 2007-2006
gelirleri oranlarına bakıldığında Ocak-Nisan ayları için hem Anadolu hem İstanbul’da
hedeflenen oranların %100’ün üzerinde gerçekleşmiş olduğu görülmüştür.
Dolayısıyla, açık hava reklamcılığı sektörü özelinde İstanbul şehrinin hem sektörün
toplam cirosu hem de ürün portföyü ve adedi içinde sahip olduğu ayrıcalıklı yer, 730
sektör cirosunun yarıdan fazlasının sadece İstanbul’da kazanılıyor olması, ulusal
reklamların İstanbul merkez olacak şekilde Türkiye’deki diğer illerde veriliyor olması
ve bu bağlamda hem sektör açısından hem Ströer/Akademi Grubu açısından ulusal
reklamlardan elde edilen gelirin yerellere oranının en az iki kat olması ve
Ströer/Akademi Grubu gibi Türkiye’deki en büyük ve en yaygın ürün portföyü ve satış
ağına sahip olan bir şirketin İstanbul gibi açık hava reklamcılığı sektöründe çok özel
ve hassas bir yeri olan şehirde 5 yıl boyunca işletme haklarını temin etmiş olması,
Anadolu’da herhangi bir yerde 8-10 yıl içinde elde edilecek pazar gücü kadar ve belki
de pek çok şehrin sağlayamayacağı güç kadar etkili bir pazar gücü yaratıcı ve
07-34/351-131
17
pazarın yapısını belirleyici bir gelişmedir. Belli başlı şehirlerin veya bölgelerin açık 740
hava reklamcılığı sektöründe ayrı bir etkiye sahip olması sadece İstanbul’a has bir
özellik değildir. Nitekim Avusturya Rekabet Otoritesi’nin sektöre yönelik
incelemelerinde de Avusturya’da Viyana’nın sahip olduğu özel öneme dikkat çekilmiş
ve burası ayrı bir bölge olarak incelenmiştir. Tüm bu bilgi ve veriler ışığında açık hava
reklamcılığı sektöründe İstanbul’da 5 yıl için reklam panolarının işletim hakkının
temin edilmesinin 1997/1 sayılı Tebliğ açısından ve pazarda belirleyici bir güç
yaratma unsuru akımından bir devralma işlemi olarak sayılması gerektiği kanaatine
ulaşılmıştır.
Öte yandan, Ströer/Akademi Grubu’nun ve Kültür A.Ş.’nin hukuki yapısının ve
faaliyet alanlarının, “Kültür A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi”’ni hangi 750
nedenlerle 1997/1 sayılı Tebliğ”in 2(b) maddesi kapsamı dışına çıkardığı, söz konusu
olan kontrol değişikliğinin bir şirket devri aracılığı ile değil de açık hava reklam
ünitelerine ilişkin “işletme hakkının devri” aracılığı ile sağlanmış olması durumu
karşısında yanıtsız kalmaktadır.
 İkinci olarak, Inter Tanıtım ve Kültür A.Ş. arasında gerçekleşen işlem
neticesinde imzalanan sözleşmenin bir anlamda taşeronluk sözleşmesi
olduğu, bahse konu sözleşmede ihale süresinin uzatılması hakkının hiçbir
suretle bulunmadığı ve sözleşmenin söz konusu işletme haklarına ilişkin devir
yasağı içerdiği iddia edilmiştir.
Taşeronluk anlaşmaları, bir teşebbüs (yüklenici) adına ya da bu teşebbüs için söz 760
konusu teşebbüsün talimatları doğrultusunda alt yüklenicinin (taşeron) bir malın
üretilmesi, bir hizmetin sunulması ya da bir işin yapılmasını üstlendiği anlaşmalardır.
Bu alt sözleşmeler aracılığı ile müteahhid, üstlenmiş olduğu projenin kendi talimatları
ile kapsamı belirlenmiş bir kısım işlerini alt yükleniciye belirli bir bedel karşılığında
yaptırmaktadır. Oysa “Kültür A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi” ile
Ströer/Akademi Grubu belirli bir bedel karşılığında, söz konusu billboardları sektör
koşulları doğrultusunda serbestçe işletme hakkını (fiyat, müşteri ve diğer ticari
kararlar) elde etmiş olmaktadır. Bu durumda anılan sözleşme taşeronluk sözleşmesi
olarak nitelendirilememektedir.
“Kültür A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi”’nde ihale süresinin 770
uzatılması hakkının hiçbir suretle bulunmadığı iddiasına karşılık ise “Kültür A.Ş. -
Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi”nin “Sözleşmenin Süresi” başlıklı 4 nolu
maddesinde, “… Taraflar karşılıklı olarak mutabakata varırsa sözleşmeye devam
edebilecekir.” ifadesine işaret edilebilinir. Tek başına böyle bir uzatma seçeneğinin
varlığı söz konusu sözleşmeye kontrol devri sonucunu doğuran bir nitelik
kazandırmadığından, yokluğu da sözleşmenin bu niteliğini ortadan kaldırmamaktadır.
Söz konusu sözleşmede işletme haklarının devrini yasaklayan ilgili hüküm ise
sektörün işleyiş mekanizması göz önünde bulundurulduğunda, bu sözleşmeyi kontrol
devri sonucunu doğuracak nitelikte bir sözleşme olmaktan çıkarmamaktadır. Zira
belediyelerden açık hava reklam iletim yerlerinin işletilmesi haklarının devralınmasını 780
düzenleyen hemen hemen tüm sözleşmelerde aynı özellikteki devir yasakları yer
almaktadır. Öyle ki anılan bu devir yasakları nedeniyle sektörde sözleşme devirleri
geriye kalan tek seçenek olan şirket devirleri ile sağlanmaktadır. Bu bakımdan
esasen Kültür A.Ş.’nin anılan işletme haklarını Ströer/Akademi Grubu’na
devredebilmiş olması sektör açısından istisnai nitelik taşımaktadır. Sektörün genel
işleyiş açısından bu devir yasağı ticari karar serbestliğini zedeleyici nitelikte değildir.
 Kültür A.Ş.’nin faaliyet konusu içerisinde açık hava reklam yeri işletmeciliğinin
yer almadığı, bu nedenle sektörde herhangi bir firmanın eksilmesi ya da
07-34/351-131
18
sektörde yoğunlaşma doğmasının mümkün olmadığı taraflarca öne sürülen bir
diğer savunmadır. 790
Kültür A.Ş.’nin faaliyet konusu içerisinde açık hava reklam yeri işletmeciliğinin yer
almadığı iddiası, Kültür A.Ş.’nin İBB hüküm ve tasarrufu altındaki billboardları hem
2001-2005 dönemi boyunca işlettiği gerçeği hem de İBB tarafından yapılan “Billboard
Yapım-İşletme İhalesi”’ne katılmak için gerekli olan “ Açıkhava reklamcılığı alanında
en az üç yıldır faaliyet gösterdiğine ve yıllık ciro ortalamalarının 10.000.000 YTL
olduğuna dair belgeleri” sağlayarak ihaleye girip o ihaleyi kazanması ve 2006 yılının
ilk 6 aylık dönemi boyunca da anılan ihale kapsamındaki billboardları işlettiği
dolayısıyla esasen açık hava reklam iletim yeri işletmeciliği alanında uzun bir
dönemdir faaliyette bulunduğu gerçeği ile çelişmektedir.
 Uzun süreli kira sözleşmelerinin devralma işlemi olarak 800
değerlendirilebilmesinin, gerçek bir devralma işleminin uzun süreli bir kira
sözleşmesi haline sokulması ile mümkün olduğu, ancak Kültür A.Ş.
Sözleşmesinin bu kapsamda değerlendirilemeyeceği, Nitekim Kurul’un aldığı
02-41/468-196 sayılı Ege Ro Ro- UND Ro Ro kararında, 02-47/588-271 ve
02-28/313-128 sayılı kararlarda, kira sözleşmeleri ile tesis edilen işlemlerin
Tebliğ kapsamında bir devralma olmadığına karar verildiği ve Ströer/Akademi
Grubu ile Kültür A.Ş. arasındaki işlemlerin de bu kararlarda incelenen konulara
paralellik gösterdiği taraflarca öne sürülen bir başka savunmadır.
İlk olarak 02-41/468-196 sayılı Kurul Kararı İstanbul-İtalya (Trieste) Hattı’nda çalışan
Ege Ro Ro ve UND Ro Ro grubunun birleşerek tekel yarattığı şeklindeki bir iddiaya 810
istinaden, batmakta olan bir teşebbüsün pazar yapısı sonucu kendi iradesi ile ilgili
pazardan çekilmek durumunda kalması sonucu bir gemisini UND Ro Ro grubuna
sefer navlun bazında kiraya vermesi işleminin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
kapsamında yoğunlaşma doğurucu bir işlemle ilgili pazarda tek teşebbüsün
kalmasının söz konusu olmadığı şeklinde değerlendirilmesi ile ilgilidir ve dolayısıyla
taraflarca “kira” işlemi olarak tanımlanan işbu dosya konusu işletme hakkı devir
işlemlerinin neden devralma niteliğinde olmayan bir “kira” işlemi olduğuna yönelik
iddiayı destekleyici herhangi bir değerlendirme ya da hüküm içermemektedir.
02-47/588-271 ve 02-28/313-128 sayılı Kurul Kararlarında ise, Beğendik Mağaza
İsletmeleri Ticaret A.Ş. (Beğendik)'nin sırasıyla Ankara ve İstanbul illerindeki çeşitli 820
semtlerinde bulunan mağazalarındaki demirbaşlarının Adese Alışveriş Merkezleri ve
Ticaret A.Ş. (Adese) ve Migros Türk T.A.Ş. (Migros)'ye satışı ve Beğendik’in kiracılık
haklarından sırasıyla Adese ve Migros lehine feragat etmesi işlemlerinin
değerlendirildiği kararların her ikisinde de ortak değerlendirme şu şekildedir: “Söz
konusu devir işleminde iki ayrı hukuki işlem görülmektedir. Birinci işlem, Begendik’e
ait bir kısım dolap, raf, fırın ve bilgisayar gibi unsurların bedeli karşılığında Migros’a
devredilmesidir.
İkinci hukuki işlem ise, üçüncü bir şahsa ait olan kira sözleşmesidir. Bu kira
sözleşmesinin devreden Beğendik ile yapılmış olması durumunda bir devir
işleminden söz edilebilirdi. Ancak kira sözleşmesi malik ile yeni kiracı arasında 830
yapılan bir akit olduğundan devrin dışında bir işlem olarak görülmelidir. Burada
kısaca söylemek gerekirse, kira sözleşmesinin devri değil, yeni bir kira sözleşmesinin
yapılması söz konusudur. Bu durum da devirden söz etmeye engel olmaktadır. “
Yukarıda yer verilen ifadelerden de açıkça anlaşılacağı üzere kira sözleşmesinin
üçüncü kişi niteliğindeki mülk sahibi ile alıcı arasında yapılması durumunda bir devir
işleminden söz edilemeyecekken, bu kira sözleşmesinin alıcı ile üçüncü kişi
niteliğindeki mülk sahibi yerine kira konusu taşınmazları bu mülk sahibinden
07-34/351-131
19
kiralayan kişi/teşebbüs arasında yapılmış olması durumunda bir devir işleminden söz
edilecektir. Kaldı ki ilgili pazarda doğrudan pazar payı yaratmanın söz konusu işletme
haklarını ilk elden belediyelerden devralmaya alternatif olabilecek tek yoluna örnek 840
işbu dosya konusu işletme haklarının devri işlemi, basit bir taşınmaz kira işlemine
indirgenemeyecek etkilere sahiptir.
 Billboardların, Kültür A.Ş. tarafından Ströer/Akademi Grubuna ihale edilmiş
olmasının pazara yeni bir rakibin girmesini sağladığı, bu işlemden önce
Ströer/Akademi Grubu’nun İstanbul pazarındaki faaliyetinin sadece
bünyesinde buluna City Lights firmasının duvar reklam yeri pazarlanması ile
sınırlı olduğu, kendilerinin İstanbul’a girmesiyle birlikte, billboardların
kalitesinin arttırıldığı ve bu sayede bu ürünlerin diğer CLP ürünleriyle rekabet
edebilir ve büyük müşterilerin talep ettiği ürünler haline geldiği, pazarda bir
oyuncunun ve dolayısıyla rekabetin arttığı taraflar tarafından öne sürülen son 850
iddiadır.
Açık hava reklam iletim yeri işletmeciliği coğrafi pazarında açık ara ile lider paya
sahip İstanbul açısından her ne kadar pazarda faaliyet gösteren Kültür A.Ş.’nin
çekilmesi ile piyasada bir oyuncu azalsa da, Kültür A.Ş.’nin yerini Ströer/Akademi
Grubu almış olmaktadır. Bu bakımdan Ströer/Akademi Grubu duvar reklam yeri
pazarlaması dışında hiçbir faaliyeti bulunmasa da en önemli alt coğrafi pazara giriş
yapmış bulunmaktadır. Ströer/Akademi Grubu’nun billboardlar nezdinde
gerçekleştirdiği iyileştirme çalışmalarının billboardları talep açısından CLP ürünleri ile
rekabet edebilir bir düzeye taşımak suretiyle İstanbul çapında açık hava reklam iletim
yerleri arasında ikame katsayısını artırarak rekabete olumlu bir katkı sağladığı göz 860
önünde bulundurulmalıdır. Ayrıca her ne kadar “Kültür A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu
İşletme Sözleşmesi”, Ströer/Akademi Grubu’nun Türkiye Cumhuriyeti bakımından
pazar payında bir artışa, dolayısıyla ülke çapında pek çok ölçüt açısından belirli ve
dikkate değer düzeyde bir yoğunlaşmaya yol açmasına karşın İstanbul ili bazında söz
konusu işletme hakları daha önce bu alt coğrafyada faaliyet göstermeyen bir oyuncu
tarafından devralınmış olmaktadır. Dolayısıyla İstanbul alt coğrafyası bakımından bu
devralma işleminin rekabetin azaltılması sonucunu doğurmayacağı kanaatine
ulaşılmıştır.
H.3.3.4. Hakim Durum Değerlendirmesi
“Kültür A.Ş. - Ströer/Akademi Grubu İşletme Sözleşmesi ile tesis edilen İstanbul 870
genelinde bulunan 50 adet afiş değiştiricili mega billboard, 1500 adet ışıklı billboard
ve 300 adet TCDD’ye ait billboardların 5 yıl süre ile işletilmesine ilişkin “işletme hakkı
devri” işlemine yönelik hakim durum değerlendirmesi, İstanbul bazında ve Türkiye
bazında ayrı ayrı yapılmıştır.
Öncelikle, İstanbul’un açık hava reklam iletim yeri sağlanması pazarındaki yerinin
rekabet koşulları açısından diğer alt coğrafyalara göre farklılaştığının yinelenmesi
gerekmektedir. İstanbul nüfusun, sanayinin ve dolayısıyla talebin, sektörün gelişme
potansiyelinin ve sektördeki rekabet düzeyinin halihazırda en yoğun olduğu alt
coğrafyadır. Halihazırda İstanbul’un sektör bakımından rekabetin en yoğun olarak
yaşandığı coğrafya olmasının en önemli nedeni ise, İstanbul’un sahip olduğu ve 880
olabileceği açık hava reklam iletim yeri kapasitesi ve bu kapasitenin il bazında açık
hava reklam iletim yerlerinin ihalesinin bir bütün olarak tek seferde değil de alt
ürünler, farklı şebekeler gibi birtakım ölçütler bazında parça parça yapılmasına
olanak sağlayacak kadar yüksek olmasıdır.
İstanbul açıkhava reklam iletim yerleri sağlama pazarında faaliyet gösteren
oyuncuların 2005 yılına ilişkin pazar payı verilerine aşağıda yer verilmiştir:
07-34/351-131
20
Wall %...
Clear Channel %...
Kültür A.Ş. %...
Medya Pano %...
Diğer %...
Bu noktada belirtilmesi gereken önemli bir husus, Ströer/Akademi Grubu’nun Kültür
A.Ş.’ye ait reklam panolarının işletme hakkını devralması işlemi öncesinde
İstanbul’da duvar giydirme alanında faaliyet gösteren City Lights firması dışında
başka bir faaliyeti bulunmadığıdır. City Lights firması ise ilgili ürün pazarı açısından 890
öncelikli yere sahip olmayan duvar giydirme alanında faaliyet göstermekte olup, 2005
yılı cirosu göz önünde bulundurulduğunda değerlendirme sonucunda herhangi bir
değişiklik yapacak nicelikte bir öneme sahip değildir.
Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere inceleme konusu işlem ile birlikte,
Ströer/Akademi Grubu’nun İstanbul alt coğrafyasındaki pazar payı 0’dan %..
düzeylerine çıkacaktır ve dolayısıyla söz konusu işlem İstanbul bazında (0 + %...)
niteliğindedir.
Ayrıca inceleme konusu işlemin ardından sektörde yapılan yerinde inceleme ve
görüşmelerden elde edilen bilgi ve belgelerden, Ströer/Akademi Grubu’nun işletme
hakları devredilen billboardlarda ciddi yatırımlar yapmak suretiyle reklamverenler 900
bakımından dikkat çekici iyileştirmelere gittiği ve gerçekleştirilen bu iyileştirmelerin
billboardları diğer açıkhava reklam iletim yerleri arasında ilk sıralarda gelen
raket/otobüs durağı mecralarına çok ciddi birer alternatif mecra haline getirdiği,
dolayısıyla İstanbul çapında açıkhava reklam iletim mecralarının birbirleri yerine
rahatlıkla tercih edilmelerini sağlamak ve bu mecralar arasında ikame katsayısını
artırmak bakımından rekabete önemli katkılar sağladığı tespit edilmiştir.
Öte yandan, Türkiye Cumhuriyeti pazarı bakımından yapılacak değerlendirmede ise,
Ströer/Akademi Grubu’nun inceleme konusu devralma işlemi öncesinde ilgili ürün
pazarında %.... pay ile lider konumda bulunduğu söylenebilir. Pazardaki en büyük
rakibinin bile payının %13’ü geçmediği göz önüne alındığında Ströer Grubu’nun 910
pazardaki gücü ortaya çıkmaktadır. Kültür A.Ş.’nin pazar payı ile birlikte Ströer
Grubu’nun Türkiye coğrafyasındaki payı (Kültür A.Ş.’nin payı %....) %.... seviyesine
gelmektedir. Söz konusu devralma işleminin Ströer/Akademi Grubu’nun açık hava
reklamcılığı pazarındaki lider konumunu güçlendirdiği, Türkiye coğrafyası içindeki
yaygınlığını, ürün portföyünü ve billboardlar ve megaboardlar bazında
Ströer/Akademi Grubu’nun sahip olduğu yoğunlaşma oranlarını arttırdığı, Grubun
daha önce faaliyet göstermediği1 ancak açık hava reklamcılığında kilit öneme sahip
bulunan İstanbul pazarına giriş yapmasına olanak verdiği ve tüm bu nedenlerle
medya ajansları ve doğrudan müşteriler gözünde Grubun önemini arttırdığı ve
öncelikle tercih edilen teşebbüs olmasını sağladığı tespitlerine ulaşılmakla birlikte, 920
İstanbul’da göreli olarak rakip firmaların çokluğu ve bu firmaların yerel oyunculardan
ziyade uluslar arası güce sahip büyük şirketler olmaları, bunlardan daha önemlisi,
İstanbul açık hava reklamcılığı pazarında belediyeler tarafından yapılan ihalelerin alt
ürün grupları bazında yapılması ve bu bakımdan şehir içinde açık hava reklam yerleri
arasında bir rekabetin mevcut olması sebepleriyle ilgili devir işleminin Ströer/Akademi
Grubu’na pazardaki oyunculardan bağımsız şekilde arz ve fiyat koşullarını belirleme
gücü vermesi açısından bir hakim durum yaratmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

1 City Light vasıtasıyla yürütülen duvar giydirme faaliyetleri bilboard ve megaboard gibi belediye ihalelerine konu
ve cirosal bazda önemli paya sahip bir iş olmaması sebebiyle Ströer Grubu’nun daha önce İstanbul’da ciddi
anlamda var olmadığı, pazarda etkili olmadığı varsayımı ile değerlendirmeler yapılmıştır.
07-34/351-131
21
Aşağıdaki tabloda, Türkiye’de açık hava reklam yerleri sağlama pazarında faaliyet
gösteren şirketlerin ciro ve pazar paylarına yer verilmiştir. Panoların imalatı işiyle
uğraşan ve/veya sektörde “tabelacı” olarak ifade edilen ve belediye ihalelerine 930
katılamayacak cirolara sahip küçük çaplı, geçici nitelikte şirketlerin de sektörde yer
alması ve bu sektörde esas pazar payını belediye ihalelerinin belirliyor olması gibi
nedenlerle açık hava reklam yerleri sağlanması pazarında payların hesaplanması
aşamasında aşağıda yer verilen şirketlerin meydana getirdiği toplam ciro
büyüklüğünün esas alınması gerektiği kanaatine varılmıştır.




Firma adı
2005 yılı cirosu
(YTL)
Pazar payı
(%)
Ströer/Akademi
Grubu ……… ……
Era ………. …….
Wall …….. …….
Clear channel ……… …….
Medya Pano ……… …….
İletişim Açıkhava …….. …….
CBA ………. …….
News Outdoor /
Kamera ………. ……
Bilgili Medya ……… ……
Kültür A.Ş. ………. ……
Zeno Reklam ……… …….
Toplam 130.806.348,38 100
H.3.3.5. Kültür A.Ş. ve Ströer/Akademi Grubu arasında gerçekleşen Devir 940
İşleminin 4054 sayılı Kanun’un 16. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi
Kültür A.Ş. ve Ströer/Akademi Grubu arasında gerçekleşen, Kültür A.Ş.’in işletmekte
olduğu İstanbul’daki 1800 Billboard ve 50 Megaboard’un işletme hakkının İnter
Tanıtım’a devredilmesi işlemi’ne yönelik İşletme Sözleşmesi 01.07.2006 tarihinde
imzalanmıştır. Yukarıda yer verilen değerlendirmelerde, söz konusu işlemin 1998/4
sayılı Tebliğ kapsamında nihai izin başvurusuna tabi olduğu belirtilmiştir. İzne tabi bir
devralma işleminin Rekabet Kurulu’nun izni olmaksızın gerçekleştirilmesi, 4054 sayılı
Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince teşebbüslere ve aynı
maddenin üçüncü fıkrası gereğince teşebbüslerin yönetim kurulu üyelerine ceza
verilmesini gerektirmektedir. 950
Kanun’un ilgili maddesi gereğince; izne tabi devralma işlemini, Rekabet Kurulu izni
olmaksızın gerçekleştiren Ströer/Akademi Grubu’na bağlı İnter Tanıtım’a (devralan)
ve İBB’ye bağlı Kültür A.Ş.’ye her birine ayrı ayrı olmak üzere; ayrıca bildirim
yükümlülüğünün bulunduğu dönemde İnter Tanıtım’ın yönetim kurulunda görev
yapan Mustafa İLBAK, Murat İLBAK, Udo Josef ENGELHARD MÜLLER, Alfried
Günter JUSTUS BÜHRDEL’e ve Kültür A.Ş.’nin yönetim kurulunda görev yapan
Ahmet SELAMET, Tülin ERSÖZ, İskender PALA, İsmet ÇONKAR, Mustafa Kemal
İŞLER, Emine AKALIN, Abdurrahman ATMACA, Ahmet BAĞIŞ, Mustafa TAHMAZ,
07-34/351-131
22
Nedya TAŞEL, Nevzat BAYHAN’a her birine ayrı ayrı ve teşebbüslere verilen
cezanın %10’una kadar olmak üzere idari para cezası verilmesi gerekmektedir. 960
Bununla birlikte, yine 16. maddenin dördüncü fıkrası uyarınca cezanın takdirinde
kastın varlığı hususunun dikkate alınması gereği de hükme bağlanmıştır. İnceleme
konusu olan İstanbul’da Kültür A.Ş.’nin elindeki reklam panolarının işletme hakkının 5
yıllığına devri işleminde belirtilmesi gereken önemli nokta, tarafların 5 yıllık bir işlemin
de bazı durumlarda devir sayılabileceğini öngörememiş ve bu bakımdan bildirimden
kaçınma davranışını kasıtlı yapmamış olabilecekleridir. Bu bakımdan İstanbul’da bu
sektörde 5 yıl için yapılan bir işlemin devralma sayılması gerektiği hakkında şüphe
bulunmamakla birlikte tarafların bunu öngörememiş, bu değerlendirmeyi yapamamış
ve dolayısıyla kasıtlı davranmamış oldukları da yönetim kurulu üyelerine verilecek
cezanın takdirinde göz önünde bulundurulmalıdır. 970
H.3.4. Ströer-Akademi Grubu’nun İletişim Reklam İle Arasındaki İlişkilerin
Değerlendirilmesi
Ströer/Akademi Grubu’nun ERA’yı devralması işlemini incelemek üzere sektördeki
oyuncularla yapılan görüşmeler ve Ströer Kentvizyon’da gerçekleştirilen yerinde
incelemeler sırasında ulaşılan bilgi ve belgeler, Ströer/Akademi Grubu ile İletişim
Reklam arasında Rekabet Kurumu’na bildirilmemiş bir devralma işleminin var
olabileceği şüphesini doğurmuştur. Nihai incelemeye esas teşkil eden konu ERA’nın
Ströer/Akademi Grubu tarafından devralınması işlemi olsa da Grubun sahip olduğu
gerçek pazar payını ortaya koymak bakımından İletişim Reklam’ın devralınıp
alınmadığı önem arz etmiştir. 980
Yapılan görüşmelerde, sektörde yer alan çeşitli şirket yetkilileri tarafından
Ströer/Akademi Grubu’nun açık hava reklamcılığı sektöründe havalimanları özelinde
faaliyet göstermekte olan İletişim Reklam’ı da bünyesine kattığı, ancak bu işlemi
Rekabet Kurumu’na bildirmekten kaçındığı, söz konusu işlemin Ticaret Sicili’ne de
bildirilmeden noter huzurunda gerçekleştirildiği, Ströer/Akademi Grubu’nun İletişim
Reklam’a ait yerleri kendi müşterilerine pazarladığı ancak müşterilere kesilen
faturaların İletişim Reklam üzerinden kesildiği, görünüşte İletişim Reklam’ın
faaliyetlerine devam ettiği ancak nihai kararların Ströer/Akademi Grubu tarafından
verildiği dile getirilmiştir.
Raportörlerce Ströer Kentvizyon’da şirket yetkilileri Murat İLBAK ve Alev AYHAN ile 990
yapılan görüşmelerde ERA dışında bu sektörde faaliyet gösteren birkaç şirketi daha
alma niyetleri ve bu yönde çabaları bulunduğu İletişim Reklam’ın söz konusu
şirketlerden biri olduğu, bu şirketleri almaya yönelik çalışmalar yapılmakla birlikte
Rekabet Kurulu’nun ERA’ya ilişkin kararının ardından bu şirketleri devralmak için
Kurul’a izin başvurusu yapılacağı ve bunun ardından işlemlerin tamamlanacağı,
mevcut durumda bu şirketlerin devralınmadığı ifade edilmiştir.
Bununla birlikte 16.1.2007 tarihinde Ströer/Akademi Grubu’nda gerçekleştirilen
yerinde incelemeler sırasında bulunan yazışmalar ve belgeler Ströer/Akademi Grubu
ile İletişim Reklam arasındaki görüşmelerin taraflar arasında bir niyet beyanından öte
daha detaylı bir ilişki niteliği taşıdığı, bu bakımdan 2006 yılı sonlarında 1000
tamamlanması planlanmış olan devir işlemi görüşmelerinin 2007 yılı içinde
tamamlanmış olabileceği şüphesini doğurmuştur. Sektördeki bazı oyuncular
tarafından da İletişim Reklam’ın yerlerinin Ströer/Akademi Grubu tarafından
pazarlandığına yönelik ihbarların gelmesi üzerine aradan geçen zaman zarfında,
işlemin tamamlanmış olup olmadığını tespit etmek amacıyla 12.3.2007 tarihinde
İletişim Reklam’da ve 14.3.2007 tarihinde Ströer/Akademi Grubu’nda tekrar inceleme
ve görüşmeler yapılmıştır. Bu bakımdan dosya kapsamında yapılan
07-34/351-131
23
değerlendirmelerde hem iki şirket arasında bir devralma işleminin gerçekleşip
gerçekleşmediği ele alınmış hem de Ströer/Akademi Grubu ile İletişim Reklam
arasında bir devralma işlemini gizleyerek yürütmek amacıyla yapılmış bir stratejik 1010
işbirliğinin bulunup bulunmadığı incelenmiştir.
Bir devralma işleminin bulunup bulunmadığına yönelik olarak yapılan
değerlendirmede şirketlerin Ticaret Sicili kayıtlarına bakılmış, bunun dışında her iki
şirkette de yerinde incelemeler yapılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda şirketler
arasında gerçekleşmiş bir devralma işlemi olduğuna yönelik herhangi bir belge ya da
bulguya rastlanılmamıştır. Bu sebeple Ströer/Akademi Grubu ile İletişim Reklam
arasında bir devralma işleminin gerçekleşmiş olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
Öte yandan, yerinde incelemeler sırasında temin edilen belge ve yazışmalarda iki
şirket arasında yoğun gizli bilgi alışverişi bulunduğu tespit edilmiştir. Bunun da
ötesinde Ströer/Akademi Grubu’nun pazarlama işlerinden sorumlu olan başta İsmail 1020
Hakkı UZUN ile Dilek SESİGÜR ve Eymen YAMANOĞLU’nun elde edilen
yazışmalardan da görüldüğü gibi önceden planlandığı şekilde Ströer/Akademi
Grubu’ndan ayrılarak İletişim Reklam’da çalışmaya başlamaları iki şirketin bir stratejik
işbirliği kurmuş olabileceği şüphesini doğurmuştur. Taraf teşebbüslerin teknoloji,
kaynak, beceri ve ürünlerini bir sinerji yaratacak şekilde bir araya getirdikleri, işbirliği
kapsamında bağımsızlıklarını koruyarak ortak bazı amaçlar üzerinde anlaştıkları,
işbirliği kapsamı içerisinde ortak ancak işbirliği kapsamı dışındaki konularda rakip
oldukları, sermaye girişini veya kontrol devrini gerektirmeyen ortaklıklar olan stratejik
işbirliklerinde şirketler arasında hisse veya kontrol devri şartı olmadığı için ortak
yöneticiler, know-how ya da uzmanlık transferi dikkat çeken hususlar olmaktadır. Bu 1030
tür işbirliklerinde ortaklar arasında tek seferlik ticari anlaşmalara kıyasla daha yoğun
bilgi gizli alışverişi söz konusu olmakta, bu durum pazardaki rekabet ortamını bozucu
nitelik arz edebilmektedir.
Bu açılardan değerlendirildiğinde, Ströer/Akademi Grubu’nun açık hava reklamcılığı
sektöründe Türkiye’deki en geniş satış portföyüne ve müşteri ağına, medya ajansları
ve müşteriler üzerinde en güçlü etkiye sahip olması, ulusal reklamların yerel
reklamlara oranla çok daha etkin olduğu bu pazarda Grubun sahip olduğu gücü daha
da önemli ve etkili hale getirmekte, sektör cirosunun önemli kısmını oluşturan ulusal
reklamverenler açısından Grubun konumunu ayrıcalıklı kılmaktadır. Öte yandan
İletişim Reklam, Türkiye’deki en önemli havalimanlarının içerisindeki reklam 1040
panolarının işletilmesinde münhasırlık sahibi olan tek şirkettir. Havalimanlarında
yapılacak münferit kiralama bazlı reklam yeri satışları dışında toplu satışlar, İletişim
Reklam kanalıyla yapılabilmektedir. Her iki şirketin sahip olduğu ayrıcalıklar ile
kurulacak ortak pazarlamaya yönelik bir stratejik ittifak, pazardaki diğer rakiplere
karşı önemli rekabetçi üstünlükler sağlayacaktır.
Stratejik işbirlikleri açısından yapılan incelemelerde, Ströer/Akademi Grubu ile
İletişim Reklam arasındaki yoğun gizli bilgi alışverişinin gerçekleştirilmiş olduğu
saptanmıştır. Bununla birlikte, bu paylaşımın şirketler arasında planlanan devralma
işlemi amacıyla yapıldığı tespit edilmiştir. Nitekim 15.3.2007 tarihinde İletişim
Reklam’da gerçekleştirilen inceleme sırasında temin edilen aşağıdaki yazışmalar, 1050
mevcut durumda böyle bir işbirliğinin bulunmadığı yönünde bir kanıt niteliği
taşımaktadır. Murat İLBAK tarafından konuya ilişkin olarak yapılan açıklamada da
Ströer/Akademi Grubu’ndan ayrılarak İletişim Reklam’da çalışmaya başlayan
şahısların bir ekip olarak Ströer/Akademi Grubu’nda çalıştıkları, İsmail Hakkı
UZUN’un İletişim Reklam’a geçmesi ile ekibinin de ayrıldığı belirtilmiştir. İsmail Hakkı
UZUN, geçiş sebebinin çok önceden planlanmakta olduğunu, Ströer/Akademi Grubu
ile İletişim Reklam arasındaki devralma görüşmeleri bittikten sonra da kendisine
07-34/351-131
24
vadedilmiş iş teklifinin geçerlilik taşıdığı ve kendisinin bu teklifi değerlendirdiğini ifade
etmiştir. Aşağıda yer verilen yazışmalar, her iki yetkilinin de ifadelerini
doğrulamaktadır. 1060
30.1.2007 tarihinde Dilek SESİGÜR tarafından Oğuz ERSOZOĞLU’na gönderilen
e-postada;
“Oğuz merhaba, Ströer’de konuştuğumuz gibi ben geçiş sürecini tamamladım, artık
İletişim Reklam’dayım…bugün size pazarlamasını yaptığımız havalimanları ile ilgili
bir cd gönderiyorum…”
1.2.2007’de Ceren CUCİ2 tarafından İsmail Hakkı UZUN’a gönderilen ve içeriği 7-8
Şubat tarihlerinde Ströer’de gerçekleştirilecek Heyet Toplantısı olan mesaja yanıt
olarak İsmail Hakkı UZUN tarafından yollanan e-postada;
“sanırım bir hata sonucu bu mail bize geldi, bildiririm.” yazmaktadır.
Yukarıda yer verilen bulgular çerçevesinde, İletişim Reklam’ın havalimanları 1070
işletmecileriyle yaptıkları sözleşmelerin Ströer/Akademi Grubu’nda bulunmuş olması
ve İletişim Reklam’ın havalimanlarındaki yerlerinin Ströer/Akademi Grubu tarafından
pazarlanacağına dair e-postaların tespit edilmesi aslen iki şirket arasında bir stratejik
işbirliği yapılmış olabileceğine delalet eden belgeler olmakla birlikte, hem İsmail
Hakkı UZUN’un yukarıda sunulan ve hatalı bir şekilde gönderildiği anlaşılan
e-postalara verdiği yanıta ulaşılmış olması hem de devralma niyetiyle hareket eden
iki şirketin birbirleri hakkında gizli bilgileri paylaşmasının aslen bir devralma
prosedürünün gereği sayılabileceği hususu, bu iki şirket arasında bir stratejik
işbirliğinin de bulunmadığını ortaya koymaktadır. Bu sebeple İletişim Reklam ve
Ströer/Akademi Grubu arasında 4054 sayılı Kanun’un 4. veya 7. maddeleri 1080
kapsamına giren herhangi bir işlem bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
H.3.5. Ströer-Akademi Grubu İle CBA Arasındaki İlişkiler Ağının
Değerlendirilmesi
Bu bölümde, CBA ile Ströer/Akademi Grubu arasındaki ilişkiler değerlendirilirken aynı
zamanda Ströer/Akademi Grubu’nun baskı sektöründe CBA ile birlikte
gerçekleştirmeyi tasarladığı işlemler de değerlendirilmektedir. CBA’yı devralma
işleminin esasen Baskı Atölyesi’ni devralma işlemi bünyesinde yapılmasının
tasarlanması nedeniyle bu iki işlem bütünlük arz etmektedir.
Açık hava reklamcılığı sektöründe faaliyet gösteren teşebbüsler tarafından
Kurumumuza iletilen bilgiler arasında Ströer/Akademi Grubu’nun bu pazardaki 1090
oyunculardan CBA’yı ve onun baskı sektöründeki iştirakini de devraldığı iddialarının
yer alması ve bu iddiaların raportörlerce yapılan yerinde incelemeler sırasında elde
edilen yazışma ve belgelerde yer alan ifadelerle paralellik göstermesi nedenleriyle
konuyla ilgili incelenmeler yapılmasına gerek duyulmuştur. Raportörlerce şirket
yetkilileriyle yapılan görüşmelerde konunun gündeme getirilmesi üzerine CBA’yı ve
baskı sektöründeki iştirakini almayı planladıkları, ancak Rekabet Kurulu’nun ERA’ya
ilişkin kararının beklendiği, konunun henüz plan aşamasında olduğu dile getirilmiştir.
Yetkililerin bu beyanlarının temin edilen yazışmalarla bir arada değerlendirildiğinde
ortaya çelişkilerin çıkması üzerine devralma işleminin Rekabet Kurumu’na
bildirilmeden gerçekleştirilmiş olması şüphesi doğmuş, bu ihtimalin tespit edilmesi ve 1100
ilgili şirketlerin ortaklık yapıları ile hisse dağılımlarında bir değişiklik olup olmadığının
kontrol edilmesi amacıyla şirketlerin Ticaret Sicili kayıtları incelenmiştir. Yapılan
inceleme ertesinde Ticaret Sicili kayıtlarında CBA İletişim ve Reklam Pazarlama Ltd.

2 Ströer/Akademi Grubu’nda faaliyet göstermektedir.
07-34/351-131
25
Şti. ortakları ile Ströer Akademi Grubu ortakları arasında herhangi bir ilişkiye ve
şirketin hisse dağılımında 2006 yılı sonu 2007 yılı başı itibarıyla bir değişikliliğe
rastlanılmamıştır.
Bu noktada işaret edilmesi gereken önemli husus, iddia edilen CBA’nın devralınması
işlemi bünyesinde aynı anda iki işlemin birden gerçekleştirilmesinin planlanmasıdır.
Bunlardan biri, açık hava reklamcılığı sektöründe faaliyet gösteren CBA İletişim ve
Reklam Pazarlama Ltd. Şti. ile Ströer/Akademi Grubu arasında gerçekleştiği iddia 1110
edilen devralma işlemidir. Diğer işlem ise açık hava reklamcılığı sektöründeki
panolarda kullanılan reklam afişlerinin basıldığı basım evlerinin faaliyet gösterdiği
baskı sektöründe gerçekleştiği iddia edilen devralma işlemidir. Yerinde incelemeler
sırasında elde edilen belgelerden ilgili işlemin, Ströer/Akademi Grubu’na ait İnter
Tanıtım’ın sahip olduğu Büyük Baskı Merkezi adlı basımevi ile Baskı Atölyesi
arasında 2007 yılı başında gerçekleştirilmesinin planlandığı ortaya çıkmaktadır. Bu
yazışmalara göre CBA’yı devralma işleminin esas olarak İnter Tanıtım’ın Baskı
Atölyesi hisselerini devralma işlemi bünyesinde gerçekleştirilecek olması, bu iki
işlemin bir arada aynı süreçte tamamlanmasının planlanması, yazışmalarda Baskı
Atölyesi (Basımevi ile Mimeray birlikte) ile tasarlanan işlem sonucunda tarafların 1120
toplam pazar payının %80 olacağının şirket yetkilileri tarafından dile getirilmesi, baskı
sektöründe meydana gelecek bir yoğunlaşmanın muhtemel etkilerinin açık hava
reklamcılığı üzerinde özellikle fiyatlar bazında doğrudan hissedilecek olması ve
CBA’nın devrine yönelik bulgu ve belgelere şirketle bağlantılı olan baskı atölyelerinde
rastlama olasılığının yüksek olması sebepleriyle CBA’nın devrine ilişkin incelemeler
zarfında baskı sektöründeki devir ve ortaklık ilişkilerinin de incelenmesi, şirketler
arasındaki ilişkiler ağının, mevcut durumun ortaya konması zorunluluk arz etmiş, bu
nedenle söz konusu baskı atölyelerinde de inceleme ve görüşmeler yapılmıştır.
Yerinde incelemeler sırasında elde edilen belgelerden Kasım-Aralık 2006 döneminde
Ströer/Akademi Grubu ile CBA (ve Baskı Atölyesi) arasında bir devralmaya yönelik 1130
olarak yoğun çalışmalar yapıldığı tespit edilmiştir. Temin edilen belgeler arasında yer
alan, 16.1.2007 Salı günü Ceren CUCİ tarafından Murat İLBAK’a iletilen ve aslen
7.11.2006 tarihinde Murat İLBAK tarafından Udo ve Alfried ’a gönderilmiş “Basımevi
ve CBA” konulu e-postada Ströer/Akademi Grubu’nun Basımevi ile birlikte CBA’yı
devralma niyeti ortaya konmakta, bu işlemi gerçekleştirmek için alternatif yöntemler
tartışılmaktadır.
23.12.2006 tarihinde Meral ARABACI tarafından Büyük Baskı Merkezi yetkilisi Eyüp
BATAL’a ve Murat İLBAK’a gönderilen “baskı atölyesi” konulu e-postada ise Büyük
Baskı Merkezi (BBM) ile Baskı Atölyesi arasında gerçekleştirilmesi tasarlanan hisse
devri işlemi sonucunda ilgili ürün pazarında tarafların payının %80 olacağı, bu 1140
sebeple Rekabet Kurumu’nun izninin alınması gerektiği, bu işlemin asıl amacının
İnter Tanıtım’ın sahip olduğu makinelerin Baskı Atölyesi’ne konulması olduğundan bu
makinelerin İnter Tanıtım’ın yerine başka bir kişi tarafından iktisap edilmesinin
düşünülebileceği, bu durumda ise makinelerin doğrudan başka bir şirkete satışının
düşünülmesi gerektiği, ancak, makinelerin finansal kiralamaya konu olmaları
sebebiyle bu alternatifin de mümkün olmadığı, bu işlemle ilgili alternatif çözümler
üretilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
Söz konusu işlemi gerçekleştirmeye yönelik olarak 30.10.2006 tarihinde taraflar
arasında gözden geçirilmekte olan bir “Niyet Mektubu” incelemeler zarfında temin
edilmiştir. 18.12.2006 tarihinde Niyet Mektubu’nun “Ön Protokol” şeklinde yeniden 1150
düzenlenmekte olduğu ve Protokol’e “Baskı Atölyesi, İnter’in bünyesinde bulunan
Büyük Baskı Merkezi adı altındaki basımevinde bulunan makine, techizat ve işyerini
01.01.2007 tarihinden itibaren kiralayarak burasını şubesi yapmak istemektedir ve
07-34/351-131
26
burada bulunan mevcut personeli de kendi üzerine almak istemektedir. İnter,
31.12.2006 tarihinde Büyük Baskı Merkezi bünyesinde bulunan basımevindeki stok
mevcudunu Baskı Atölyesi’ne satmayı kabul etmiştir….Baskı Atölyesi, 31.12.2006
tarihi itibariyle piyasaya olan borç ve alacaklarını sıfırlayacak ve 2006 yılında oluşan
karını ortaklarına dağıtma kararı alacaktır…” hükmünün eklenmiş olduğu tespit
edilmiştir.
Bu çerçevede, CBA ve Basımevi yetkilileri İsmail CANTÜRK ile Önder DALKIRAN ile 1160
yapılan görüşmelerde kendilerinin konu hakkındaki açıklamaları şu şekildedir: “Bu
konuda daha önce sözlü görüşmeler yapıldı ancak böyle bir tasarı henüz
gerçekleştirilmedi. Tüm olasılıkları içeren ön görüşmeler yapıldı ancak
gerçekleşmedi. … Bu bakımdan belli projelerde pek çok firma ile ortak iş yapmak ya
da ortaklık kurmak/firma satışı yapmak adına görüşmeler gerçekleştiriyoruz sektörde.
Ancak şu anda Baskı Atölyesi’ne yönelik herhangi yeni bir iştirakin katılma durumu
söz konusu değil.
CBA olarak iki firma mevcuttur. İçinde Kocaeli kontratı olan CBA İletişim ve Reklam
Pazarlama Ltd. Şti.’nin yabancı bir Alman şirketine devri Şubat 2007’de gerçekleşti...
Bu şirketin bildiğim kadarıyla Türkiye’de herhangi bir şirket ile bağlantısı yok. 1170
Devredilen CBA’nın Bursa otobüs giydirme işi ve Kocaeli kontratları bulunmaktaydı.
Böylece söz konusu sözleşmeler artık anılan Alman şirketin eline geçmiş oldu. CBA
İletişim Hizmetleri Ltd. Şti. şu anda İstanbul Üniversitesi ve Gazi Üniversitesi’nin açık
hava reklam yeri sağlama işlerini ve Anadolu’daki yerel şirketlerin ulusal müşterilere
satışları işini yürütmeye devam ediyor. Ayrıca üniversitelerde de bu sektöre yönelik
çalışmalarımız devam ediyor. …”
CBA yetkilileri tarafından Kurum’a gönderilen CBA İletişim ve Reklam Pazarlama
Limited Şirketi Hisse Devir Senedi çerçevesinde CBA ortakları İbrahim AKMAN,
İsmail CANTÜRK ve İsak BAYDAROĞLU’na ait mevcut hisselerin tamamının
Almanya menşeili Dacapo Zweite Unternehmensberatung GmbH (Dacapo) adlı 1180
şirkete 27.2.2007 tarihinde devredilmiş olduğu beyan edilmiştir. 23.3.2007 tarihinde
Dacapo yönetim kurulu başkanı Dr. Matthias Rumphelhardt tarafından Berlin’den
gönderilen beyanda Dacapo Zweite Unternehmensberatung GmbH, Berlin-Almanya
şirketi olarak tamamıyla Dr. Matthias Rumphelhardt tarafından sahip olunan
Avalanche GmbH, Berlin-Almanya şirketi tarafından kontrol edildikleri ve Ströer
Akademi Reklam Grubu’nun ve iştiraklerinin söz konusu şirketlerde herhangi bir
hisse sahibi olmadığı belirtilmiştir. Çapraz kontrol yapmak amacıyla Ströer Akademi
Grubu’ndan talep edilen Ströer Out of Home Media AG’nin dünya çapındaki
iştiraklerini gösterir tabloda da Dacapo Zweite Unternehmensberatung GmbH ya da
Avalanche GmbH ile herhangi bir bağlantı veya ortaklık tespit edilmemiştir. Bu veriler 1190
ışığında yapılan değerlendirmede Ströer/Akademi Grubu ile CBA İletişim ve Reklam
Pazarlama Ltd. Şti. arasında bir devralma işleminin gerçekleşmemiş olduğu
sonucuna ulaşılmıştır.
Baskı Atölyesi ortağı ve Mimeray’ın sahibi Mehmet Erol AĞAKAY ile yapılan
görüşmede kendisi tarafından aşağıda yer verilen açıklamada, “… Büyük Baskı
Merkezi ile şu ana kadar bir anlaşmaya varamadıkları, aralarında bir ortaklık
bulunmadığı, ancak önümüzdeki dönemlerde uygun koşullar olursa böyle bir
birleşme için bir araya gelinebileceği…” belirtilmiştir.
Medya satın alma ajansları ile baskı sektöründeki söz konusu işlemlere yönelik
olarak yapılan telefon görüşmelerinde Basımevi ile Mimeray’ın Baskı Atölyesi adı 1200
altında birleştiğinin bilindiği ancak Büyük Baskı Merkezi ile Baskı atölyesi arasında
böyle bir işlemi duymadıkları, baskı fiyatlarında geçen yıla göre bir artışın
07-34/351-131
27
yaşanmadığı, fiyatların aynı seyrettiği bilgileri elde edilmiştir. Bu doğrultuda, Büyük
Baskı Merkezi, Basımevi ve Mimeray’ın Ticaret Sicili kayıtları incelenmiş, Baskı
Atölyesi ile Büyük Baskı Merkezi arasında herhangi bir ortaklık bağına
rastlanılmamıştır. BBM, Basımevi ve Mimeray’da yapılan yerinde incelemeler
sırasında da Büyük Baskı Merkezi ile Baskı Atölyesi’nin birleştiğine veya birlikte bir
ortak girişim kurduklarına yönelik kesin delil niteliği taşıyacak verilere ulaşılamamıştır.
Bununla birlikte, incelemeler sırasında elde edilen belgelerden Büyük Baskı Merkezi
ile Baskı Atölyesi arasında en azından Ocak ayı ortasına kadar sıkı bir işbirliğinin 1210
mevcut olduğu da tespit edilmiştir. Murat İLBAK ile yapılan görüşmede de ortaklık
girişimlerinin Ocak ayı sonunda sona erdirildiği beyan edilmiştir.
Baskı sektöründeki teşebbüs yetkilileriyle yapılan görüşmeler sırasında, spesifik bir
projeyi birlikte gerçekleştirmek amacıyla veya bir atölyede bulunan makinenin arızalı
ya da o iş için yetersiz kalması, o iş için bu makine ile ölçek ekonomisinin
yakalanamaması vb. sebeplerle, teşebbüslerin sektörde birbirlerine sık sık iş
gönderdikleri ve bu bakımdan birbirleriyle yakın ilişkiler içinde oldukları öğrenilmiştir.
Bu bakımdan, Büyük Baskı Merkezi ile Baskı Atölyesi arasındaki ilişkinin, bu
kapsamda bir iletişim olabileceği ihtimali değerlendirilmiştir.
Öte yandan Büyük Baskı Merkezi’den elde edilen BBM, Basımevi ve Mimeray 1220
arasında 8.11.2006 tarihinde yapılan toplantıya ilişkin Toplantı Notları’nda “3 satış
ofisinin ortak dili kullanılacak”, “hedefimiz 900-1199 Euro arasında satıyorsak
rekabetten önceki döneme geri dönebilmek” ifadelerinin yer alması, Basımevi’nde
gerçekleştirilen inceleme sırasında temin edilen Büyük Baskı Merkezi’nden Lamia
UZUN tarafından Basımevi’nde Ayşe ŞABAK’a gönderilen 15.1.2007 tarihli e-
postada “Ayşe merhaba, 16.01.2007 tarihinde bütün satış ekipleri BASIMEVİ’nde
Eyüp Bey’in isteği doğrultusunda bir araya geliyoruz... 2006’da neler yaptık ve 2007
yılını konuşacağız. Eyüp Bey 3 satış ofisinden topladığın bilgiler doğrultusunda bir
sunum hazırlamanı istiyor.” ifadeleri, bu üç basım atölyesi arasında Ocak ayı
ortalarında 2007 yılına yönelik bir işbirliğinin planlandığı şüphesini doğurmuştur. 1230
Yazışmalarda “3 satış ofisi” ifadesinin kullanılıyor olması, taraflar arasında
hazırlanmakta olan Ön Protokol’de de Basımevi, Mimeray ve İnter Tanıtım’ın baskı
atölyesinin satış ofisi olarak faaliyet göstereceğinin belirtilmesi, Meral ARABACI ile
Ströer/Akademi Grubu ve Büyük Baskı Merkezi yetkilileri arasında ve Ströer/Akademi
Grubu ile Grubun Almanya’daki yetkilileri arasında yapılan yazışmalarda devralma
işleminde pazar payının %80 olacağının, Rekabet Kurulu’ndan izin almanın zor ve
zaman alıcı olacağının3, bu sebeple İnter Tanıtım’ın baskı işindeki hisselerinin
Türkiye veya Almanya’da bulunan üçüncü bir şahsa devredilmesi yoluyla işlemin
daha rahat yürütülebileceğinin belirtilmesi, mevcut durumda İnter Tanıtım’ın baskı

3 ERA’nın devralınmasına yönelik incelemenin Rekabet Kurumu’nda çok uzun süre beklediğine ilişkin gerek
Ströer Grubu’nun temsilcisi, gerek Grup yetkilileri tarafından çeşitli kereler ileri sürülen iddia ve taraflar nezdinde
var olan kanı, yapılan incelemenin kapsamı ve ayrıntısı dikkate alındığında gerçekçi olmamaktadır. Zira,
31.8.2006 tarih ve 5846 sayı ile Kurum’a yapılan ilk başvurunun ardından ilgili taraflar ve devralma işlemini
doğrudan etkileyecek hususlar hakkında eksik bilgilerin tamamlanması 08.11.2006 tarihini bulmuştur. Hem ilgili
rapor hem de Kurul kararı bu tarihten itibaren yasal süreler içinde verilmiştir. Bununla birlikte, Ströer Grubu’nun
ilgili pazardaki gerçek payını ortaya koymak ve bu çerçevede ERA işlemini değerlendirmek açısından Grubun
CBA ve İletişim Reklam şirketleri ile arasındaki olası devir ilişkilerini incelemek öncelik arz etmiştir. Burada
belirtilmesi gerekli bir başka husus ise Ströer Grubu’nun Kültür A.Ş.’nin elinde bulunan reklam panolarını
devralması ve aşırı fiyat uygulamasına yönelik iddialar hakkındaki önaraştırmanın da bu süreç içinde
tamamlandığıdır. Avusturya Rekabet Otoritesi’nin açık hava reklamcılığı sektöründe Gewista-Sorovia
devralmasına ilişkin olarak yaptığı benzer bir nihai inceleme prosedürü tam 4 ay sürmüş, şartlı izin kararının
ertesinde geçmişe dönük olarak yapılan kartel incelemesi ise ayrı bir süreçte işlemiştir. Ströer Grubu’na yönelik
nihai inceleme sürecinde başta ERA olmak üzere, Kültür A.Ş., CBA, İletişim Reklam, Büyük Bakı Merkezi ve
Baskı atölyesi ile olan ilişkiler ağı incelenmiş, aynı süreçte Ströer Grubu’nun aşırı fiyat uygulayıp uygulamadığına
yönelik bir önaraştırma tamamlanmıştır.

07-34/351-131
28
sektöründeki faaliyetlerinin Murat İLBAK ile önceden gelen yakınlığı olan ve Büyük 1240
Baskı Merkezi’nde eskiden de çalışmakta olan Eyüp BATAL’a kiralanmış olması,
Ströer/Akademi Grubu ile Büyük Baskı Merkezi arasındaki kiralama işleminin
önceden yapılmış olan planın bir parçası olduğu kanaatini uyandırmıştır.
Gerçekleştirilen kira işlemi neticesinde İnter Tanıtım baskı sektöründen çıkmıştır.
BBM ile Baskı Atölyesi’nin arasında herhangi bir işbirliği mevcut olsa bile
Ströer/Akademi Grubu’nun BBM ile hukuki bir bağı kalmaması sebebiyle bu işbirliği,
görünüşte, Ströer/Akademi Grubu’na yönelik olarak açılmış olan bu inceleme
kapsamına girmemektedir. Bununla birlikte, şirketler arasındaki ilişkilerin ve
işbirliklerinin sadece hisse, kontrol devri veya sermaye aktarımı vb. gibi hukuki
bağlarla değil, aynı zamanda yönetim kurullarında ortak yöneticiler bulundurmak, iki 1250
şirket arasında irtibatı sağlayacak yöneticiler atamak gibi organik bağlar kurarak da
gerçekleştirilebileceği gerçeği de göz ardı edilmemelidir. Bu bakımdan şirketler
arasındaki olası işbirliklerinin incelenmesinde sadece şirketler arasındaki “ikili
ilişkileri” (yani Ströer/Akademi Grubu ile BBM, BBM ile Baskı Atölyesi veya
Ströer/Akademi Grubu ile Baskı Atölyesi arasındaki ikili ilişki) değil aynı zamanda
şirketlerin içinde bulundukları “ilişkiler ağını” da değerlendirmek gerekmektedir.
Ströer/Akademi Grubu, BBM ve Baskı Atölyesi arasındaki ilişkiler ağı bu kapsamda
değerlendirildiğinde Eyüp BATAL’ın İnter Tanıtım döneminde de BBM’de çalışan üst
düzey yönetici olması yukarıda bahsedilen organik bağa alt yapı sağlayabilecek bir
unsurdur. Aslen, İnter Tanıtım’ın baskı işini sektörde yer alan bağımsız üçüncü bir 1260
baskı evine kiralaması ile Eyüp BATAL’a kiralaması arasındaki farkı ortaya koyan
husus, Meral ARABACI tarafından Murat İLBAK ile Eyüp BATAL’a ve Murat İLBAK
tarafından Udo ve Alfried’e gönderilen e-postaların içeriğindeki planlardır. Bu tespitler
çerçevesinde, Ströer/Akademi Grubu ile BBM arasında bir organik bağ bulunması,
BBM ile Baskı Atölyesi arasında 2007 yılına yönelik olarak işbirliği planlarının
saptanması sebepleriyle şirketler arasında bir stratejik işbirliği olduğu şüphesine
ulaşılmıştır. BBM ile Baskı Atölyesi arasındaki olası işbirliğini stratejik kılan unsur, her
iki şirketin elinde bulundurdukları farklı niteliklerdeki baskı makineleridir. BBM’in
elinde dijital baskı makinesi mevcut iken Baskı Atölyesi, esasen Türkiye’de sadece
birkaç atölyede bulunan serigrafi makinesine sahiptir. Serigrafi makinesi çok pahalı 1270
bir makine olması sebebi ile esas olarak açık hava reklamcılığı sektörüne baskı
yapmayan şirketler bu makineye yatırım yapmamaktadır. Bilboard, raketler ve
megaboardlar için dijital baskı kullanılabilse de özellikle raketlerde serigrafi makinesi
ile yapılan baskıya göre kalite farkı ortaya çıkabilmektedir. Ayrıca, baskı adedi çok
olduğunda serigrafi makinesi ile basmak dijital ile basmaya göre daha ucuza
gelmektedir.
Bu noktada, şirketler arasında bir stratejik işbirliğinin pazardaki rekabet ortamının ne
şekilde olumsuz etkileneceği önem kazanmaktadır. Literatürde stratejik işbirliklerinin
rekabet hukuku açısından en titiz incelenen yönleri, taraf şirketler arasında bir
uyumlu eyleme yol açarak piyasadaki fiyat ve arz dengesini bozma, üretim miktarı, 1280
fiyatlar, kapasite, plan ve projeler gibi pazardaki rekabeti doğrudan etkide bulunacak
bilgilerin rakip şirketler arasında paylaşımı vasıtasıyla pazardaki rekabet ortamını
bozma ve işbirliği içinde yer almayan diğer rakip firmalar aleyhine rekabeti kısıtlayıcı
etkiler doğurma riskidir. Bu tür hassas bilgilerin paylaşımı, pazarda arz miktarının
veya fiyatların işbirliği içindeki rakipler arasında uyumlaştırılmasında, müşteri ve/veya
bölge paylaşımında önemli rol oynayabilir. Bu durum, 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında bir ihlal teşkil etmektedir.
Medya ajansları ve açık hava reklamcılığı sektöründe faaliyet gösteren şirket
yetkilileri ile yapılan telefon görüşmelerinde baskı sektöründe geçen yıla göre
07-34/351-131
29
herhangi bir fiyat artışı yaşanmadığının dile getirilmiş olması sebebiyle mevcut 1290
durumda BBM ile Baskı Atölyesi arasında fiyatları arttırıcı yönde paralel bir
davranıştan söz etmek mümkün olmamaktadır. Ayrıca BBM’de yapılan yerinde
incelemelerde şirketin açık hava reklamcılığı sektöründe farklı teşebbüsler ile
çalıştığına dair belgelere ulaşılmıştır. Bu bakımdan müşteri ayrımcılığından da
bahsetmek mümkün olmamaktadır. Bu bulgular ışığında BBM ile Baskı Atölyesi’nin
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eder nitelikte bir davranışına
rastlanılamamıştır. 5388 sayılı Kanun ile değişik 4054 sayılı Kanun’un 16/c maddesi
uyarınca 4. madde kapsamına giren anlaşmaların Kurum’a bildirilme zorunluluğu
ortadan kaldırılmıştır. Bu çerçevede, pazardaki rekabeti bozucu etkisi tespit edilen
anlaşmalar hakkında Kurul, ihbar veya şikayet üzerine veya resen inceleme 1300
başlatacaktır. BBM ile Baskı Atölyesi arasında bir işbirliği şüphesi bulunmakla birlikte
pazardan elde edilen veriler çerçevesinde bu şüpheyi gerçeğe çıkaracak kesin bir
delilin bulunmamış olması, bilakis, fiyatlar bakımından bir değişikliğin yaşanmamış
olduğunun dile getirilmesi ve Ströer/Akademi Grubu’nun baskı işiyle olan hukuki
bağını kesmiş olması sebepleriyle mevcut durumda Ströer/Akademi Grubu, BBM ile
Baskı Atölyesi’ne yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında bir işlem yapılmasına
gerek olmadığı, bununla birlikte zaman içinde sektörden ciddi ihbarlar ve deliller
gelmesi durumunda nihai inceleme raporu kapsamında yer verilen bilgiler de dikkate
alınarak bir incelemenin yapılması gerektiği, buna ek olarak CBA’nın Dacapo’ya
devredilmiş olduğunun kanıtlanması sebebiyle Ströer/Akademi Grubu’nun CBA’yı 1310
devraldığına yönelik iddiaların da gerçeklik taşımadığı ve bu kapsamda 4054 sayılı
Kanun çerçevesinde yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı sonuç ve kanaatine
ulaşılmıştır.

I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. ERA Reklam Hizmetleri Tekstil Mobilya ve Gıda Sanayi Ticaret A.Ş.’nin
hisselerinin tamamının Ströer Kentvizyon Reklam Pazarlama Ltd. Şti., Ströer
Akademi Reklam Pazarlama Ltd. Şti., İlbak Neon Kent Mobilyaları Reklam
Pazarlama Ltd. Şti., Dünya Tanıtım ve Turizm Hizmetleri Ltd. Şti., Gündem 1320
Matbaacılık Organizasyon Gazetecilik Reklamcılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
tarafından devralınması işlemine yönelik devralma bildirimi inceleme ve izin
talebinin taraflarca işlemden kaldırılması talebi nedeniyle söz konusu işlem
hakkında 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ çerçevesinde bir işlem
yapılmasına gerek olmadığına,
2. 15.2.2007 tarih ve 07-14/114-34 sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile, 4054 sayılı
Kanun’un 11. maddesinin birinci fıkrası uyarınca hakkında inceleme yapılmasına
karar verilen “Billboard Yapım-İşletim İhalesi” konusu billboardların işletilmesine
ilişkin “işletme imtiyazına dayanan işletme haklarının” İstanbul Büyükşehir
Belediyesi kontrolü altındaki Kültür A.Ş.’den Ströer/Akademi Grubu’na 1330
devredilmesi işlemi sonucunda 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun'un 7. maddesi anlamında bir hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim
durumu daha da güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir
kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığına; bu nedenle söz konusu
işleme izin verilmesine,
3. Ancak, izne tabi bir devralma işlemi niteliğindeki söz konusu işlemin Rekabet
Kurulu’nun izni olmaksızın gerçekleştirilmesi nedeniyle Ströer/Akademi Grubu’na
bağlı İnter Tanıtım Hizmetleri ve Ticaret A.Ş.’ye ve İstanbul Büyükşehir
07-34/351-131
30
Belediyesi’ne bağlı İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş.’ye her birine ayrı 1340
ayrı olmak üzere Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ve 2007/1
sayılı Tebliğ uyarınca 1716 YTL idari para cezası verilmesine; ayrıca aynı
Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bildirim yükümlülüğünün
bulunduğu dönemde İnter Tanıtım Hizmetleri ve Ticaret A.Ş.’nin yönetim
kurulunda görev yapan Mustafa İLBAK, Murat İLBAK, Udo Josef ENGELHARD
MÜLLER, Alfried Günter JUSTUS BÜHRDEL’e ve İstanbul Kültür ve Sanat
Ürünleri Ticaret A.Ş.’nin yönetim kurulunda görev yapan Ahmet SELAMET, Tülin
ERSÖZ, İskender PALA, İsmet ÇONKAR, Mustafa Kemal İŞLER, Emine AKALIN,
Abdurrahman ATMACA, Ahmet BAĞIŞ, Mustafa TAHMAZ, Nedya TAŞEL,
Nevzat BAYHAN’a her birine ayrı ayrı ve teşebbüslere verilen cezanın takdiren 1350
%5 oranında olmak üzere 85,80’er YTL idari para cezası verilmesine,
4. İletişim Reklam ve Turizm Hizmetleri A.Ş. ile Ströer/Akademi Grubu arasında
4054 sayılı Kanun’un 7. veya 4. maddeleri kapsamına giren herhangi bir işlem
bulunmadığına,
5. CBA İletişim ve Reklam Pazarlama Ltd. Şti.’nin Dacapo Zweite
Unternehmensberatung GmbH’ye devredilmiş olması sebebiyle CBA İletişim ve
Reklam Pazarlama Ltd. ile Ströer Grubu arasında var olduğu iddia edilen bir
devralma işleminin mevcut olmadığına,
6. Büyük Baskı Merkezi ile Baskı Atölyesi Matbaacılık ve İletişim Pazarlama Sanayi
Ticaret Limited Şirketi arasında gerçekleşmiş herhangi bir birleşme, devralma 1360
veya ortak girişim işleminin tespit edilemediğine, bununla birlikte iki şirket
arasında Ocak 2007 ortalarına kadar 2007 yılına yönelik olarak yapılmış işbirliği
planlarının tespit edildiğine, Ströer/Akademi Grubu ile Büyük Baskı Merkezi
arasında bir organik bağın bulunması sebebiyle iki şirket arasında bir stratejik
işbirliği şüphesi bulunduğuna, Ströer Grubu’nun Büyük Baskı Merkezi ile olan
hukuki bağını kesmiş olması sebebiyle Ströer Grubu’na yönelik olarak yapılan
incelemeler çerçevesinde 4054 sayılı Kanun kapsamında bir işlem yapılmasına
yer olmadığına,
7. Büyük Baskı Merkezi ile Baskı Atölyesi Matbaacılık ve İletişim Pazarlama Sanayi
Ticaret Limited Şirketi arasında 4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesi kapsamına 1370
giren bir ihlalin varlığının tespit edilemediğine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy