Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-3-64 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-39/418-164
Karar Tarihi : 9.5.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, B. Sanem ŞİMŞEK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Türk Henkel Kimya San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Serçin KİREÇTEPE KAYMAZ
Kayışdağı Cad. Karaman Çiftliği Yolu Kar Plaza D Blok
İçerenköy İstanbul 20
D. TARAFLAR : Türk Henkel Kimya San. ve Tic. A.Ş.
Kayışdağı Cad Karaman Çiftliği Yolu Kar Plaza D Blok
İçerenköy/Istanbul
Karizma Kimya Kozmetik Madencilik
Mermer İnşaat Taahhüt ve Ticaret A.Ş.
Samsun Yolu 32. km Hasanoğlan Organize Sanayi Bölgesi No:1
Hasanoğlan/Ankara
30
E. DOSYA KONUSU: Karizma Kimya Kozmetik Madencilik Mermer İnşaat Taahhüt ve
Ticaret A.Ş.’nin üretim yeri ile üretime ilişkin makine ve ekipmanlarının Türk Henkel
Kimya San. ve Tic. A.Ş. tarafından satın alınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.4.2007 tarih ve 2837 sayı ile giren ve en son
8.5.2007 tarih ve 3291 sayı ile eksikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca
yapılan inceleme sonucu düzenlenen 8.5.2007 tarih ve 2007-3-64/Öİ-07-ÜG sayılı
Birleşme/Devralma Raporu, 8.5.2007 tarih ve REK.0.07.00.00-120/100 sayılı Başkanlık 40
Önergesi ile 07-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
- Karizma Karizma Kimya Kozmetik Madencilik Mermer İnşaat Taahhüt ve Ticaret
A.Ş.’nin üretim yeri ile üretime ilişkin makine ve ekipmanlarının Türk Henkel Kimya
San. ve Tic. A.Ş. tarafından satın alınması işleminin, çamaşır deterjanları, bulaşık
deterjanları ve yumuşatıcılar pazarları bakımından 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem
olduğu,
07-39/418-164
2
- Bu işlem sonucunda anılan pazarlarda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen 50
hâkim durumun yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı dikkate
alınarak, söz konusu işleme izin verilmesinin uygun olacağı,
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Türk Henkel Kimya San. ve Tic. A.Ş. (Türk Henkel)
1956 yılında Kimyateks unvanı altında Henkel lisansı ile üretim yapmak amacıyla kurulan 60
Türk Henkel, 1963 yılında Alman menşeli Henkel KGaA ile ortaklık kurmuştur. 1996 yılında
yabancı ortağın hisselerin çoğunluğunu satın almasının ardından, yağ pazarında faaliyet
gösteren ve Turyağ olarak bilinen Türkiye Yağ ve Mamulatı A.Ş. de tamamıyla Türk Henkel
bünyesine katılmıştır. Teşebbüs, endüstriyel ve tüketici yağları pazarlarındaki faaliyetlerini
2007 yılının Mart ayında devretmiştir.1 Mevcut durumda, ağırlıklı olarak yüzey teknolojileri,
endüstriyel / teknik yüzey yapıştırıcıları, kozmetik ve kişisel bakım ürünleri, çamaşır ve ev
bakım ürünleri ve endüstriyel ve kurumsal hijyen olmak üzere çeşitli alanlarda faaliyet
gösteren Türk Henkel A.Ş.’nin ortaklık yapısına Tablo 1’de yer verilmektedir:
Tablo 1: Türk Henkel’in Ortaklık Yapısı 70
HİSSEDARLAR HİSSE ORANI (%)
Henkel Nederland BV 99,9939
T. İmar Bankası A.Ş. 0,0023
N. Can Peker 0,0039
Dündar Çiftçioğlu 0,0000
N. Erdem Koçak 0,0000
TOPLAM 100,0000
Türk Henkel’in Yönetim Kurulu üyeleri ise; N. Can Paker(Başkan), Lothar
Steinebach(Başkan Yrd.) ve N. Erdem Koçak’tan oluşmaktadır.
Türk Henkel’in deterjan sektöründeki temel faaliyetleri bu sektörün ev temizlik ve bakım
ürünleri kategorisinde yoğunlaşmaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; teşebbüsün
bu kategoride üretimini ve dağıtımını gerçekleştirdiği ürünler ile markalarının; Pril (bulaşık
elde yıkama ve makine deterjanı), Vernel (yumuşatıcı), Perwoll (sıvı çamaşır deterjanı),
Tursil (elde çamaşır yıkama deterjanı), Tursilmatik ve Persil (çamaşır makinesi deterjanı),
Dixi (yüzey temizleyici), Bref (mutfak ve banyo temizleyicileri) olduğu anlaşılmaktadır. Türk 80
Henkel’in 2006 yılında ev temizlik ve bakım ürünleri grubundaki satışlarından elde ettiği
toplam cirosu (……………) YTL olarak gerçekleşmiştir.
I.1.2. Karizma Kimya Kozmetik Madencilik Mermer İnşaat Taahhüt ve Ticaret A.Ş.
(Karizma Kimya)
Karizma Kimya, 2004 yılında Hasanoğlan - Ankara mevkiindeki T. Vakıflar Bankası A.Ş.’ye
ait deterjan fabrikası ile ‘Çiğdem’ ve ‘Dadı’ markalarını devralarak deterjan sektörüne
girmiştir. Faaliyetlerine toz deterjan üretimi ile başlayan teşebbüsün mevcut durumda ev
temizlik ve bakım ürünleri sektöründe üretim ve satışı bulunan ürün grupları şu şekilde 90
sıralanmaktadır, çamaşır deterjanları, bulaşık deterjanları, yumuşatıcılar, yüzey
temizleyicileri, çamaşır suyu, sıvı el sabunu ve sabun ve cam temizleyicileri.
1 İşleme, 1.2.2007 tarih ve 07-11/65-20 sayılı Kurulu Kararı ile izin verilmiştir.
07-39/418-164
3
Karizma Kimya’nın ortaklık yapısına Tablo 2’de yer verilmektedir.
Tablo 2: Karizma Kimya’nın Ortaklık Yapısı
HİSSEDARLAR HİSSE ORANI (%)
Halil İbrahim Çevik 49,500
Hülya Çevik 40,000
Aziz Çevik 8,000
Hasan Çevik 2,475
Serdar Köroğlu 0.025
TOPLAM 100,000
Karizma Kimya’nın Yönetim Kurulu üyeleri ise; Halil İbrahim Çevik (Başkan), Aziz Çevik
(Başkan Yrd.) ve Hülya Çevik’ten oluşmaktadır.
100
Karizma Kimya, 2006 yılında ev temizlik ve bakım ürünleri pazarında toplam (…………...)
YTL ciro elde etmiştir.
H.2. İlgili pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya konusu devralma işleminde, en geniş anlamda ele alınması gereken pazar, ev
temizlik ve bakım ürünleri pazarıdır. Deterjan sektöründe, bu pazarın yanı sıra kurumsal
(yahut endüstriyel) temizlik ürünleri pazarı da yer almaktadır. Bu Pazar, ev temizlik ve
bakım ürünlerinden önemli farklılıklar içermektedir. Her şeyden önce ev temizlik ve bakım 110
ürünleri nihai tüketicilere hitap ederken, kurumsal temizlik ürünlerinin satışı oteller,
restoranlar, hastaneler ve okullar gibi hâlihazırda profesyonel bir üretim yahut hizmet
faaliyetinin yürütüldüğü noktalara yapılmaktadır. Bu tip endüstriyel ve kurumsal tüketicilerin
talep yapısının, ihtiyaç duyulan temizlik malzemelerinin bir bütün halinde alınması ve marka
bilincinin yüksek seviyede olmaması gibi kendine has özellikleri mevcuttur. Ev temizlik ve
bakım ürünleri ise nihai tüketicilere hitap etmekte, bu noktada ürünlere ilişkin olarak marka
ve fiyat bilincinin önem kazandığı görülmektedir.
Diğer yandan, Bildirim Formu’nda yer alan açıklamalara göre 169.703 tonluk büyüklüğe
sahip olan ev temizlik ve bakım ürünleri pazarında birbirinden farklı birçok alt kategoriden 120
bahsetmek mümkündür. Çamaşır ve bulaşık deterjanlarından, oda kokularına kadar
uzanan geniş bir ürün grubu çeşitliliğini içeren bu pazara tüketici tercihleri açısından
bakıldığında, nihai tüketicinin her bir ürün grubuna ilişkin talebinin diğerlerinden farklılaştığı,
diğer bir deyişle bir ürün grubuna ilişkin tüketici talep ve tercihlerinin başka bir gruba ait
ürün tarafından karşılanamadığı görülmektedir. Örnek olarak, belirli bir tüketicinin ihtiyaç
duyduğu çamaşır deterjanının, ev temizlik ve bakım ürünleri pazarına dâhil olan diğer
ürünlerle ikame edilmesi olanaksızdır. Bu noktadan hareketle, incelemenin en geniş
anlamıyla ev temizlik ve bakım ürünleri pazarının alt segmentlerine doğru yönlendirilmesi
gereği doğmaktadır.
130
Karizma Kimya’nın endüstriyel temizlik ürünleri pazarından elde ettiği ciro miktarının toplam
temizlik ürünleri cirosu içerisindeki payının % (…)’den düşük olduğu ve Türk Henkel’in
endüstriyel temizlik ürünleri pazarında faaliyet göstermediği bilgisinden hareketle söz
konusu dosya kapsamında endüstriyel temizlik ürünleri pazarı açısından herhangi bir
değerlendirme yapılmamasına karar verilmiştir.
07-39/418-164
4
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, devralma tarafları olan Türk Henkel ile Karizma
Kimya’nın faaliyetlerinin belirli segmentlerde çakıştığı anlaşılmıştır. Bunlar, çamaşır
deterjanları, bulaşık deterjanları, yumuşatıcılar ve yüzey temizleyicileridir. Öte yandan,
devreden taraf olan Karizma Kimya’nın çamaşır suyu, sabun ve sıvı el sabunu ile cam 140
temizleyicileri alt pazarlarında da faaliyeti mevcuttur.
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, devre konu faaliyeti oluşturan ürünler “çamaşır
deterjanları”, “bulaşık deterjanları”, “yumuşatıcılar”, “yüzey temizleyicileri”, “çamaşır suyu”,
“sıvı el sabunu ve sabun” ve “cam temizleyicileri” şeklinde ayrı ilgili ürün pazarları olarak
belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Devralma işlemine konu olan ürünler açısından pazara giriş, üretim, dağıtım, pazarlama ve 150
satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazar
“Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
I.2.3. Pazar Payları
Türk Henkel’den temin edilen veriler çerçevesinde, yukarıda sıralanan ilgili ürün pazarlarına
ilişkin, pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar payı rakamlarına Tablo 3’te yer
verilmektedir.
Tablo 3:İlgili Ürün Pazarlarındaki Teşebbüslerin Pazar Payları 160
Teşebbüs Çamaşır
Deterjanları
Pazar Payları
Pazar
Payı(%)
Bulaşık
Deterjanl
arı Pazar
Payları
(%)
Yumuşatıcılar
Pazar Payları
(%)
Yüzey
Temizleyicil
eri Pazar
Payları (%)
Sıvı El
Sabunu/sa
bun Pazar
Payları (%)
Cam
Temizleyicil
eri Pazar
Payları (%)
Türk Henkel (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Karizma
Kimya
(….) (….) (….) (….) (….) (….)
Lever (….) (….) (….) (….) (….) (….)
P&G (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Benckiser (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Hayat Kimya (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Colgate (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Tibet (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Evyap (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Canan (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Dalan (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Johnson
Wax
(….) (….) (….) (….) (….) (….)
3 M (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Titiz (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Levent (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Diğer Rakipler (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Çamaşır suyu pazarında ise Türk Henkel’in herhangi bir cirosu ve pazar payı
bulunmamakta, Karizma Kimya’nın ise % (…)’lik bir pazar payının olduğu tahmin
edilmektedir.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
07-39/418-164
5
Türk Henkel ile Karizma Kimya arasında 18.4.2007 tarihinde Varlık Alım Sözleşmesi
imzalanmıştır. Sözleşme ile Karizma Kimya’nın Hasanoğlan fabrikasında yer alan ve
ekinde yer alan listede sıralanmış olan üretim ekipman ve makineleri, idari bölümlere ait 170
bilgisayar, demirbaş, yazılım, üretime ait yazılım ve demirbaşlarının en geç 31.12.2007
tarihine kadar Türk Henkel’e devri konusunda mutabakata varılmıştır. Dosya mevcudu
bilgilerden, Karizma Kimya’nın, 2004 yılında girdiği bu sektördeki büyük promosyon ihtiyacı
ve daimi yatırım gerekliği nedeniyle fabrikayı satarak sektörden çıkmayı amaçladığı
anlaşılmaktadır. Teşebbüsün pazardaki markaları ve iş bilgileri söz konusu devrin bir
parçası olmayıp, Karizma Kimya’da muhafaza edilmeye devam edecektir. Öte yandan,
Karizma Kimya’nın Çiğdem ve Dadı markalarını kimya ve temizlik sektöründe faaliyet
gösteren başka bir şirkete devir etmek için görüşmelere devam ettiği ve bu devir işlemleri
sonrasında teşebbüsün deterjan sektöründen çıkarak, madencilik sektöründeki
faaliyetlerine devam etme niyetinde olduğunun beyan edildiği dosya mevcudu bilgi ve 180
belgeden anlaşılmıştır.
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi birleşme ve devralma işlemleri açısından
Tebliğin 4. maddesinde iki eşik getirilmiştir. Anılan Tebliğ ve bu Tebliğ’de değişiklik yapan
1998/2 sayılı Tebliğ’de firmaların ilgili ürün pazarındaki toplam pazar paylarının %25’i veya
toplam cirolarının 25 milyon YTL’sini aştığı birleşme devralmaların izne tabi işlemler olduğu
belirtilmiştir.
Devralma işlemine taraf olan teşebbüslerin ilgili ürün pazarlarına ilişkin cirolarına Tablo 4’te
yer verilmiştir. 190
Tablo 4: Devralma Taraflarının İlgili Pazarlardaki Ciroları (YTL)
Ürün Grubu Türk Henkel Karizma Kimya
Çamaşır Deterjanları (……….) (……….)
Bulaşık Deterjanları (……….) (……….)
Yumuşatıcılar (……….) (……….)
Yüzey Temizleyicileri (……….) (……….)
Mutfak&Banyo Temizleyicileri (……….) (……….)
Çamaşır Suyu (……….) (……….)
Sıvı El Sabunu/ El Sabunu (……….) (……….)
Cam Temizleyicileri (……….) (……….)
İlgili ürün pazarlarından çamaşır deterjanları, bulaşık deterjanları ve yumuşatıcılar
açısından tarafların toplam ciroları Tebliğ’de yer alan 25 milyon YTL eşiğini aşmaktadır.
Diğer ilgili ürün pazarlarında ise ciro eşiğinin aşılmadığı ve pazar payları açısından da
teşebbüslerin toplam paylarının %25’in altında kaldığı görülmektedir. Bu itibarla,
devralma işlemi sayılan üç pazar açısından izne tabi bir işlemdir.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, “hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını 200
daha da güçlendirmeye yönelik olarak ülkenin bütünü ya da bir kısmında herhangi bir mal
veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu” doğuracak
birleşme ve devralmalar hukuka aykırı kabul edilerek yasaklanmıştır.
Yukarıda yer verilen Tablo 3’de görüldüğü üzere, devralma işleminden sonra izne tabi
pazarlar olan çamaşır deterjanları, bulaşık deterjanları ve yumuşatıcılarda taraf
teşebbüslerin toplam payları sırasıyla %(…), %(…) ve %(…) olarak gerçekleşmektedir.
Elde edilen veriler doğrultusunda, her üç ürün pazarı açısından da, devralma
07-39/418-164
6
sonrasındaki pazar paylarının hâkim durum yaratacak seviyelerde olmadığı
görülmektedir. Öte yandan, pazarın genel niteliklerine bakıldığında, üretim aşamasında 210
gereken teknik bilgi ve know-how ile coğrafi pazarın geneline ulaşmak açısından gerekli
olan dağıtım ağı ve bilinir bir markaya sahip olma, pazara girişteki önemli unsurlar olarak
ortaya çıkmaktadır. Bu unsurların hızlı tüketim mallarının geneline özgü olmalarının yanı
sıra, ilgili ürün pazarlarında Lever, P&G, Benckiser, Hayat Kimya ve Colgate gibi büyük
ölçekli ve önemli markaları ellerinde bulunduran firmaların yanı sıra irili ufaklı çok sayıda
teşebbüsün faaliyet göstermekte olması da dikkate alındığında, pazara girişin önünde
önemli sayılabilecek bir engelin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Nihayet, devreden
taraf Karizma Kimya’nın tüm ürün pazarlarındaki paylarının %(…)’in altında olması
nedeniyle, devralma işleminin pazardaki etkisi de sınırlı olacaktır.
220
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda
aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmadığına, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar 230
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy