Rekabet Kurumu - Karar Sayı 07-42/465-177

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

(Danıştay’ın İptal Kararı Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2002-4-36 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 07-42/465-177
Karar Tarihi : 23.5.2007

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER : Oğuzkan GÜZEL, Metin HASSU

C. ŞİKAYET EDEN : UND Uluslararası Nakliyeciler Derneği
Nispetiye Cd. Seheryıldızı Sk. No:10
80630 Etiler/İstanbul
20
D. KARŞI TARAF : - UND Ro Ro İşletmeleri A.Ş.
Salacak, İskele Arkası Sk. Kız Kulesi Villaları A-1 Villa No:15
34660 Salacak Üsküdar/İstanbul
- UND Denizcilik A.Ş.
Salacak, İskele Arkası Sk. Kız Kulesi Villaları A-1 Villa No:15
34660 Salacak Üsküdar/İstanbul
- UND Deniz Taşımacılığı A.Ş.
Salacak, İskele Arkası Sk. Kız Kulesi Villaları A-1 Villa No:15
34660 Salacak Üsküdar/İstanbul
- Ege Ro Ro Kombine Taşımacılık A.Ş. 30
Merkez Mh. C.Ulusoy Cd. Şehit Ümit Alay Sk. Gür Nak.
Tesis. No:5 Yenibosna/İstanbul
- Ege Ro Ro Trakya Shipping BV
Olympic Plaza Fred. Roeskestraat 123, 1076 EE
Amsterdam/HOLLANDA
- Ege Ro Ro İstanbul Shipping BV
Olympic Plaza Fred. Roeskestraat 123, 1076 EE
Amsterdam/HOLLANDA
- Ege Ro Ro Anadolu Shipping BV
Olympic Plaza Fred. Roeskestraat 123, 1076 EE 40
Amsterdam/HOLLANDA
- Ulusoy Ro Ro İşletmeleri A.Ş.
07-42/465-177
2
Levent Cd. Krizantem Sk. No:1 1. Levent/ İstanbul

- Ulusoy Martı Ro Ro İşletmeleri A.Ş.
Gazeteci Ümit Deniz Sok. No:16, 3. Levent 80620 Istanbul
- Ulusoy Gemi İşletmeleri A.Ş.
Gazeteci Ümit Deniz Sok. No:16, 3. Levent 80620 Istanbul
- Ulusoy Deniz Yolları İşletmeciliği A.Ş.
Gazeteci Ümit Deniz Sok. No:16, 3. Levent 80620 Istanbul 50
- Ulusoy Deniz Taşımacılığı A.Ş.
Gazeteci Ümit Deniz Sok. No:16, 3. Levent 80620 Istanbul
- Cenk Denizcilik A.Ş.
Koşuyolu Cd. Cevatpaşa Sk. No:22/24 Koşuyolu/İstanbul
- Atilla Yener
Fahrettin Kerim Gökay Cad. No:14 A-Blok Giriş Kat
Altunizade/İstanbul
- Hayrettin Barbaros Günay
Fahrettin Kerim Gokay Cd. No:14 A-Blok Giriş Kat
Altunizade/İstanbul 60
- Engin Kaptanoğlu
Fahrettin Kerim Gokay Cd. No:14 A-Blok Giriş Kat
Altunizade/İstanbul
- Merey Gündüz Kaptanoğlu
Fahrettin Kerim Gokay Cd. No:14 A-Blok Giriş Kat
Altunizade/İstanbul
- Cengiz Kaptanoğlu
Fahrettin Kerim Gokay Cd. No:14 A-Blok Giriş Kat
Altunizade/İstanbul
- Karadeniz Ro Ro İşletmeleri A.Ş. 70
Levent Mh. Karanfil Cd. Yeşil Çimen Sk. No:9
2. Levent/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulu’nun 27.6.2002 tarih, 02-41/468-196 sayılı
kararının iptaline ilişkin Danıştay 13. Dairesi’nin 12.12.2006 tarih, 2005/1759 E.,
2006/4714 K. sayılı kararı üzerine, Türkiye çıkışlı/varışlı uluslararası Ro Ro
taşımacılığı pazarında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
ihlal edildiği iddiasının yeniden değerlendirilmesi.

F. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 18.2.2002 tarih, 829 sayı ile 80
giren şikayet dilekçesi çerçevesinde hazırlanan 29.5.2002 tarih, 2002-4-36/ÖA-02-
OG sayılı Önaraştırma Raporu, 27.6.2002 tarih, 02-41 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
07-42/465-177
3
Söz konusu karar, Danıştay 13. Dairesi’nin 12.12.2006 tarih, 2006/4714 sayılı kararı
ile, ilk toplantıda karar alınamaması halinde ikinci toplantıya tüm üyelerin katılımının
sağlanamamış olmasının esasa etkili şekil noksanlığı olduğu gerekçesiyle iptal
edilmiştir. Bu karara ilişkin temyiz başvurusu ise 22.3.2007 tarihinde yapılmıştır.
Rekabet Kurulu’nun 23.5.2007 tarih, 07-42 sayılı toplantısında, Önaraştırma Raporu,
Danıştay’ın iptal kararları, tüm dosya münderecatında yer alan bilgi ve belgelerin
incelenmesi sonucunda dosya konusu karara bağlanmıştır. 90

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Raportörler tarafından; 4054 sayılı Kanun
kapsamında bu aşamada her hangi bir işlem tesisine yer olmadığı ifade edilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Şikayet konusu çerçevesinde, ilgili ürün pazarı, "Türkiye çıkışlı/varışlı uluslararası Ro
Ro taşımacılığı pazarı" olarak tespit edilmiştir. 100
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Şikayet başvurusu kapsamında yer alan teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri
uluslararası hatlar esas alınarak, ilgili coğrafi pazar, "İstanbul-Trieste (İtalya)", "İzmir-
Trieste (İtalya)", "Samsun-Novorossisky (Rusya)" denizyolu hatları olarak
belirlenmiştir.

H.2. Yapılan Tespitler ve Deliller

H.2.1. UND Uluslararası Nakliyeciler Derneği
110
7.5.2002 tarihinde görevli raportörlerin, Derneğin yetkilileri ile yaptıkları görüşmede,
anılan şahıslarca dilekçede belirtilen şikayetlere ek olarak;

- EGE Ro Ro'nun 1998 yılında Tekirdağ-Trieste seferlerine başlamasıyla birlikte
İstanbul çıkışlı tüm seferlerde fiyatların düştüğü ve hizmet kalitesinin arttığı, EGE Ro
Ro'nun daha önce tüm araçlara rezervasyon olanağı sunarken yeni durumda UND
Ro Ro Grubu'nun yalnızca kendi ortaklarının sahibi oldukları TIR araçlarına
rezervasyon olanağı sağladığı ve bu nedenle nakliye firmalarının karayoluna
yöneldikleri,
120
UND Ro Ro tarafından, EGE Ro Ro karşısında müşteri kaybına uğramamak için bazı
müşterilere diğerlerine göre daha uzun vade olanağı tanındığı, yabancı TIR'lara
ayrımcılık yapıldığı,

07-42/465-177
4
İstanbul-İtalya (Trieste) hattı 92 saat ve 1750 ABD Doları iken, Samsun-Rusya
(Novorossisky) hattının 14 saat olmasına karşın 1400 ABD Doları olduğu,

İzmir (Çeşme)- İtalya (Trieste) hattında çalışan Ulusoy Grubu'nun gümrüksüz
akaryakıt istasyonu çalıştırdığı, bu imtiyazı kullanırken kendi grupları bünyesinde
olmayan TIR araçlarına geciktirme gibi yollarla ayrımcılık yapıldığı, 130

İddia edilmiştir.

H.2.2. UND Ro Ro Grubu

Raportörlerce, önaraştırma kapsamında, UND Ro Ro Grubu içerisinde yer alan UND
Ro Ro İşletmeleri A.Ş., UND Denizcilik A.Ş. ve UND Deniz Taşımacılığı A.Ş unvanlı
şirketlerin yetkilileri ile yapılan görüşmede adı geçen şahısların şikayet konusu
çerçevesindeki ifadelerine başvurulmuş olup, sorulan sorulara alınan cevaplar
aşağıdaki gibidir: 140

- Söz konusu teşebbüsün ülke içerisindeki diğer hatlarda faaliyet göstermemesinin
nedenlerine ilişkin soruya,

"Ülke çapında Ro-Ro taşımacılığı talep, arz ve liman yapısına göre değişik hatlarda
yapılabilmektedir. Sektörde uluslararası deniz hukuku kurallarına göre yerli ve
yabancı teşebbüsler için tam bir giriş serbestisi bulunmaktadır. Bizim faaliyetlerimizde
önemli olan doluluk oranları ve arz-talep dengesidir. Diğer hatlarda faaliyet gösteren
firmalar küçük tonajlı ve yavaş gemilerle faaliyet göstermelerine karşın yine de o
hatlarda kapasite fazlası yaratmaktadırlar. Bu hatlarda teşebbüsümüze verim 150
sağlanamayacağı düşüncesi ile çalışma yapmamaktayız." şeklinde cevap verilmiştir.

- UND Ro Ro Grubu'nun faaliyet gösterdiği İstanbul-Trieste (İtalya) hattında rakibi
olan Ege Ro Ro'nun faaliyetleri, piyasadan çekilmesi ve iki teşebbüs arasında yapılan
kira anlaşması hakkındaki soruya ilişkin olarak,

"Ege Ro-Ro İşletmeleri 1998 yılında Tekirdağ limanından kalkış yapmak suretiyle
piyasaya giriş yaptı. Daha sonra İstanbul Ambarlı’da kurdukları limandan sefer
yapmaya devam ettiler. Öncelikle iki gemi ile başladığı seferlerini 3 gemi ile
sürdürmekteydi. Ancak bu sektörde gemi sayısı, düzenli sefer imkanı ve doluluk 160
oranlarının yüksek olması gerekmekte, bu sayede yatırım maliyetlerinin karşılanması
imkanı bulunmaktadır. Anılan teşebbüs bu düzeni sağlayamadığı için zor duruma
düşmüş ve piyasadan çekilmek durumunda kalmıştır. Bu esnada bizim firmamızın
yeni gemileri de sektöre giriş yapmış durumdaydı. Sektörde oluşan düzenli hat
yapısının korunması ve oluşan kapasite fazlamızın değerlendirilmesi amacıyla
kendilerinin boşalttığı hatta giriş yaptık. Anılan firma iki gemisini dışarıya kiraya
vererek finansman maliyetlerini kurtarırken, üçüncü gemisini bize kiralamayı önerdi.
İstanbul-Trieste hattında talep yönünden ikili bir yapı arz etmektedir. Trakya
yakasında konuşlanan ve buradaki sanayinin yaptığı ihracatı taşıyan firmaların talebi
Trakya’daki Ambarlı’dan kalkmak ve yine bu limana dönmek şeklindedir. Bu yakada 170
07-42/465-177
5
oluşan talebin karşılanması için o limandan düzenli seferlerin sürdürülmesi
gerekmektedir. Bu hatta haftalık düzenli sefer yapılabilmesi için gemi sayısının
korunması gereği ve oluşan gemi açığımızın karşılanması ihtiyacı ile zaten hali
hazırda hatta çalışma tecrübesi bulunan geminin kiralanmasının uygun olacağı
sonucuna varılmıştır. Kiralama ise doğrudan kira ödenmesi yerine, doluluk oranının
tarafımızdan garanti edilerek pazarlamanın yapılması, bu pazarlama sonucu anılan
gemiye binen araçların yürürlükteki tarife üzerinden hasılatının tamamının kira olarak
ödenmesi şeklindedir. Buna ilişkin sözleşme ve mahsuplaşma örnekleri tarafınıza
verilen belgelerde bulunmaktadır. Ege Ro-Ro ile vardığımız mutabakatın 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırı olmadığı konusunda bir 180
araştırmamızda oldu. Yapılan sözleşmede anılan teşebbüsün bir daha bağımsız
olarak bu hatta faaliyette bulunmayacağı şeklinde bir hüküm bulunmamakta,
herhangi bir rekabet sınırlaması getirilmemektedir. Bu nedenle Rekabet Kurumu’na
bildirimde bulunmadık." şeklinde cevap verilmiştir.

- Diğer hatlarda faaliyet gösteren Ro Ro işletmeleri (Ulusoy Ro Ro) ile UND Ro Ro
Grubu arasında gerçekleştirilen karşılıklı bilet kabulü uygulamasının gerekçeleri ile
ilgili olarak,

"Müşterilerimiz ister İstanbul’dan, ister Çeşme’den hareket etsinler aynı 190
teşebbüslerdir. Yani Ulusoy Ro-Ro’nun Çeşme hattını kullanan teşebbüslerin tamamı
bizim de müşterilerimizdir. İzmir bölgesinden kalkan araçlar dönüşte Marmara
Bölgesi’ne yük getirebilmekteler, aynı durum İstanbul’dan yükleyen bir araç için de
İzmir’e dönmek şeklinde geçerlidir. Kısaca burada amaç müşteriye sağlanan bir
verimliliktir. Sonuçta müşterinin deniz yolunu tercih etmesini sağlayan bir kolaylıktır.
Bu sebeple firmamızın çıkarı doğrultusunda karar alınmıştır. Bu konuda teşebbüsler
arasında herhangi bir anlaşma yapılmamıştır. Çeşme hattında çalışan herhangi bir
başka firma da bulunmadığı için konunun rekabet hukuku mevzuatına aykırılık
oluşturmadığı düşünülmüştür. Yapılan düzenleme sonucu müşterilerin kullanım
oranları hesaplanmakta ve bu oranlar üzerinden karşılıklı mahsuplaşma 200
yapılmaktadır." denilmiştir.

- "Taşımacılığını gerçekleştirdiğiniz nakliye firmalarına uyguladığınız ücret, vade,
hizmet esaslarını açıklayınız. Müşteriler arasında farklı uygulamalar var mıdır, varsa
gerekçeleri nelerdir?" sorusuna karşılık olarak,

"Uyguladığımız navlun fiyatlarını bir liste halinde size sunuyoruz. Her müşterimize
taşıma gününe ait olan kur üzerinden çekle ödeme yapması suretiyle (…) gün vade
uygulanmaktadır. Bu sistem Türk ve Avrupalı tüm taşımacılara aynı şekilde
uygulanmaktadır. Sadece İran menşeli araçlar; şöförleri uçakla gitmediğinden, navlun 210
ücretini gününde ve döviz olarak ödediğinden ve de (…) araca karşılık Türk
araçlarına verilen 1 bedelsiz araç yükleme bileti bu firmalara tanınmadığından belirli
bir navlun iskontosu yapılmaktadır. Hizmet kalitesi tüm müşterilere aynı şekilde
sunulmaktadır." denilmiştir.

07-42/465-177
6
- İtalya çıkışı ilk transit ülke olan Avusturya geçişindeki tren taşımacılığı ve üretilen
geçiş belgeleri hakkında UND Ro Ro'nun rolü ve uygulaması hakkında ise,

"Avusturya hükümetinin yıllardan beri değişmeyen ve değişmeyecek olan ülkelere
yönelik taşıma kotaları mevcuttur. Bu kota Türkiye için yıllık 15.000 adet geçiş ile 220
sınırlıdır. Oysa ülkemiz ihtiyacı yılda 65.000 geçiş seviyesindedir. Avusturya
kamuoyunun çevre ve turizmin zarar görmesine karşı hassasiyeti sebebiyle,
Avusturya hükümeti araçların rola trenlerine bindirilerek ülkesinden geçirilmesini talep
etmekte ve bu geçişi cazip kılmak için herbir tren taşımasına bir kara geçişi hakkı
tanımaktadır. Teşebbüsümüzün Avusturya tren taşımacılığı firması Ökombi ile yaptığı
sözleşme sonucu, Avusturya Ulaştırma bakanlığı tarafından bu hak ülkemize
tanınmıştır. Bu sözleşme uyarınca ülkemiz TIR taşımacılığı için Villch-Wels arasında
özel bir hat tesis edilmiştir. Bu sayede edinilen belgelerin kullanımında,
müşterilerimizin taşıma sıklıklarında zamanlama sorunları yaşanması nedeniyle, 4
tren kullanımına karşılık 3 kara taşıması belgesi kullandırılmaktadır. Bu belgelerin 230
dağıtımı Ulaştırma Bakanlığı’nın yetkilendirdiği TOBB’un belirlediği esaslar dahilinde
ve onun kontrolü altında firmalara eşit şekilde yapılmaktadır. Bu konuda bizim
yaptığımız işlem TOBB adına dağıtımın düzenlenmesinden ibarettir. Bizim herhangi
bir takdir yetkimiz bulunmamaktadır." şeklinde bilgi verilmiştir.

Anılan şirket yetkilileri, 1998 yılındaki fiyat azaltımı hakkında ise, Ege Ro Ro'nun
düşük fiyatla hizmete başlayacağı beklentisi nedeniyle müşteri kaybetmemek için bu
fiyatı uygulamaya başladıklarını, Ege Ro Ro'nun da bu fiyattan başladığını
belirtmişlerdir.
240
Bunun yanı sıra, yetkililer;

- UND Ro Ro Grubu'nun müşterilerinin önemli bir kısmının kendi ortaklarının nakliye
şirketleri olduğu, bu nedenle çıkar çatışmasından dolayı yüksek fiyatlarla
çalışmalarının mümkün olmadığını, fiyatlarının yabancı Ro Ro gemilerine göre %40
kadar daha ucuz olduğunu üstelik yabancı gemilerin TIR sürücülerine uçakla
yolculuk olanağını da sunmadıklarını,

- yabancı Ro Ro şirketlerinin pazara girmek için zaman zaman araştırma yaptıklarını
ancak mevcut fiyatlarla ve potansiyel doluluk oranları ile çalışamayacaklarını 250
söylediklerini,

- yeterli karlılık olsa İtalyan ve Yunan Ro Ro şirketlerinin Türkiye pazarına
girebileceklerini (bu açıklamaya paralel şekilde, UND Uluslararası Nakliyeciler
Derneği yetkilileri de yapılan görüşmelerde, kendilerinin yabancı gemilere teklif
götürdüklerini ancak yabancı şirketlerin %80'ler civarında doluluk garantisi
istediklerini bu nedenle anlaşamadıklarını belirtmişlerdir.),

- Samsun-Rusya (Novorossisky) ya da İzmir (Çeşme)- İtalya (Trieste) hatlarına
girmemelerinin nedeni olarak, o hatlarda çalışan teşebbüslerin (………….) ABD 260
07-42/465-177
7
Doları değerindeki gemilerle faaliyetlerini sürdürdüklerini, kendilerinin ise 147 araç
kapasiteli gemileriyle bunu yapamayacaklarını,

- sektörün krizlerden çok etkilendiğini, petrol fiyatlarındaki yükselişin ve doluluk
oranının kendileri için çok önemli olduğunu, bu çerçevede, gemilerin haftasonu
doluluk oranlarının iyi olduğunu, ancak hafta içi gidiş-gelişlerden dolayı doluluk
oranının %(…)'e kadar düştüğünü, bu nedenle iyi bir armatörün gelecekteki risklere
karşı da hazırlıklı olması gerektiğini, önceki yıl Ege Ro Ro pazarda iken %(…), bu yıl
ise %(…) doluluk oranı ile çalıştıklarını,
270
- sektörde yeni yatırımların büyük maliyetler getirdiğini, örneğin 1999 yılında satın
aldıkları gemiler için (…………….) ABD Doları kredi aldıklarını, 17 Ağustos
depremiyle birlikte kriz yaşandığı, sektörde daralma olduğu, ayrıca 19 Şubat
develüasyonunun da dövizle borçlandıklarından dolayı kendilerini olumsuz
etkilediğini, ayrıca devalüasyon öncesi nakliyecilerden Türk Lirası bazında (…) gün
vadeli çek aldıkları için, (…………….) ABD Doları zarara uğradıklarını,

ifade etmişlerdir.

Öte yandan, UND Ro Ro yetkililerinden alınan yıllara göre navlun fiyatları ABD Doları 280
bazında şöyledir:

C/U (komple) Yarı Römork Kamyon Römork
19.12.1995 2100 1750 2300
21.7.1997 2000 1650 2150
09.6.1998 1750 1500 1900
30.7.1999 1750 1350 1900
01.4.2000 1825 1400 1900
03.10.2001 1800 1375 1950
03.10.2001
(Ambarlı)
1750 1350 1900

2000 yılındaki fiyat artışı dünya petrol fiyatlarındaki ani yükseliş ile açıklanmıştır.

Ayrıca, raportörler tarafından UND Ro Ro'dan,

- müşterileri arasında fiyat ya da vade konusunda ayrımcılık yapmadıklarını gösterir
fatura ve çek tahsilat makbuzları örnekleri,
290
- UND Uluslararası Nakliyeciler Derneği yetkililerinin Metin DÜRÜR'e karşı haksız
yere borç ödeme ihtarnamesi gönderildiği iddiasına cevaben Metin DÜRÜR imzalı
borç erteleme talebi yazısı, borçlarının biriktiğini ve ödemenin yapılmadığını gösterir
faks yazıları ile erteleme talebinin reddi yazısı,

- Transbal şirketine de benzer aksamalarından dolayı yazılan borçlarının ödenmesine
ilişkin yazı örneği,

07-42/465-177
8
alınmıştır. Yetkililerce bu örnekler de belirtilerek, ödemelerinde gecikme yapan
nakliye şirketlerine benzer ihtarların gönderildiği, ancak bugüne kadar hiç bir şirkete 300
ödemelerini geciktirmelerinden dolayı faiz işletilmediği açıklanmıştır. Ayrıca, UND Ro
Ro Grubu ortaklarının sahibi olduğu nakliye şirketlerinin ise ödemelerinde gecikme
yapmadıkları ifade edilmiştir.

Diğer taraftan, UND Ro Ro Grubu şirketleri ile Ege Ro Ro arasında 30.10.2001
tarihinde imzalanan ve 1.1.2002 tarihinden itibaren yürürlüğe girmesi kararlaştırılan
kira sözleşmesinin maddeleri incelendiğinde, Ege Ro Ro'nun bir gemisini kiraya
verdikten sonra tekrar bu pazara girmesini kısıtlayıcı bir hüküm bulunmadığı
anlaşılmaktadır. Sözleşme hükümlerinin incelenmesi sonucunda, sözleşme ile gemi
kiralanmasına ilişkin hükümlerin düzenlendiği ve rekabet sınırlamasına veya 310
işbirlğine yönelik hükümler bulunmadığı saptanmıştır.

H.2.3. Ege Ro Ro Kombine Taşımacılık A.Ş.

Önaraştırma kapsamında, teşebbüsün yönetim kurulu başkan yardımcısından alınan
bilgi notunda aşağıdaki konulara değinilmiştir:

1998 yılında Tekirdağ-Trieste hattında faaliyete bir gemi kiralanarak hizmete
başlanmış, 1999 yılında iki gemi daha kiralanmıştır. Hattaki doluluk oranının
beklenen düzeyde olmaması ve gemi kiralarının oldukça yüksek oluşu bu gemilerin 320
satın alınmasını gerektirmiştir. 3 gemi için Hollanda'nın "NIB Capital" bankası
liderliğindeki banka sendikasyon grubundan (……………) ABD Doları kredi alınmıştır.
Nakliyecilerden gelen yoğun talebe güvenilerek hattın Türkiye hareket limanı
Ambarlı-İstanbul'a kaydırılarak, 3.7.2001'den itibaren buradan hizmete başlanmıştır.
Ancak ekonomik krizin olumsuz etkilerine nakliyecilerin kapasite artırma vaatlerini
yerine getirmemeleri eklenince, Ege Ro Ro içerisine düştüğü nakit akış problemlerine
çözüm için alternetifler aramaya başlamıştır. İlk olarak UND Uluslararası Nakliyeciler
Derneği'ne gemilerin kendilerine kiralanarak çalışmaya devam ettirilmesi önerilmiş,
ancak anlaşılamamıştır. Son çare olarak iki gemi dış piyasalara kiraya verilmiş bir
gemininde kurulu hattın devamı açısından Ambarlı-Trieste hattında çalışmasına 330
devam etmesine karar verilmiştir. Bunun neticesi olarak söz konusu gemi UND Ro
Ro Grubu'na sefer navlun bazında kiraya verilmiştir.

Ege Ro Ro'da yapılan görüşmede yetkililer, ayrıca, dünyadaki navlun fiyatlarının
Türkiye'deki fiyatlardan daha yüksek olduğunu, buna karşılık doluluk oranlarının
yeterli olmadığını belirtmiş, konuyu açıklayan tabloları raportörlere sunmuştur.

Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre, Ege Ro Ro'ya kredi sağlayan "NIB Capital"
bankasından gelen Mart ve Haziran 2001 tarihli ihtar yazılarında, Ege Ro Ro'nun
kredilerini ödemeyi aksatması nedeniyle gemilerini satması ya da kabul edilebilir 340
ücretten kiraya vermesi istenmiştir. Bu ihtar yazıları, EGE Ro Ro'nun bir gemisini
UND Ro Ro Grubu'na kiraya vermesinden yaklaşık 7 ay önce gelmiştir.

07-42/465-177
9
Diğer taraftan, Ege Ro Ro tarafından verilen maliyet hesabına göre, maliyetlerin
karşılanması için minumum ortalama (…) araçla çalışılması gerektiği açıklanmış,
oysa doluluk oranlarının hem UND Ro Ro hem kendileri için yaklaşık %(….) olduğu
belirtilmiştir.

H.2.4. Ulusoy Ro Ro Grubu
350
Ulusoy Deniz Yolları İşletmeciliği A.Ş. Genel Müdürü’nden aşağıdaki konularda bilgi
alınmıştır:

- Ulusoy Ro Ro Grubu 2000 Eylül'ünden itibaren üç gemisini Çeşme-Trieste hattında
çalıştırmaktadır. 1998 Eylül-2000 Eylül döneminde ise bu gemiler UND Ro Ro
İşletmeleri A.Ş.'nin kirasında çalışmıştır. Kiralamanın son bulmasının nedeni ise UND
Ro Ro İşletmeleri A.Ş. için bu hatta çalışmanın yeterince verimli olmamasıdır.

- Ulusoy Ro Ro Grubu için bu hatta 3 gemi çalıştırılması maliyetleri artırarak geliri
düşüren bir uygulama olmasına karşın, hattın gelişeceği düşüncesiyle faaliyetler 360
sürdürülmüştür.

Yetkili ayrıca şunları ifade etmiştir:

- "2001 yılında Çeşme-Trieste hattında arz ettiğimiz kapasite 14 bin araç/yıl olurken,
taşınan araç ise (…………) ve doluluk oranı %(…) olarak gerçekleşmiştir. Trieste-
Çeşme yönünde ise taşınan araç sayısı (…………) olmuş ve doluluk oranı %(…)'lar
da kalmıştır. Gidiş-dönüş yapan araç sayısı arasındaki fark adedi, masrafı
tarafımızdan yapıldığı halde Çeşme'ye dönmeyen araçlardır. Bu araçlar bilet okuma
sistemi içinde UND Ro Ro işletmeleri ile dönüş yapmaktadır ve ayrıca UND Ro Ro ile 370
dönüş yapan araçlar için dönüş bedeli, ayrıca tarafımızdan ödenmektedir.

- Artan kapasite ve gemi sayısı ile birlikte, Çeşme Limanı'nda yolcu gemilerinin yoğun
olduğu yaz döneminde TIR'lar için bir bekleme yeri olmadığı, personel azlığı,
iskelenin yetersiz kalması gibi gerekçelerle seferlerimiz aksıyor, hatta iptal oluyordu.
Bunun önüne geçebilmek için, Çeşme Limanı'na 2 kilometre mesafede 22.500
metrekare otobana cepheli bir arazi satın alınmış ve 2001 yılı Mayıs ayı itibarı ile
geçici depolama ruhsatı alınan bu sahaya, tır parkı ile birlikte gümrüksüz akaryakıt
istasyonu kurularak müşterimize en iyi hizmeti vermek amacıyla yatırımlara devam
edilmiştir. 380

- 1998 yılından bu yana Çeşme-Trieste hattında taşınan araç sayısı aşağıdaki
tablodaki gibi gerçekleşmiş ve tablo başlangıçta gelecek vaat ettiğini düşündüğümüz
hattın geliştiğini göstermektedir."

Yıl Sefer Sayısı Çeşme-Trieste (araç
sayısı)
Trieste-Çeşme
(araç sayısı
1998 5.274 3.032
1999 (…………) (…………) (…………)
2000 (…………) (…………) (…………)
07-42/465-177
10
2001 (…………) (…………) (…………)
Toplam 394 29.308 21.680

Çeşme-Trieste hattında uygulanan navlun tarifesi (1.10.2001 tarihli ve ABD Doları
bazında) ve uygulama esasları şöyledir:

Kamyon Römork Komple Unit Dorse
Çeşme-Trieste-Çeşme (…….) (…….) (…….)
Çeşme-Trieste (…….) (…….) (…….)
Trieste-Çeşme (…….) (…….) (…….)
390
Navlun ödemelerinde çek vadeleri 40 gündür.

Yetkili tarafından Kuruma gönderilen Ocak ayı sefer maliyetleri ve taşınan araç
sayısına göre yapılan analizden (ABD Doları bazında) şu sonuca ulaşılmaktadır:

Ocak 2002 Toplam Gideri: (…………)
Ocak 2002 Toplam Geliri (yaklaşık):
(……)+(……)+(……)+(……)+(……)+(……)+= (…………)

Söz konusu rakam %(…)lük kur kaybı ile (……………) ABD Doları olarak 400
gerçekleşmektedir. Ayrıca bonus uygulaması ile bu rakam daha da düşecektir. Bu
durumda karlılık oranı yaklaşık %(…)'tir.

Yetkili ayrıca;

- Çeşme'deki gümrüksüz akaryakıt istasyonlarının gümrük personeli gözetiminde
çalıştığını bu nedenle hiç bir TIR aracına öncelik, ayrımcılık yapılamayacağını,

- UND Ro Ro Grubu'nun Çeşme-Trieste hattından çekilmesinin gemilerinin
kapasitesinin hatta göre büyük olmasından kaynaklandığını, kendilerinin İstanbul-410
Trieste hattına girmemelerinin nedeninin ise gemilerinin UND Ro Ro ile rekabet
edemeyecek kadar yavaş olduğunu,

- İstisnasız tüm müşterilerine (….) gün vadeli çek ödemesi uyguladıklarını,

- Ukrayna'ya başka Ro Ro şirketlerinin sefer yaptığını, Mersin'e Kuzey Avrupa'dan
Ro Ro gemilerinin çalıştığını, bu pazarın uluslararası kurallar gereği yerli ve yabancı
tüm teşebbüslere açık olduğunu,

belirtmiştir. 420

Şirket yetkilisi Karadeniz Ro Ro ile olan ilişkileri hakkında ise şunları belirtmiştir:

07-42/465-177
11
"Karadeniz Ro Ro İşletmesi A.Ş., Nisan 1997 de kurulmuş olup, % 50'sini Ulusoy
Martı İşletmeleri A.Ş., %50'sini Kaptanoğlu Grubu'nun ortakları olan şahıslar temsil
etmektedir.

Bu firma Samsun-Rusya (Novorossisky) hattında Ro Ro işletmeciliği yapan Ulusoy
Martı İşletmeleri A.Ş. ile Kaptanoğlu Grubu'nun bir araya gelerek kurdukları ve
sadece pazarlama, rezervasyon, bilet satışı hizmetlerini ifa eden bir müessesedir. Bu 430
şirketin kuruluşundan amaç her iki firmanın aynı hizmetler için yaptıkları masrafları
azaltmak ve burdan doğan katma değeri müşterimize yansıtmaktır.

Nitekim Samsun-Rusya (Novorossisky) hattında Karadeniz Ro Ro İşletmesi A.Ş.'nin
kuruluşundan önce uygulanan navlun fiyatları, yukarıda bahsettiğimiz işletme
maliyetlerinin aşağıya çekilmesi sonucu doğan katma değer karşılığı aşağı çekilerek
müşteriye yansıtılmıştır.

Bahse konu fiyatlar Karadeniz Ro Ro İşletmesi A.Ş.'nin kuruluşundan önce 1500-
2000 USD arasında uygulanmakta iken bu firmanın kuruluşundan sonra 1400 440
USD'ye düşürülmüş, artan yakıt fiyatlarına ve liman masraflarına rağmen hiçbir zam
yapılmadığı gibi, 2001 yılı Temmuz ayından itibaren bu kattı kullanan Uluslararası
nakliyecilere,

1-Taşıdıkları her (….) araç için (….) araç ücretsiz geçiş hakkı verilmiş,

2- Uluslararası nakliyecilerimizin Rusya'ya sefer yapan beher aracının Rusya'da
kaldığı ilk 15 gün içinde doğabilecek "3.şahıs mali mesuliyet sigorta poliçesi" için
Uluslararası Nakliyeciler Derneği'nden (….) USD ödeyerek satın aldığı "3.şahıs mali
mesuliyet poliçesi" Karadeniz Ro Ro İşletmesi A.Ş. tarafından ücretsiz karşılanmaya 450
başlanmıştır.

3- Navlun ödemelerinde Uluslararası Nakliyecimize (….) gün vade tanınmakta olup
bundan doğan kur kaybı da yaklaşık (….) USD dir.

Bir başka deyişle beher araç navlununda (….) bonus geçiş hakkı verilmiş, "3.şahıs
mali mesuliyet poliçesi" Karadeniz Ro Ro İşletmesi A.Ş. tarafından karşılanmış ve 30
gün vadeden doğan kur kaybı neticesinde yaklaşık (….) USD indirim yapımış olup,
gerçek manada bilet fiyatımızın yaklaşık (…….) USD olduğu görülmektedir."
460
H.2.5. Karadeniz Ro Ro İşletmeleri A.Ş.

Önaraştırma kapsamında yapılan yerinde incelemeler çerçevesinde, raportörlerce
Karadeniz Ro Ro yetkilisinden alınan yazıda aşağıdaki hususlar yer almaktadır:

"Karadeniz Ro Ro Nisan 1997 yılında Kaptanoğlu grubu ve Ulusoy Martı Ro Ro
grubunun katılımı ile kurulmuştur. 1993 yılında Cenk Denizcilik tarafından
Karadeniz'de Türkiye ile Rusya arasında başlatılan Ro Ro taşımacılığı daha sonraki
senelerde gelişerek bir çok firmanın burada çalışmasına sebep olmuştur. 1994-1997
07-42/465-177
12
yılları arasında yıllık 30.000 civarında TIR taşınmıştır. Ancak Rusya'daki ekonomik 470
kriz nedeniyle 1997 yılında bu hatlarda çöküş başlamış ve bir çok şirket ile gemi bu
hattan çekilmiştir.

Cenk Denizcilik ve Ulusoy-Martı grubu bu hatta mevcudiyetlerini devam ettirebilmek,
maliyetlerini düşürmek ve tek bir elden idare edebilmek için birleşmişlerdir.
Novorossiysk'de 2 ayrı iskelede çalışan bu firmalar birleşerek maliyetlerini aşağı
çekmişler ve mevcudiyetlerini bu yıla kadar korumuşlardır. Maliyet düşüşünü de
müşterilerine yansıtmışlardır. Hattın başladığı yıl 2000 USD olan taşıma ücreti yıllar
içinde 1400 USD'ye kadar çekilmiştir. Ancak yılda 30.000 olan TIR trafiği geçen yıl 10
binin altına düşmüş, bu yıl ise Rusya Federasyonu'nun geçiş belgelerini 3300 adetle 480
sınırlandırması ve ücretli belgeleri kaldırması nedeniyle, bu trafiğin 5000'in altında
kalacağı hesaplanmaktadır. Bu hatta şu anda İstanbul/Ukrania Beno Denizcilik,
Zonguldak/Ukrania hattında Pakoil Denizcilik, Zonguldak/Ukrania ve Samsun/Novo
hattında Karadeniz Ro Ro faaliyet göstermektedir. Geçen yıllarda bir çok firma büyük
paralar kaybederek bu hatlardan çekilmiştir. Deniz Nakliyatı T.A.Ş. bile o yıllarda bir
kamu kuruluşu olmasına rağmen bu hatlardan büyük zararlar nedeniyle çekilmiştir.

Samsun/Novo hattında geçen yıllarda 6 gemi ile çalışan Karadeniz Ro Ro, şu anda 2
gemi ile çalışmaktadır. Zonguldak/Ukrania arasında da 1 kiralık gemisi çalışmaktadır.
1 geminin yıllık taşıma kapasitesi 7500 araç olduğu ve bu yıl hattın 5000 civarında 490
olacağı düşünüldüğünde 3 geminin ne kadar atıl kapasite yarattığı ortaya
çıkmaktadır. Ancak 2 hattında yürütülmesi içinde minumum 3 gemi gerekmektedir.
Bu yıl hattın devamı ve Türk ihracatçısını desteklemek için 6 aydır Romork üzerinde
"Aktarma Taşımacılığı" denen bir sistem geliştirmekteyiz. Burada sadece ihraç
narenciye ve domates yükü taşınmaktadır. Bu taşımanın TIR taşıması içinde payı
%(….)'ye ulaşmış olup devamlı da artmaktadır. Sadece TIR taşımasına mahkum
kalmış olsaydık, zannederim bu yılda Karadeniz Ro Ro bu hattı terk ederdi. Ek'teki
Ocak 2000 maliyet tablosunda da görüleceği gibi sadece TIR navlun geliri ancak
maliyetleri karşılamaktadır. Dorse navlun geliri ise bu hattın devamını sağlamaktadır.
Bugün orada çalışan iki geminin değeri (……….) doların üzerinde olduğu göz önüne 500
alınırsa aylık (……….) USD'nin altında bir getiriyi hangi yatırımcı veya armatör kabul
eder, gelir orada çalışır?

Ro Ro taşımacılığı bugün sermaye, tecrübe ve sabır isteyen bir işletme şeklidir. Bir
geminin değeri milyonlarca USD olup sermaye dönüşümü çok uzun yıllar
sürmektedir. UND yönetimi bir çok defa Rusya Federasyonu ile görüşerek bu hatta
yeni gemiler ve şirketler oluşturmak istemiştir. Bu kadar ortağı olan UND niye
H.Paşa/İtalya hattında olduğu gibi gemiler alıp bu hatta girmemiştir? Engelleyen hiç
bir şey yoktur. Limanlar herkese açıktır. Deniz Kocaman. Kendine ve sermayesine
güvenen her kuruluş bu hatta özgürce çalışabilir." 510

Yetkilinin açıkladığı maliyet hesabına göre; Karadeniz Ro Ro'nun Samsun-
Novorossisky hattında pazarlamasını yaptığı 2 gemi, Ocak 2002'de %(…) karlılıkla
çalışmıştır. Bu maliyet hesabında esas alınan ay için 12 sefer yapılmış, 2001 yılının
son ayları için ortalama sefer sayıları da bu benzer şekilde gerçekleşmiştir.
07-42/465-177
13

H.2.6. Denizcilik Müsteşarlığı

Önaraştırma sürecinde raportörlerin, Denizcilik Müsteşarlığı yetkilileriyle yapmış
olduğu görüşmelerde, ilgili daire başkanları, ülkemizin bağlı olduğu uluslararası 520
kurallar gereği, yerli ve yabancı tüm Ro Ro şirketlerinin Türk limanlarına serbestçe
yanaşabileceğini ve hiç bir engellemeye maruz kalmadan Türk ve yabancı limanları
arasında bu hizmeti yapabileceklerini belirtmişlerdir.

Yetkililer ayrıca,

- düzenli hat seferi yapacak Ro Ro şirketlerinin Denizcilik Müsteşarlığı'ndan hat izni
almaları halinde ilgili limanlardaki faaliyetlerinin gecikmeye uğramaksızın
yapılmasının kolaylaşacağını,
530
- Denizcilik Müsteşarlığı tarafından verilen hat izninin ilgili kamu kurumları arasında
koordinasyona yardımcı olduğunu,

- Ro Ro şirketlerinin bu izni almadan da düzenli hat seferleri yürütebileceklerini,

- hat izni verilirken Ro Ro şirketlerinden şirketlerine ve gemilerine ait bazı bilgi ve
belgeleri Denizcilik Müsteşarlığına ibraz etmelerinin istendiğini,

- "Hat İzni Verme Kriterleri"nin yönetmelik ya da benzeri bir düzenleme şeklinde
hazırlanmadığı, ancak uygulamada bu kriterlere bakıldığı ifade edilmiştir. 540

Denizcilik Müsteşarlığı'ndan alınan, 2001 yılı "Bölge Müdürlükleri Bağlısı" limanlarda
yapılan gemi seferlerine ilişkin bilgiler şunlardır :

İZMİR BÖLGE
Gemi Tipi Kalkış Limanı Varış Limanı Firması/Acentesi
Ro Ro Çeşme Trieste Ulusoy Gemi İşl. A.Ş.
Ro Ro Çeşme Trieste Ulusoy Deniz Nak.
Ro Ro Çeşme Trieste Ulusoy Deniz Yolları
Yolcu/Ro Ro Çeşme Venedik Herkül Turizm
Yolcu/Ro Ro Çeşme Brindizi Herkül Turizm

SAMSUN BÖLGE
Gemi Tipi Kalkış Limanı Varış Limanı Firması/Acentesi
Ro Ro Samsun Novorosisky Kalkavan Ac.
Ro Ro Samsun Novorosisky Ulusoy Deniz Nak.

İSTANBUL BÖLGE
Gemi Tipi Kalkış Limanı Varış Limanı Firması/Acentesi
Ro Ro Tekirdağ Trieste Ege Ro Ro
Ro Ro İstanbul Trieste Deniz Nak.Türk A.Ş.
Ro Ro İstanbul Trieste Ulusoy Gemi İş.A.Ş.
07-42/465-177
14
Ro Ro İstanbul Trieste UND Denizcilik A.Ş.
Ro Ro İstanbul Trieste UND Ro Ro İş. A.Ş.
Ro Ro İstanbul Trieste Vakıf Deniz Fin.Kir.
Ro Ro İstanbul Trieste UND Ro Ro A.Ş.
550
TRABZON BÖLGE
Gemi Tipi Kalkış Limanı Varış Limanı Firması/Acentesi
Ro Ro/Yolcu Trabzon Soçhi Sarı Denizcilik A.Ş.
Ro Ro/Yolcu Trabzon Soçhi Karden Gemi A.Ş.


ÇANAKKALE BÖLGE
Gemi Tipi Kalkış Limanı Varış Limanı Firması/Acentesi
Ro Ro Gemlik Marsilya Cenk Denizcilik
Ro Ro Gemlik Koper Cenk Denizcilik
Ro Ro Gemlik Alger Cenk Denizcilik
Ro Ro Gemlik Pireaus Cenk Denizcilik
Ro Ro Gemlik Fos Cenk Denizcilik
Ro Ro Gemlik Tunus Cenk Denizcilik
Ro Ro Gemlik Liverno Cenk Denizcilik

MERSİN BÖLGE
Gemi Tipi Kalkış Limanı Varış Limanı Firması/Acentesi
Ro Ro Mersin G.Magosa A.V.A.Dolfin Dnz.
Ro Ro/Yolcu Taşucu Girne Akgünler Denizcilik
Ro Ro Mersin G.Magosa Result Ship.Alpmar
Ro Ro Mersin G.Magosa Result Shp.MSC.
Ro Ro Mersin G.Magosa Y.Y.Medusa Denz.
Ro Ro Mersin G.Magosa İtimat Line Osa.Dnz.
Ro Ro Taşucu Girne Fergün Denizcilik

J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK

Önaraştırma kapsamındaki iddia ve tespitler her ilgili coğrafi pazar için ayrı ayrı 560
değerlendirilmiş, aşırı fiyat ve ayrımcı davranış iddiasının değerlendirmesi üç coğrafi
pazar için ortak olarak yapılmıştır.

J.1. İstanbul-İtalya (Trieste) Hattı

a) UND Ro Ro İşletmeleri A.Ş., UND Denizcilik A.Ş., UND Deniz Taşımacılığı A.Ş. ve
Ege Ro Ro Kombine Taşımacılık A.Ş.'nin aralarında bir işbirliğine giderek fiyat ve
tahsilat yöntemlerini yeknesaklaştırdıkları iddiası.

UND Grubu bünyesindeki üç şirket ekonomik bütünlük göstermekte ve aynı teşebbüs 570
bünyesinde bulunmaktadır. Dolayısıyla aynı teşebbüs içerisindeki tüzel kişilikler
arasındaki koordinasyon bulunması tek teşebbüs olmalarının gereğidir ve rekabet
sınırlaması anlamı taşımamaktadır. Şikayet başvurusunda tüzel kişiliklerden yola
çıkılarak yanlış değerlendirmede bulunulmuştur. Bu nedenle yalnızca UND Grubu ve
Ege Ro Ro Grubu arasındaki işbirliği yapısı değerlendirilmiştir.
07-42/465-177
15

EGE Ro Ro'nun bir gemisini UND Ro Ro Grubu'na kiraya vermesinden yaklaşık 7 ay
önce Ege Ro Ro'ya kredi sağlayan "NIB Capital" bankasından gelen Mart ve Haziran
2001 tarihli ihtar yazılarında, Ege Ro Ro'nun kredilerini ödemeyi aksatmasında dolayı
gemilerini satması ya da kabul edilebilir ücretten kiraya vermesi istenmiştir. Bu ihtar 580
yazıları Ege Ro Ro yetkililerinden alınan bilgileri doğrular niteliktedir. Dolayısıyla EGE
Ro Ro'nun bir gemisini UND Ro Ro Grubu'na sefer navlun bazında kiraya vermesinin
4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında bir anlaşma ya da uyumlu eylem
olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Zira, EGE Ro Ro pazardan tamamen
çekilmiş, diğer iki gemisini de yurt dışı piyasalara kiraya vermiştir. Bu kira anlaşması,
şikayet dilekçesinde aktarıldığı üzere teşebbüslerin rekabetten kaçınmaları amacı ile
düzenlenmemiş, zorda kalan bir teşebbüsün ilgili pazardan çekilmesi sonucu
oluşmuştur. Keza sözleşme hükümlerinin incelenmesinde kira şartlarının belirlendiği,
hatta çalışmama veya tekrar giriş yapmama şeklinde bir rekabet yasağının
bulunmadığı görülmektedir. Ayrıca kiralanan geminin uyguladığı fiyatların UND Ro 590
Ro Grubu ile aynı olması da doğaldır. Çünkü geminin tüm pazarlama ve taahhüt
hizmetleri UND Ro Ro Grubu tarafından gerçekleştirilmekte ve sadece geminin teknik
işletim sorumluluğu Ege Ro Ro Grubu'nda bırakılmaktadır. Sözleşmenin Ege Ro Ro
Grubu'nun gemi için üstlendiği finansman yükünü karşılayacak şekilde düzenlenmesi
nedeniyle ayrıntılı kira hükümleri içerdiği belirlenmiştir. Anılan nedenlerle UND Ro Ro
Grubu ile Ege Ro Ro Grubu arasındaki sözleşmenin 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi
kapsamında olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu hatta çalışan iki grubun birleşerek tekel yaratıldığı şeklindeki iddia da geçerli
görülmemektedir. Yukarıda aktarıldığı üzere, batmakta olan bir teşebbüs pazar yapısı 600
sonucu kendi iradesi ile ilgili pazardan çekilmek durumunda kalmıştır. Olayda 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında yoğunlaşma doğurucu bir işlemle ilgili
pazarda tek teşebbüsün kalması söz konusu değildir. Bu nedenle ilgili pazarda
oluşan durum hakkında 4054 sayılı Kanun'un 7., 10. ve 11. maddeleri kapsamında
her hangi bir işlem tesisine gerek bulunmamaktadır.

b) İzmir-İtalya hattında faaliyet göstermekte olan Ulusoy Ro Ro'nun İstanbul-İtalya
hattında çalışan 4 şirket ile aralarında var olan anlaşma gereği onların hattına
girmediği, aynı şekilde söz konusu 4 şirketin de İzmir-İtalya hattına girmediği iddiası.
610
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, İstanbul-İtalya hattında faaliyet gösteren
teşebbüslerin sahip oldukları gemilerin kapasitelerinin İzmir-İtalya hattı için oldukça
fazla oluşu, ayrıca bu hatta girseler bile yeterli doluluk oranını yakalamalarının
mümkün olmadığı, ayrıca Ulusoy Ro Ro Grubu'nun İzmir-İtalya hattında çalıştırdığı
gemilerin de İstanbul-İtalya hattında rekabet edemeyecek kadar yavaş olduğu
dikkate alındığında, anılan durumun ilgili teşebbüslerin bağımsız ticari kararlarından
kaynaklandığı, Kanun'un 4. maddesi kapsamında bir rekabet ihlalinin bulunmadığı
sonucuna varılmıştır.

620

07-42/465-177
16
c) RODER Derneği dergisinde yer alan; UND Ro Ro murahhas azası Cüneyt
SOLAKOĞLU'nun şirketlerinin Ege Ro Ro ile anlaşma yaptıklarına ilişkin sözlerinin
yapılan rekabet ihlalinin kanıtı olduğu iddiası.

UND Ro Ro Grubu şirketlerinin Yönetim Kurulu Murahhas Azası Cüneyt
SOLAKOĞLU, ilgili dergide yayımlanan ifadelerinin; iki gemisini yurt dışına kiraya
verecek olan Ege Ro Ro'nun bir gemisini de kendilerine kiraya verme teklifi üzerine
söylenmiş olduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla aralarında kira sözleşmesi yapan iki
teşebbüsün birinin diğerinin iki gemisini yurt dışına kiraya vereceğinden haberdar 630
olması mümkün olduğundan, dergide yer alan ifadelerin bu kapsamda
değerlendirilmesi gerektiği, Ege Ro Ro'ya ilgili bankadan gelen ihtar yazıları da göz
önüne alındığında, Ege Ro Ro'nun UND Ro Ro Grubu'nun isteği üzerine iki gemisini
yurt dışına kiraya vererek pazardan çekilmiş olabileceği iddiasının doğru olmadığı
kanaatine varılmıştır. Dergide yer alan ifadelerden de, bu sözleşmenin rekabetin
sınırlanması amacıyla yapılmadığı anlaşılmaktadır.

H.2. İzmir-İtalya (Trieste) Hattı

Şikayetçinin başvurusunda; RODER Derneği dergisinin Şubat 2002 sayısının 26. 640
sayfasında, UND Ro Ro ile Ulusoy Ro Ro arasındaki karşılıklı bilet kabulü
uygulamasının rekabetin ihlali olduğu ve derginin 32. sayfasındaki Ulusoy Ro Ro
Genel Müdürü Mesut CESUR'un ifadelerinin fiyat belirleme konusunda UND Ro Ro
ile aralarında gerçekleşen uyumlu eylemin ikrarı olduğu iddiası yer almaktadır.

Söz konusu dergide yer alan Mesut CESUR'un Ulusoy Ro Ro Grubu ile UND Ro Ro
Grubu'nun karşılıklı bilet kabul sistemi ve fiyat konusundaki görüşmelerine ilişkin
açıklamaları dikkate alınarak, iki teşebbüsün ortak bilet kabul uygulamasının, 4054
sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında bir anlaşma veya uyumlu eylem niteliğinde
olup olmadığı incelenmiştir. 650

Önaraştırma kapsamındaki şikayet konusu uygulama aynı düzenli hatta faaliyet
gösteren ve rakip konumundaki teşebbüsler arasında bir anlaşma niteliğinde değildir.
Uygulamanın tarafları olan Ulusoy Grubu Çeşme-Trieste hattında hizmet sunmakta,
UND Ro Ro Grubu ise İstanbul-Trieste hattında hizmet sunmaktadır. Birbirleriyle aynı
coğrafi pazarlarda bulunmayan teşebbüslerin, tüketici yararına düzenledikleri bir ticari
hizmet değişimi söz konusudur. Bu şekildeki tek bilet uygulamasının, belirlenen ilgili
ürün pazarlarında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da
kısıtlama amacına yönelik olmadığı açıktır. Bu uygulama sonucu, birbirlerine
potansiyel rakip olabilecek nitelikteki teşebbüslerin karşılıklı olarak ilgili pazarlara giriş 660
yapmadıkları iddiası da, pazarın yapısı gereği girişlerin olmadığının tespiti ile
dayanaksız kalmaktadır. Belirtilen uygulama, hizmeti talep edenlerin isteği üzerine
hayata geçirilmiş ve müşterilere kolaylık sağlayan bir uygulama niteliğindedir. Anılan
gerekçelerle Ulusoy Ro Ro Grubu ile UND Ro Ro Grubu'nun karşılıklı bilet kabul
sistemi ve ortak bilet kabul uygulamasının, 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi
kapsamında bir anlaşma veya uyumlu eylem niteliğinde olmadığı ve iddia hakkında
bir işlem tesisine gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
07-42/465-177
17

H.3. Samsun-Rusya (Novorossisky) Hattı
670
Şikayet dilekçesinde, Samsun-Novorossisky hattında çalışan Karadeniz Ro Ro'nun,
daha önce aynı hatta faaliyet gösteren Cenk Denizcilik'in ve Ulusoy Denizcilik'in tekel
yaratılarak birleşmesi sonucu oluştuğu iddia edilmektedir.

Cenk Denizcilik Grubu ortakları ve Ulusoy Martı Ro Ro İşletmeleri A.Ş.'nin %50, %50
ortak olarak kurdukları, acentelik ve pazarlama şirketi niteliğindeki Karadeniz Ro
Ro'ya ilişkin iddia çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda, pazara giriş engelleri
bulunmaması, ulusal ve uluslararası rekabetin varlığı hususları dikkate alınarak ortak
girişiminin hakim durum meydana getirmediği kanaatine varılmıştır. Öte yandan, söz
konusu işlem ile 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi de ihlal edilmemiştir. 680

H.4. Ro Ro Navlun Ücretlerin Yüksekliği ve Ayrımcı Davranışlarda
Bulunulduğuna İlişkin İddialar

Türkiye çıkışlı/varışlı uluslararası Ro Ro taşımacılığı pazarı her hangi bir yasal giriş
engeli bulunmayan, Türk ve yabancı teşebbüsler açısından potansiyel rekabete açık
bir pazardır. Ayrıca, her ne kadar bu raporda ilgili ürün pazarı tanımlaması "Türkiye
çıkışlı/varışlı uluslararası Ro Ro taşımacılığı pazarı" olarak alınmışsa da karayoluyla
yapılan taşımacılık, Ro Ro taşımacılığının belli bir ölçüde ikamesi olabilmektedir.
Gerek şikayetçi taraf UND Uluslararası Nakliyeciler Derneği yetkilileri, gerekse Ro Ro 690
hizmeti sunan teşebbüsler Ro Ro navlun fiyatlarında meydana gelen artışın karayolu
nakliyecilerinin Ro Ro'ya olan talebini azaltacağını, karayolu ile ulaşıma olan talebin
artacağını açıklamışlardır. Bu nedenle yalnızca tanımlanan ilgili pazarlardaki pazar
paylarıyla teşebbüslerin hakim durumda olup olmadıklarının değerlendirilmesinin
yapılması karayoluyla yapılan taşımacılık pazarının ihmal edilmesi sonucunu
doğurmaktadır.

Bununla birlikte söz konusu üç hatta faaliyet gösteren UND Ro Ro Grubu, Ulusoy Ro
Ro Grubu ve Karadeniz Ro Ro %100'e yakın oranlardaki mevcut pazar payları ile
ayrı ayrı ilgili pazarlarda hakim durumda kabul edilebilecektir. Ancak hakim durumun 700
önemli kritelerinden biri kabul edilen giriş engelinin bu pazarlarda olmaması ve
potansiyel rekabetin mevcut oluşu bu teşebbüslerin mevcut pazar paylarıyla sahip
oldukları hakim durumunu zayıflatmakta dolayısıyla; 4054 sayılı Kanun’un 3.
maddesinde yer alan, “Hakim Durum: Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla
teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve
dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücünü ifade eder.”
şeklindeki tanımlamada belirtildiği şekilde mevcut ve potansiyel rakiplerinden
bağımsız hareket ederek "fiyat"ı belirleyebilme güçlerini kısıtlamaktadır. Ancak,
yalnızca mevcut pazar paylarıyla değerlendirildiklerinde hakim durumda bulundukları
söylenebilecek teşebbüsler için maliyet-fiyat değerlendirmesi yapılması yararlı 710
olacaktır.

07-42/465-177
18
Dosya mevcudu bilgi ve belgeler çerçevesinde maliyet analizleri incelendiğinde, söz
konusu hatlarda uygulanan fiyatların sefer bazında maliyetlere göre yüksek olduğunu
söylemenin güç olduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu Ro Ro şirketlerinin faaliyet
gösteren gemilerinin doluluk oranları %(…)'ler düzeyinin altına inebilmektedir. Ayrıca,
bu pazarlarda faaliyet gösteren teşebbüsler satın almış oldukları gemilerin
değerlerinden dolayı yüksek finansman ve amortisman maliyeti ile karşı karşıyadır.
Örneğin, Ege Ro Ro tarafından verilen maliyet hesabına göre, maliyetlerin
karşılanması için minimum ortalama (…..) araçla çalışılması gerektiği açıklanmış, 720
oysa doluluk oranlarının hem UND Ro Ro hem kendileri için (…..) civarında olduğu
belirtilmiştir. Ekonomik krizlerle birlikte ihracatın azalması, Ro Ro hizmetine olan
talebin aşırı düşüşünü beraberinde getirebilmektedir. Ayrıca Rusya'da yaşanan krizin
doğurduğu talep azalmasında olduğu gibi dış piyasalarda yaşanan krizler de bu
sektörü önemli derecede etkilemektedir.

Dolayısıyla, söz konusu teşebbüslerin maliyet kalemleri arasında yer alan yüksek
finansman ve amortisman bedelleri, ayrıca risk faktörleri doğrudan sefer bazlı maliyet
analizi yapılmasını ve buna göre aşırı fiyat değerlendirmesinde bulunulmasını
oldukça güçleştirmektedir. Ancak teşebbüslerden elde edilen maliyet tabloları 730
incelendiğinde, %(…)-%(…)düzeyinde gerçekleşen karlılık oranları ile ve gerçekleşen
doluluk oranlarına göre aşırı sayılabilecek oranlarda bir fiyat uygulanmadığı ortaya
çıkmaktadır. Söz konusu teşebbüslerin "aşırı fiyat uygulansa potansiyel yerli ve
yabancı rakipler bu pazarlara çoktan girerlerdi" yönündeki ifadeleri de bu kapsamda
doğru kabul edilebilecektir.

Şikayete konu olan teşebbüslerin fiyatlama konusunda getirdikleri bir diğer açıklama
ise, bu teşebbüslerin ortaklarının önemli bir bölümünün aynı zamanda kendi
müşterileri olmaları, bu nedenle yüksek fiyatlarla çalışamayacakları, öncelikle kendi
ortaklarından tepki görecekleri şeklindedir. Bu açıklamaların da söz konusu 740
teşebbüslerin fiyatlama stratejileri açısından doğru olduğu kanaatine varılmıştır.

İlgili pazarlarda faaliyet gösteren teşebbüslerin uyguladıkları fiyatların ve maliyet
tablolarının incelenmesi sonucunda ve yukarıda yer verilen tespitlerin ışığında, söz
konusu teşebbüslerin aşırı fiyat uygulamadıkları sonucuna varılmıştır.

Şikayetçi tarafından ifade edilen diğer bir iddia ise, hakim durumda olan
teşebbüslerin müşterileri arasında farklı ödeme düzenlemeleri yaptıkları, hizmet
sunumunda farklılıklar bulunduğu ve bu durumun ayrımcılık yarattığıdır. Önaraştırma
kapsamında yapılan incelemelerde, bu iddiaların gerçekliğine dair herhangi bir 750
olguya rastlanılmamıştır. İddialara gerekçe teşkil eden, ödemede bulunmayan
firmalara farklı davranıldığına dair herhangi bir tespit yapılmamıştır. Ulusoy
Grubu'nun sahip olduğu imtiyazla çalıştırdığı gümrüksüz akaryakıt istasyonu
aracılığıyla bu Grup bünyesinde olmayan TIR araçlarını geciktirdiği ile ilgili iddiaların
ise, bu faaliyetin kamu otoritelerinin denetimi ile gerçekleşiyor olması nedeniyle
geçerliliği bulunmadığı anlaşılmaktadır. İlgili pazarlarda hakim durumda bulunan
teşebbüslerin, bu hakim durumlarını kötüye kullandıklarına dair herhangi bir bulguya
07-42/465-177
19
ulaşılamadığından, belirtilen iddialar hakkında herhangi bir işlem tesisine gerek
bulunmadığı anlaşılmıştır.
760
I. SONUÇ

Önaraştırma Raporu, Danıştay’ın iptal kararları, tüm dosya münderecatında yer alan
bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; dosya konusu iddialara yönelik olarak
soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.












































07-42/465-177
20
(23.5.2007 tarihli ve 07-42/465-177 sayılı Kurul Kararı’na)

KARŞI OY GEREKÇESİ


Türkiye çıkışlı/varışlı uluslararası Ro Ro taşımacılığı pazarında 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ihlal edildiğine dair şikayet
konusu iddiaların ihlal oluşturmadığına ve soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığına, Rekabet Kurulu tarafından 27.6.2002 tarih ve
02-41/468-196 sayı ile karar verilmiştir.

Şikayetçi UND Uluslararası Nakliyeciler Derneği tarafından, bu kararın
iptali istemiyle açılan dava sonucunda, Danıştay 13. Dairesi tarafından,
12.12.2006 tarih ve 2005/1759E, 2006/4714K sayılı karar ile, Rekabet Kurulu
kararının iptaline karar verilmiştir.

Bunun üzerine 15.3.2007 tarih ve 07-23/215-Mİ sayı ile Rekabet Kurulu,
“dosya konusunun temyiz sonucunda Kurul gündemine getirilmek üzere
incelenmeye alınmasına” karar vermiştir.

Kurul’un 27.6.2002 tarih ve 02-41/468-196 sayılı kararı, Danıştay 13.
Dairesi tarafından henüz esastan bir inceleme yapılmadan, usul kurallarına
yönelik olarak iptal edilmiştir. İptal kararına konu yapılan gerekçenin mahiyeti
itibariyle davanın temyiz edilerek sonucunun beklenmesinin yerinde olduğunu
düşünüyorum ve nitekim Kurul’da 15.3.2007 tarih ve
07-23/215-Mİ sayılı kararı ile isabetli olarak temyiz sonucunun beklenmesine
karar vermiştir.

Kurul’un 15.3.2007 tarihli temyiz sonucunun beklenmesine dair alınan
karar hakkında hiçbir gerekçe gösterilmeden vazgeçilmesini ve hatta
vazgeçildiğine dair bir kararda almadan dosya konusu hakkında mükerrer
sayılabilecek nitelikte karar alınmasına neden olabilecek çoğunluk görüşüne,
temyiz sonucunun beklenmesi gerektiği kanaatinde olduğumdan katılmıyorum.


Tuncay SONGÖR
İkinci Başkan


Full & Egal Universal Law Academy