Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-2-90 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 07-53/572-188
Karar Tarihi : 20.6.2007
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B- RAPORTÖRLER : Ali DEMİRÖZ, Remzi Özge ARITÜRK
C.ŞİKAYET EDEN : Çiftçiler Traktör Zirai Mak. İnş. Oto. Hayv. Tic. ve San. Ltd. Şti.
Tuzla Mah. Sanayi Cad. No:74 Adapazarı/Sakarya
D.HAKKINDA İLK 20
İNCELEME YAPILAN : Uzel Makine Sanayi A.Ş.
Topçular, Kışla Caddesi No:5 Rami 34147 İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Uzel Makine Sanayi A.Ş.’nin Çiftçiler Traktör Zirai Mak. İnş.
Oto. Hayv. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin bayiliğini haksız yere iptal ettiği ve elinde kalan
traktörlerin satışında T.C. Ziraat Bankası A.Ş.’den kredi kullandırılmasını
engellediği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Şikayetçi tarafından yapılan başvuruda;
1989 yılından 15.4.2007 tarihine kadar Uzel Makine Sanayi A.Ş. (Uzel)’nin 30
Sakarya bayiliğini başarıyla sürdürdükleri ancak Uzel’in dayatmacı ve baskıcı
satış politikaları sonucunda bayiliklerinin haksız yere iptal edildiği ve şirketin
önemli ölçüde zarara uğradığı,
Türkiye genelinde son yıllarda kendileri gibi haksızlığa uğrayan 20-25 civarında
bayinin de bayiliklerine son verilerek mağdur edildiği,
Uzel yöneticilerinin agresif tutum ve davranışları ile haksız rekabete neden
oldukları ve bu duruma T.C Ziraat Bankası A.Ş. (Ziraat Bankası) şubelerini de
ortak ettikleri,
Bayiliklerinin iptal edilmesinden sonra ellerinde bulunan 45 adet traktörün
satışının, Uzel tarafından bankalardan kredi verilmemesi için her türlü 40
engellemenin yapıldığı ve bu durumun kendilerini maddi sıkıntıya soktuğu,
ellerinde bulunan traktörlerin iadesini talep etmelerine karşın bu talebin Uzel
tarafından kabul edilmediği,
Ziraat Bankası Osmaneli Şubesi aracılığıyla Ahmet Demirtaş’a satmış oldukları
Massey Ferguson marka 240 S tipi traktörün tüm kredi onay işlemleri
07-53/572-188
2
tamamlandığı, faturası kesildiği, ruhsat ve plakaları çıktığı halde kredinin
hesaplarına geçmesini Uzel’in engellediği,
Ellerinde bulunan 45 adet traktörü, normal piyasa koşullarında satamadıklarından
ötürü bankalardan ticari kredi kullandıkları ancak Uzel’in satışlarla ilgili banka
kredilerini özellikle Çiftçiler Traktör Zirai Mak. İnş. Oto. Hayv. Tic. ve San. Ltd. Şti. 50
(Çiftçiler Traktör) aleyhine haksız engellemesi nedeniyle bu traktörleri
satamadıkları
iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.5.2007 tarih ve 3341 ile giren başvuru
üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 22.5.2007 tarih, 2007-2-90/ İİ-07-AD
sayılı İlk İnceleme Raporu, 28.5.2007 tarih, REK.0.06.00.00-110/167 sayılı Başkanlık
önergesi ile 07-53 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikayet dilekçesinde yer alan iddialar
hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 40. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasının gerek olup olmadığının tespiti için 60
önaraştırma yapılmasına gerek olmadığı ve başvurunun reddedilmesi gerektiği ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Başvuru konusu, Uzel’in Çiftçiler Traktör dahil pek çok bayinin bayiliklerini haksız yere
iptal ettiğine, bayilik ilişkisinden ötürü Çiftçiler Traktör’ün elinde kalan traktörlerin
satışının Uzel tarafından Ziraat Bankası şubelerinden kredi verilmesinin önlenmesi
suretiyle engellendiğine yönelik bir şikayettir.
Konu ile ilgili olarak raportörlerce Çiftçiler Traktör yetkilisi ile yapılan telefon
görüşmesinde, “2005 yılında Uzel’in biçerdöver satışı da yapmaya başladığı ve
kendilerine traktör yanında biçerdöver de almaları yönünde baskı yapıldığı, kendilerinin 70
biçerdöver almak istemedikleri ve Ocak 2007’de Uzel’in bayiliklerini iptal ettiği;
bayiliklerinin iptal edilmesinin ardından ellerinde kalan traktörleri Uzel’in geri almayı
kabul etmediği ve bu traktörlerin Ziraat Bankası şubeleri aracılığıyla uygun koşullu kredi
kullandırılarak satışını da bu kredilere onay vermeyerek engellediği” şeklinde beyanda
bulunulmuştur.
Ziraat Bankası ve Uzel arasındaki ilişkinin açıklığa kavuşturulması amacıyla Ziraat
Bankası Göynük/Bolu Şubesi’nden bir yetkili ile raportörlerce yapılan telefon
görüşmesinden, Ziraat Bankası’nın Uzel dahil tüm traktör firmaları ile farklı koşullarda
protokoller imzaladığı, bu protokollerin kapsamı içerisinde gerçekleştirilen traktör
alımlarında bireysel başvurulardan daha uygun koşullarda kredi kullandırma olanağının 80
sunulduğu, Uzel bayilerinin yaptıkları traktör satışlarında Uzel tarafından onaylanmış
“Firma Kredi Değerlendirme ve Onay Formu”nu kendilerine sunmaları durumunda
protokol kapsamında uygun koşullarda kredi kullandırma olanağını sağladıkları, bu
protokollerin kapsamı dışındaki kredi koşullarının ise görece daha az avantajlı olduğu
anlaşılmıştır.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi rekabeti sınırlayan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarını yasaklamaktadır. Öte yandan Kanun’un
5. maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak çıkarılan 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) uyarınca, üretim veya dağıtım
07-53/572-188
3
zincirinin farklı düzeylerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında 90
belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımını düzenlemek amacıyla
yapılan dikey anlaşmalar, yine bu Tebliğde belirtilen koşulları taşıması kaydıyla,
Kanunun 4. maddesindeki yasaklamadan grup olarak muaf tutulmuştur.
Çiftçiler Traktör yetkilisi ile raportörlerce yapılan görüşmede, Uzel tarafından Çiftçiler
Traktör’ün bayiliğinin sona erdirilmesinin nedeninin, Çiftçiler Traktör’ün Uzel’in ürün gamı
içerisinde yer alan biçerdöverlerin satışını yapmayı kabul etmemesi, bu ürün gamını
bütün olarak değil de kendi tercihleri doğrultusunda kısmi olarak satmak istemesi olduğu
iddia edilmiştir. Dikey anlaşmaların 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükümlerinin
uygulanmasından grup olarak muaf tutulmasının koşullarını belirleyen 2002/2 sayılı
Tebliğ’in 4. maddesinde, anlaşmaları 2002/2 sayılı Tebliğ’in sağladığı grup muafiyeti 100
kapsamı dışına çıkaran sınırlamalar sıralanmıştır. Bu çerçevede, söz konusu iddianın
doğru olduğu düşünülse bile, Uzel’in kendi ürünlerinin satışını yapan bir bayisinden,
sadece belli ürünlerini değil de tüm ürünlerinin satışını yapmasını beklemesi ve
bayiliklerini buna göre belirlemesi, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde sayılan
sınırlamalar arasında yer almaması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı
bir durum oluşturmayacaktır.
Diğer şikayet konusu ise, Uzel’in Ziraat Bankası ile yaptığı Protokol kapsamında sadece
bayilerine daha uygun koşullarda kredi kullandırması ancak, bayiliği sona erdirilmiş bir
satıcıya, daha önce Uzel’den alınmış traktörlerin satışında aynı uygun koşullarda kredi
kullandırılmamasıdır. Bankaların değişik satıcılara birbirinden farklı koşullarda kredi 110
olanağı sağlaması günümüzde yaygın bir ticari uygulamadır. Bu çerçevede, tarafların
sözleşmelerindeki hükümler saklı kalmak kaydıyla, Uzel’in Ziraat Bankası ile yapmış
olduğu anlaşma çerçevesindeki avantajları artık bayisi olmayan bir şirketin traktör
satışlarında kullandırmamasının, rekabeti kısıtlayıcı bir uygulama olarak
değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu şikayet ile ilgili
olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma
açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy